វចនានុក្រមខ្មែរ

ដ នាម

[ដ] da≈

តួព្យញ្ជនៈទី១១នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី១ក្នុងវគ្គទី៣។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [d] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ឃោសៈ។

ដ នាម ១)

[ដ] da≈

ទីចម្លង, កំពង់ចម្លង :

ដ នាម ២)

[ដ] da≈

ទូកសម្រាប់ចម្លងនៅកំពង់នោះក៏ហៅ ដ ដែរ :

ដ នាម ៣)

[ដ] da≈

តាក់ស៊ី (ផ្លូវឆ្ងាយ), យានដែលដឹកអ្នកដំណើរទៅកាន់ចំណតនានា :

ដក កិរិយាសព្ទ

[ដក] dork

ធ្វើឱ្យរដក, ធ្វើឱ្យឃ្លាតចេញ, ធ្វើឱ្យផុត :

ដក កិរិយាសព្ទ

[ដក-ចង់-កា-មាន់] dork

(សំនួន.) ត្រដរខ្យល់ អាការៈហៀបដាច់ខ្យល់ស្លាប់ :

ដក កិរិយាសព្ទ

[ដក-ដៃ] dork

(សំនួន.) ឈប់រវល់ ឈប់រំខាន ងាកចេញ :

ដកខិម

ឈ្មោះឈើតូចមានផ្កាសម្រាប់ដាំក្នុងផើងប្រើជាគ្រឿងតាំង ឬដាំក្នុងសួន; ដកខិមមាន ៣ប្រភេទគឺ ដកខិមក្រហម, ដកខិមលឿង, ដកខិមស។

ដកខិម នាម

[ដក-ខិម] dakakhem

ឈ្មោះឈើតូចមានផ្កាសម្រាប់ដាំក្នុងផើងប្រើជាគ្រឿងតាំង ឬដាំក្នុងសួន; ដកខិមមាន ៣ប្រភេទគឺ ដកខិមក្រហម, ដកខិមលឿង, ដកខិមស។

ដកគាំ

ឈ្មោះផ្កាពណ៌ក្រហមស្រគាំប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់, មានមួយប្រភេទផ្សេងទៀតជាគ្រាប់ :

ដកគាំ នាម

[ដក-គាំ] dakakoam

ឈ្មោះផ្កាពណ៌ក្រហមស្រគាំប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់, មានមួយប្រភេទផ្សេងទៀតជាគ្រាប់ :

ដកឃ្លា

ធ្វើឱ្យមានដំណកឃ្លា។

ដកឃ្លា កិរិយាសព្ទ ១)

[ដក-ឃ្លា] dakakhlea

(សំនួន.) ពន្យារពេល ផ្អាក បង្អង់ បន្ថយពេលវេលាធ្វើកិច្ចការអ្វីមួយ :

ដកឃ្លា កិរិយាសព្ទ ២)

[ដក-ឃ្លា] dakakhlea

ធ្វើឱ្យមានដំណកឃ្លា។

ដកចន្ទន៍

ឈ្មោះក្បាច់មានសណ្ឋានមូលឆែកៗ :

ដកចន្ទន៍ នាម

[ដក-ច័ន] dokchan

ឈ្មោះក្បាច់មានសណ្ឋានមូលឆែកៗ :

ដកទង

ពាក្យនេះក្លាយមកពីភាសាសៀមថា ដ្ចកទ្ចង អ.ថ. ដកថង "ផ្កាមាស" ស្រីផ្កាមាស។ ពាក្យទ្រគោះប្រើដោយជេរប្រមាទមើលងាយទៅលើរូបស្ត្រី :

ដកទង នាម

[ដក-ទង] doktong

ពាក្យនេះក្លាយមកពីភាសាសៀមថា ដ្ចកទ្ចង អ.ថ. ដកថង "ផ្កាមាស" ស្រីផ្កាមាស។ ពាក្យទ្រគោះប្រើដោយជេរប្រមាទមើលងាយទៅលើរូបស្ត្រី :

ដកព

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានសាច់ស្វិត; និយាយក្លាយថា ដក់ព ក៏មាន។

ដកព នាម

[ដក-ព] dakp

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានសាច់ស្វិត; និយាយក្លាយថា ដក់ព ក៏មាន។

ដកពាយ

ឈ្មោះវល្លិធំមួយប្រភេទ មានផ្លែប្រើជាអាហារបាន; ហៅក្លាយជា ដក់ពាយ ក៏មាន។

ដកពាយ នាម

[ដក-ពាយ] dokpeay

ឈ្មោះវល្លិធំមួយប្រភេទ មានផ្លែប្រើជាអាហារបាន; ហៅក្លាយជា ដក់ពាយ ក៏មាន។

ដកម៉ៃ

ឈ្មោះឈើពួកជម្ពូ មានផ្លែក្លិនក្រអូប ប្រើជាអាហារ។

ដកម៉ៃ នាម

[ដក-ម៉ៃ] dakmai

ឈ្មោះឈើពួកជម្ពូ មានផ្លែក្លិនក្រអូប ប្រើជាអាហារ។

ដកស្រង់

ទាញយក ដកយក កាត់យកមួយផ្នែកមកបង្ហាញ :

ដកស្រង់ កិ., គុ.

[ដក-ស្រង់] dkasarng≈

ទាញយក ដកយក កាត់យកមួយផ្នែកមកបង្ហាញ :

ដក់

តាំងនៅ, មាននៅ :

ដក់ កិរិយាសព្ទ

[ដក់] dok

ដាក់អ្វីៗក្នុងថ្នក់ :

ដក់ កិរិយាសព្ទ

[ដក់] dok

តាំងនៅ, មាននៅ :

ដក់ដឿ

ដង្កូវនាងដែលគេស្ងោរស្រាវយកសរសៃសូត្ររួចហើយ។

ដក់ដឿ នាម

[ដក់-ដឿ] dakdoea

ដង្កូវនាងដែលគេស្ងោរស្រាវយកសរសៃសូត្ររួចហើយ។

ដង

បណ្ដោយ, មាត់ (សម្រាប់ផ្លូវ ព្រៃ ទន្លេ ស្ទឹង ព្រែក អូរ ជាដើម) :

ដង កិរិយាសព្ទ

[ដង] dorng

ចូកកោយយកអ្វីៗ ពីក្នុងទឹក; ឬកោយយកទឹក :

ដង នាម

[ដង] dorng

ដៃតំណគ្រឿងប្រដាប់អ្វីៗ សម្រាប់ចាប់កាន់ :

ដង នាម

[ដង] dorng

បង្គោល, សសរវែងដែលដាំបញ្ឈរសម្រាប់ចងបង្ហូតទង់, គោម ជាដើម :

ដង នាម

[ដង] dorng

គ្រា, កាល :

ដង នាម

[ដង] dorng

បណ្ដោយ, មាត់ (សម្រាប់ផ្លូវ ព្រៃ ទន្លេ ស្ទឹង ព្រែក អូរ ជាដើម) :

ដងកញ្ចាម

ឈើ ឬឫស្សីសម្រាប់អបអន្ទាក់ព្រ័ត្រលូកទាក់ជើងដំរីព្រៃ។

ដងកញ្ចាម នាម

[ដង-កញ់-ចាម] dongkonhcheam

ឈើ ឬឫស្សីសម្រាប់អបអន្ទាក់ព្រ័ត្រលូកទាក់ជើងដំរីព្រៃ។

ដងកន្ទុយ

តួកន្ទុយនៃសត្វចតុប្បាទប្រភេទខ្លះមាន គោ, ក្របីជាដើម ដែលមានសក់កន្ទុយដុះនៅខាងចុង។

ដងកន្ទុយ នាម

[ដង-កន់-ទុយ] dongkontuy

តួកន្ទុយនៃសត្វចតុប្បាទប្រភេទខ្លះមាន គោ, ក្របីជាដើម ដែលមានសក់កន្ទុយដុះនៅខាងចុង។

ដងកាំបិត

ឆ្អឹងពីរកំណាត់ក្នុងរាងកាយនៃមនុស្ស, នៅត្រង់ក្រោម ក តពីឆ្អឹងទ្រូង ជាប់នឹងឆ្អឹងស្មា។

ដងកាំបិត នាម

[ដង-កាំ-បិត] dangkambet

ឆ្អឹងពីរកំណាត់ក្នុងរាងកាយនៃមនុស្ស, នៅត្រង់ក្រោម ក តពីឆ្អឹងទ្រូង ជាប់នឹងឆ្អឹងស្មា។

ដងក្ដារ

គ្រឿងរចនាគ្រឹហា មានសណ្ឋានជាតួខ្លួននាគ ប្រើដាក់ភ្ជាប់ពីគល់ជហ្វាមកភ្ជាប់នឹងនាគសន្លឹក ជាគ្រឿងវិហារឬប្រាសាទ។

ដងក្ដារ នាម

[ដង-ក្ដា] dongkdar

គ្រឿងរចនាគ្រឹហា មានសណ្ឋានជាតួខ្លួននាគ ប្រើដាក់ភ្ជាប់ពីគល់ជហ្វាមកភ្ជាប់នឹងនាគសន្លឹក ជាគ្រឿងវិហារឬប្រាសាទ។

ដងខ្ទែង

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតខ្លួនវែង មានឆ្អឹងវែងៗបណ្ដោយតាមខ្លួន។

ដងខ្ទែង នាម

[ដង-ខ្ទែង] dongkhtaeng

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតខ្លួនវែង មានឆ្អឹងវែងៗបណ្ដោយតាមខ្លួន។

ដងគោម

ដងសម្រាប់បង្ហូតគោម។

ដងគោម នាម

[ដង-គោម] dangkoum

ដងសម្រាប់បង្ហូតគោម។

ដងដឹង

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មើមមានរសពុល :

ដងដឹង នាម

[ដង-ដឹង] dongdoeng

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ :

ដងដឹង នាម

[ដង-ដឹង] dongdoeng

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មើមមានរសពុល :

ដងដោយ

ឈើ, ដែក, ឫស្សី លយពីមាត់ច្រាំង ឬគែមទូក, គែមកប៉ាល់, សម្រាប់ទប់ សម្រាប់យួរ។

ដងដោយ នាម

[ដង-ដោយ] dongdaoy

ឈើ, ដែក, ឫស្សី លយពីមាត់ច្រាំង ឬគែមទូក, គែមកប៉ាល់, សម្រាប់ទប់ សម្រាប់យួរ។

ដងណោះ

ពាក្យប្រាប់កាល, គ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (គ្រានោះ, កាលនោះ) ; សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ ឬ ពំនោលល្ខោន :

ដងណោះ គុណកិរិយា

[ដង-ណុះ] dongnaoh

ពាក្យប្រាប់កាល, គ្រាដែលកន្លងទៅហើយ (គ្រានោះ, កាលនោះ) ; សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ ឬ ពំនោលល្ខោន :

ដងនោះ

(ម.ព. ដងណោះ)។

ដងនោះ គុណកិរិយា

[ដង-នោះ] dngonoeah≈

(ម.ព. ដងណោះ)។

ដងបង្ហួរ

ទងសរសៃធំជាបំពង់បស្សាវៈ នៃមនុស្ស ឬសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ។

ដងបង្ហួរ នាម

[ដង-បង់-ហួ] dongbonghuor

ទងសរសៃធំជាបំពង់បស្សាវៈ នៃមនុស្ស ឬសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ។

ដងព្រៃ

ជួរព្រៃឬតួបណ្ដោយព្រៃ :

ដងព្រៃ នាម

[ដង-ព្រៃ] dangprey

ជួរព្រៃឬតួបណ្ដោយព្រៃ :

ដងភ្នំ

ជួរភ្នំ ឬតួបណ្ដោយភ្នំ។

ដងភ្នំ នាម

[ដង-ភ្នំ] dongphnum

ជួរភ្នំ ឬតួបណ្ដោយភ្នំ។

ដងរែក នាម

[ដង-រែក] dongreaek

ឈើឬឫស្សីជាដងសម្រាប់រែក។

ដងរែក នាម

[ដង-រែក] dongreaek

ឈ្មោះភ្នំមួយនៅទិសឧត្តរប្រទេសកម្ពុជា :

ដងរ៉ែក

(ម.ព. ដងរែក{¥¥}១{££})។

ដងរ៉ែក នាម

[ដង-រ៉ែក] dngoraek≈

(ម.ព. ដងរែក១)។

ដងស្ទឹង

តួបណ្ដោយស្ទឹង :

ដងស្ទឹង នាម

[ដង-ស្ទឹង] dangstoeng

តួបណ្ដោយស្ទឹង :

ដង់ឌ្រីត

ពយខ្លីឆ្មារៗចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចូលទៅតួកោសិកានេះ។

ដង់ឌ្រីត នាម

[ដង់-ឌ្រីត] dngodrit≈

ពយខ្លីឆ្មារៗចេញពីតួកោសិកាណឺរ៉ូន មានមុខងារបញ្ជូនព័ត៌មានចូលទៅតួកោសិកានេះ។

ដង់ស៊ីតេ

ចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដីមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ដង់ស៊ីតេ នាម

[ដង់-ស៊ី-តេ] dngosite≈

(រូប.) ម៉ាសក្នុងមួយខ្នាតមាឌនៃសារធាតុមួយ។

ដង់ស៊ីតេ នាម

[ដង់-ស៊ី-តេ-ប្រ-ជា-ជន់] dngositebrocheachno≈

ចំនួនប្រជាជនក្នុងផ្ទៃដីមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។

ដង្កាប់

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកមានផ្នែកពីរ ដាក់ខ្វែងប្រទាក់គ្នាជាចម្ពាម អាចកម្រើកវិលបានដោយភ្លៅមួយត្រង់កណ្ដាល សម្រាប់ចាប់ឬដកដែកគោលជាដើម។

ដង្កាប់ នាម

[ដង់-កាប់] dangkeab

ប្រដាប់ធ្វើដោយដែកមានផ្នែកពីរ ដាក់ខ្វែងប្រទាក់គ្នាជាចម្ពាម អាចកម្រើកវិលបានដោយភ្លៅមួយត្រង់កណ្ដាល សម្រាប់ចាប់ឬដកដែកគោលជាដើម។

ដង្កាវ

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សីតូចវែងមានចុងរាងងក្ងក់ សម្រាប់ថ្ពក់កាវទាញមែកឈើជាដើម។

ដង្កាវ នាម

[ដង់-កាវ] dangkeav

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើឬឫស្សីតូចវែងមានចុងរាងងក្ងក់ សម្រាប់ថ្ពក់កាវទាញមែកឈើជាដើម។

ដង្កូវ

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សៀប៉ូផាកាអាំងស៊ែទុយឡាស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ] dongkuv

សត្វល្អិតពួកសត្វវារ, សត្វលូន ឥតជើងខ្លះ មានជើងខ្លះ :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ថ្លើម] dongkuv

ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយពពួកបរាសិតម៉្យាងឈ្មោះ ផាស្យូឡាស្ស៊ីកង់ទីកា ដែលកើតឡើងនៅក្នុងថ្លើម ក្នុងថង់ប្រមាត់ និង នៅក្នុងបំពង់ទឹកប្រមាត់របស់គោក្របី :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ទ័ព] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងធញ្ញជាតិផ្សេងៗទៀតដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ មីធីមណាសេប៉ារ៉ាតា ស្ថិតក្នុងសន្តានណុកទ្វីដេ ប្រភេទមីធីមណាសេប៉ារ៉ាតា :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-បំ-ពង់] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ នីមភុយឡាដឺពុនតាលីស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-មូ-ស្លឹក-ស្រូវ] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ ខ្នាផាឡូក្រូស៊ីសមេឌីណាលីស :

ដង្កូវ នាម

[ដង់-កូវ-ស៊ី-រូង-ដើម] dongkuv

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ សៀប៉ូផាកាអាំងស៊ែទុយឡាស :

ដង្កែ

សត្វល្អិតពួកចៃ តែងខាំមនុស្សសត្វ :

ដង្កែ នាម

[ដង់-កែ] dangkeae

សត្វល្អិតពួកចៃ តែងខាំមនុស្សសត្វ :

ដង្កោ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែមូលៗមានរសចត់សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ ឬយកមកកែផ្សំធ្វើជាអាហារក៏បាន :

ដង្កោ នាម

[ដង់-កោ] dongkou

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ផ្លែមូលៗមានរសចត់សម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ ឬយកមកកែផ្សំធ្វើជាអាហារក៏បាន :

ដង្កោខ្មោច

ឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងដង្កោ ផ្លែតូចៗ មានរសចត់។

ដង្កោខ្មោច នាម

[ដង់-កោ-ខ្មោច] dongkoukhmaoch

ឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងដង្កោ ផ្លែតូចៗ មានរសចត់។

ដង្ខៅ

មេជំនួញ (គហបតីរងឬ អនុគហបតី)។

ដង្ខៅ នាម

[ដង់-ខៅ] dongkhov

មេជំនួញ (គហបតីរងឬ អនុគហបតី)។

ដង្គត់

កំណាត់ឈើដែលសល់ពីគេកាត់ ឬបាក់ជាប់នៅនឹងគល់ :

ដង្គត់ នាម

[ដង់-គត់] dongkot

កំណាត់ឈើដែលសល់ពីគេកាត់ ឬបាក់ជាប់នៅនឹងគល់ :

ដង្គន់

ខ្សែផ្ដៅវេញទាំងមូល សម្រាប់ចងរឹតកូបឬរយាង, ញ៉ែង ព័ទ្ធតាមទ្រូងដំរី។

ដង្គន់ នាម

[ដង់-គន់] dangkon

ខ្សែផ្ដៅវេញទាំងមូល សម្រាប់ចងរឹតកូបឬរយាង, ញ៉ែង ព័ទ្ធតាមទ្រូងដំរី។

ដង្គុំ

ព្រៃដែលស្រោងត្រសុំត្រសាយ; ដែលមើលទៅឃើញស្រោងត្រសុំហាក់ដូចគេចងផ្គុំ :

ដង្គុំ គុ., ន.

[ដង់-គុំ] dangkuum

ព្រៃដែលស្រោងត្រសុំត្រសាយ; ដែលមើលទៅឃើញស្រោងត្រសុំហាក់ដូចគេចងផ្គុំ :