វចនានុក្រមខ្មែរ

ដាក់កង កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-កង] dakkngo≈

ពន្យារកំណើតដោយប្រើកងឬឧបករណ៍ពន្យារកំណើតសម្រាប់ស្ត្រី :

ដាក់ខែ គុណកិរិយា

[ដាក់-ខែ] dakkhae≈

ជាប្រចាំខែ :

ដាក់សម្ពាធ

ដាក់បន្ទុក បង្ខំ កៀបសង្កត់ ជំរុញអ្នកណាម្នាក់ ក្រុមណាមួយ ឬប្រទេសណាមួយ ឱ្យធ្វើអ្វីមួយ។

ដាក់សម្ពាធ កិរិយាសព្ទ

[ដាក់-សំ-ពាត] daksampeat≈

ដាក់បន្ទុក បង្ខំ កៀបសង្កត់ ជំរុញអ្នកណាម្នាក់ ក្រុមណាមួយ ឬប្រទេសណាមួយ ឱ្យធ្វើអ្វីមួយ។

ដាង គុណនាម

[ដាង] dang

ពពាល, ពព្រុះ (ខ្មែរនិយាយតែពីមាន់) :

ដាង នាម

[ដាង] dang

ឈើដំណាំស្រុកមួយប្រភេទពួកដូង មានសណ្ឋានដូចដូងសុទ្ធសាធ ខុសគ្នាតែឥតផ្កា ស្រាប់តែចេញជាផ្លែមកតែម្ដង (ច្រើនមាននៅក្នុងខេត្តបាត់ដំបង)។

ដាច កិរិយាសព្ទ

[ដាច] dach

រហែក :

ដាច់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដាច់] dach

ឃ្លាតពីគ្នា, ផុតពីគ្នា មិនជាប់គ្នាវិញ។

ដាច់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដាច់] dach

(ព.សា.) លែងមាន, គ្មាន (ប្រើចំពោះ ចរន្តអគ្គិសនី, ទឹក, លុយ) :

ដាច់ គុណកិរិយា

[ដាច់] dach

(សំនួន.) ដោយស្ថិតនៅទីឆ្ងាយ មើលស្ទើរតែលែងឃើញ :

ដាច់ គុណកិរិយា

[ដាច់-ក្បាល-ដាច់-កន់-ទុយ] dach

(សំនួន.) ដែលមានកម្រិតខ្លាំងណាស់, ដែលមានសន្ទុះ (ប្រតិកម្ម) ខ្លាំងពេក :

ដាច់ កិ., គុ.

[ដាច់-ដាច] dach

ដែលដាច់រហែក ដែលដាច់រយ៉ៃ :

ដាច់ កិរិយាសព្ទ

[ដាច់-ទឹក] dach

(សំនួន.) អស់ជាតិទឹកក្នុងពេលចម្អិនដូចជានំកូរ ទ្រាប ឬច័ក្កច័នជាដើម :

ដាច់ កិ., គុ.កិ.

[ដាច់-ទឹក] dach

(សំនួន.) ដាច់ស្បៀង, អស់អាហារសម្រាប់បរិភោគ; គ្មានពេលបរិភោគអាហារ; បរិភោគអាហារលែងកើត :

ដាច់ គុណកិរិយា

[ដាច់] dach

ដែលមានគេទិញច្រើន :

ដាច់ គុណកិរិយា

[ដាច់] dach

ដែលលើសលប់, ដែលតាមមិនទាន់ :

ដាច់ខាត

ទាំងស្រុង, ពេញលេញ, មិនប្រៀបធៀប; ដែលពុំមានការបន្ធូរបន្ថយ; ដែលពុំមានអ្វីរារាំងបាន :

ដាច់ខាត គុ., គុ.កិ.

[ដាច់-ខាត] dachkhat≈

ទាំងស្រុង, ពេញលេញ, មិនប្រៀបធៀប; ដែលពុំមានការបន្ធូរបន្ថយ; ដែលពុំមានអ្វីរារាំងបាន :

ដាច់ខាតនិយម

ទ្រឹស្ដីទស្សនវិជ្ជាដែលយល់ថា សច្ចភាពតម្លៃខាងសីលធម៌ឬតម្លៃខាងសោភ័ណ គឺដាច់ខាតនិងសកល ហើយមិនទាក់ទងនឹងភាពខុសគ្នារបស់បុគ្គលនិងរបស់សង្គមទេ។

ដាច់ខាតនិយម នាម

[ដាច់-ខាត-និ-យំ] dachkhatniyum≈

ទ្រឹស្ដីទស្សនវិជ្ជាដែលយល់ថា សច្ចភាពតម្លៃខាងសីលធម៌ឬតម្លៃខាងសោភ័ណ គឺដាច់ខាតនិងសកល ហើយមិនទាក់ទងនឹងភាពខុសគ្នារបស់បុគ្គលនិងរបស់សង្គមទេ។

ដាច់ខ្យល់

ផុតដង្ហើម, (ព.ប្រ.) ដែលវេទនាស្ទើរស្លាប់ :

ដាច់ខ្យល់ កិរិយាសព្ទ

[ដាច់-ខ្យល់] dachkhayl≈

ផុតដង្ហើម, (ព.ប្រ.) ដែលវេទនាស្ទើរស្លាប់ :

ដាច់ដាប

(សំនួន.) ដែលឃ្លានឬចង់បានខ្លាំងហួសប្រមាណ :

ដាច់ដាប គុណនាម

[ដាច់-ដាប] dachdab≈

(សំនួន.) ដែលឃ្លានឬចង់បានខ្លាំងហួសប្រមាណ :

ដាច់ណាត់ គុ., គុ.កិ.

[ដាច់-ណាត់] dachnat≈

ច្បាស់លាស់, រឹងប៉ឹង, តឹងរ៉ឹង, ដាច់ខាត :

ដាច់ពេល

ខ្វះម្ហូបអាហារមួយគ្រាៗ, គ្មានម្ហូបអាហារគ្រប់គ្រាន់។

ដាច់ពេល កិរិយាសព្ទ

[ដាច់-ពេល] dachpel≈

ខ្វះម្ហូបអាហារមួយគ្រាៗ, គ្មានម្ហូបអាហារគ្រប់គ្រាន់។

ដាច់ពោះ

(សំនួន.) គ្មានអាហារបរិភោគអាចរហូតដល់ឃ្លានស្លាប់ :

ដាច់ពោះ គុណកិរិយា

[ដាច់-ពោះ] dachpoeah≈

(សំនួន.) គ្មានអាហារបរិភោគអាចរហូតដល់ឃ្លានស្លាប់ :

ដាច់យប់ គុ., គុ.កិ.

[ដាច់-យប់] dachyb≈

មិនបានដេកដោយសាររវល់ធ្វើអ្វីមួយ :

ដាច់យ៉ៃ

គ្មានសេសសល់អ្វីជាប់ខ្លួនទាំងទ្រព្យ ទាំងប្រាក់កាស ឬអ្វីៗ :

ដាច់យ៉ៃ កិ., គុ.

[ដាច់-យ៉ៃ] dachyai≈

គ្មានសេសសល់អ្វីជាប់ខ្លួនទាំងទ្រព្យ ទាំងប្រាក់កាស ឬអ្វីៗ :

ដាច់សង្វែង គុ.កិ., គុ.

[ដាច់-សង់-វ៉ែង] dachsngovaeng≈

(ម.ព. សង្វែង)។

ដាច់សាច់

(សំនួន.) ដោយប្រើសម្ដីអសុរោះ អាក្រក់ ឬអសីលធម៌ :

ដាច់សាច់ គុណកិរិយា

[ដាច់-សាច់] dachsach≈

(សំនួន.) ដោយប្រើសម្ដីអសុរោះ អាក្រក់ ឬអសីលធម៌ :

ដាច់ស្រយាល គុ., គុ.កិ.

[ដាច់-ស្រ-យ៉ាល] dachsroyal≈

ដែលឆ្ងាយដាច់ពីគេ, ដែលនៅដាច់ឆ្ងាយពីគេ :

ដាច់ស្រេច

ដែលប្រាកដឬច្បាស់លាស់ក្នុងចិត្ត, ចប់សព្វគ្រប់, ស្រេចបាច់, ដាច់ស្រឡះ :

ដាច់ស្រេច គុ., គុ.កិ.

[ដាច់-ស្រាច់] dachsreach≈

ដែលប្រាកដឬច្បាស់លាស់ក្នុងចិត្ត, ចប់សព្វគ្រប់, ស្រេចបាច់, ដាច់ស្រឡះ :

ដាច់អាល័យ គុ., កិ.

[ដាច់-អា-ឡៃ] dachaalai≈

ដាច់ចិត្តឥតស្ដាយស្រណោះ :

ដាន

ទីដែលអ្នករាជការហូតគយនៅ, ទីគយល្បាត; ច្រើននិយាយថា គយដាន (ម.ប្រ.)។ ប៉ែក, ប៉ែកទិស :

ដាន កិរិយាសព្ទ

[ដាន] dan

ដេរស្ដៅ គឺដេររង្វើលៗ រហោសៗ, ដេរឱ្យមានជាលំអានរួចហើយនឹងដេរសម្រេចឬដេរប៉ះគ្រាន់តែភ្ជាប់។

ដាន នាម

[ដាន] dan

ស្នាម, លំអាន; ផ្លូវ, គន្លង :

ដាន នាម

[ដាន-ដែល] dan

លំអានដែល :

ដាន នាម

[ដាន] dan

ទីដែលអ្នករាជការហូតគយនៅ, ទីគយល្បាត; ច្រើននិយាយថា គយដាន (ម.ប្រ.)។ ប៉ែក, ប៉ែកទិស :

ដាប កិ., គុ.កិ. ១)

[ដាប] dab

ប៉ះត្រូវប្រផាត់ :

ដាប កិរិយាសព្ទ ២)

[ដាប] dab

(ព.ប្រ.) ដាលរាលដល់, ជាប់ដល់ :

ដាប គុណនាម ៣)

[ដាប] dab

ជ្រាបជោក :

ដាប គុណនាម ៤)

[ដាប] dab

ដែលថមថយណាស់, ដែលថយកម្លាំងណាស់ ជិតនឹងដល់សេចក្ដីស្លាប់ :

ដាប គុណនាម

[ដាប-ដុន] dab

(ម.ព. ដុន១)។

ដាប់

(ព.ប្រ.) បន្ទោស, ស្ដីឱ្យម៉ាំងៗ គួរឱ្យសង្កៀរចិត្ត :

ដាប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ដាប់] dab

ធ្វើឱ្យមុត, ឱ្យដាច់, ឱ្យធ្លុះ ដោយពន្លាក ឬដោយខ្វិត មានអន្លូងសំពង :

ដាប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ដាប់] dab

(ព.ប្រ.) បន្ទោស, ស្ដីឱ្យម៉ាំងៗ គួរឱ្យសង្កៀរចិត្ត :

ដាម នាម

[ដាម] dam

ឈ្មោះគ្រឿងត្បាញ មានសណ្ឋានជមសំប៉ែត សម្រាប់ស៊កខ្ទាស់អំបោះឬសូត្រអន្ទង ញែកមុខកុំឱ្យព័ន្ធច្រឡំគ្នា :

ដាម គុណនាម

[ដាម] dam

ដែលឆ្លក, ប្រតាកដោយត្រូវទឹក :

ដាយ

ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ រាងជាថង់ក្រឡាសំណាញ់ សម្រាប់ដាក់កាត់ទន្លេ ស្ទឹងឬព្រែក ដើម្បីចាប់ត្រី។

ដាយ កិរិយាសព្ទ

[ដាយ] day≈

ធ្វើបព្វាជនីយកម្ម (ប្រោសចោល) ឱ្យទៅនៅក្នុងប្រទេស សម្រាប់ប្រោសមនុស្សទោសធ្ងន់ យ៉ាងដូចកោះត្រឡាចជាដើម :

ដាយ នាម

[ដាយ] day≈

ឈ្មោះនេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ រាងជាថង់ក្រឡាសំណាញ់ សម្រាប់ដាក់កាត់ទន្លេ ស្ទឹងឬព្រែក ដើម្បីចាប់ត្រី។

ឈ្មោះបុណ្យតូចម្យ៉ាងក្នុងពុទ្ធសាសនា ជាបុណ្យទក្ខិណានុប្បទាន, ទាយកនិមន្តព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្រសត្តប្បករណាភិធម្ម និងតិរោកុឌ្ឌសូត្រ ហើយគេរាប់បាត្ររួច ឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យ ជូនទៅបុព្វបេតបុគ្គលដែលចែកឋានទៅកាន់បរលោកហើយ :

ដារ នាម

[ដា] dar

ឈ្មោះបុណ្យតូចម្យ៉ាងក្នុងពុទ្ធសាសនា ជាបុណ្យទក្ខិណានុប្បទាន, ទាយកនិមន្តព្រះភិក្ខុសង្ឃសូត្រសត្តប្បករណាភិធម្ម និងតិរោកុឌ្ឌសូត្រ ហើយគេរាប់បាត្ររួច ឧទ្ទិសចំណែកបុណ្យ ជូនទៅបុព្វបេតបុគ្គលដែលចែកឋានទៅកាន់បរលោកហើយ :