វចនានុក្រមខ្មែរ

ណ

តួព្យញ្ជនៈទី១៥នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី៣។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [n] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់ច្រមុះ សូរស្ទះ ឃោសៈ។

ណ នាម

[ណ] na≈

តួព្យញ្ជនៈទី១៥នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី៣។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [n] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់ច្រមុះ សូរស្ទះ ឃោសៈ។

ណតណយ

សូរសព្ទស្រឡៃភ្លេងពិណពាទ្យ។

ណតណយ ឧទានសព្ទ

[ណត-ណយ] natnay

សូរសព្ទស្រឡៃភ្លេងពិណពាទ្យ។

ណយៗ

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ទរក្នុងចម្រៀង :

ណយៗ ឧទានសព្ទ

[ណយ-ណយ] nyny≈

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ទរក្នុងចម្រៀង :

ណា

នីមួយ។

ណា សព្វនាម

[ណា] na

សព្ទនាមប្រាប់សេចក្ដីមិនទាន់ទៀង, មិនទាន់ប្រាកដ ឬ មានអាការៈជាសេចក្ដីសង្ស័យ :

ណា សព្វនាម

[ណា-ក-ដោយ] na

អ្វីក៏ដោយ។

ណា គុណនាម

[ណា-មួយ] na

នីមួយ។

ណាគ្រី

ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ផ្កាមានពណ៌សលាយលឿងប្រឿងៗនិងចោលក្លិនក្រអូបនៅពេលយប់ :

ណាគ្រី នាម

[ណា-គ្រី] nakri≈

ឈ្មោះឈើផ្កាមួយប្រភេទ ផ្កាមានពណ៌សលាយលឿងប្រឿងៗនិងចោលក្លិនក្រអូបនៅពេលយប់ :

ណាដៀ

(ភូមិ.) ចំណុចមួយនៃស្វ៊ែមេឃនៅលើបន្ទាត់ផ្ចិតឈរ ដែលឈមនឹងសេនីត។

ណាដៀ នាម

[ណា-ដៀ] nadie≈

(ភូមិ.) ចំណុចមួយនៃស្វ៊ែមេឃនៅលើបន្ទាត់ផ្ចិតឈរ ដែលឈមនឹងសេនីត។

ណាណូម៉ែត្រ

ឯកតារង្វាស់ប្រវែងស្មើនឹង ០,០០០០០០០០១ម៉ែត្រ។

ណាណូម៉ែត្រ នាម

[ណា-ណូ-ម៉ែត] nanoumaet≈

ឯកតារង្វាស់ប្រវែងស្មើនឹង ០,០០០០០០០០១ម៉ែត្រ។

ណាត់

ចំនួនដែលច្រក, ចម្រក; និយាយចំពោះតែកាំភ្លើងឬកាំជ្រួច :

ណាត់ កិរិយាសព្ទ

[ណាត់] nat

និយាយប្ដេជ្ញា, មត់ កំណត់វេលានឹងចួបគ្នា :

ណាត់ កិរិយាសព្ទ

[ណាត់-ជួប] nat

កំណត់ពេលវេលានិងទីកន្លែងត្រូវជួបគ្នា :

ណាត់ នាម

[ណាត់] nat

ចំនួនដែលច្រក, ចម្រក; និយាយចំពោះតែកាំភ្លើងឬកាំជ្រួច :

ណាមស្រង់

ទឹកសម្រាប់ស្រង់ គឺ ណាម ស. "ទឹក", ស្រង់ "ងូត" (រ.ស.) :

ណាមស្រង់ នាម

[ណាម-ស្រង់] namsrang

ទឹកសម្រាប់ស្រង់ គឺ ណាម ស. "ទឹក", ស្រង់ "ងូត" (រ.ស.) :

ណាយ

រសាយចិត្ត, លាកចិត្ត :

ណាយ កិរិយាសព្ទ

[ណាយ] nay

រសាយចិត្ត, លាកចិត្ត :

ណាយចិត្ត

លែងចូលចិត្ត, លែងចង់បន្ត :

ណាយចិត្ត កិរិយាសព្ទ

[ណាយ-ចិត] naychet≈

លែងចូលចិត្ត, លែងចង់បន្ត :

ណាស់

ក្រៃពេក, ក្រៃលែង, លើសលប់, ខ្លាំង :

ណាស់ គុណកិរិយា

[ណាស់] nah

ក្រៃពេក, ក្រៃលែង, លើសលប់, ខ្លាំង :

ណាស់សា

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយបន្ថែមសង្កត់លើពាក្យ ណាស់ ឱ្យរឹងតែខ្លាំងឡើងទៀត :

ណាស់សា គុណកិរិយា

[ណាស់-សា] nassa

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់និយាយបន្ថែមសង្កត់លើពាក្យ ណាស់ ឱ្យរឹងតែខ្លាំងឡើងទៀត :

ណាំង

(ម.ព. ខ្នុរណាំងល្មុត)។

ណាំង នាម

[ណាំង] nang

ស្បែកឆ្លាក់ជារូបតំណាងតួផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើក្នុងល្បែងរបាំ កាន់លើកឆ្លុះស្រមោលក្នុងស្បៃសឱ្យឃើញច្បាស់ តាមដំណើររឿងដែលអ្នករបាំកំពុងពោលកំពុងថ្លែង :

ណាំង នាម

[ណាំង] nang

ឈ្មោះខ្នុរមានសាច់ក្លែបរឹងបន្តិច, មានឈ្មោះច្រើនយ៉ាងតាមបែបដែលផ្សេងគ្នា។

ណាំង នាម

[ខ្នុល-ណាំង-រ-មៀត] nang

ខ្នុរណាំងសាច់ក្លែបលឿងដូចសម្បុរសាច់មើមរមៀត។

ណាំង នាម

[ខ្នុល-ណាំង-ល្មុត] nang

ខ្នុរណាំងសាច់ក្លែបជ្រាយបន្តិច ប៉ុន្តែជ្រាយមិនដល់ខ្នុរបាយស្រាទេមានរសផ្អែមឈ្ងុយ។

ណាំង នាម

[ខ្នុល-ណាំង-ស្បែក] nang

ខ្នុរណាំងសាច់ស្វិតបន្តិច។

ណាំង នាម

[ខ្នុល-ល្មុត] nang

(ម.ព. ខ្នុរណាំងល្មុត)។

ណាំនួន

ល្មមល្មៃ, ល្វតល្វៃ, ទន់ភ្លន់, សមរម្យ, សមសួន :

ណាំនួន គុណនាម

[ណាំ-នួន] namnuon

ល្មមល្មៃ, ល្វតល្វៃ, ទន់ភ្លន់, សមរម្យ, សមសួន :

ណាំយ៉ា

ឈ្មោះសម្លនំបញ្ចុក ស្លដូចសម្លប្រហើរដែរ តែដាក់ម្ទេសក្រហមក្រៀមនិងខ្ទិះដូង។

ណាំយ៉ា នាម

[ណាំ-យ៉ា] naamya≈

ឈ្មោះសម្លនំបញ្ចុក ស្លដូចសម្លប្រហើរដែរ តែដាក់ម្ទេសក្រហមក្រៀមនិងខ្ទិះដូង។

ណាំវ៉ា

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ :

ណាំវ៉ា នាម

[ណាំ-វ៉ា] namvea

ឈ្មោះចេកមួយប្រភេទ :

ណា៎!

(ម.ព. ណ៎ះ! ណា៎ះ!)។

ណា៎! ឧទានសព្ទ

[ណា៎] na≈

(ម.ព. ណ៎ះ! ណា៎ះ!)។

ណិងណុង

សូរសព្ទគងភ្លេងពិណពាទ្យផ្លែតូចៗ។

ណិងណុង ឧទានសព្ទ

[ណិង-ណុង] nengnong

សូរសព្ទគងភ្លេងពិណពាទ្យផ្លែតូចៗ។

ណិបទូន

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចុងក្រោយគេបង្អស់ :

ណិបទូន នាម

[ណិប-ទូន] nebtun≈

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចុងក្រោយគេបង្អស់ :

ណិមណុម

ច្រិមច្រុមដោយអាការៈអៀនប្រៀន ឬដោយអាការៈត្រេះត្រុះ :

ណិមណុម កិ., គុ.កិ.

[ណិម-ណុម] nemnom

ច្រិមច្រុមដោយអាការៈអៀនប្រៀន ឬដោយអាការៈត្រេះត្រុះ :

ណិមណុំ

(ម.ព. ណិមណុម)។

ណិមណុំ កិ., គុ.កិ.

[ណិម-ណុំ] nemnoam≈

(ម.ព. ណិមណុម)។

ណិល

ធេង, ឆិញ, ឆិល, :

ណិល គុណកិរិយា

[ណិល] nel

ធេង, ឆិញ, ឆិល, :

ណឺង

ដែលខឹងខ្លាំង, ខឹងច្រឡោត :

ណឺង ឧទានសព្ទ

[ណឺង] neung

សូរសព្ទកណ្ដឹង, រគាំង។

ណឺង គុណកិរិយា

[ណឺង] neung

ដែលខឹងខ្លាំង, ខឹងច្រឡោត :

ណឺងៗ

(ម.ព. ណឺង{¥¥}១{££})។

ណឺងៗ ឧទានសព្ទ

[ណឺង-ណឺង] neungneung≈

(ម.ព. ណឺង១)។

ណឺត្រុង

ផ្នែកមួយនៃអាតូមដែលមិនមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

ណឺត្រុង នាម

[ណឺ-ត្រុង] neutrung≈

ផ្នែកមួយនៃអាតូមដែលមិនមានបន្ទុកអគ្គិសនី។

ណឺរ៉ូន

កោសិកានៃប្រព័ន្ធប្រសាទ ដែលដឹកនាំព័ត៌មានទៅពាសពេញខ្លួនប្រាណមនុស្ស។

ណឺរ៉ូន នាម

[ណឺ-រ៉ូន] neuroun≈

កោសិកានៃប្រព័ន្ធប្រសាទ ដែលដឹកនាំព័ត៌មានទៅពាសពេញខ្លួនប្រាណមនុស្ស។

ណូង

សូរសព្ទចួង ឬរគាំងធំៗ។

ណូង ឧទានសព្ទ

[ណូង] noung

សូរសព្ទចួង ឬរគាំងធំៗ។

ណូងៗ

(ម.ព. ណូង)។

ណូងៗ ឧទានសព្ទ

[ណូង-ណូង] noungnoung≈

(ម.ព. ណូង)។

ណូនីលាន

ចំនួន ១០០០អុកទីលាន ដប់នហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣០)។

ណូនីលាន គុណនាម

[ណូ-នី-លាន] nounilean≈

ចំនួន ១០០០អុកទីលាន ដប់នហុតតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ៣០)។

ណូរី

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ រូបស្រដៀងនឹងសេកសោម តែមានសម្បុរក្រហម។

ណូរី នាម

[ណូ-រី] nouri

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ រូបស្រដៀងនឹងសេកសោម តែមានសម្បុរក្រហម។

ណូអែល

ឈ្មោះបុណ្យមួយដែលគ្រិស្តសាសនិកប្រារព្វឡើងនាល្ងាចថ្ងៃទី២៤ឆ្លងចូលថ្ងៃទី២៥ខែធ្នូដើម្បីរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូ។

ណូអែល នាម

[ណូ-អែល] nouaael≈

ឈ្មោះបុណ្យមួយដែលគ្រិស្តសាសនិកប្រារព្វឡើងនាល្ងាចថ្ងៃទី២៤ឆ្លងចូលថ្ងៃទី២៥ខែធ្នូដើម្បីរំលឹកថ្ងៃកំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូ។

ណេងណូង

(ម.ព. ណិងណុង)។

ណេងណូង ឧទានសព្ទ

[ណេង-ណូង] nengnoung

(ម.ព. ណិងណុង)។

ណេះណោះ

ពីនេះពីនោះ, នាយអាយ :

ណេះណោះ គុណកិរិយា

[ណេះ-ណុះ] nehnaoh

ពីនេះពីនោះ, នាយអាយ :

ណែ

ឱ្យន័យ, ឱ្យទំនង, ពន្យល់ :

ណែ កិរិយាសព្ទ

[ណែ] nae

ឱ្យន័យ, ឱ្យទំនង, ពន្យល់ :

ណែកណក

គោរម្យចង្វាក់ភ្លេងពិណពាទ្យ (ម.ប្រ.)។

ណែកណក កិរិយាសព្ទ

[ណែក-ណក] naeknak

ក្និចក្នក់, ង៉ិកង៉ក់ (ព.សា. ម.ប្រ.)។

ណែកណក នាម

[ណែក-ណក] naeknak

គោរម្យចង្វាក់ភ្លេងពិណពាទ្យ (ម.ប្រ.)។

ណែងណង

កំណាត់ឈើឬឫស្សី ចងបន្តោកបង្អូសដី ភ្ជាប់នៅកសត្វចតុប្បាទ មានគោ, សេះ, ឆ្កែជាដើម ដើម្បីឱ្យទទើសទទែងជើងមុខមិនឱ្យបោលបាន :

ណែងណង នាម

[ណែង-ណង] naengnong

កំណាត់ឈើឬឫស្សី ចងបន្តោកបង្អូសដី ភ្ជាប់នៅកសត្វចតុប្បាទ មានគោ, សេះ, ឆ្កែជាដើម ដើម្បីឱ្យទទើសទទែងជើងមុខមិនឱ្យបោលបាន :

ណែងណោង

ដែលចងព្យួរបន្តោកតែងតោងពីក្រោម, រណែងរណោង :

ណែងណោង គុណកិរិយា

[ណែង-ណោង] naengnaong

ដែលចងព្យួរបន្តោកតែងតោងពីក្រោម, រណែងរណោង :

ណែណន

ដែលឋិតថេរ, ខ្ជាប់ខ្ជួន, យឺនយូរ, ប្រាកដប្រជា, ចំណាប់ចំនួន (ម.ប្រ.)។

ណែណន គុណនាម

[ណែ-ណន] naenan

ដែលឋិតថេរ, ខ្ជាប់ខ្ជួន, យឺនយូរ, ប្រាកដប្រជា, ចំណាប់ចំនួន (ម.ប្រ.)។

ណែន

ឈ្មោះប្រាក់ដុំមួយបែបរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្នូកជ្រូក, ទម្ងន់ ១០តម្លឹង ឬ ១០តម្លឹង ២ជី, ចាយជាប្រាក់រាយចំនួន ១៥រៀល ឬ ១៦រៀល ដោយចុះឡើងតាមកាលតាមសម័យ; សព្វថ្ងៃលើកលែងចាយហើយ។

ណែន គុណនាម

[ណែន] naen

តឹង, រឹង, ចង្អៀត, ហាប់ :

ណែន នាម

[ណែន] naen

ឈ្មោះប្រាក់ដុំមួយបែបរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្នូកជ្រូក, ទម្ងន់ ១០តម្លឹង ឬ ១០តម្លឹង ២ជី, ចាយជាប្រាក់រាយចំនួន ១៥រៀល ឬ ១៦រៀល ដោយចុះឡើងតាមកាលតាមសម័យ; សព្វថ្ងៃលើកលែងចាយហើយ។

ណែនណាន់

ដែលណែនណាន់ខ្នាន់ខ្នាប់ពេញពាស។

ណែនណាន់ គុ.កិ., គុ.

[ណែន-ណាន់] naennan

កកកុញ, ជុំជិត :

ណែនណាន់ គុណនាម

[ណែន-ណាន់] naennan

ដែលណែនណាន់ខ្នាន់ខ្នាប់ពេញពាស។

ណែនាំ

ប្រាប់ទំនង, ប្រាប់ឧបាយ ឱ្យយល់ឱ្យភ្លឺ, នាំឱ្យធ្វើដោយពន្យល់បណ្ដើរ :

ណែនាំ កិរិយាសព្ទ

[ណែ-នាំ] naenoam

ប្រាប់ទំនង, ប្រាប់ឧបាយ ឱ្យយល់ឱ្យភ្លឺ, នាំឱ្យធ្វើដោយពន្យល់បណ្ដើរ :

ណែម

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយស្បែកជ្រូកឬលាយសាច់ចិញ្ច្រាំមានស្លឹករលួសបាយ ឬស្លឹកកន្ទួតស្រុក, ស្លឹកចាព្លូ ខ្ចប់ជាមួយផង ទុកឱ្យឡើងបាយស្រាជូរបន្តិចៗ។

ណែម នាម

[ណែម] naem

ឈ្មោះម្ហូបគោកមួយប្រភេទ ធ្វើដោយស្បែកជ្រូកឬលាយសាច់ចិញ្ច្រាំមានស្លឹករលួសបាយ ឬស្លឹកកន្ទួតស្រុក, ស្លឹកចាព្លូ ខ្ចប់ជាមួយផង ទុកឱ្យឡើងបាយស្រាជូរបន្តិចៗ។

ណែលណោល

តែលតោល។