វចនានុក្រមខ្មែរ

ត្រុយ

លឿនរ៉ុយ :

ត្រុយ កិរិយាសព្ទ

[ត្រុយ] troy

បោះតម្រុយឬដោត, ចងតម្រុយ។

ត្រុយ កិរិយាសព្ទ

[ត្រុយ-ទុក] troy

(ព.ប្រ.) ផ្គងចិត្តទុក, ចំណាំទុក, ប៉ងសំដៅចំពោះទុកជាមុនដោយស្រឡាញ់ចង់បាន។

ត្រុយ គុណកិរិយា

[ត្រុយ] troy

លឿនរ៉ុយ :

ត្រុល

ដែលចេះតែរអិលឥតទើសទាក់ :

ត្រុល គុណកិរិយា

[ត្រុល] trol

ដែលចេះតែរអិលឥតទើសទាក់ :

ត្រុលៗ

សូរឮដោយត្បុល ឬដោយរះអ្វីៗដែលស្រួយញ័ររនៗ។

ត្រុលៗ ឧទានសព្ទ

[ត្រុល-ត្រុល] trol

សូរឮដោយត្បុល ឬដោយរះអ្វីៗដែលស្រួយញ័ររនៗ។

ត្រុំ

ឈ្មោះកុកមួយប្រភេទ ស្លាបខ្មៅក-ស :

ត្រុំ នាម

[ត្រុំ] troam

ឈ្មោះដំណាំដើមតូច ស្លឹកវាសម្រាប់ត្រាំកូរឱ្យកើតជា ម ធ្វើជាធ្លះជ្រលក់សំពត់ឱ្យមានពណ៌ខ្មៅ :

ត្រុំ នាម

[ត្រុំ] troam

ឈ្មោះកុកមួយប្រភេទ ស្លាបខ្មៅក-ស :

ត្រូម៉ា

របួសធ្ងន់ធ្ងរខាងផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបង្កដោយគ្រោះថ្នាក់ឬវិបត្តិផ្សេងៗ។

ត្រូម៉ា នាម

[ត្រូ-ម៉ា] truma≈

របួសធ្ងន់ធ្ងរខាងផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបង្កដោយគ្រោះថ្នាក់ឬវិបត្តិផ្សេងៗ។

ត្រូម៉ាទីស

(វេជ្ជ.) ភាពគ្រាំគ្រាផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបង្កឡើងដោយគ្រោះថ្នាក់ឬវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងររ៉ាំរ៉ៃផ្សេងៗ។

ត្រូម៉ាទីស នាម

[ត្រូ-ម៉ា-ទីស] trumatis≈

(វេជ្ជ.) ភាពគ្រាំគ្រាផ្លូវកាយឬផ្លូវចិត្តដែលបង្កឡើងដោយគ្រោះថ្នាក់ឬវិបត្តិធ្ងន់ធ្ងររ៉ាំរ៉ៃផ្សេងៗ។

ត្រូល

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យត្រួយ :

ត្រូល បុព្វបទ

[ត្រូល] troul

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យត្រួយ :

ត្រូវ

(សំនួន.) ត្រូវរ៉ូវ ស៊ីចង្វាក់គ្នា យល់ស្របគ្នា :

ត្រូវ គុ., គុ.កិ.

[ត្រូវ] thov

ទីទៃពីខុស គឺត្រង់ឬចំ :

ត្រូវ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ] thov

គប្បី :

ត្រូវ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-ចិត] thov

ពេញចិត្ត, គាប់ចិត្ត, សមតាមបំណង :

ត្រូវ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-ដង-ត្រូវ-ផ្លែ] thov

(សំនួន.) ត្រូវរ៉ូវ ស៊ីចង្វាក់គ្នា យល់ស្របគ្នា :

ត្រូវការ

ទាមទារ ចង់បាន :

ត្រូវការ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-កា] trovkar

ទាមទារ ចង់បាន :

ត្រូវតែ

កំណត់ថាធ្វើឱ្យបាន, គប្បីធ្វើឱ្យបាន។

ត្រូវតែ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-តែ] truvtae≈

កំណត់ថាធ្វើឱ្យបាន, គប្បីធ្វើឱ្យបាន។

ត្រូវមាត់

ត្រូវគេស្ដីថាឱ្យ, ត្រូវគេបន្ទោស :

ត្រូវមាត់ គុណនាម

[ត្រូវ-មាត់] truvmeat≈

ដែលមានរសឆ្ងាញ់គាប់នឹងមាត់, ចាប់មាត់ :

ត្រូវមាត់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រូវ-មាត់] truvmeat≈

ត្រូវគេស្ដីថាឱ្យ, ត្រូវគេបន្ទោស :

ត្រួត

ដាក់បន្តុបលើគ្នា :

ត្រួត កិរិយាសព្ទ ១)

[ត្រួត] trot

ពិនិត្យមើលឱ្យដឹងជាត្រឹមត្រូវឬមិនត្រឹមត្រូវទេ ហើយបង្គាប់បញ្ជាឱ្យធ្វើថែមទៀតដោយត្រឹមត្រូវ :

ត្រួត កិរិយាសព្ទ ២)

[ត្រួត] trot

ដាក់បន្តុបលើគ្នា :

ត្រួតត្រា

ត្រួតបន្ថែ, ត្រួតដោយបង្គាប់បញ្ជា ឱ្យមានអ្នកត្រួតតពីខ្លួនទៅទៀត ឬត្រួតហើយមានតក់ត្រាសេចក្ដីទុកជាចំណាំ :

ត្រួតត្រា កិរិយាសព្ទ

[ត្រួត-ត្រា] truottra

ត្រួតបន្ថែ, ត្រួតដោយបង្គាប់បញ្ជា ឱ្យមានអ្នកត្រួតតពីខ្លួនទៅទៀត ឬត្រួតហើយមានតក់ត្រាសេចក្ដីទុកជាចំណាំ :

ត្រួតថ្នាក់

រៀននៅថ្នាក់ដដែលមួយឆ្នាំទៀត :

ត្រួតថ្នាក់ កិរិយាសព្ទ

[ត្រួត-ថ្នាក់] truotthneak≈

រៀននៅថ្នាក់ដដែលមួយឆ្នាំទៀត :

ត្រួយ

ស្លឹកខ្ចី។

ត្រួយ នាម

[ត្រួយ] truoy

ស្លឹកខ្ចី។

ត្រួស

សា, គ្រា, ដង :

ត្រួស កិរិយាសព្ទ

[ត្រួស] truos

ព្រាង; ត្រាយ; ធ្វើឱ្យមានលំនាំដើម្បីនឹងធ្វើទៀតឱ្យបានសម្រេច :

ត្រួស នាម

[ត្រួស] truos

សា, គ្រា, ដង :

ត្រួសត្រាយ

(ព.ប្រ.) ធ្វើអ្វីមួយឱ្យមានជាលំនាំ (មុនគេបង្អស់), ធ្វើអ្វីមួយបម្រុងទុក :

ត្រួសត្រាយ កិរិយាសព្ទ

[ត្រួស-ត្រាយ] truostray

(ព.ប្រ.) ធ្វើអ្វីមួយឱ្យមានជាលំនាំ (មុនគេបង្អស់), ធ្វើអ្វីមួយបម្រុងទុក :

ត្រួសៗ

ច្បោលៗ, លំៗ :

ត្រួសៗ គុណកិរិយា

[ត្រួស-ត្រួស] truos

ច្បោលៗ, លំៗ :

ត្រើង

ឈ្មោះតំបន់មួយ ឋិតនៅក្នុងស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម ជាមន្ទីរព្យាបាលរោគឃ្លង់។

ត្រើង នាម

[ត្រើង] traeung

ទ្រុងសម្រាប់បញ្ឆោតត្រី :

ត្រើង នាម

[ត្រើង] traeung

ឈ្មោះតំបន់មួយ ឋិតនៅក្នុងស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម ជាមន្ទីរព្យាបាលរោគឃ្លង់។

ត្រើយ

ពាក្យទំនៀមដែលមានសេចក្ដីថា លុះគេជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខឱ្យបានសុខស្រួលហើយ ខ្លួនបែរជាប្រទូស្ដនឹងគេអ្នកសង្គ្រោះនោះវិញ (ប្រៀបដូចជាមនុស្សអ្នកពឹងរកគេឱ្យចែវទូកចម្លងខ្លួនឱ្យបានឆ្លងទន្លេ លុះបានដល់ត្រើយម្ខាងហើយ ក៏ឡើងទៅលើដីត្រើយ ហើយបែរជាសើយគូទបង្ហាញមកអ្នកចម្លងខ្លួននោះវិញ; ជាអ

ត្រើយ នាម

[ត្រើយ] traeuy

ប៉ែកដី, ឬចំណែកដីមាត់សមុទ្រ, ទន្លេ, ស្ទឹង, ព្រែក ម្ខាងៗ :

ត្រើយ នាម

[ត្រើយ] traeuy

ពាក្យទំនៀមដែលមានសេចក្ដីថា លុះគេជួយសង្គ្រោះដោះទុក្ខឱ្យបានសុខស្រួលហើយ ខ្លួនបែរជាប្រទូស្ដនឹងគេអ្នកសង្គ្រោះនោះវិញ (ប្រៀបដូចជាមនុស្សអ្នកពឹងរកគេឱ្យចែវទូកចម្លងខ្លួនឱ្យបានឆ្លងទន្លេ លុះបានដល់ត្រើយម្ខាងហើយ ក៏ឡើងទៅលើដីត្រើយ ហើយបែរជាសើយគូទបង្ហាញមកអ្នកចម្លងខ្លួននោះវិញ; ជាអ

ត្រើយឆក

ដីដែលលូកឆកចូលទៅខាងដីត្រើយ។

ត្រើយឆក នាម

[ត្រើយ-ឆក] traeuychhak

ដីដែលលូកឆកចូលទៅខាងដីត្រើយ។

ត្រើយត្រាណ

ដូចគ្នានឹង ត្រាណត្រើយ ដែរគ្រាន់តែប្រើត្រឡប់យកមុនជាក្រោយថា ត្រាណត្រើយ ឬ ត្រើយត្រាណ សម្រួលតាមសម្ឆស្សចួនរបស់កាព្យប៉ុណ្ណោះ :

ត្រើយត្រាណ នាម

[ត្រើយ-ត្រាន] traeuytran

ដូចគ្នានឹង ត្រាណត្រើយ ដែរគ្រាន់តែប្រើត្រឡប់យកមុនជាក្រោយថា ត្រាណត្រើយ ឬ ត្រើយត្រាណ សម្រួលតាមសម្ឆស្សចួនរបស់កាព្យប៉ុណ្ណោះ :

ត្រើយលយ

ដីដែលដុះលយលូកចូលមកក្នុងទន្លេ គឺដីដែលដុះថ្មី ដោយច្រាំងម្ខាងចេះតែបាក់ ច្រាំងម្ខាងខាងអាយក៏ចេះតែដុះថែមៗឡើង។

ត្រើយលយ នាម

[ត្រើយ-លយ] traeuyoloy

ដីដែលដុះលយលូកចូលមកក្នុងទន្លេ គឺដីដែលដុះថ្មី ដោយច្រាំងម្ខាងចេះតែបាក់ ច្រាំងម្ខាងខាងអាយក៏ចេះតែដុះថែមៗឡើង។

ត្រៀក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ច្រើនមាននៅមាត់សមុទ្រ ឬព្រៃភ្នំ។

ត្រៀក នាម

[ត្រៀក] triek

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ច្រើនមាននៅមាត់សមុទ្រ ឬព្រៃភ្នំ។

ត្រៀប

ដែលដេរដាសដោយមានរបៀបហាក់ដូចគេតម្រៀប :

ត្រៀប គុណកិរិយា

[ត្រៀប] trieb

ដែលដេរដាសដោយមានរបៀបហាក់ដូចគេតម្រៀប :

ត្រៀបត្រា

ដែលដេរដាសពាសពេញ, កុះករដូចគេតម្រៀប :

ត្រៀបត្រា គុណកិរិយា

[ត្រៀប-ត្រា] triebtra

ដែលដេរដាសពាសពេញ, កុះករដូចគេតម្រៀប :

ត្រៀម

ចងរបែងភ្ជាប់នឹងរណបជញ្ជាំង :

ត្រៀម កិរិយាសព្ទ

[ត្រៀម] tream

រង់ចាំ, ចាត់ការរង់ចាំ, ប្រុងប្រៀបហើយជាស្រេច :

ត្រៀម កិរិយាសព្ទ

[ត្រៀម] tream

ចងរបែងភ្ជាប់នឹងរណបជញ្ជាំង :

ត្រៀល

ឈ្មោះឈើព្រៃមានផ្លែ ប្រើជាអាហារបាន; ត្រៀលមាន ២ប្រភេទគឺ ត្រៀលដោះក្របី មានដើមជាវល្លិឡើងអាស្រ័យនឹងឈើឯទៀត ផ្លែមានទំនងស្រដៀងនឹងដោះក្របី ផ្លែជាចង្កោម; ត្រៀលស្វា ដុះជាគុម្ព មានដើមតូចៗ ផ្លែជាចង្កោមតែតូចៗ។

ត្រៀល នាម

[ត្រៀល] triel

ឈ្មោះឈើព្រៃមានផ្លែ ប្រើជាអាហារបាន; ត្រៀលមាន ២ប្រភេទគឺ ត្រៀលដោះក្របី មានដើមជាវល្លិឡើងអាស្រ័យនឹងឈើឯទៀត ផ្លែមានទំនងស្រដៀងនឹងដោះក្របី ផ្លែជាចង្កោម; ត្រៀលស្វា ដុះជាគុម្ព មានដើមតូចៗ ផ្លែជាចង្កោមតែតូចៗ។

ត្រេក

មានអំណររីករាយចិត្ត។

ត្រេក កិរិយាសព្ទ

[ត្រេក] trek

រីកចិត្ត។

ត្រេក កិរិយាសព្ទ

[ត្រេក-អ] trek

មានអំណររីករាយចិត្ត។

ត្រេង

(ម.ព. ត្រឹង) :

ត្រេង គុណនាម

[ត្រេង] treng

ពាក្យសម្រាប់លើកគុណនាម "ចោត ..." ឱ្យមានសេចក្ដីប្លែកក្រៃលែង :

ត្រេង គុណកិរិយា

[ត្រេង] treng

(ម.ព. ត្រឹង) :

ត្រេអ៊ី

ដែលមានពណ៌បៃតងចាស់ (ពណ៌សំបកឪឡឹក, ពណ៌ស្ពៃជ្រក់, ពណ៌អាចម៍សេះ) :

ត្រេអ៊ី គុណនាម

[ត្រេ-អ៊ី] treai≈

ដែលមានពណ៌បៃតងចាស់ (ពណ៌សំបកឪឡឹក, ពណ៌ស្ពៃជ្រក់, ពណ៌អាចម៍សេះ) :

ត្រេះត្រុះ

ឫកពាច្រេញច្រុញ។

ត្រេះត្រុះ គុណកិរិយា

[ត្រេះ-ត្រុះ] trehtroh

ដែលច្រេញច្រុញត្រុនៗ ដោយទទួលបន្ទុកធ្ងន់ មានរែក, លី, សែងធ្ងន់ ជាដើម :

ត្រេះត្រុះ គុណនាម

[រឹក-ពា-ត្រេះ-ត្រុស] trehtroh

ឫកពាច្រេញច្រុញ។

ត្រែ នាម

[ត្រែ] trae

គ្រឿងភ្លេងធ្វើដោយស្ពាន់ជាដើម សម្រាប់ផ្លុំ :

ត្រែង

ខ្នាចសោកគ្រោកដែលក្របីដេកត្រាំ :

ត្រែង នាម ១)

[ត្រែង] traeng

ឈ្មោះស្មៅមានដើមរឹងមួយប្រភេទ ជាពួកបបុស។

ត្រែង នាម ២)

[ត្រែង] traeng

ខ្នាចសោកគ្រោកដែលក្របីដេកត្រាំ :

ត្រែតត្រត

ដែលទ្រែលទ្រល, ឥតធ្វើការអ្វី :

ត្រែតត្រត គុ., គុ.កិ.

[ត្រែត-ត្រត] traettrat

ដែលទ្រែលទ្រល, ឥតធ្វើការអ្វី :

ត្រែតៗ

សូរឮដោយអ្វីៗដែលញ័រ, ដែលដដុសគ្នា។

ត្រែតៗ ឧទានសព្ទ

[ត្រែត-ត្រែត] traet

សូរឮដោយអ្វីៗដែលញ័រ, ដែលដដុសគ្នា។

ត្រែះ

ធ្វើឱ្យឡើងចុះជារឿយៗ :

ត្រែះ កិរិយាសព្ទ

[ត្រែះ] traeah

កឹះ, ចាប់រះខ្សែចាប៉ីជាដើម :

ត្រែះ នាម

[ត្រែះ] traeah

ឈ្មោះល្បែងលេងដោយខ្នាច់, ដោយចង្កឹះ ឬគ្រាប់អ្វីៗ មានគ្រាប់ពោតជាដើម :

ត្រែះ កិរិយាសព្ទ

[ត្រែះ] traeah

ធ្វើឱ្យឡើងចុះជារឿយៗ :

ត្រៃ

សិក្ខា៣ប្រភេទ ឬប្រជុំនៃសិក្ខា៣ប្រភេទ។

ត្រៃ គុណនាម

[ត្រៃ] trai

បី (៣), ប្រជុំ ៣, ចំនួន ៣។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ចី-វ៉] trai

ចីវរ ៣ឈ្មោះគឺ អន្តរវាសកៈ (ស្បង់), ឧត្តរាសង្គ (ចីពរ), សង្ឃាដិ (សំពត់ដេរផ្គួបភ្ជាប់គ្នាជា២ជាន់ឬ៤ជាន់) ; ជាសំពត់សម្រាប់ពួកបព្វជិត ជាពុទ្ធសាសនិកប្រើប្រាស់; ហៅថា ចីវរ១ត្រៃ ឬ ហៅត្រឹមតែ ត្រៃ ប៉ុណ្ណោះក៏បាន, ជាចីវរប្បច្ច័យ។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ដា] trai

ឈ្មោះយុគទី២។ ឈ្មោះគម្ពីរឬក្បួនសម្ដែងអំពីយុគទី២នោះ។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ដា-យុគ] trai

(ម.ព. ត្រៃតា)។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ត្រាន] trai

ទីពំនាក់ជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន ៣យ៉ាង។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ត្រឹង] trai

(ម.ព. ត្រ័យត្រិង្ស)។

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ទ្វា] trai

ទ្វារ ៣ឬប្រជុំនៃទ្វារ ៣គឺ កាយទ្វារ (សព៌ាង្គកាយទុកដូចជាទ្វារសម្រាប់បើកបិទបាន ដោយការនាំចិត្តឱ្យដឹងព្រោះប៉ះពាល់), វចីទ្វារ (សម្ដីទុកដូចជាទ្វារ ព្រោះការស្ដីនិយាយ), មនោទ្វារ (ចិត្តទុកដូចជាទ្វារ ព្រោះការបង្អោនទទួលអារម្មណ៍) :

ត្រៃ នាម

[ត្រៃ-ប្រ-ណាម] trai

ការបង្អោនកាយ វាចា ចិត្ត ថ្វាយបង្គំព្រះរត្នត្រ័យ គឺព្រះពុទ្ធ, ព្រះធម៌, ព្រះសង្ឃ។