Khmer Dictionary

ឆែប គុណនាម

[ឆែប] chhaeb

ដែលរបេះមុខ, របេះហាម :

ឆែប កិរិយាសព្ទ

[ឆែប-ឆប] chhaeb

ផ្គាប់ផ្គុននាយអាយឱ្យតែខាងបានស្រួល។

ឆែប កិរិយាសព្ទ

[ឆែប-ឆួង] chhaeb

ឆែបគ្រហួង។

ឆែប នាម

[ឆែប-មាត់] chhaeb

បបូរមាត់ដែលដាច់ឬដែលខ្វះពីកំណើតមានសណ្ឋានជារង្វះច្រហ។

ឆែប នាម

[មាត់-ឆែប] chhaeb

(ម.ព. ឆែបមាត់)។

ឆែវ

ដែលវៀចខុសបន្ទាត់, ដែលមិនត្រង់, ដែលជ្រលួសជ្រួសខុសទៅម្ខាងៗ :

ឆែវ គុ.កិ., គុ.

[ឆែវ] chhaev

ដែលវៀចខុសបន្ទាត់, ដែលមិនត្រង់, ដែលជ្រលួសជ្រួសខុសទៅម្ខាងៗ :

ឆៃថាវ

ដំណាំមួយប្រភេទពួកស្ពៃ ស្លឹកមានក្លិនហាងឆួល គេដាំយកមើមប្រើជាបន្លែ :

ឆៃថាវ នាម

[ឆៃ-ថាវ] chhaithav

ដំណាំមួយប្រភេទពួកស្ពៃ ស្លឹកមានក្លិនហាងឆួល គេដាំយកមើមប្រើជាបន្លែ :

ឆៃប៉ូវ

ផ្អកមើមឆៃថាវ គឺមើមឆៃថាវ ដែលគេកាត់ពុះជាបន្ទះៗ ហាលថ្ងៃ ឱ្យស្រពាប់ប្រឡាក់អំបិលផ្អាប់ទុកយូរថ្ងៃ សម្រាប់ប្រើជាម្ហូបគោក បរិភោគជាមួយនឹងបបរជាដើម។

ឆៃប៉ូវ នាម

[ឆៃ-ប៉ូវ] chhaipouv

ផ្អកមើមឆៃថាវ គឺមើមឆៃថាវ ដែលគេកាត់ពុះជាបន្ទះៗ ហាលថ្ងៃ ឱ្យស្រពាប់ប្រឡាក់អំបិលផ្អាប់ទុកយូរថ្ងៃ សម្រាប់ប្រើជាម្ហូបគោក បរិភោគជាមួយនឹងបបរជាដើម។

ឆៃយ៉ាំ

ឈ្មោះភ្លេងមួយបែប គេច្រើនលេងកម្សាន្តក្នុងពិធីបុណ្យកឋិនឬបុណ្យផ្កា :

ឆៃយ៉ាំ នាម

[ឆៃ-យ៉ាំ] chhaiyam

ឈ្មោះភ្លេងមួយបែប គេច្រើនលេងកម្សាន្តក្នុងពិធីបុណ្យកឋិនឬបុណ្យផ្កា :

ឆោង

ឫកពា :

ឆោង នាម

[ឆោង] chhaong

ឱកាសប្រហោង, ចន្លោះ :

ឆោង នាម

[ឆោង] chhaong

ថ្នាក់ពាក្យ, ថ្នាក់សេចក្ដី :

ឆោង នាម

[ឆោង] chhaong

ឫកពា :

ឆោត

ដែលឆោតខ្លៅឆៅគំនិត។

ឆោត គុណនាម

[ឆោត] chhaot

ដែលងាយបញ្ឆោត :

ឆោត គុណនាម

[ឆោត-ឆៅ] chhaot

ដែលឆោតខ្លៅឆៅគំនិត។

ឆោប្រឡោ

(ម.ព. ឆោឡោ)។

ឆោប្រឡោ គុ.កិ., គុ.

[ឆោ-ប្រ-ឡោ] chhaobrolao≈

(ម.ព. ឆោឡោ)។

ឆោម

ដែលមានរូបរាងប្រកបដោយលំអស្រីសួស្ដី។ (ពាក្យទាំងនេះច្រើននិយាយសរសើរលំអស្ត្រី, សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ឆោម នាម

[ឆោម] chhaom

រូបរាង, ទ្រង់ទ្រាយ។

ឆោម គុណនាម

[ឆោម-ឆាយ] chhaom

ដែលមានរូបរាងផូរផង់ស្រស់បំព្រង។

ឆោម គុណនាម

[ឆោម-ឆ្លៅ] chhaom

ដែលមានរូបរាងស្រលួតស្រឡះស្រស់ស្រងៅ។

ឆោម គុណនាម

[ឆោម-យង់] chhaom

ដែលមានរូបរាងស្រស់ស្រិលរលីងរលង់។

ឆោម គុណនាម

[ឆោម-ស្រី] chhaom

ដែលមានរូបរាងប្រកបដោយលំអស្រីសួស្ដី។ (ពាក្យទាំងនេះច្រើននិយាយសរសើរលំអស្ត្រី, សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ឆោឡោ

អឺងកងដោយជ្រួលជ្រើម, ដោយផ្អើល :

ឆោឡោ គុ.កិ., គុ.

[ឆោ-ឡោ] chhaolao

អឺងកងដោយជ្រួលជ្រើម, ដោយផ្អើល :

ឆៅ

ចិនសុទ្ធដែលមកពីប្រទេសចិន។

ឆៅ គុណនាម ១)

[ឆៅ] chhau

ដែលមិនទាន់ឆ្អិន។

ឆៅ គុណនាម ២)

[ឆៅ] chhau

(ព.ប្រ.) ដែលមិនស៊ីជម្រៅ, មិនទាន់ដឹងខុសត្រូវ, មិនជាក់លាក់ :

ឆៅ នាម

[ចិន-ឆៅ] chhau

ចិនសុទ្ធដែលមកពីប្រទេសចិន។

ឆ្កយ

ពាក្យសម្ដែងអាការៈផ្ទុយទីទៃអំពីដំណើរដែលសំដៅ :

ឆ្កយ គុណកិរិយា ១)

[ឆ្កយ] chhkoy

ដែលលើកចម្កយឡើង, ដែលឆ្ងយឆ្ងើយឡើង :

ឆ្កយ គុ.កិ., ឧ. ២)

[ឆ្កយ] chhkoy

ពាក្យសម្ដែងអាការៈផ្ទុយទីទៃអំពីដំណើរដែលសំដៅ :

ឆ្កាង

ដោតនឹងឈើអណ្ដោតឱ្យលាចំកាង :

ឆ្កាង កិ., គុ.

[ឆ្កាង] chhkang

ដោតនឹងឈើអណ្ដោតឱ្យលាចំកាង :

ឆ្ការ

វាសដៃដូចគេឆ្ការព្រៃ។

ឆ្ការ កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កា] chhkar

ត្រាយត្រួស :

ឆ្ការ កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កា-ដៃ] chhkar

វាសដៃដូចគេឆ្ការព្រៃ។

ឆ្កិល

ដែលកម្រើកបះឆ្កឹងឡើង មើលទៅឃើញតូចខ្លីសង្វិល (ព.សា.)។

ឆ្កិល គុណកិរិយា

[ឆ្កិល] chhkel

ដែលកម្រើកបះឆ្កឹងឡើង មើលទៅឃើញតូចខ្លីសង្វិល (ព.សា.)។

ឆ្កឹង

ដែលឈរត្រង់ឯកឯង ឥតកម្រើកឥតងាកបែរ :

ឆ្កឹង គុ.កិ., គុ.

[ឆ្កឹង] chhkoeng

ដែលឈរត្រង់ឯកឯង ឥតកម្រើកឥតងាកបែរ :

ឆ្កឹះ

កេះកាយ, ទាត់ចេញដោយម្រាមដៃឬដោយកំណាត់ឈើ, ឫស្សីជាដើម :

ឆ្កឹះ កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កឹស] chhkoeah

កេះកាយ, ទាត់ចេញដោយម្រាមដៃឬដោយកំណាត់ឈើ, ឫស្សីជាដើម :

ឆ្កឹះឆ្កៀល

(ព.ប្រ.) ចាក់ចុចនាយអាយដូចជាគេឆ្កឹះឆ្កៀលផងមិនលែង :

ឆ្កឹះឆ្កៀល កិ., គុ.កិ.

[ឆ្កឹស-ឆ្កៀល] chhkoeahchhkiel

(ព.ប្រ.) ចាក់ចុចនាយអាយដូចជាគេឆ្កឹះឆ្កៀលផងមិនលែង :

ឆ្កឺត

រឹងឆ្កឹងក្រអឺត។

ឆ្កឺត គុណកិរិយា

[ឆ្កឺត] chhkeut

ខ្នឺប, ដែលបះអើតក្រអឺតឡើង, ខ្មឺតឡើង :

ឆ្កឺត គុណនាម

[រឹង-ឆ្កឺត] chhkeut

រឹងឆ្កឹងក្រអឺត។

ឆ្កុយ

រ៉ុយ, ដែលទៅរ៉ុយៗ ឥតងាកបែរ ឥតរេរា :

ឆ្កុយ គុណកិរិយា

[ឆ្កុយ] chhkoy

រ៉ុយ, ដែលទៅរ៉ុយៗ ឥតងាកបែរ ឥតរេរា :

ឆ្កូត

ឆូតទឹកដោយច្រវាឬដោយចែវ តម្រង់ទូកឱ្យត្រង់ជាជំនួសចង្កូត។

ឆ្កូត កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កូត] chhkout

ឆូតទឹកដោយច្រវាឬដោយចែវ តម្រង់ទូកឱ្យត្រង់ជាជំនួសចង្កូត។

ឆ្កួត

ដែលភ្លាត់ស្មារតីម្ដងៗ ប្លែកខុសពីប្រក្រតី ព្រោះលេបគ្រាប់ស្លាក់។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត] chhkuot

ដែលខូចសតិ, ខូចចរិត វិលវក់ឥតដឹងខុសត្រូវ :

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-កញ់-ឆា] chhkuot

ដែលងេងងោង ឡេះឡោះ រម៉េះរម៉ោះព្រោះស្រវឹងកញ្ឆា។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-កាម] chhkuot

ដែលស៊ប់ចិត្តក្នុងសេចក្ដីត្រេកត្រអាលរីករាយ សប្បាយនឹងកាមគុណ ៥គឺ រូប, សំឡេង, ក្លិន, រស, សម្ផស្ស ឥតដែលមានភ្នកនឹកនាដល់ ជរា ព្យាធិ មរណៈ និងសេចក្ដីព្រាត់ប្រាសនិរាសដែលខ្លួនមុខជានឹងត្រូវបានពុំខាននោះឡើយ។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ចិត] chhkuot

ដែលមានចិត្តវិបរិត ប្រែប្រួលវឹកវរខុសប្រក្រតី ព្រោះប្រច័ណ្ឌឬសេចក្ដីព្រួយខ្លាំងអំពីហេតុណាមួយ។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ទឹក-មាត់] chhkuot

(ព.ប្រ.) ដែលនិយាយពាក្យឥតប្រយោជន៍តាមតែប្រទះតាមតែរបូតមាត់ ពីនេះទៅនោះ ពីនុ៎ះទៅនោះ មិនចេះចប់។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-មាត់] chhkuot

ដែលរអិលមាត់ជេរប្រទេចប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោចមិនសូវស្រាក។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-យស់] chhkuot

ដែលតម្កើងខ្លួន, ដែលឆ្មើងខ្លួនរពើតរពើង, លើកខ្លួនហួសហេតុហួសទំនង ដោយជោរចិត្ត ព្រោះយសស័ក្ដិងារការ ...។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-លេ-លា] chhkuot

ដែលមានដំណើរឬលំនាំគំនិតខុសប្រក្រតី :

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ល្បែង] chhkuot

ដែលវក់នឹងល្បែង។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ស័ប] chhkuot

ដែលរៀនប្រែពីភាសាដទៃមកជាភាសារបស់ខ្លួន ភ័ន្តច្រឡំសព្ទ ចេះតែស្មានៗខុសខ្លះត្រូវខ្លះ ដោយចេះវេយ្យាករណ៍មិនស្ទាត់ ចាំសព្ទក៏មិនប្រាកដ តែហ៊ានថា ហ៊ានប្រែមិនញញើត :

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ស្រា] chhkuot

ដែលវឹកវរប្រឡែប្រកោព្រោះសេពសុរាញៀនជាប់។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ស្រី] chhkuot

ដែលវក់ចិត្តព្រោះស្រឡាញ់ស្រី, ដែលងងុលព្រោះស្រឡាញ់ស្រី។

ឆ្កួត គុណនាម

[ឆ្កួត-ស្លាក់] chhkuot

ដែលភ្លាត់ស្មារតីម្ដងៗ ប្លែកខុសពីប្រក្រតី ព្រោះលេបគ្រាប់ស្លាក់។

ឆ្កួត!

ពាក្យពោលបង្អាប់, បន្ទច់បង្អាក់, ជេរបង្អាប់ដោយប្រដូចនឹងមនុស្សឆ្កួត :

ឆ្កួត! ឧទានសព្ទ

[ឆ្កួត] chhkuot≈

ពាក្យពោលបង្អាប់, បន្ទច់បង្អាក់, ជេរបង្អាប់ដោយប្រដូចនឹងមនុស្សឆ្កួត :

ឆ្កួតជ្រូក

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលកើតអំពីខ្យល់កាចក្នុងសន្តាន ឆក់ឱ្យដួល ឱ្យប្រកាច់ បែកពពុះមាត់ (រោគនេះមិនមែនមានជាប់ជាប្រក្រតីទេ យូរៗទើបធ្វើទុក្ខម្ដងៗ) :

ឆ្កួតជ្រូក ន., គុ.

[ឆ្កួត-ជ្រូក] chhkuotchruk

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ បណ្ដាលកើតអំពីខ្យល់កាចក្នុងសន្តាន ឆក់ឱ្យដួល ឱ្យប្រកាច់ បែកពពុះមាត់ (រោគនេះមិនមែនមានជាប់ជាប្រក្រតីទេ យូរៗទើបធ្វើទុក្ខម្ដងៗ) :

ឆ្កៀល

កុហកបង្វិលដូចគេឆ្កៀលក្រសាំង ឱ្យគេឃើញពុតភ្លាមៗ។

ឆ្កៀល កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កៀល] chhkiel

ខ្វេះកកាយគាស់អ្វីៗ ដោយម្រាមដៃ, ចុងកាំបិតឬដែកស្រួចជាដើម។

ឆ្កៀល កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កៀល] chhkiel

កុហកបង្វិលដូចគេឆ្កៀលក្រសាំង ឱ្យគេឃើញពុតភ្លាមៗ។

ឆ្កៀស

(ព.ប្រ.) ដាស់តឿនឬស្ដីប្រដៅទៅនៅតែដដែល។

ឆ្កៀស កិរិយាសព្ទ ១)

[ឆ្កៀស] chhkies

កៀសឆ្កៀល :

ឆ្កៀស កិរិយាសព្ទ ២)

[ឆ្កៀស] chhkies

កៀសជម្រុះ, កៀសទម្លាក់ :

ឆ្កៀស កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កៀស-មិន-ឡើង] chhkies

(ព.ប្រ.) ដាស់តឿនឬស្ដីប្រដៅទៅនៅតែដដែល។

ឆ្កែ

ពាក្យជេរទ្រគោះបន្តុះបង្អាប់ប្រដូចទៅនឹងឆ្កែ។

ឆ្កែ នាម

[ឆ្កែ] chkae

សត្វជើង ៤ពួកមួយ រស់នៅអាស្រ័យនឹងមនុស្ស។

ឆ្កែ នាម

[ឆ្កែ-ព្រៃ] chkae

ឆ្កែដែលកើតនិងរស់នៅក្នុងព្រៃ។

ឆ្កែ ឧទានសព្ទ

[អា-ឆ្កែ] chkae

ពាក្យជេរទ្រគោះបន្តុះបង្អាប់ប្រដូចទៅនឹងឆ្កែ។

ឆ្កែញាំង

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយ ពួកភមរជាតិ នៅអាស្រ័យនឹងសំបុកដែលវាធ្វើដោយដីស្អិតដោយសារទឹកមាត់វា។

ឆ្កែញាំង នាម

[ឆ្កែ-ញាំង] chhkaenheang

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយ ពួកភមរជាតិ នៅអាស្រ័យនឹងសំបុកដែលវាធ្វើដោយដីស្អិតដោយសារទឹកមាត់វា។

ឆ្កែស្រែង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកក្រាស់សាច់ធូរជ្រោក ច្រើនប្រើជាថ្នាំបង្ហុយដំបៅ ដែលកើតដោយរបួស ឬរូស, កោសលាយនឹងថ្នាំឯទៀត ជក់កែរោគឫសដូងខ្យល់។

ឆ្កែស្រែង នាម

[ឆ្កែ-ស្រែង] chhkaesraeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សំបកក្រាស់សាច់ធូរជ្រោក ច្រើនប្រើជាថ្នាំបង្ហុយដំបៅ ដែលកើតដោយរបួស ឬរូស, កោសលាយនឹងថ្នាំឯទៀត ជក់កែរោគឫសដូងខ្យល់។

ឆ្កោក

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ឆ្កោក កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កោក] chhkaok

ធ្វើទុក្ខធ្វើទោស ដោយចងរឹតរួតព្យួរបន្តោក :

ឆ្កោក គុណកិរិយា

[ឆ្កោក] chhkaok

ចងឆ្កោក។

ឆ្កោក នាម

[ឆ្កោក] chhkaok

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ។

ឆ្គង

(ព.ទ.បុ.) មានន័យថា ដឹងដែលគេដាក់ដងមិនស្រួល រមែងតែឆ្ងើយចាំងឈើមិនកើត; បើមេបាឆ្គង កូនក៏តែងតែឆ្គងដែរ។

ឆ្គង គុណនាម

[ឆ្គង] chhkang

ដែលគង, ឆ្វេង, មិនគប្បី, ឆ្ងើយ, មិនសម :

ឆ្គង គុណនាម

[ឆ្គង] chhkang

(ព.ទ.បុ.) មានន័យថា ដឹងដែលគេដាក់ដងមិនស្រួល រមែងតែឆ្ងើយចាំងឈើមិនកើត; បើមេបាឆ្គង កូនក៏តែងតែឆ្គងដែរ។

ឆ្គាំ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង ឆ្គង :

ឆ្គាំ បុព្វបទ

[ឆ្គាំ] chhkam

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង ឆ្គង :

ឆ្ងក នាម

[ឆ្ងក] chhngak

ទ្រូងសត្វជើង ៤: