វចនានុក្រមខ្មែរ

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-ភេត] nheat

ការបែកបាក់នៃញាតិ, ដំណើរបែកខ្ញែកចាកញាតិ។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-វង់] nheat

តំណនៃញាតិ, ពួកញាតិ (ប្រើជា ញាតិវង្សា, ញាតិពង្ស, ញាតិពង្សា ក៏មាន)។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-វង់-សា-នុ-វង់] nheat

តំណនៃញាតិដែលជាប់តវង្សត្រកូលគ្នាជាលំដាប់លំដោយមក។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-វិ-វាត] nheat

សេចក្ដីទាស់ទែងនៃញាតិ, ជម្លោះនៃពួកញាតិ។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-សង់-គៈ-ហៈ] nheat

ការទំនុកបម្រុងដល់ញាតិ, ការជួយដោះទុក្ខធុរៈញាតិ។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-សង់-គ្រោះ] nheat

(ម.ព. ញាតិសង្គហៈ)។

ញាតិ នាម

[ញាត-សន់-ដាន] (ជើង ត អានជា ដ)] nheat

តំណឬវង្សនៃញាតិ,ញាតិវង្ស, តំណវង្សញាតិ; ត្រកូលដែលជាប់ជាញាតិ។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-សំ-ភេត] nheat

(ម.ព. ញាតិភេទ)។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-សា-ម៉័ក-គី] nheat

សេចក្ដីព្រមព្រៀងរបស់ញាតិ។

ញាតិ នាម

[ញា-តិ-សា-លោ-ហិត] ឬ [ញាត-សា-លោ-ហិត] nheat

ញាតិដែលជាប់ខ្សែលោហិតជាមួយគ្នា ...។

ញាតិពន្ធ

(ច្ប.) ចំណងគតិយុត្តរវាងសហព័ទ្ធម្ខាងនិងញាតិលោហិតរបស់សហព័ទ្ធម្ខាងទៀត (សាច់ថ្លៃ) :

ញាតិពន្ធ នាម ១)

[ញា-តិ-ពន់] nheatepno≈

ជនដែលគេរាប់ថាជាញាតិ ដោយជាប់ទាក់ទងគន្លងគ្នា គឺញាតិដោយសារដូចយ៉ាង ម្ដាយក្មេក, ឪពុកក្មេក, កូនប្រសា, មាមីងក្មេក, បងថ្លៃ, ប្អូនថ្លៃ (ខាងប្ដី ឬ ខាងប្រពន្ធ)។ល។

ញាតិពន្ធ នាម ២)

[ញា-តិ-ពន់] nheatepno≈

(ច្ប.) ចំណងគតិយុត្តរវាងសហព័ទ្ធម្ខាងនិងញាតិលោហិតរបស់សហព័ទ្ធម្ខាងទៀត (សាច់ថ្លៃ) :

ញាតិ—

(ម.ព. ញាតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ញាតិ— នាម

[ញា-តិ—] nheate—≈

(ម.ព. ញាតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ញាត់

ច្រកដោយរុក, ដោយត្រសុកសង្កត់ឱ្យតឹងឱ្យណែន :

ញាត់ កិរិយាសព្ទ

[ញាត់] nheat

ច្រកដោយរុក, ដោយត្រសុកសង្កត់ឱ្យតឹងឱ្យណែន :

ញាប់ គុ.កិ., គុ.

[ញាប់] nhorb

បន្ទាន់ៗ ញឹកៗ, រន្ថាន់ :

ញាប់ញ័រ

ញ័រ រញ្ជួយជារឿយៗ ឬខ្លាំង :

ញាប់ញ័រ កិរិយាសព្ទ

[ញាប់-ញ័រ] nhorbnhoar

ញ័រ រញ្ជួយជារឿយៗ ឬខ្លាំង :

ញាស់

(ព.ប្រ.) តាំងពីវាកើតមក។

ញាស់ កិរិយាសព្ទ

[ញាស់] nheas

កើតចេញពីស៊ុត (ពីពង) ; និយាយចំពោះតែសត្វដែលជាអណ្ឌជៈ :

ញាស់ កិរិយាសព្ទ

[ញាស់] nheas

(ព.ប្រ.) តាំងពីវាកើតមក។

ញាំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ញាំ] nham

ធ្វើម្ហូបដែលហៅថា ញាំ។

ញាំ នាម ២)

[ញាំ] nham

អាហារធ្វើដោយគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ មានត្រីអាំងឬត្រីស្ងោរជាដើម កូរច្របល់បញ្ចូលជាតិគ្នា (មិនចម្អិនថែមទៀតទេ) :

ញាំញី

បំផ្លិចបំផ្លាញ រាតត្បាត បង្កទុក្ខសោក ធ្វើឱ្យលំបាក :

ញាំញី កិរិយាសព្ទ

[ញាំ-ញី] nhoam

បំផ្លិចបំផ្លាញ រាតត្បាត បង្កទុក្ខសោក ធ្វើឱ្យលំបាក :

ញី

ដែលមានភេទជាស្រី; ប្រើចំពោះតែសត្វតិរច្ឆាននិងឈើខ្លះ :

ញី កិរិយាសព្ទ

[ញី] nhi

ឈ្លីរបស់ល្អិតៗ ឬរបស់ដែលមានសាច់ទន់ :

ញី គុណនាម

[ញី] nhi

ដែលមានភេទជាស្រី; ប្រើចំពោះតែសត្វតិរច្ឆាននិងឈើខ្លះ :

ញីញញូញ

ញញើតញញើម, ស្ទាក់ស្ទើរ។

ញីញញូញ កិរិយាសព្ទ

[ញីញ-ញូញ] nhinhonhunh

ញញើតញញើម, ស្ទាក់ស្ទើរ។

ញឹក

ដែលរឿយៗ ញយដង ច្រើនដង :

ញឹក គុ.កិ., គុ.

[ញឹក] nheuk

ដែលមិនរង្វើល, ជិតៗគ្នា :

ញឹក គុណកិរិយា

[ញឹក-ញយ] nheuk

(ម.ព. ញឹកញាប់)។

ញឹក គុណកិរិយា

[ញឹក-ញាប់] nheuk

ដែលរឿយៗ ញយដង ច្រើនដង :

ញឹកៗ

រឿយៗ :

ញឹកៗ គុណកិរិយា

[ញឹក-ញឹក] nhuek

រឿយៗ :

ញឹន

ស្រាក, អន់, ជិន, (ច្រើនប្រើតែនឹងពាក្យបដិសេធន៍ថា មិន) :

ញឹន កិរិយាសព្ទ

[ញឹន] nhuen

ស្រាក, អន់, ជិន, (ច្រើនប្រើតែនឹងពាក្យបដិសេធន៍ថា មិន) :

ញុះ

និយាយចាក់រុកនាំអុចអាល ឱ្យរឹតតែខឹង ឱ្យរឹតតែក្ដៅឡើង :

ញុះ កិរិយាសព្ទ

[ញុះ] nhuh

និយាយចាក់រុកនាំអុចអាល ឱ្យរឹតតែខឹង ឱ្យរឹតតែក្ដៅឡើង :

ញុះញង់

ញុះញយៗគឺនិយាយចាក់រុកនាំអុចអាលឱ្យអ្នកដទៃធ្វើការអ្វីៗដែលមិនគប្បី, ឱ្យឈ្លោះឱ្យទាស់ទែងគ្នា, ឱ្យបាក់បែកគ្នា :

ញុះញង់ កិរិយាសព្ទ

[ញុះ-ញង់] nhusnhong

ញុះញយៗគឺនិយាយចាក់រុកនាំអុចអាលឱ្យអ្នកដទៃធ្វើការអ្វីៗដែលមិនគប្បី, ឱ្យឈ្លោះឱ្យទាស់ទែងគ្នា, ឱ្យបាក់បែកគ្នា :

ញូញ

រួញរា, ស្ញូញ, ទ្រាន់ចិត្ត (ម.ប្រ.)។

ញូញ គុណនាម

[ញូញ] nhunh

អ៊ូញ, ព្រមឹក; សម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ខ្មៅ :

ញូញ កិរិយាសព្ទ

[ញូញ] nhunh

រួញរា, ស្ញូញ, ទ្រាន់ចិត្ត (ម.ប្រ.)។

ញើញ

រាថយ, ថយក្រញាង។

ញើញ កិរិយាសព្ទ

[ញើញ] nhaunh

រាថយ, ថយក្រញាង។

ញើបៗ

សន្សឹមៗ, ទ្រើបៗ, លបៗ, អើតខ្លួនដើរយឺតៗ :

ញើបៗ កិរិយាសព្ទ

[ញើប-ញើប] nhaub

សន្សឹមៗ, ទ្រើបៗ, លបៗ, អើតខ្លួនដើរយឺតៗ :

ញើស

អាការៈរាវ (ធាតុទឹក) ដែលចេញពីខ្លួនតាមរន្ធរោមដោយចំហាយ :

ញើស កិរិយាសព្ទ

[ញើស] nhaus

បញ្ចេញសំបោរពីច្រមុះ :

ញើស នាម

[ញើស] nhaus

អាការៈរាវ (ធាតុទឹក) ដែលចេញពីខ្លួនតាមរន្ធរោមដោយចំហាយ :

ញៀច

ចាប់ស្លឹកត្រចៀកអង្រង់ (ពាក្យក្នុងល្បែងលេងបិទពួន) :

ញៀច កិរិយាសព្ទ

[ញៀច] nhiech

ចាប់ស្លឹកត្រចៀកអង្រង់ (ពាក្យក្នុងល្បែងលេងបិទពួន) :

ញៀត

សៀតញាត់ក្នុងកន្លៀត។

ញៀត កិរិយាសព្ទ

[ញៀត] nhiet

សៀតញាត់ក្នុងកន្លៀត។

ញៀតញឹក

(ម.ព. ញៀតស្បាត)។

ញៀតញឹក គុណនាម

[ញៀត-ញឹក] nhietnhoek≈

(ម.ព. ញៀតស្បាត)។

ញៀតស្បាត

ស្មៅឬស្បូវនិងឈើតូចៗដែលដុះញឹកប្រជ្រៀតគ្នា :

ញៀតស្បាត គុណនាម a

[ញៀត-ស្បាត] nhietsbat

ដែលញឹកជ្រៀតជុកជិតដោយស្មៅឬស្បូវនិងឈើតូចៗ :

ញៀតស្បាត នាម b

[ញៀត-ស្បាត] nhietsbat

ស្មៅឬស្បូវនិងឈើតូចៗដែលដុះញឹកប្រជ្រៀតគ្នា :

ញៀន

ជាប់ចិត្តដោយមានចំណង់ អត់មិនបានដោយធ្លាប់ប្រព្រឹត្ត, ធ្លាប់ជក់, ធ្លាប់ស៊ី លុះដល់កំណត់, ដល់វេលាដែលធ្លាប់ ក៏បណ្ដាលឱ្យនឹកចង់អត់មិនបានឬក៏ទៅជាធ្វើទុក្ខមិនស្រួលខ្លួន :

ញៀន កិរិយាសព្ទ

[ញៀន] nhean

ជាប់ចិត្តដោយមានចំណង់ អត់មិនបានដោយធ្លាប់ប្រព្រឹត្ត, ធ្លាប់ជក់, ធ្លាប់ស៊ី លុះដល់កំណត់, ដល់វេលាដែលធ្លាប់ ក៏បណ្ដាលឱ្យនឹកចង់អត់មិនបានឬក៏ទៅជាធ្វើទុក្ខមិនស្រួលខ្លួន :