វចនានុក្រមខ្មែរ

ដង្គោល

ទ្រលោម, ថ្គោល :

ដង្គោល គុណកិរិយា

[ដង់-គោល] dangkoul

ទ្រលោម, ថ្គោល :

ដង្វិន

ត្រិះរិះ; ជញ្ជឹង, គ្នេរគ្នាន់, ស្ទង់មើល (ព.បុ.) :

ដង្វិន កិរិយាសព្ទ

[ដង់-វ៉ិន] dangvin

ត្រិះរិះ; ជញ្ជឹង, គ្នេរគ្នាន់, ស្ទង់មើល (ព.បុ.) :

ដង្ហក់

ឈើឬឫស្សីទន់រលាស់បាន សម្រាប់បិទដីស្អិត ឬថ្កៀបគ្រាប់, ផ្លែអ្វីៗដែលមូល ចោលគ្រវែងផ្លោងបង្អើលសត្វ :

ដង្ហក់ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហក់] danghok

ដកដង្ហើមញាប់ដោយហបណាស់, ហត់ខ្លាំងណាស់ :

ដង្ហក់ នាម

[ដង់-ហក់] danghok

ឈើឬឫស្សីទន់រលាស់បាន សម្រាប់បិទដីស្អិត ឬថ្កៀបគ្រាប់, ផ្លែអ្វីៗដែលមូល ចោលគ្រវែងផ្លោងបង្អើលសត្វ :

ដង្ហាក់

ហត់ដកដង្ហើមយោលៗ ដោយរហាក់ខ្លាំង :

ដង្ហាក់ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហាក់] dangheak

ហត់ដកដង្ហើមយោលៗ ដោយរហាក់ខ្លាំង :

ដង្ហិត

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រែង, ដើមនិងផ្លែប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះ; (ដង្ហិតធំ) ; មានដង្ហិតមួយប្រភេទទៀតហៅថា ដង្ហិតខ្មោច ដើមតូច ស្លឹកក៏តូច។

ដង្ហិត នាម

[ដង់-ហិត] donghit

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកប្រើជាថ្នាំស្រែង, ដើមនិងផ្លែប្រើជាថ្នាំបញ្ចុះ; (ដង្ហិតធំ) ; មានដង្ហិតមួយប្រភេទទៀតហៅថា ដង្ហិតខ្មោច ដើមតូច ស្លឹកក៏តូច។

ដង្ហើម

ផ្អាកដកដង្ហើមមួយរយៈ ដូចជានៅពេលចុះមុជទឹកជាដើម :

ដង្ហើម នាម

[ដង់-ហើម] dongherm

ខ្យល់ដែលមនុស្ស ឬសត្វដកចេញចូល :

ដង្ហើម កិរិយាសព្ទ

[ដក-ដង់-ហើម-ធំ] dongherm

ដកខ្យល់ដង្ហើមចេញចូលមានសភាពយឺតហើយវែងខុសធម្មតា :

ដង្ហើម គុណកិរិយា

[ទាន់-ដង់-ហើម] dongherm

ទាន់ពេលដែលអ្នកណាម្នាក់រៀបនឹងផុតដង្ហើម :

ដង្ហើម កិរិយាសព្ទ

[អត់-ដង់-ហើម] dongherm

ផ្អាកដកដង្ហើមមួយរយៈ ដូចជានៅពេលចុះមុជទឹកជាដើម :

ដង្ហើមទឹក

ស្រទាប់ស្ពោត ប្រហោងក្រោមដី ដូចជាខ្សាច់ ក្រួស ឬថ្ម ដែលផ្ទុកទឹកក្នុងបរិមាណដែលអាចឱ្យគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកបាន :

ដង្ហើមទឹក នាម

[ដង់-ហើម-ទឹក] dngohaeumtoek≈

ស្រទាប់ស្ពោត ប្រហោងក្រោមដី ដូចជាខ្សាច់ ក្រួស ឬថ្ម ដែលផ្ទុកទឹកក្នុងបរិមាណដែលអាចឱ្យគេយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកបាន :

ដង្ហែ

រៀបរៀងគ្នាជាជួរតាមមុនក្រោយមើលទៅឃើញមានរបៀបហូរហែ :

ដង្ហែ កិ., គុ.កិ.

[ដង់-ហែ] dangheae

រៀបរៀងគ្នាជាជួរតាមមុនក្រោយមើលទៅឃើញមានរបៀបហូរហែ :

ដង្ហោយ

បង្កូកហៅពីចម្ងាយ :

ដង្ហោយ កិរិយាសព្ទ

[ដង់-ហោយ] donghouy

បង្កូកហៅពីចម្ងាយ :

ដដុស

ដុសរឿយៗ, កកិតរឿយៗ :

ដដុស កិរិយាសព្ទ

[ដ-ដុស] dodos

ដុសរឿយៗ, កកិតរឿយៗ :

ដដែល

តែបទ ១, តែទី ១, ដូចដើម, ដូចមុន :

ដដែល គុណកិរិយា

[ដ-ដែល] tdel

តែបទ ១, តែទី ១, ដូចដើម, ដូចមុន :

ដដែលៗ

ដូចមុនច្រើនដង :

ដដែលៗ គុ., គុ.កិ.

[ដ-ដែល-ដ-ដែល] dadaeldadael≈

ដូចមុនច្រើនដង :

ដណ្ដប់

ថែមដប់។ ប្រើជាមួយចំនួនដប់ បូកនឹងមួយដល់ប្រាំបួន :

ដណ្ដប់ កិ., គុ.កិ.

[ដន់-ដប់] dandab

គ្របខ្លួនដោយសំពត់ :

ដណ្ដប់ កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដប់] dandab

ដើរ ឬបោលបៀតខ្លួនប៉ះទប់នឹងទូករទេះ (គោ) :

ដណ្ដប់ គុណនាម

[ដន់-ដប់] dandab

ថែមដប់។ ប្រើជាមួយចំនួនដប់ បូកនឹងមួយដល់ប្រាំបួន :

ដណ្ដាំ

ចម្អិនបាយ :

ដណ្ដាំ កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដាំ] dandam

ចម្អិនបាយ :

ដណ្ដឹង

ធ្វើរបៀបចងពន្ធ, ចងស្ពានមេត្រី ក្នុងការផ្សំផ្គុំកូនប្រុសស្រី មុនរៀបមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ដណ្ដឹង កិរិយាសព្ទ ១)

[ដន់-ដឹង] dandoeng

សាកសួរឱ្យដឹង។

ដណ្ដឹង កិរិយាសព្ទ ២)

[ដន់-ដឹង] dandoeng

ធ្វើរបៀបចងពន្ធ, ចងស្ពានមេត្រី ក្នុងការផ្សំផ្គុំកូនប្រុសស្រី មុនរៀបមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ដណ្ដើម

ជែងយក, ប្រឹងយកឈ្នះ :

ដណ្ដើម កិរិយាសព្ទ

[ដន់-ដើម] dondaeum

ជែងយក, ប្រឹងយកឈ្នះ :

ដទៃ

សព្វ, ឯទៀត, ក្រៅអំពី :

ដទៃ គុណនាម

[ដ-ទៃ] dotey

សព្វ, ឯទៀត, ក្រៅអំពី :

ដន្លង

ដន្លងស្និទ្ធជិត (ដូចគេសែងស្នែងជាមួយគ្នា)។

ដន្លង នាម

[ដន់-ឡង] danlong

ញាតិដោយចងពន្ធ; ពាក្យសម្រាប់មាតានិងមាតា, បិតានិងបិតា ឬមាតានិងបិតា របស់កូនប្រសាប្រុសស្រី ហៅគ្នាទៅវិញទៅមក :

ដន្លង នាម

[ដន់-ឡង-ដង-ស្នែង] danlong

ដន្លងស្និទ្ធជិត (ដូចគេសែងស្នែងជាមួយគ្នា)។

ដន្លាប់

ក្លងសម្រាប់ដាក់ក្រមួនមាត់ :

ដន្លាប់ នាម

[ដន់-ឡាប់] donleab

ក្លងសម្រាប់ដាក់ក្រមួនមាត់ :

ដប នាម

[ដប] dorb

បំពង់ធ្វើដោយដី ឬធ្វើដោយកែវជាដើម, មានបាតមាន ក សម្រាប់ដាក់របស់រាវ :

ដបទៀម

គ្រឿងប្រហារធ្វើដោយដែក មានសណ្ឋានដូចមាក់សាន់ តែគ្មានហៀន, ដងវែង។

ដបទៀម នាម

[ដប-ទៀម] dabtiem

គ្រឿងប្រហារធ្វើដោយដែក មានសណ្ឋានដូចមាក់សាន់ តែគ្មានហៀន, ដងវែង។

ដប់ គុណនាម

[ដប់] dob

ចំនួន ៥ពីរដង ឬពីរ ៥ដង (១០)។

ដម

សូរសព្ទក្រអួនពីរោះ :

ដម នាម ១)

[ដម] dam

ទឹកថ្លាដែលកើតនៅក្នុងផ្កាឬទឹកដែលជោរក្នុងវត្ថុផ្អែមផ្សេងៗឡើងរលោង; ច្រើននិយាយថា ទឹកដម (ស. ដ្ចម អ.ថ. ដម ន. "គ្រឿងក្រអូប"; កិ. "ហិត"; "ផង, ដែរ")។

ដម នាម ២)

[ដម] dam

សូរសព្ទក្រអួនពីរោះ :

ដរ

អំពីរោគដែលរើឡើងដោយប៉ះទង្គិច :

ដរ គុណនាម

[ដ] dar

អំពីរោគដែលរើឡើងដោយប៉ះទង្គិច :

ដរធរ

អាមណាម, ដាលរាល, សាយសុស ដោយនិយាយតៗគ្នាពីមួយទៅមួយ :

ដរធរ កិរិយាសព្ទ

[ដ-ធ] darthor

អាមណាម, ដាលរាល, សាយសុស ដោយនិយាយតៗគ្នាពីមួយទៅមួយ :

ដរាប

រៀងរាប, ត្រឹម, កំណត់ត្រឹម :

ដរាប ធ., ឈ.

[ដ-រ៉ាប] dareab

រៀងរាប, ត្រឹម, កំណត់ត្រឹម :

ដរាបតែ

រៀងរាបតែ, ត្រឹមតែ, កំណត់ត្រឹមតែ :

ដរាបតែ ធ., ឈ.

[ដ-រ៉ាប-តែ] darabtae≈

រៀងរាបតែ, ត្រឹមតែ, កំណត់ត្រឹមតែ :

ដលោក

(ព.បុ.) លោកនេះ, ឥធលោក (ព.កា.) :

ដលោក នាម

[ដ-លោក] dolouk

(ព.បុ.) លោកនេះ, ឥធលោក (ព.កា.) :

ដែលប្រៀបធៀបលក្ខណ :អ្វីមួយឱ្យដល់កម្រិតកំពូល; មែនទែន, ខ្លាំងណាស់ :

ដល់ក គុ.កិ., កិ. ១)

[ដល់-ក] dloka≈

ដែលបរិភោគអ្វីមួយហួសកម្រិត លេបលែងទៅរួចទៀត; (ព.ប្រ.) ឆ្អែតចិត្តខ្លាំង, ហួសចិត្ត :

ដល់ក គុ., កិ. ២)

[ដល់-ក] dloka≈

ដែលប្រៀបធៀបលក្ខណ :អ្វីមួយឱ្យដល់កម្រិតកំពូល; មែនទែន, ខ្លាំងណាស់ :

ដា នាម

[ដា] da

បន្ទះថ្មធំរាបដូចក្ដារបែន :

[ដាក់-ទោស] dak

ដាក់ពិន័យ ដាក់ទណ្ឌកម្ម :

ដាក់ កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-ពាក] dak

យកឯកសារទៅស្នើសុំប្រឡងឬសេចក្ដីអនុញ្ញាតអ្វីមួយ :

ដាក់កង

ពន្យារកំណើតដោយប្រើកងឬឧបករណ៍ពន្យារកំណើតសម្រាប់ស្ត្រី :