វចនានុក្រមខ្មែរ

តាប នាម

[តាប-ទិស] tab

តាបដែលដាក់ភ្ជាប់នឹងសង្វារត្រង់ចង្កេះនិងខ្នង; តាបទ្រូង គឺតាបដែលដាក់គ្របចំត្រង់ទ្រូង។

តាបស

អ្នកបួសខាងក្រៅពុទ្ធសាសនា កាន់ព្រហ្មចរិយធម៌ វៀរចាកមេថុនធម្ម ប្រព្រឹត្តកាន់តបៈ (ឥសី)។

តាបស នាម

[តា-បស់] tabas

អ្នកបួសខាងក្រៅពុទ្ធសាសនា កាន់ព្រហ្មចរិយធម៌ វៀរចាកមេថុនធម្ម ប្រព្រឹត្តកាន់តបៈ (ឥសី)។

តាប់

ថ្លើមនិងសាច់ ម្រឹគដែលគេហាន់លាយគ្នា ផ្សំដោយគ្រឿង រួចច្រកក្នុងក្រពះម្រឹគនុះ ហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្រពាប់ :

តាប់ នាម

[តាប់] tab

ថ្លើមនិងសាច់ ម្រឹគដែលគេហាន់លាយគ្នា ផ្សំដោយគ្រឿង រួចច្រកក្នុងក្រពះម្រឹគនុះ ហើយហាលថ្ងៃឱ្យស្រពាប់ :

តាម កិ., គុ.កិ.

[តាម] tam

ព្រម, ដិតដោយ, ដោយដិត, ស្វែងរក :

តាម គុណកិរិយា

[តាម-ដោយ-ដង-ផ្លូវ] tam

តាមលំអានផ្លូវ។

តាម គុណកិរិយា

[តាម-តំ-រ៉ាយ] tam

តាមលំអានដែលគេបានត្រាយទុក។

តាមដាន កិរិយាសព្ទ ១)

[តាម-ដាន] tamdan≈

អង្កេត ពិនិត្យ ឃ្លាំមើលតាមតម្រុយអ្វីមួយ :

តាមដាន កិរិយាសព្ទ ២)

[តាម-ដាន] tamdan≈

ឃ្លាំមើលជាប្រចាំ :

តាមរយៈ ធ.

[តាម-រ-យៈ] tamoroyeak

ដោយ តាមមធ្យោបាយ តាមវិធីណាមួយ :

ពាក្យនេះប្រហែលជាជាប់មកពីកាលជាន់ដែលខ្មែរយើងប្រើព្នងជាទាសកម្មករ, កាលណាដែលកូនក្មេងតូចៗយំកិកកុក, ព្នងអ្នករក្សាកូនក្មេងនោះនិយាយបន្លាចថា "ទីងម៉ូងៗ" គឺថា "ខ្លាៗ" ដើម្បីឱ្យកូនក្មេងខ្លាចស្ងៀមលែងយំ; លុះតយូរៗមកខ្មែរយើងប្រើហៅរូបរុំសំពត់ជាដើម ដែលគេធ្វើជារូបមនុស្សដាក់បញ្ឈរក

តាមោង នាម

[តា-មោង] tamoung

ពាក្យនេះប្រហែលជាជាប់មកពីកាលជាន់ដែលខ្មែរយើងប្រើព្នងជាទាសកម្មករ, កាលណាដែលកូនក្មេងតូចៗយំកិកកុក, ព្នងអ្នករក្សាកូនក្មេងនោះនិយាយបន្លាចថា "ទីងម៉ូងៗ" គឺថា "ខ្លាៗ" ដើម្បីឱ្យកូនក្មេងខ្លាចស្ងៀមលែងយំ; លុះតយូរៗមកខ្មែរយើងប្រើហៅរូបរុំសំពត់ជាដើម ដែលគេធ្វើជារូបមនុស្សដាក់បញ្ឈរក

តាយគំនិត

ស្លាប់គំនិត (ម.ប្រ.)។

តាយគំនិត កិរិយាសព្ទ

[តាយ-គំ-និត] taykumnit

ស្លាប់គំនិត (ម.ប្រ.)។

តាយបើគិត

ដែលស្លាប់គំនិត, ដែលឥតសេចក្ដីគិត :

តាយបើគិត គុណនាម

[តាយ-បើ-គិត] taybaeukit

ដែលស្លាប់គំនិត, ដែលឥតសេចក្ដីគិត :

តាយសាក

ពាក្យសម្រាលបញ្ចៀសមិនចេញចំពោះការសម្លាប់ សម្រាប់ហៅត្រីស្រស់ ឬសាច់ស្រស់ក៏បាន :

តាយសាក កិរិយាសព្ទ ១)

[តាយ-សាក] tayosak

ស្លាប់ចោលរាងកាយ នៅស្ងួតក្រៀម (ចំពោះតែសត្វតិរច្ឆាន)។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើចំពោះតែសត្វតិរច្ឆានដែលស្លាប់ឯង ឬរុក្ខជាតិដែលងាប់ឯង :

តាយសាក កិរិយាសព្ទ ២)

[តាយ-សាក] tayosak

ពាក្យសម្រាលបញ្ចៀសមិនចេញចំពោះការសម្លាប់ សម្រាប់ហៅត្រីស្រស់ ឬសាច់ស្រស់ក៏បាន :

តាយស្មិង

(ម.ព. ស្មិង)។

តាយស្មិង កិរិយាសព្ទ

[តាយ-ស្មិង] taysmeng

(ម.ព. ស្មិង)។

តាយស្មឹង

ស្លាប់ស្ដូកស្ដឹង។

តាយស្មឹង កិរិយាសព្ទ

[តាយ-ស្មឹង] taysmoeng≈

ស្លាប់ស្ដូកស្ដឹង។

តាយហោង

ស្លាប់ហោង (អ្ហង) គឺស្លាប់ខុសធម្មតា, ស្លាប់ដោយត្រូវគេពិឃាត ឬស្លាប់ដោយលង់ទឹក, ដោយធ្លាក់ពីដើមឈើ, ខ្លាខាំ, ដំរីព្រេចជាដើម :

តាយហោង កិរិយាសព្ទ

[តាយ-ហោង] tayohaong

ស្លាប់ហោង (អ្ហង) គឺស្លាប់ខុសធម្មតា, ស្លាប់ដោយត្រូវគេពិឃាត ឬស្លាប់ដោយលង់ទឹក, ដោយធ្លាក់ពីដើមឈើ, ខ្លាខាំ, ដំរីព្រេចជាដើម :

តារា

អ្នកមានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងពិភពសិល្បៈឬកីឡាជាដើម :

តារា នាម

[តា-រ៉ា] ឬ [ដា-រ៉ា] dara

ផ្កាយ។

តារា នាម

[តា-រ៉ា-ក] dara

ហ្វូងផ្កាយ, ពួកផ្កាយ។

តារា នាម

[តា-រ៉ា] ឬ [ដា-រ៉ា] dara

អង្គនភាធម្មជាតិណាមួយនៅក្នុងលំហអវកាស ដូចជា ភព ផ្កាយរណបធម្មជាតិ ជាដើម។

តារា នាម

[តា-រ៉ា] ឬ [ដា-រ៉ា] dara

អ្នកមានប្រជាប្រិយភាពនៅក្នុងពិភពសិល្បៈឬកីឡាជាដើម :

តារាង

បញ្ជីរាយមុខរបស់ឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ។

តារាង នាម

[តា-រ៉ាង] tareang

ចម្រៀក, បន្ទះឈើ ឬឫស្សីជាដើមដែលដាក់ខ្វែងជាក្រឡា :

តារាង នាម

[តា-រ៉ាង] tareang

ទីឃុំមនុស្ស ដែលនៅមិនទាន់ជម្រះកាត់ទោស :

តារាង នាម

[តា-រ៉ាង] tareang

ទីលានសម្រាប់ប្រកួតកីឡាផ្សេងៗ :

តារាង នាម

[តា-រ៉ាង] tareang

បញ្ជីតម្រៀបជាជួរដេកនិងជួរឈរ ដែលភាគច្រើនខណ្ឌដោយក្រឡាបន្ទាត់ :

តារាង នាម

[តា-រ៉ាង-ផ្ទៀង-ផ្ទាត់] tareang

បញ្ជីរាយមុខរបស់ឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ។

តារាងខួប

ការតម្រៀបធាតុគីមីតាមលំដាប់នៃលេខអាតូម គ្រោងអេឡិចត្រុង និងលក្ខណៈគីមី ដែលបង្ហាញលក្ខណៈជាខួប :

តារាងខួប នាម

[តា-រ៉ាង-ខួប] tarangkhuob≈

ការតម្រៀបធាតុគីមីតាមលំដាប់នៃលេខអាតូម គ្រោងអេឡិចត្រុង និងលក្ខណៈគីមី ដែលបង្ហាញលក្ខណៈជាខួប :

តារានិករ

តារាករ; ក្រុមផ្កាយនៅក្នុងស៊្វែមេឃ ដែលផ្គុំគ្នាបង្កើតបានទៅជារាងដូចជាវត្ថុឬសត្វអ្វីមួយ។

តារានិករ នាម

[តា-រ៉ា-និ-ក] taranika≈

តារាករ; ក្រុមផ្កាយនៅក្នុងស៊្វែមេឃ ដែលផ្គុំគ្នាបង្កើតបានទៅជារាងដូចជាវត្ថុឬសត្វអ្វីមួយ។

តារាបង្ហាញម៉ូត

អ្នកដែលមានសម្រស់ស្រស់ស្អាតសង្ហា ជំនាញខាងបង្ហាញម៉ូតសម្លៀកបំពាក់ឬផលិតផលណាមួយ ដោយពាក់ឬកាន់ផលិតផលនោះ :

តារាបង្ហាញម៉ូត នាម

[តា-រ៉ា-បង់-ហាញ-ម៉ូត] tarabngohanhmout≈

អ្នកដែលមានសម្រស់ស្រស់ស្អាតសង្ហា ជំនាញខាងបង្ហាញម៉ូតសម្លៀកបំពាក់ឬផលិតផលណាមួយ ដោយពាក់ឬកាន់ផលិតផលនោះ :

តារាបថ

ផ្លូវរបស់ផ្កាយ គឺមេឃ, អាកាស។

តារាបថ នាម

[តា-រ៉ា-បត់] tareaboth

ផ្លូវរបស់ផ្កាយ គឺមេឃ, អាកាស។

តារាភូសា

គ្រឿងសំអាងរបស់ផ្កាយ គឺរាត្រី (យប់)។

តារាភូសា នាម

[តា-រ៉ា-ភូ-សា] tareaphusa

គ្រឿងសំអាងរបស់ផ្កាយ គឺរាត្រី (យប់)។

តារាមណ្ឌល

(ម.ព. រាសិចក្រ)។

តារាមណ្ឌល នាម

[តា-រ៉ា-មន់-ឌល់] taramnodlo≈

(ម.ព. រាសិចក្រ)។

តារាយានវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលទាក់ទងនឹងអវកាសយាន និង ការធ្វើដំណើរក្រៅលំហ ជាពិសេសទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ និង ភពផ្សេងៗទៀត។

តារាយានវិទ្យា នាម

[តា-រ៉ា-យាន-វិត-ទ្យា] tarayeanvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលទាក់ទងនឹងអវកាសយាន និង ការធ្វើដំណើរក្រៅលំហ ជាពិសេសទៅកាន់ឋានព្រះចន្ទ និង ភពផ្សេងៗទៀត។

តារាវលី

ប្រព័ន្ធផ្កាយរួមមានព្រះអាទិត្យនិងផ្កាយព្រះគ្រោះ :

តារាវលី នាម

[តា-រ៉ា-វៈ-លី] taraveakli≈

ប្រព័ន្ធផ្កាយរួមមានព្រះអាទិត្យនិងផ្កាយព្រះគ្រោះ :

តារាវិថី

គន្លងដែលផ្កាយព្រះគ្រោះគោចរជុំវិញផ្កាយមួយទៀត :

តារាវិថី នាម

[តា-រ៉ា-វិ-ថី] taravithei≈

គន្លងដែលផ្កាយព្រះគ្រោះគោចរជុំវិញផ្កាយមួយទៀត :

តារាវិទូ

អ្នកប្រាជ្ញខាងតារាវិទ្យា :

តារាវិទូ នាម

[តា-រ៉ា-វិ-ទូ] tareavitu

អ្នកប្រាជ្ញខាងតារាវិទ្យា :

តារាវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទីតាំង ចលនា ទម្រង់ និងការវិវត្តនៃអង្គនភា ដូចជា ភព ផ្កាយ ផ្កាយព្រះគ្រោះ រួមនឹងបាតុភូតពាក់ព័ន្ធនានា :

តារាវិទ្យា នាម

[តា-រ៉ា-វិត-ទ្យា] taravittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទីតាំង ចលនា ទម្រង់ និងការវិវត្តនៃអង្គនភា ដូចជា ភព ផ្កាយ ផ្កាយព្រះគ្រោះ រួមនឹងបាតុភូតពាក់ព័ន្ធនានា :

តារាសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រចែងអំពីនក្ខត្តឫក្ស, អំពីផ្កាយជាដើម។

តារាសាស្ត្រ នាម

[តា-រ៉ា-សាស] tareasas

វិទ្យាសាស្ត្រចែងអំពីនក្ខត្តឫក្ស, អំពីផ្កាយជាដើម។

តាលកូល

សន្តានត្នោត ដូង។

តាលកូល នាម

[តា-ឡៈ-កូល] talakkoul≈

សន្តានត្នោត ដូង។

តាលបត្រ

ស្លឹកត្នោត; ផ្លិតស្លឹកត្នោត :

តាលបត្រ នាម

[តា-ឡៈ-ប័ត] talbotror

ស្លឹកត្នោត; ផ្លិតស្លឹកត្នោត :

តាលបាទ

ដែលមានម្រាមជើងជាប់គ្នាដូចទា ក្ងាន។

តាលបាទ គុណនាម

[តា-ឡៈ-បាត] talakbat≈

ដែលមានម្រាមជើងជាប់គ្នាដូចទា ក្ងាន។

តាលបាទបក្សី

សន្តានបក្សីមានម្រាមជើងជាប់គ្នាដូចទា ក្ងាន។

តាលបាទបក្សី នាម

[តា-ឡៈ-បាត-បាក់-សី] talakbatbaksei≈

សន្តានបក្សីមានម្រាមជើងជាប់គ្នាដូចទា ក្ងាន។

តាលព្រឹក្ស

រុក្ខជាតិអម្បូរដូង ត្នោត។

តាលព្រឹក្ស នាម

[តា-ឡៈ-ព្រឹក] talakproek≈

រុក្ខជាតិអម្បូរដូង ត្នោត។

តាលវ័ន

ព្រៃត្នោត, ជ្រំត្នោត :

តាលវ័ន នាម

[តា-ឡៈ-វ័ន] talovoan

ព្រៃត្នោត, ជ្រំត្នោត :

តាលហាល

ដែលនៅកណ្ដាលវាលគ្មានអ្វីបិទបាំង :

តាលហាល គុណនាម

[តាល-ហាល] talohal

ដែលនៅកណ្ដាលវាលគ្មានអ្វីបិទបាំង :

តាលុ

ពិតានក្នុងមាត់ គឺក្រអូមមាត់។

តាលុ នាម

[តា-លុ] talu

ពិតានក្នុងមាត់ គឺក្រអូមមាត់។

តាលុង

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបក្លាយមកពីរបាំជនជាតិភាគតិច។

តាលុង នាម

[តា-លុង] talung≈

ឈ្មោះបទភ្លេងនិងចង្វាក់រាំមួយបែបក្លាយមកពីរបាំជនជាតិភាគតិច។

តាលុជៈ

សំឡេងដែលកើតត្រង់ពិតាន គឺសំឡេងដែលខ្ទប់ត្រង់ក្រអូមមាត់ លាន់ចេញមក; អក្សរ ៧តួគឺ ឥ ឦ ច ឆ ជ ឈ ញ និងអក្សរ ២តួ ទៀតគឺ យ ឝ រួមជា ៩តួនេះជា តាលុជៈ។

តាលុជៈ នាម

[តា-លុ-ជៈ] talucheak

សំឡេងដែលកើតត្រង់ពិតាន គឺសំឡេងដែលខ្ទប់ត្រង់ក្រអូមមាត់ លាន់ចេញមក; អក្សរ ៧តួគឺ ឥ ឦ ច ឆ ជ ឈ ញ និងអក្សរ ២តួ ទៀតគឺ យ ឝ រួមជា ៩តួនេះជា តាលុជៈ។

តាវកាលិក

(ច្ប.) វត្ថុឬសកម្មភាពដែលជាទីតាំងឬជាកម្មវត្ថុនៃកាតព្វកិច្ច :

តាវកាលិក នាម

[តា-វៈ-កា-លិក] tavkalik

វត្ថុដែលប្រព្រឹត្តទៅបានតែក្នុងកាលប៉ុណ្ណោះ, របស់ដែលកើតឡើង ឬដែលប្រើប្រាស់បានក្នុងកាលដ៏ខ្លីឬក៏ក្នុងកាលមានកម្រិត; របស់ខ្ចីគេ។

តាវកាលិក គុណនាម

[តា-វៈ-កា-លិក] tavkalik

ដែលប្រើប្រាស់បានក្នុងកាលដ៏ខ្លីឬក៏ក្នុងកាលមានកម្រិត :

តាវកាលិក នាម

[តា-វៈ-កា-លិក] tavkalik

អត្ថប្រយោជន៍ក្នុងផ្នែកនីមួយៗនៃរបបសន្តិសុខសង្គមដែលត្រូវជូនដល់សមាជិកនៃស្ថាប័នណាមួយនៅពេលសាមីជនជួបប្រទះនូវហានិភ័យជាយថាហេតុបណ្ដាលឱ្យបាត់បង់លទ្ធភាពបំពេញការងារ។

តាវកាលិក នាម

[តា-វៈ-កា-លិក] tavkalik

(ច្ប.) វត្ថុឬសកម្មភាពដែលជាទីតាំងឬជាកម្មវត្ថុនៃកាតព្វកិច្ច :

តាវត្តិង្ស

ឈ្មោះឋានកាមាវចរសួគ៌ជាន់ទី ២(ឋានត្រ័យត្រិង្ស)។

តាវត្តិង្ស នាម

[តា-វ័ត-តឹង] tavttengsor

ឈ្មោះឋានកាមាវចរសួគ៌ជាន់ទី ២(ឋានត្រ័យត្រិង្ស)។

តាវនិយម

(ទស្សន.) ទស្សនវិជ្ជាចិនបុរាណដែលមានអត្ថន័យពីរយ៉ាង : ១- លទ្ធិសាសនាពេញនិយមរបស់ចិនដែលស្វែងរកសុខដុមនិងអាយុវែងតាមរយៈទស្សនវិជ្ជារបស់តាវនិយម ដែលផ្សំពីអាទិទេពធម្មជាតិនិងការប្រតិបត្តិខាងវេទមន្ត : ២- ទស្សនវិជ្ជាស្ដីអំពីភាពសាមញ្ញនិងភាពមិនជ្រៀតជ្រែក ពោលគឺសំដៅយកទស្សនវិជ្ជាច

តាវនិយម នាម

[តាវ-និ-យំ] tavniyum≈

(ទស្សន.) ទស្សនវិជ្ជាចិនបុរាណដែលមានអត្ថន័យពីរយ៉ាង : ១- លទ្ធិសាសនាពេញនិយមរបស់ចិនដែលស្វែងរកសុខដុមនិងអាយុវែងតាមរយៈទស្សនវិជ្ជារបស់តាវនិយម ដែលផ្សំពីអាទិទេពធម្មជាតិនិងការប្រតិបត្តិខាងវេទមន្ត : ២- ទស្សនវិជ្ជាស្ដីអំពីភាពសាមញ្ញនិងភាពមិនជ្រៀតជ្រែក ពោលគឺសំដៅយកទស្សនវិជ្ជាច

តាវរ៉ាវ

សុខុមសត្វពួកស្រមោចមានជើងវែងៗ សម្បុរលឿង រត់លឿនមិនចេះខាំដូចស្រមោចឬអង្ក្រងទេ ពូកែរត់ឡើងលើខ្លួនមនុស្ស កាលណាគេធ្វើឱ្យបែកសំបុកវា។

តាប នាម

តាបស នាម

តាបសី គុ., ន.

តាប់ នាម

តាប់ នាម

តាម កិ., គុ.កិ.

តាម ធ.

តាម គុណកិរិយា

តាម គុណកិរិយា

តាមដាន កិរិយាសព្ទ ១)

តាមដាន កិរិយាសព្ទ ២)

តាមតែ ធ.

តាមរយៈ ធ.

តាមោង នាម

តាយគំនិត កិរិយាសព្ទ

តាយបើគិត គុណនាម

តាយសាក កិរិយាសព្ទ ១)

តាយសាក កិរិយាសព្ទ ២)

តាយស្មិង កិរិយាសព្ទ

តាយស្មឹង កិរិយាសព្ទ

តាយហោង កិរិយាសព្ទ

តារា នាម

តារា នាម

តារា នាម

តារា នាម

តារាង នាម

តារាង នាម

តារាង នាម

តារាង នាម

តារាង នាម

តារាងខួប នាម

តារានិករ នាម

តារាបង្ហាញម៉ូត នាម

តារាបថ នាម

តារាភូសា នាម

តារាមណ្ឌល នាម

តារាយានវិទ្យា នាម

តារាវលី នាម

តារាវិថី នាម

តារាវិទូ នាម

តារាវិទ្យា នាម

តារាសាស្ត្រ នាម

តាលកូល នាម

តាលបត្រ នាម

តាលបាទ គុណនាម

តាលបាទបក្សី នាម

តាលព្រឹក្ស នាម

តាលវ័ន នាម

តាលហាល គុណនាម

តាលុ នាម

តាលុង នាម

តាលុជៈ នាម

តាវកាលិក នាម

តាវកាលិក គុណនាម

តាវកាលិក នាម

តាវកាលិក នាម

តាវត្តិង្ស នាម

តាវនិយម នាម