Khmer Dictionary

តម្លៃ

អ្វីៗដែលថ្លៃ, ប្រាក់ដែលត្រូវសងដល់អ្នកដទៃដោយខ្លួនបានទិញវត្ថុអ្វីៗពីគេ :

តម្លៃ នាម

[តំ-ឡៃ] domlai

អ្វីៗដែលថ្លៃ, ប្រាក់ដែលត្រូវសងដល់អ្នកដទៃដោយខ្លួនបានទិញវត្ថុអ្វីៗពីគេ :

តម្លៃបន្ថែម

(សេ.ហិ.) តម្លៃដែលគេដាក់បន្ថែមទៅលើតម្លៃទំនិញឬសេវានៃដំណាក់កាលផលិតឬបង្កើតដំបូង។

តម្លៃបន្ថែម នាម

[តំ-ឡៃ-បន់-ថែម] tamlaibnothaem≈

(សេ.ហិ.) តម្លៃដែលគេដាក់បន្ថែមទៅលើតម្លៃទំនិញឬសេវានៃដំណាក់កាលផលិតឬបង្កើតដំបូង។

តម្លៃសច្ចភាព

(ទស្សនៈ.) ភាពពិតឬភាពមិនពិតដែលមាននៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងនីមួយៗ :

តម្លៃសច្ចភាព នាម

[តំ-ឡៃ-ស័ច-ចៈ-ភាប] tamlaischachakpheab≈

(ទស្សនៈ.) ភាពពិតឬភាពមិនពិតដែលមាននៅក្នុងសេចក្ដីថ្លែងនីមួយៗ :

តម្លៃសោភ័ណ

(អ.សិ.) លក្ខណៈនានាដែលធ្វើឱ្យស្នាដៃសិល្បៈមួយល្អ ឬជោគជ័យ ដូចជា តុល្យភាព ភាពទាក់ទាញ ប្រណីតភាព ភាពរស់រវើក ភាពស៊ីចង្វាក់ ភាពពេញលេញឬឯកភាពជាដើម ពោលគឺជាអ្វីដែលជួយឱ្យស្នាដៃសិល្បៈមួយមាន «សោភណភាព»។

តម្លៃសោភ័ណ នាម

[តំ-ឡៃ-សោ-ភ័ន] tamlaisaophno≈

(អ.សិ.) លក្ខណៈនានាដែលធ្វើឱ្យស្នាដៃសិល្បៈមួយល្អ ឬជោគជ័យ ដូចជា តុល្យភាព ភាពទាក់ទាញ ប្រណីតភាព ភាពរស់រវើក ភាពស៊ីចង្វាក់ ភាពពេញលេញឬឯកភាពជាដើម ពោលគឺជាអ្វីដែលជួយឱ្យស្នាដៃសិល្បៈមួយមាន «សោភណភាព»។

តម្លោះ

បញ្ចុះឱ្យទាបឱ្យតិច, បន្ថយ, បន្ទាបមកវិញ :

តម្លោះ កិរិយាសព្ទ

[តំ-ឡោះ] tomluoh

ធ្វើឱ្យថ្លោះ, ធ្វើឱ្យភ្លាត់ឬឱ្យរបូត, បន្ធូររបស់ដែលបានដំឡើងហើយឱ្យធូរ :

តម្លោះ កិរិយាសព្ទ

[តំ-ឡោះ] tomluoh

បញ្ចុះឱ្យទាបឱ្យតិច, បន្ថយ, បន្ទាបមកវិញ :

តម្អឹង កិ., គុ.កិ.

[តំ-អឹង] tamaueng

រឹងត្អឹង, រឹងទទឹង, កៀចក្រាញ :

តម្អូញ នាម

[តំ-អូញ] tamaunh

ពាក្យត្អូញ, ការត្អូញត្អែរ :

តម្អូញ កិរិយាសព្ទ

[តំ-អូញ] tamaunh

ត្អូញ, ត្អូញត្អែរ :

តយ

បំពង់មានសណ្ឋានជមប្រួមចុង សម្រាប់ដងថ្នាំត្រាំច្រកគោ, ក្របី, សេះ, ជាដើម ឬសម្រាប់ដាក់ទឹកជម្រះអាចម៍ (ហៅតាមទម្លាប់ស្រុក; ច្រើនហៅ បំពង់ច្រកថ្នាំ, បំពង់ជម្រះ)។

តយ នាម

[តយ] toy

បំពង់មានសណ្ឋានជមប្រួមចុង សម្រាប់ដងថ្នាំត្រាំច្រកគោ, ក្របី, សេះ, ជាដើម ឬសម្រាប់ដាក់ទឹកជម្រះអាចម៍ (ហៅតាមទម្លាប់ស្រុក; ច្រើនហៅ បំពង់ច្រកថ្នាំ, បំពង់ជម្រះ)។

តយង៉យ

ដែលមានលំនាំដំណើរកន្តើយហាក់ដូចពុំដឹង ពុំយល់, ពុំនឹកនា :

តយង៉យ គុ.កិ., គុ.

[តយ-ង៉យ] tayongay

ដែលមានលំនាំដំណើរកន្តើយហាក់ដូចពុំដឹង ពុំយល់, ពុំនឹកនា :

តរង្គគតិ

ឈ្មោះបទមួយមានលំនាំយោលខ្ពស់ៗទាបៗ ដូចជារលកទឹក (ប្រើក្នុងភាសាបាលីឬប្រើជាភាសាខ្មែរក៏បាន)។

តរង្គគតិ នាម

[តៈ-រ៉័ង-គៈ-តិ] tarongkokote

ឈ្មោះបទមួយមានលំនាំយោលខ្ពស់ៗទាបៗ ដូចជារលកទឹក (ប្រើក្នុងភាសាបាលីឬប្រើជាភាសាខ្មែរក៏បាន)។

តរុណ គុណនាម

[តៈ-រ៉ុន] tarun

ដែលនៅក្មេង, ដែលនៅខ្ចី ...។

តរុណភាព

ភាពដែលនៅក្មេងឬនៅជំទង់, វ័យដែលនៅកំលោះ ក្រមុំ គឺវ័យរបស់មនុស្សបន្ទាប់ពីកុមារភាព។

តរុណភាព នាម

[តៈ-រ៉ុ-ណៈ-ភាប] torunopheap

ភាពដែលនៅក្មេងឬនៅជំទង់, វ័យដែលនៅកំលោះ ក្រមុំ គឺវ័យរបស់មនុស្សបន្ទាប់ពីកុមារភាព។

តរុណវ័យ នាម

[តៈ-រ៉ុ-ណៈ-វៃ] tarunavey

វ័យក្មេង, កំលោះ ក្រមុំ។

តរុណី នាម

[តៈ-រ៉ុ-ណី] torunei

ស្ត្រីក្រមុំ, នាងក្រមុំ។

តវ៉ា

ជជែកប្រកែកសើរើរកឱ្យឃើញពិតដោយមិនទាន់សុខចិត្ត, សើរើថែមទៀតឱ្យអស់ផ្លូវសេចក្ដី។

តវ៉ា កិរិយាសព្ទ

[ត-វ៉ា] tova

ជជែកប្រកែកសើរើរកឱ្យឃើញពិតដោយមិនទាន់សុខចិត្ត, សើរើថែមទៀតឱ្យអស់ផ្លូវសេចក្ដី។

ការពារគំនិតអ្វីមួយជាសាធារណៈ, រៀបចំសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ដោយអ្នកណាម្នាក់ឬក្រុមណាមួយដែលមានគោលគំនិតនិងគោលដៅដូចគ្នា ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលនិងធ្វើឱ្យមានឥទ្ធិពលដល់បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងរដ្ឋាភិបាល អ្នកនយោបាយ អ្នកមានឥទ្ធិពលខាងសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងគោលបំណងឱ្យអ្នកទ

តស៊ូ កិរិយាសព្ទ

[ត-ស៊ូ] tasu≈

តទល់ស៊ូនឹងគ្នាចំពោះមុខ, ស៊ូប្ដូរផ្ដាច់មិនទាន់ព្រមចាញ់ ...។

តស៊ូ កិរិយាសព្ទ

[ត-ស៊ូ-មៈ-តិ] tasumeakte≈

ការពារគំនិតអ្វីមួយជាសាធារណៈ, រៀបចំសកម្មភាពជាបន្តបន្ទាប់ដោយអ្នកណាម្នាក់ឬក្រុមណាមួយដែលមានគោលគំនិតនិងគោលដៅដូចគ្នា ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលនិងធ្វើឱ្យមានឥទ្ធិពលដល់បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងរដ្ឋាភិបាល អ្នកនយោបាយ អ្នកមានឥទ្ធិពលខាងសេដ្ឋកិច្ច ក្នុងគោលបំណងឱ្យអ្នកទ

តស់

ឧទានសព្ទសម្រាប់ប្រាប់ឬបបួលឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

តស់ ឧទានសព្ទ

[តស់] tsa≈

ឧទានសព្ទសម្រាប់ប្រាប់ឬបបួលឱ្យធ្វើអ្វីមួយ :

តា

តា ជីតា បុរសដែលមានវ័យជរា :

តា នាម

[តា] ta

ឪពុករបស់បិតាឬរបស់មាតា (ជីតា)។ ពាក្យសម្រាប់ហៅបុរសចាស់ដែលគួរទុកដាក់ជាជីតាបាន។

តា នាម

[តា-ចាស់] ta

តា ជីតា បុរសដែលមានវ័យជរា :

តាក

ឆ្នៀងដែលតភ្ជាប់ពីផ្ទះសម្រាប់ដាក់អ្វីៗផ្សេងៗ :

តាក នាម

[តាក] tak

ឆ្នៀងដែលតភ្ជាប់ពីផ្ទះសម្រាប់ដាក់អ្វីៗផ្សេងៗ :

តាករខាក

ដែលរខេករខាកប៉ើងរ៉ើង :

តាករខាក គុណនាម

[តាក-រ-ខាក] takrokhak

ដែលរខេករខាកប៉ើងរ៉ើង :

តាករ៉ាក

ដែលរខាកសាកត្រាក :

តាករ៉ាក គុណនាម

[តាក-រ៉ាក] takreak

ដែលរខាកសាកត្រាក :

តាកេ

ឆ្នុកមានប្រហោងដែលគេដំបញ្ចូលក្នុងរន្ធបានស្វានរួចក្នុងថ្មបេតុង ឬឈើ សម្រាប់មួលវីសឬប៊ូឡុងបាន។ តាកេមានចុងអាចរីកធ្វើឱ្យណែនកាន់តែខ្លាំងពេលមួលវីសឬប៊ូឡុងកាន់តែជ្រៅ។ តាកេមានច្រើនប្រភេទ ដូចជា តាកេជ័រ តាកេដែកជាដើម :

តាកេ នាម

[តា-កេ] take≈

ឆ្នុកមានប្រហោងដែលគេដំបញ្ចូលក្នុងរន្ធបានស្វានរួចក្នុងថ្មបេតុង ឬឈើ សម្រាប់មួលវីសឬប៊ូឡុងបាន។ តាកេមានចុងអាចរីកធ្វើឱ្យណែនកាន់តែខ្លាំងពេលមួលវីសឬប៊ូឡុងកាន់តែជ្រៅ។ តាកេមានច្រើនប្រភេទ ដូចជា តាកេជ័រ តាកេដែកជាដើម :

តាកែ

(ម.ព. កូវកែ)។

តាកែ នាម

[តា-កែ] takae

(ម.ព. កូវកែ)។

តាកែវ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលមានក្រុងដូនកែវជាទីរួមខេត្ត។

តាកែវ នាម

[តា-កែវ] takaev≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលមានក្រុងដូនកែវជាទីរួមខេត្ត។

តាក់តែង

រៀបចំ, ស្អិតស្អាងឱ្យស្អាតបាតល្អ :

តាក់តែង កិរិយាសព្ទ

[តាក់-តែង] taktaeng

រៀបចំ, ស្អិតស្អាងឱ្យស្អាតបាតល្អ :

តាក់ទិក

យុទ្ធវិធី កលល្បិច ឬមធ្យោបាយដ៏ល្អិតល្អន់ ដែលគ្រោងទុកដើម្បីសម្រេចកិច្ចការអ្វីមួយ :

តាក់ទិក នាម

[តាក់-ទិច] taktich≈

យុទ្ធវិធី កលល្បិច ឬមធ្យោបាយដ៏ល្អិតល្អន់ ដែលគ្រោងទុកដើម្បីសម្រេចកិច្ចការអ្វីមួយ :

តាក់ស៊ី

រថយន្តឈ្នួលមានតៃកុង សម្រាប់បម្រើសេវាដល់អ្នកដំណើរ ដែលភាគច្រើនមានដាក់កុងទ័រគិតលុយតាមចម្ងាយផ្លូវ, រថយន្តឈ្នួលតូច :

តាក់ស៊ី នាម

[តាក់-ស៊ី] taksi≈

រថយន្តឈ្នួលមានតៃកុង សម្រាប់បម្រើសេវាដល់អ្នកដំណើរ ដែលភាគច្រើនមានដាក់កុងទ័រគិតលុយតាមចម្ងាយផ្លូវ, រថយន្តឈ្នួលតូច :

តាខាយ

កម្រងអង្កាំឬផ្កាដែលក្រងប្រទាក់ជាក្រឡាគោម មានក្របជាខ្នាតឱ្យល្មមតែនឹងផ្នត់ត្រៃចីវរសម្រាប់គ្របត្រៃចីវរអង្គកឋិនជាដើមឱ្យឃើញរុងរឿង (ម.ប្រ., ច្រើនហៅថា គ្របត្រៃ គួរហៅ គ្របត្រៃ ឬ គម្របត្រៃ វិញ)។

តាខាយ នាម

[តា-ខាយ] takhay

កម្រងអង្កាំឬផ្កាដែលក្រងប្រទាក់ជាក្រឡាគោម មានក្របជាខ្នាតឱ្យល្មមតែនឹងផ្នត់ត្រៃចីវរសម្រាប់គ្របត្រៃចីវរអង្គកឋិនជាដើមឱ្យឃើញរុងរឿង (ម.ប្រ., ច្រើនហៅថា គ្របត្រៃ គួរហៅ គ្របត្រៃ ឬ គម្របត្រៃ វិញ)។

តាខេ

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយប្រភេទមានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូករាងដូចក្រពើ :

តាខេ នាម

[តា-ខេ] takhe

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងមួយប្រភេទមានខ្សែធ្វើដោយលួស មានស្នូករាងដូចក្រពើ :

តាខៃ

(ម.ព. តាខាយ)។

តាខៃ នាម

[តា-ខៃ] takhai≈

(ម.ព. តាខាយ)។

តាង កិរិយាសព្ទ

[តាង] tang

ជួស, ដាក់ជាជំនួស :

តាង នាម

[តាង] tang

តំណាង, ជំនួស។ អ្វីៗដែលទុកជាស្មរ ជាបន្ទាល់បាន។

តាង នាម

[តាង] tang

គ្រឿងផ្ទុកស្រដៀងនឹងញ៉ែង សម្រាប់ដាក់លើខ្នងគោ ឬលើខ្នងលា ប្រើផ្ទុកទំនិញឬវត្ថុផ្សេងៗ។

តាងរ៉ាង

ដែលរង្វើលៗ ប៉ើងរ៉ើង មិនរាបទាប :

តាងរ៉ាង គុណនាម

[តាង-រ៉ាង] tangreang

ដែលរង្វើលៗ ប៉ើងរ៉ើង មិនរាបទាប :

តាច

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យតូច :

តាច បុព្វបទ

[តាច] tach

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យតូច :

តាជី

បុរសដែលកោរសក់ ស្លៀកដណ្ដប់សំពត់ស ឬសំពត់លឿង កាន់សីល ១០តែមិនមែនបួសជាសាមណេរទេ។ សូម្បីបុរសជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យឯទៀតក្រៅពីនោះ ពាក្យបុរាណក៏ហៅដោយគោរពថា តាជី បានដែរ។

តាជី នាម

[តា-ជី] tachi

បុរសដែលកោរសក់ ស្លៀកដណ្ដប់សំពត់ស ឬសំពត់លឿង កាន់សីល ១០តែមិនមែនបួសជាសាមណេរទេ។ សូម្បីបុរសជាចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យឯទៀតក្រៅពីនោះ ពាក្យបុរាណក៏ហៅដោយគោរពថា តាជី បានដែរ។

តាដក់

(ម.ព. ត្រដក់)។

តាដក់ នាម

[តា-ដក់] tadka≈

(ម.ព. ត្រដក់)។

តាណី

ពួកមនុស្សជាតិជ្វា នៅក្នុងប្រទេសប៉័ត្តាណី ឬ ប៉័ត្តានី។ អ្វីមួយដែលជាប់ដោយពូជមក ឬមានមកអំពីប្រទេសនោះក៏ហៅ តាណី ដែរ ដូចយ៉ាង ចេកជ្វាតាណី, ប្រេងតាណី ជាដើម។

តាណី នាម

[តា-ណី] tanei

ពួកមនុស្សជាតិជ្វា នៅក្នុងប្រទេសប៉័ត្តាណី ឬ ប៉័ត្តានី។ អ្វីមួយដែលជាប់ដោយពូជមក ឬមានមកអំពីប្រទេសនោះក៏ហៅ តាណី ដែរ ដូចយ៉ាង ចេកជ្វាតាណី, ប្រេងតាណី ជាដើម។

តាត

ឈ្មោះស្បៃមួយប្រភេទ ត្បាញលាយសរសៃសូត្រនិងសរសៃស្ពាន់ឬប្រាក់ (ច្រើននាំមកពីប្រទេសឥណ្ឌា)។

តាត នាម

[តាត] tat

ឈ្មោះស្បៃមួយប្រភេទ ត្បាញលាយសរសៃសូត្រនិងសរសៃស្ពាន់ឬប្រាក់ (ច្រើននាំមកពីប្រទេសឥណ្ឌា)។

តាត្រៅ

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ មានខ្លឹមជាប់ប្រើការបានយូរអង្វែង :

តាត្រៅ នាម

[តា-ត្រៅ] tatrau

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ មានខ្លឹមជាប់ប្រើការបានយូរអង្វែង :

តាថុក

(ម.ព. ត្រថុក)។

តាថុក នាម

[តា-ថុក] tathok≈

(ម.ព. ត្រថុក)។

តាថឿង

(ម.ព. ត្រថឿង)។

តាថឿង នាម

[តា-ថឿង] tathoeung≈

(ម.ព. ត្រថឿង)។

តាន នាម

[តាន] tan

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ ច្រើនកើតត្រង់បាតដៃ បាតជើងមនុស្ស បណ្ដាលឱ្យស្បែកដៃជើងឡើងក្រាស់ពុកផុយៗ កើតក្នុងកាលដែលមានជំងឺធ្ងន់ ដោយខានងូតទឹកយូរ :

តាន នាម

[តាន] tan

រោគដែលកើតនៅកមាន់រហូតដល់ក្បាលឡើងសម្បុរសពុកផុយៗ ក៏ហៅ តាន ដែរ :

តានតឹង

ធ្ងន់ធ្ងរ, ពិបាកដោះស្រាយ :

តានតឹង កិរិយាសព្ទ ១)

[តាន-តឹង] tanotoeng

តឹងចង្អៀតណែនក្នុងចិត្ត, ទង្គឹះក្នុងចិត្ត, តឹងចិត្តខ្លាំងហាក់ដូចជាមានរោគតានរឹងក្ដាំងនៅក្នុងចិត្ត។

តានតឹង កិរិយាសព្ទ ២)

[តាន-តឹង] tanotoeng

ធ្ងន់ធ្ងរ, ពិបាកដោះស្រាយ :

តានី

(ម.ព. តាណី)។

តានី នាម

[តា-នី] tani≈

(ម.ព. តាណី)។

តាន់

ដែលធ្លាប់មានប្រហោង ហើយប្រែជាឥតប្រហោងវិញ :

តាន់ គុណនាម ១)

[តាន់] tan

ដែលជិតស្និទ្ធឥតមានប្រហោង :

តាន់ គុណនាម ២)

[តាន់] tan

ដែលធ្លាប់មានប្រហោង ហើយប្រែជាឥតប្រហោងវិញ :

តាន់តាប់

ខ្នាន់ខ្នាប់ :

តាន់តាប់ គុ.កិ., គុ.

[តាន់-តាប់] tantab≈

ខ្នាន់ខ្នាប់ :

តាប នាម

[តាប] tab

ឈ្មោះគ្រឿងប្រដាប់មានរូបសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹកពោធិ៍ សម្រាប់ដាក់គ្របត្រង់ខ្វែងសង្វារ (គ្រឿងប្រដាប់ល្ខោន)។

តម្លៃ នាម

តម្លៃបន្ថែម នាម

តម្លៃសច្ចភាព នាម

តម្លៃសោភ័ណ នាម

តម្លោះ កិរិយាសព្ទ

តម្លោះ កិរិយាសព្ទ

តម្អឹង កិ., គុ.កិ.

តម្អូញ នាម

តម្អូញ កិរិយាសព្ទ

តយ នាម

តយង៉យ គុ.កិ., គុ.

តរង្គគតិ នាម

តរុណ គុណនាម

តរុណបុត្ត នាម

តរុណភាព នាម

តរុណវ័យ នាម

តរុណី នាម

តវ៉ា កិរិយាសព្ទ

តស៊ូ កិរិយាសព្ទ

តស៊ូ កិរិយាសព្ទ

តស់ ឧទានសព្ទ

តា នាម

តា នាម

តាក នាម

តាករខាក គុណនាម

តាករ៉ាក គុណនាម

តាកេ នាម

តាកែ នាម

តាកែវ នាម

តាក់តែង កិរិយាសព្ទ

តាក់ទិក នាម

តាក់ស៊ី នាម

តាខាយ នាម

តាខេ នាម

តាខៃ នាម

តាង កិរិយាសព្ទ

តាង នាម

តាង នាម

តាងរ៉ាង គុណនាម

តាច បុព្វបទ

តាជី នាម

តាដក់ នាម

តាណី នាម

តាត នាម

តាត្រៅ នាម

តាថុក នាម

តាថឿង នាម

តាន នាម

តាន នាម

តានតឹង កិរិយាសព្ទ ១)

តានតឹង កិរិយាសព្ទ ២)

តានី នាម

តាន់ គុណនាម ១)

តាន់ គុណនាម ២)

តាន់តាប់ គុ.កិ., គុ.

តាប នាម