វចនានុក្រមខ្មែរ

ត្រស់ នាម

[ត្រស់] tros

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទ ត្រួយមានរសចត់, ប្រើជាថ្នាំរមាស់កមក៏បាន។

ឈ្មោះព្រះរាជពិធីមួយប្រភេទ ធ្វើក្នុងវេលាយប់ ១៤រោចខែផល្គុន; ក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណហៅថា ពិធីបញ្ជាន់ត្រស្ដិ, សម័យឥឡូវហៅថា ពិធីភាណយក្ខ ឬ ពិធីសូត្រភាណយក្ខ។ ពាក្យថា ត្រស្តិ នេះ ក្លាយមកពីភាសាសំស្ក្រឹតថា ត្រុដ កិ. "កាត់, ផ្ដាច់"; ត្រុដិ ន. "ដំណើរកាត់, ការផ្ដាច់"; ក្នុងព្រ

ត្រស្តិ នាម

[ត្រស់] (ជើង ត)] tars](cheungt)a≈

ឈ្មោះព្រះរាជពិធីមួយប្រភេទ ធ្វើក្នុងវេលាយប់ ១៤រោចខែផល្គុន; ក្នុងរជ្ជកាលពីបុរាណហៅថា ពិធីបញ្ជាន់ត្រស្ដិ, សម័យឥឡូវហៅថា ពិធីភាណយក្ខ ឬ ពិធីសូត្រភាណយក្ខ។ ពាក្យថា ត្រស្តិ នេះ ក្លាយមកពីភាសាសំស្ក្រឹតថា ត្រុដ កិ. "កាត់, ផ្ដាច់"; ត្រុដិ ន. "ដំណើរកាត់, ការផ្ដាច់"; ក្នុងព្រ

ត្រហេបត្រហប

ដែលមានសភាពឬអាការៈហត់ហេបៗហបៗ ឬម្ហេបម្ហប :

ត្រហេបត្រហប គុណកិរិយា

[ត្រ-ហេប-ត្រ-ហប] trohebtrohob

ដែលមានសភាពឬអាការៈហត់ហេបៗហបៗ ឬម្ហេបម្ហប :

ត្រឡក

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកត្រឡាត់។

ត្រឡក នាម

[ត្រ-ឡក] tralak

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ពួកត្រឡាត់។

ត្រឡប់

(ម.ព. ត្រលប់)។

ត្រឡប់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ឡប់] tlob

(ម.ព. ត្រលប់)។

ត្រឡប់ជា

កែប្រែជា, បែរជា។

ត្រឡប់ជា កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-ឡប់-ជា] tralabchea

កែប្រែជា, បែរជា។

ត្រឡាច

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា បើលុះតែស្ត្រីហុចការណ៍បើកផ្លូវមករកបុរសមុនទើបបុរសហ៊ានទាក់ទងទៅរក; ឬថា បើលុះតែអ្នកគ្រប់គ្រងកូនស្រីបើកផ្លូវឱ្យមុន ទើបអ្នកគ្រប់គ្រងកូនប្រុសហ៊ានចូលមកដណ្ដឹង ដោយទុកចិត្តថាប្រាកដជាគេនឹងឱ្យ (ស្រីដណ្ដឹងប្រុស)។

ត្រឡាច នាម

[ត្រ-ឡាច] trolach

ឈ្មោះវល្លិស្រុកមួយប្រភេទ មានផ្លៃប្រើជាបន្លែក៏បាន ធ្វើតំណាប់ក៏បាន ជាដំណាំមានប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូចិន :

ត្រឡាច នាម

[ត្រ-ឡាច] trolach

ប្រដាប់មានសណ្ឋានមូលវែងដូចផ្លែត្រឡាច សម្រាប់ព័ទ្ធខ្សែពាននឹងរបស់ដែលក្រឡឹង។

ត្រឡាច នាម

[ត្រ-ឡាច] trolach

ឈ្មោះនំចំហុយមួយប្រភេទ រាងសំប៉ែតបួនជ្រុង ធ្វើពីត្រឡាចលាយច្របល់ជាមួយម្សៅ ខ្ទិះដូង និងស្ករស រួចខ្ចប់ស្លឹកចេកចំហុយ។

ត្រឡាច នាម

[ត្រ-ឡាច] trolach

(សំនួន.) ចង្អៀតចិត្តក្រៃពេក។

ត្រឡាច នាម

[ត្រ-ឡាច] trolach

(ព.ទ.បុ.) មានអត្ថន័យថា បើលុះតែស្ត្រីហុចការណ៍បើកផ្លូវមករកបុរសមុនទើបបុរសហ៊ានទាក់ទងទៅរក; ឬថា បើលុះតែអ្នកគ្រប់គ្រងកូនស្រីបើកផ្លូវឱ្យមុន ទើបអ្នកគ្រប់គ្រងកូនប្រុសហ៊ានចូលមកដណ្ដឹង ដោយទុកចិត្តថាប្រាកដជាគេនឹងឱ្យ (ស្រីដណ្ដឹងប្រុស)។

ត្រឡាត់

(ម.ព. ត្រលាត់)។

ត្រឡាត់ នាម

[ត្រ-ឡាត់] trolat≈

(ម.ព. ត្រលាត់)។

ត្រឡាន់

និយាយឡុលៗមិនច្បាស់ដែលបណ្ដាលមកពីអណ្ដាតធំជាដើម, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយបែបនេះ :

ត្រឡាន់ គុ.កិ., គុ.

[ត្រ-ឡាន់] trolan≈

និយាយឡុលៗមិនច្បាស់ដែលបណ្ដាលមកពីអណ្ដាតធំជាដើម, ដែលទាក់ទងនឹងការនិយាយបែបនេះ :

ត្រឡាយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រឡុង :

ត្រឡាយ បុព្វបទ

[ត្រ-ឡាយ] tralay

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ត្រឡុង :

ត្រឡាំង

(ម.ព. ត្រលាំង)។

ត្រឡាំង នាម

[ត្រ-ឡាំង] trolaamng≈

(ម.ព. ត្រលាំង)។

ត្រឡិន

(ម.ព. ត្រលិន)។

ត្រឡិន គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ឡិន] trolen≈

(ម.ព. ត្រលិន)។

ត្រឡុង

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ត្រួយនិងផ្កាប្រើជាអន្លក់ឬបន្លែក៏បាន :

ត្រឡុង គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-ឡុង] trolong

ដែលភ្លឺមូល, មិនបែក, មិនព្រាចរស្មី :

ត្រឡុង នាម

[ត្រ-ឡុង] trolong

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ត្រួយនិងផ្កាប្រើជាអន្លក់ឬបន្លែក៏បាន :

ត្រឡុច

(ម.ព. ត្រលុច)។

ត្រឡុច គុណនាម

[ត្រ-ឡុច] troloch≈

(ម.ព. ត្រលុច)។

ត្រឡុំ

ដែលមូលណាស់, មូលឥតខ្ចោះ :

ត្រឡុំ គុណនាម

[ត្រ-ឡុំ] troloam

ដែលមូលណាស់, មូលឥតខ្ចោះ :

ត្រឡែងកែង

ដែលមានមុខ៤; ដែលមានផ្នែកបែកជា៤(ឈ្មោះប្រាសាទ, វិហារ, ផ្លូវ) :

ត្រឡែងកែង ន., គុ.

[ត្រ-ឡែង-កែង] tralaengkaeng

ដែលមានមុខ៤; ដែលមានផ្នែកបែកជា៤(ឈ្មោះប្រាសាទ, វិហារ, ផ្លូវ) :

ត្រឡោក

រលាដូងដែលគេយកមករំលីងធ្វើជាប្រដាប់សម្រាប់ដាក់ទឹកប្រើប្រាស់។ រលាក្បាលមនុស្ស ចួនណាគេហៅថា ត្រឡោក ដែរ។

ត្រឡោក នាម

[ត្រ-ឡោក] tralaok

រលាដូងដែលគេយកមករំលីងធ្វើជាប្រដាប់សម្រាប់ដាក់ទឹកប្រើប្រាស់។ រលាក្បាលមនុស្ស ចួនណាគេហៅថា ត្រឡោក ដែរ។

ត្រអក

ឈ្មោះរោគមានកណ្ដាប់ មានទឹករងៃ ច្រើនកើតនៅកជើង :

ត្រអក នាម

[ត្រ-អក] traaak

ឈ្មោះរោគមានកណ្ដាប់ មានទឹករងៃ ច្រើនកើតនៅកជើង :

ត្រអាល

ត្រេកសប្បាយត្រអេកត្រអាលហួសពេកណាស់។

ត្រអាល កិរិយាសព្ទ

[ត្រ-អាល] traaal

រីករាយសប្បាយតាមចិត្តឥតនឹកព្រួយ ឥតកំដឹង :

ត្រអាល កិរិយាសព្ទ

[ត្រេក-ត្រ-អាល] traaal

ត្រេកសប្បាយត្រអេកត្រអាលហួសពេកណាស់។

ត្រអៀន

ដែលបញ្ចេញសំឡេងតឹងវែងកំពុងដេកលក់ :

ត្រអៀន គុ., គុ.កិ.

[ត្រ-អៀន] traaien

ដែលបញ្ចេញសំឡេងតឹងវែងកំពុងដេកលក់ :

ត្រអេក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ត្រអាល ថា ត្រអេកត្រអាល គឺរីករាយសប្បាយតាមតែតម្រេក :

ត្រអេក បុព្វបទ

[ត្រ-អេក] troaek

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ត្រអាល ថា ត្រអេកត្រអាល គឺរីករាយសប្បាយតាមតែតម្រេក :

ត្រឱ

(ម.ព. តាឱ)។

ត្រឱ នាម

[ត្រ-អោ] troaao≈

(ម.ព. តាឱ)។

ត្រឱន

ឈ្មោះត្រីរំអិលពួកត្រីកែស ឬពួកត្រីកំផ្លៀវ តែមានសណ្ឋានតូចខ្លីជាងត្រីកែស, ធំទ្រើសជាងត្រីកំផ្លៀវ :

ត្រឱន នាម

[ត្រ-អោន] traon

ឈ្មោះត្រីរំអិលពួកត្រីកែស ឬពួកត្រីកំផ្លៀវ តែមានសណ្ឋានតូចខ្លីជាងត្រីកែស, ធំទ្រើសជាងត្រីកំផ្លៀវ :

ត្រា នាម

[ត្រា] tra

ប្រដាប់មានស្នាមចម្លាក់ជាគ្រឿងសម្គាល់សម្រាប់បោះលើសំបុត្រ, ចុតហ្មាយ, ដីកា, បញ្ជី, សំបុត្រសន្យាផ្សេងៗតាមមុខងារ, មុខក្រសួង :

ត្រា កិរិយាសព្ទ

[ត្រា] tra

កត់សេចក្ដីអ្វីៗទុកជាចំណាំដោយឡែក :

ត្រា គុណកិរិយា

[ត្រា] tra

ដេរដាស, ជុំជិត :

ត្រាក់

(ម.ព. ត្រៈ)។

ត្រាក់ នាម

[ត្រាក់] treak≈

(ម.ព. ត្រៈ)។

ត្រាក់ទ័រ

គ្រឿងចក្រប្រដាប់ដោយម៉ាស៊ីនសម្រាប់ប្រើការឈូសចូកដី, គាស់រំលីងដើមឈើជាដើម :

ត្រាក់ទ័រ នាម

[ត្រាក់-ទ័រ] traktor

គ្រឿងចក្រប្រដាប់ដោយម៉ាស៊ីនសម្រាប់ប្រើការឈូសចូកដី, គាស់រំលីងដើមឈើជាដើម :

ត្រាក់ៗ

ស្ទើររត់ស្ទើរដើរ :

ត្រាក់ៗ គុណកិរិយា

[ត្រាក់-ត្រាក់] trak

ស្ទើររត់ស្ទើរដើរ :

ត្រាង

ឈ្មោះជ្រៃមានស្លឹកធំៗទ្រវែងស្រួច :

ត្រាង នាម

[ត្រាង] trang

ឈ្មោះជ្រៃមានស្លឹកធំៗទ្រវែងស្រួច :

ត្រាច នាម

[ត្រាច] trach

ឈ្មោះឈើធំពួកឈើទាល សម្រាប់យកជ័រទឹក ខ្លឹមប្រើការជាប់ធន់ជាងឈើទាល :

ត្រាច់

ឈ្មោះឫស្សីភ្នំមួយប្រភេទ ឥតបន្លា មានដើមតូចៗ មានសាច់ស្ដើង គេច្រើនប្រើធ្វើជារនាបឬបង្កង់នៃរោង ខ្ទម ឬក៏ផ្ទះ :

ត្រាច់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាច់] trach

ដើរ, ចរ; អន្ទោល :

ត្រាច់ នាម

[ត្រាច់] trach

ឈ្មោះឫស្សីភ្នំមួយប្រភេទ ឥតបន្លា មានដើមតូចៗ មានសាច់ស្ដើង គេច្រើនប្រើធ្វើជារនាបឬបង្កង់នៃរោង ខ្ទម ឬក៏ផ្ទះ :

ត្រាជូ

ឈ្មោះជញ្ជីងមួយប្រភេទមានសង្រែក ២មានធរណីកណ្ដាល :

ត្រាជូ នាម

[ត្រា-ជូ] trachu

ឈ្មោះជញ្ជីងមួយប្រភេទមានសង្រែក ២មានធរណីកណ្ដាល :

ត្រាញ់

វាលតូចមានស្មៅទាបៗ :

ត្រាញ់ នាម

[ត្រាញ់] tranh

វាលតូចមានស្មៅទាបៗ :

ត្រាណ

ដែលបានគ្រប់គ្រងរក្សាហើយ, ដែលជាទីពំនាក់ឱ្យបានសេចក្ដីសុខស្រួលហើយ :

ត្រាណ នាម a

[ត្រាន] tran

ការគ្រប់គ្រង, រក្សា; ទីពំនាក់។

ត្រាណ គុណនាម b

[ត្រាន] tran

ដែលបានគ្រប់គ្រងរក្សាហើយ, ដែលជាទីពំនាក់ឱ្យបានសេចក្ដីសុខស្រួលហើយ :

ត្រាណត្រើយ

ទីពំនាក់ទុកស្មើត្រើយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ) :

ត្រាណត្រើយ ន., គុ.

[ត្រាន-ត្រើយ] trantraeuy

ទីពំនាក់ទុកស្មើត្រើយ (ច្រើនតែប្រើក្នុងកាព្យ) :

ត្រាតែ

លុះតែ, ទាល់តែ, ដរាបតែ :

ត្រាតែ ធ.

[ត្រា-តែ] tratae

លុះតែ, ទាល់តែ, ដរាបតែ :

ត្រាន

(ម.ព. ត្រាណ)។

ត្រាន នាម

[ត្រាន] trean≈

(ម.ព. ត្រាណ)។

ត្រាប់

យកតម្រាប់ គឺធ្វើតាមគេ :

ត្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាប់] trab

យកតម្រាប់ គឺធ្វើតាមគេ :

ត្រាប្រណី

(ម.ព. ប្រណី)។

ត្រាប្រណី កិរិយាសព្ទ

[ត្រា-ប្រ-ណី] treabronei≈

(ម.ព. ប្រណី)។

ត្រាយ

ធ្វើឱ្យមានជាតម្រាយ, កាត់ព្រៃឱ្យមានជាផ្លូវ, ជាជ្រលង :

ត្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាយ] tray

ធ្វើឱ្យមានជាតម្រាយ, កាត់ព្រៃឱ្យមានជាផ្លូវ, ជាជ្រលង :

ត្រាវ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទសន្តានក្ដាត មានធាងមានមើមបរិភោគបាន, រមាស់បរិភោគពុំកើតក៏មាន :

ត្រាវ នាម

[ត្រាវ] trav

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទសន្តានក្ដាត មានធាងមានមើមបរិភោគបាន, រមាស់បរិភោគពុំកើតក៏មាន :

ត្រាស់

ផ្ដាច់ត្រណមជូនកំណល់គ្រូ :

ត្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាស់] tras

បានលុះអរហត្តផល កម្ចាត់នូវអាសវក្កិលេសចេញអស់ចាកសន្តាន បានឡើងជាព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ បានដឹងនូវញេយ្យធម៌សព្វគ្រប់ :

ត្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាស់] tras

(រ.ស.) និយាយ, ថ្លែង :

ត្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រាស់] tras

ផ្ដាច់ត្រណមជូនកំណល់គ្រូ :

ត្រាំ

ដាក់បង្អង់ឱ្យនៅយូរក្នុងទឹក, ផ្អាប់ទុកក្នុងទឹក :

ត្រាំ នាម

[ត្រាំ] tram

រយៈផ្លូវល្មមឱ្យសត្វពាហនៈ ត្រាំទឹក, ផឹកទឹកបាន គឺដំណាក់ពីមួយទៅមួយដែលមានចម្ងាយផ្លូវដល់មកត្រង់នោះត្រូវតែដាក់រទេះ, បញ្ឈប់ដំរីបង្អង់សម្រាកសិន ដើម្បីកុំឱ្យហួសកម្លាំងសត្វពាហនៈ ដូចជាត្រាំចាស់ពីដើមដែលមានឈ្មោះជាប់មកដល់សព្វថ្ងៃនេះថា ត្រាំខ្នារ, ត្រាំត្បាល់, ត្រាំកក់, ត្រា