វចនានុក្រមខ្មែរ

ណែលណោល គុ.កិ., គុ.

[ណែល-ណោល] naelnaol

តែលតោល។

ណែវ នាម

[ណែវ] naev

ឈ្មោះកងដៃមួយប្រភេទ :

ណោតភ្លេង នាម

[ណោត-ភ្លេង] naotphleng≈

(ម.ព. អក្សរភ្លេង)។

ណ៎ះ!

ពាក្យមានសំឡេងឡើងខ្ពស់ស្រួច ឬ ស្រទន់ សម្រាប់និយាយបញ្ជាក់សេចក្ដីឱ្យប្រាកដ មានអាការៈហាក់ដូចជាឆ្ងល់ ឬសួរថែមថា :

ណ៎ះ! ឧទានសព្ទ

[ណ៎ះ] nah≈

ពាក្យមានសំឡេងឡើងខ្ពស់ស្រួច ឬ ស្រទន់ សម្រាប់និយាយបញ្ជាក់សេចក្ដីឱ្យប្រាកដ មានអាការៈហាក់ដូចជាឆ្ងល់ ឬសួរថែមថា :

ណ្វៃយ៉ូ

ធាតុផ្សំនៃកោសិកាមានរាងមូលហ៊ុមព័ទ្ធដោយស៊ីតូប្លាស។

ណ្វៃយ៉ូ នាម ១)

[ណ្វៃ-យ៉ូ] nveyyou≈

ភាគល្អិតដែលមានបន្ទុកអគ្គិសនីវិជ្ជមានស្ថិតនៅចំកណ្ដាលនៃអាតូម។

ណ្វៃយ៉ូ នាម ២)

[ណ្វៃ-យ៉ូ] nveyyou≈

ធាតុផ្សំនៃកោសិកាមានរាងមូលហ៊ុមព័ទ្ធដោយស៊ីតូប្លាស។

ណ្ហើយ គុ.កិ., ឧ. ១)

[ណ្ហើយ] nhaeuy

កុំឡើយ, កុំបាច់ឡើយ។ ពាក្យបដិសេធន៍សម្រាប់និយាយឃាត់ឱ្យឈប់ត្រឹមប៉ុណ្ណោះ :

ណ្ហើយ គុណកិរិយា ២)

[ណ្ហើយ] nhaeuy

ប្រាប់សេចក្ដីថា ល្មមហើយ ក៏បាន :

ណ្ហើយចុះ

ប៉ុណ្ណឹងចុះ, មិនជាអ្វីចុះ, កុំបាច់ចុះ, មិនថ្វីទេ :

ណ្ហើយចុះ គុ.កិ., ឧ.

[ណ្ហើយ-ចុះ] nhaeuyochoh

ប៉ុណ្ណឹងចុះ, មិនជាអ្វីចុះ, កុំបាច់ចុះ, មិនថ្វីទេ :

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ] in

បំណុល។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ប-រ៉ិ-ភោក] in

បរិភោគដោយជាប់បំណុល គឺការប្រើប្រាស់ឬឆាន់ចតុប្បច្ច័យដោយពុំបានពិចារណាតាមលក្ខណប្បច្ចវេក្ខណៈ (សម្រាប់បព្វជិតពុទ្ធសាសនិក)។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ព័ន] in

ការជំពាក់បំណុលគេ។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ព័ន] in

ដូចពាក្យ ឥណព័ន្ធ។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ម៉ោក] in

ការរួចចាកបំណុល។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-វៈ-តី] in

(ម.ព. ឥណវន្ត)។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណៈ-វ័ន] in

អ្នកជាប់បំណុល គឺអ្នកជំពាក់បំណុលគេ។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណ័ស-សា-មិក] in

ម្ចាស់បំណុល។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណ័ស-សា-មិ-កា] in

(ម.ព. ឥណស្សាមិក)។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណា-យិ-កៈ] in

អ្នកជាប់បំណុល, កូនបំណុល (ឥណវន្ត)។

ឥណ នាម

[អ៊ិ-ណា-យិ-កា] in

(ម.ព. ឥណាយិក)។

ឥណទាតា

អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។

ឥណទាតា នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ទា-តា] ainakteata≈

អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។

ឥណទាន

ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យ និងរបាយការណ៍ឥណទានទៅដល់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ។

ឥណទាន នាម ២)

[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈

ប្រាក់ឬអ្វីៗដែលសម្រាប់ឱ្យខ្ចី :

ឥណទាន នាម ៣)

[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈

(សេ.ហិ.) ប្រាក់ ទំនិញ ឬសេវាសម្រាប់ឱ្យគេខ្ចី ដែលអ្នកខ្ចីយល់ព្រមទូទាត់សងជាមួយនឹងការប្រាក់តាមកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នាពេលខាងមុខ។

ឥណទាន នាម ៤)

[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈

(សេ.ហិ.) វិធីដែលអ្នកខ្ចីទទួលបានប្រាក់ ទំនិញ ឬសេវាដោយយល់ព្រមទូទាត់សងជាមួយនឹងការប្រាក់តាមកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់នាពេលអនាគត។

ឥណទាន នាម ៥)

[អ៊ិ-ណៈ-ទាន] ainaktean≈

(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រានៅខាងស្ដាំដៃនៃចំនួនសាច់ប្រាក់ដែលបានទទួលនៅក្នុងគណនី។

ឥណទាន នាម

[កា-រិ-យ៉ា-ឡៃ-អ៊ិ-ណៈ-ទាន] kariyalaiainaktean≈

ក្រុមហ៊ុនផ្ដល់ព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឧបករណ៍វិភាគទិន្នន័យ និងរបាយការណ៍ឥណទានទៅដល់គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ។

ឥណទាយក

(សេ.ហិ.) បុគ្គលដែលមានឥណទានក្នុងគណនីណាមួយ។

ឥណទាយក នាម ១)

[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យក់] ainakteayk≈

អ្នកឱ្យខ្ចី គឺអ្នកដែលឱ្យគេខ្ចីប្រាក់ជាដើម។

ឥណទាយក នាម ២)

[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យក់] ainakteayk≈

(សេ.ហិ.) បុគ្គលដែលមានឥណទានក្នុងគណនីណាមួយ។

ឥណទាយិកា នាម

[អ៊ិ-ណៈ-ទា-យិ-កា] ainakteayika≈

(ម.ព. ឥណទាយក)។

ឥណទេយ្យ

(សេ.ហិ.) បំណុលឬកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវសងទូទាត់។

ឥណទេយ្យ នាម ២)

[អ៊ិ-ណៈ-ទៃ] ainaktey≈

(សេ.ហិ.) បំណុលឬកាតព្វកិច្ចដែលត្រូវសងទូទាត់។

ឥណប្រតិទាន

(សេ.ហិ.) រយៈពេលសងបំណុលសរុប ដោយគិតចាប់ពីពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងបំណុល កិច្ចព្រមព្រៀងឥណទានឬកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការផ្ដល់ឥណទានចូលជាធរមានរហូតដល់បំណុលត្រូវបានសងអស់។

ឥណប្រតិទាន នាម ១)

[អ៊ិ-ណៈ-ប្រៈ-តិ-ទាន] ainakbreaktetean≈

(សេ.ហិ.) ថ្ងៃដែលត្រូវសងបំណុល។

ឥណប្រតិទាន នាម ២)

[អ៊ិ-ណៈ-ប្រៈ-តិ-ទាន] ainakbreaktetean≈

(សេ.ហិ.) រយៈពេលសងបំណុលសរុប ដោយគិតចាប់ពីពេលដែលកិច្ចព្រមព្រៀងបំណុល កិច្ចព្រមព្រៀងឥណទានឬកិច្ចព្រមព្រៀងស្ដីពីការផ្ដល់ឥណទានចូលជាធរមានរហូតដល់បំណុលត្រូវបានសងអស់។

ឥណពន្ធ

(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រាសាច់ប្រាក់ដែលដកចេញពីគណនី។

ឥណពន្ធ នាម ១)

[អ៊ិ-ណៈ-ពន់] ainakpno≈

(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រានៅខាងឆ្វេងដៃនៃចំនួនសាច់ប្រាក់ដែលបានចំណាយនៅក្នុងគណនី។

ឥណពន្ធ នាម ២)

[អ៊ិ-ណៈ-ពន់] ainakpno≈

(សេ.ហិ.) កំណត់ត្រាសាច់ប្រាក់ដែលដកចេញពីគណនី។

ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំទូលាយក្នុងទ្វីបអាស៊ី, មានទន្លេឥណ្ឌុល (សិន្ធុ) ឱបពីខាងលិច, ដែលក្នុងបុរាណសម័យហៅថា ប្រទេសសិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព, ហៅអ្នកប្រទេសនោះថា សិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព ដែរ ឬហៅ សិន្ធូ ក៏មាន, លុះចំណេរកាលតមក ហៅក្លាយជា ហិណ្ឌូ, តមកទៀតហៅ ឥណ្ឌូ; អង់គ្លេសហៅប្រទេសនោះថា ឥណ្ឌ

ឥណ្ឌា នាម

[អិន-ឌា] india

ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំទូលាយក្នុងទ្វីបអាស៊ី, មានទន្លេឥណ្ឌុល (សិន្ធុ) ឱបពីខាងលិច, ដែលក្នុងបុរាណសម័យហៅថា ប្រទេសសិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព, ហៅអ្នកប្រទេសនោះថា សិន្ធវៈ ឬ សិន្ធព ដែរ ឬហៅ សិន្ធូ ក៏មាន, លុះចំណេរកាលតមក ហៅក្លាយជា ហិណ្ឌូ, តមកទៀតហៅ ឥណ្ឌូ; អង់គ្លេសហៅប្រទេសនោះថា ឥណ្ឌ

ឥណ្ឌុស

(ម.ព. សិន្ធុ)។

ឥណ្ឌុស នាម

[អិន-ឌុស] indos

(ម.ព. សិន្ធុ)។

ឥណ្ឌូ

មនុស្សអ្នកប្រទេសឥណ្ឌា (ហិណ្ឌូ) :

ឥណ្ឌូ នាម

[អិន-ឌូ] indou

មនុស្សអ្នកប្រទេសឥណ្ឌា (ហិណ្ឌូ) :

ឥណ្ឌូចិន

(ម.ព. ឥណ្ឌូស៊ីន)។

ឥណ្ឌូចិន នាម

[អិន-ឌូ-ចិន] indouchen

(ម.ព. ឥណ្ឌូស៊ីន)។

ឥណ្ឌូស៊ីន

(ភូមិ.) ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំក្នុងទ្វីបអាស៊ីនៅត្រង់ចន្លោះប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិន គឺ ប្រទេសឥណ្ឌូស៊ីន, សម័យពីមុន មាន ៨អន្លើគឺ ប្រទេសភូមា, ម៉ាលក្កា, សៀម, ខ្មែរ, កូស័ងស៊ីន, អណ្ណាម, តុងក័ង, លាវ។ បើតាមកំណើតពាក្យនេះគួរប្រើជា ឥណ្ឌូចិន, ប៉ុន្តែខ្មែរធ្លាប់ប្រើជា ឥណ្ឌ

ឥណ្ឌូស៊ីន នាម

[អិន-ឌូ-ស៊ីន] indousin

(ភូមិ.) ឈ្មោះភូមិប្រទេសមួយប៉ែកធំក្នុងទ្វីបអាស៊ីនៅត្រង់ចន្លោះប្រទេសឥណ្ឌានិងប្រទេសចិន គឺ ប្រទេសឥណ្ឌូស៊ីន, សម័យពីមុន មាន ៨អន្លើគឺ ប្រទេសភូមា, ម៉ាលក្កា, សៀម, ខ្មែរ, កូស័ងស៊ីន, អណ្ណាម, តុងក័ង, លាវ។ បើតាមកំណើតពាក្យនេះគួរប្រើជា ឥណ្ឌូចិន, ប៉ុន្តែខ្មែរធ្លាប់ប្រើជា ឥណ្ឌ

ឥណ្ឌៀ

(ម.ព. ឥណ្ឌា)។

ឥណ្ឌៀ នាម

[អិន-ឌៀ] indie

(ម.ព. ឥណ្ឌា)។

ឥណ—

(ម.ព. ឥណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឥណ— នាម

[អ៊ិ-ណៈ—] ainak—≈

(ម.ព. ឥណ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ឧណ្ណា

ដែលធ្វើដោយរោមចៀម, ដែលយករោមចៀមធ្វើ :

ឧណ្ណា នាម

[អ៊ុន-ណា] unna

រោមចៀម, រោមពពែឬរោមសត្វចតុប្បាទពួកចៀមពួកពពែ; សរសៃពីងពាង; រោមប្រជុំចិញ្ចើម គឺរោមដែលដុះនៅត្រង់ចន្លោះចិញ្ចើមទាំងពីរ។

ឧណ្ណា នាម ១)

[អ៊ុន-ណា-ឡោម] unna

រោមប្រជុំចញ្ចើម។

ឧណ្ណា នាម ២)

[អ៊ុន-ណា-ឡោម] unna

ឈ្មោះវត្តធំមួយក្នុងក្រុងភ្នំពេញ, មានចេតិយបុរាណធំមួយនៅខាងក្រោយឧបោសថាគារ មានចេតិយធំបន្ទាប់ ៥ព័ទ្ធជុំវិញ តភ្ជាប់នឹងចេតិយធំ; ក្នុងចេតិយធំនោះ តាមសេចក្ដីតំណាលថា គេបញ្ចុះរោមប្រជុំចិញ្ចើមនៃព្រះមហាថេរមួយអង្គមាននាមពុំប្រាកដ ...។ លុះដល់មកពុទ្ធសករាជ ២៤២៣សម្ដេចព្រះមហាសង្ឃរ