វចនានុក្រមខ្មែរ

ថ

តួព្យញ្ជនៈទី១៧នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៤។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [tʰ] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ថ នាម

[ថ] tha≈

តួព្យញ្ជនៈទី១៧នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៤។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [tʰ] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ថង កិរិយាសព្ទ

[ថង] thong

បុះឬគប់នឹងដុំដៃ :

ថងនួន

(ម.ព. ថងមួន) :

ថងនួន នាម

[ថង-នួន] thngonuon≈

(ម.ព. ថងមួន) :

ថងមួន

ឈ្មោះនំក្រៀមមួយប្រភេទ មានប្រភពឯប្រទេសសៀម តកំណើតមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា :

ថងមួន នាម

[ថង-មួន] thongmuon

ឈ្មោះនំក្រៀមមួយប្រភេទ មានប្រភពឯប្រទេសសៀម តកំណើតមកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា :

ថងយន់

ក្រដាសព័ណ៌មាសភ្លឺរួញៗ សម្រាប់ប្រើរំលេចក្បាច់រចនាផ្សេងៗ មានប្រភពឯប្រទេសចិន :

ថងយន់ នាម

[ថង-យន់] thangyon

ក្រដាសព័ណ៌មាសភ្លឺរួញៗ សម្រាប់ប្រើរំលេចក្បាច់រចនាផ្សេងៗ មានប្រភពឯប្រទេសចិន :

ថងយិប

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ មានប្រភពដូចនំថងមួនដែរ :

ថងយិប នាម

[ថង-យិប] thangyib

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ មានប្រភពដូចនំថងមួនដែរ :

ថងយ៉ត

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ មានប្រភពដូចនំថងមួនដែរ :

ថងយ៉ត នាម

[ថង-យ៉ត] thangyat

ឈ្មោះនំស្រស់មួយប្រភេទ មានប្រភពដូចនំថងមួនដែរ :

ថង់

(វេជ្ជ.) បរិក្ខារវេជ្ជសាស្ត្រជាស្បោងម្យ៉ាងសម្រាប់ត្រងលំហូរសារធាតុរាវ ខ្ទុះ ឬលាមក ដែលហូរចេញពីសព៌ាង្គកាយ។

ថង់ នាម ១)

[ថង់] thong

យាមធ្វើដោយសំពត់ឬខ្សែស្រែះ មានមាត់រូតបាន សម្រាប់ដាក់របស់តូច, របស់ស្រាលល្មមយួរបាន។

ថង់ នាម ២)

[ថង់] thong

(វេជ្ជ.) បរិក្ខារវេជ្ជសាស្ត្រជាស្បោងម្យ៉ាងសម្រាប់ត្រងលំហូរសារធាតុរាវ ខ្ទុះ ឬលាមក ដែលហូរចេញពីសព៌ាង្គកាយ។

ថង់ទឹកប្រមាត់

សរីរាង្គតូចមួយក្នុងខ្លួនមានរាងជាថង់ស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើពោះខាងស្តាំ ពីក្រោមថ្លើមបន្តិច សម្រាប់ផ្ទុកអង្គធាតុរាវម្យ៉ាងមានរសល្វីង (ទឹកប្រមាត់) អាចជួយរំលាយអាហារ :

ថង់ទឹកប្រមាត់ នាម

[ថង់-ទឹក-ប្រ-ម៉ាត់] thngotoekbromat≈

សរីរាង្គតូចមួយក្នុងខ្លួនមានរាងជាថង់ស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើពោះខាងស្តាំ ពីក្រោមថ្លើមបន្តិច សម្រាប់ផ្ទុកអង្គធាតុរាវម្យ៉ាងមានរសល្វីង (ទឹកប្រមាត់) អាចជួយរំលាយអាហារ :

ថង់រង

ប្រដាប់មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងហិបស្លា តែខ្ពស់ជាង, មានរាង៤ជ្រុង សម្រាប់រងទ្រស្លាម្លូក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ថង់រង នាម

[ថង់-រង] thangrong

ប្រដាប់មានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងហិបស្លា តែខ្ពស់ជាង, មានរាង៤ជ្រុង សម្រាប់រងទ្រស្លាម្លូក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ថណាយក្ដី

(ម.ព. មេធាវី)។

ថណាយក្ដី នាម

[ថៈ-ណាយ-ក្ដី] thaknaykdei≈

(ម.ព. មេធាវី)។

ថត

(ប.ព.) កន្លែងផ្ទុកឯកសារក្នុងកុំព្យូទ័រ។

ថត កិរិយាសព្ទ

[ថត] thort

ដោះចេញ, យកចេញ, ដកចេញ :

ថត កិរិយាសព្ទ

[ថត] thort

ផ្ដិត ចម្លង រក្សាទុក។ ពាក្យនេះប្រើជាមួយការរក្សាទុកផ្សេងៗដូចជា រូប សំឡេង ទិន្នន័យ ជាដើម :

ថត នាម ១)

[ថត] thort

ប្រអប់ភ្ជាប់ក្នុងតុ ឬទូ សម្រាប់ផ្ទុករបស់របរផ្សេងៗ។

ថត នាម ២)

[ថត] thort

(ប.ព.) កន្លែងផ្ទុកឯកសារក្នុងកុំព្យូទ័រ។

ថតកឋិន

វេរសំពត់កឋិនចំពោះជំនុំសង្ឃ។

ថតកឋិន កិរិយាសព្ទ

[ថត-ក-ឋិន] thtakathen≈

វេរសំពត់កឋិនចំពោះជំនុំសង្ឃ។

ថតចម្លង

ផ្ដិតចម្លងបោះពុម្ពជាឯកសារដោយម៉ាស៊ីនថតចម្លង :

ថតចម្លង កិ., គុ.

[ថត-ចំ-ឡង] thtachamlngo≈

ផ្ដិតចម្លងបោះពុម្ពជាឯកសារដោយម៉ាស៊ីនថតចម្លង :

ថតរូប

ភ្ជាប់ស្រមោលរូបឱ្យដិតនឹងកែវដោយគ្រឿងប្រដាប់ម៉្យាងផ្សេងដែលហៅថា គ្រឿងថត។

ថតរូប កិរិយាសព្ទ

[ថត-រូប] thtarub≈

ភ្ជាប់ស្រមោលរូបឱ្យដិតនឹងកែវដោយគ្រឿងប្រដាប់ម៉្យាងផ្សេងដែលហៅថា គ្រឿងថត។

ថតសំឡេង

បញ្ចូលសំឡេងទៅក្នុងអង្គចងចាំនៃគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកដើម្បីរក្សាទុកនិងប្រើប្រាស់ :

ថតសំឡេង កិរិយាសព្ទ

[ថត-សំ-ឡេង] thtasamleng≈

បញ្ចូលសំឡេងទៅក្នុងអង្គចងចាំនៃគ្រឿងអេឡិចត្រូនិកដើម្បីរក្សាទុកនិងប្រើប្រាស់ :

ថនយុគល

(ម.ព. ស្តនយុគល)។

ថនយុគល នាម

[ថៈ-ណៈ-យុ-គល់] thaknakyuklo≈

(ម.ព. ស្តនយុគល)។

ថនា

(ម.ព. ថនៈ)។

ថនា នាម

[ថៈ-ណា] thakna≈

(ម.ព. ថនៈ)។

ថនិកមច្ឆា

ពពួកត្រីដែលចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះ ដូចជា ត្រីបាឡែន ត្រីផ្សោតជាដើម :

ថនិកមច្ឆា នាម

[ថៈ-និ-កៈ-ម័ច-ឆា] thaknikakmchachha≈

ពពួកត្រីដែលចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះ ដូចជា ត្រីបាឡែន ត្រីផ្សោតជាដើម :

ថនិកវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីថនិកសត្វ (សត្វចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះ)។

ថនិកវិទ្យា នាម

[ថៈ-និ-កៈ-វិត-ទ្យា] thaknikakvittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីថនិកសត្វ (សត្វចិញ្ចឹមកូនដោយទឹកដោះ)។

ថនិកសត្វ

ពួកសត្វដែលភេទញីមានដោះបំបៅកូនដូចជា ស្វា, ឆ្មា ជាដើម។

ថនិកសត្វ នាម

[ថៈ-និ-កៈ-ស័ត] thaniksat

ពួកសត្វដែលភេទញីមានដោះបំបៅកូនដូចជា ស្វា, ឆ្មា ជាដើម។

ថនិកសត្វវិទ្យា

(ម.ព. ថនិកវិទ្យា)។

ថនិកសត្វវិទ្យា នាម

[ថៈ-និ-កៈ-ស័ត-វិត-ទ្យា] thaknikakstavittyea≈

(ម.ព. ថនិកវិទ្យា)។

ថនៈ

ដោះ, កន្សោមដោះ។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ :

ថនៈ នាម

[ថៈ-ណៈ] thoneak

ដោះ, កន្សោមដោះ។ ច្រើនប្រើក្នុងពាក្យកាព្យ :

ថប់

នឹកក្រែង, នឹកបារម្ភ :

ថប់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ថប់] thab

ទាល់ដង្ហើម, ខ្ទប់ផ្លូវដង្ហើម :

ថប់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ថប់] thab

នឹកក្រែង, នឹកបារម្ភ :

ថប់អារម្មណ៍

អាការៈតប់ប្រមល់ផ្លូវចិត្តរហូតដល់បេះដូងដើរញាប់និងបែកញើស។

ថប់អារម្មណ៍ នាម

[ថប់-អា-រ៉ម់] thbaaarmo≈

អាការៈតប់ប្រមល់ផ្លូវចិត្តរហូតដល់បេះដូងដើរញាប់និងបែកញើស។

ថមថយ

ធ្វើឱ្យទាប, ឱ្យថយចុះ, ដុនដាប, ទន់ទាប :

ថមថយ កិរិយាសព្ទ

[ថម-ថយ] thamthay

ធ្វើឱ្យទាប, ឱ្យថយចុះ, ដុនដាប, ទន់ទាប :

ថយ

ចុះពីធំមកជាតូច, ចុះពីច្រើនមកជាតិច, ពីខ្លាំងមកជាខ្សោយជាដើម :

ថយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ថយ] thoy

រំកិលរំកៀកខ្លួនឯងមកខាងក្រោយ :

ថយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ថយ] thoy

ចុះពីធំមកជាតូច, ចុះពីច្រើនមកជាតិច, ពីខ្លាំងមកជាខ្សោយជាដើម :

ថយហ្ល័ង

ដែលគេដេរថយក្រោយ :

ថយហ្ល័ង កិរិយាសព្ទ

[ថយ-ឡាំង] thoyhlang

ដេរថយក្រោយ។

ថយហ្ល័ង គុណនាម

[ថយ-ឡាំង] thoyhlang

ដែលគេដេរថយក្រោយ :

ថលជលិក

ឈ្មោះគ្រឿងរថយន្តចម្បាំងមួយប្រភេទ អាចបើកបរលើគោកក៏បាន ក្នុងទឹកក៏បាន។

ថលជលិក នាម ១)

[ថៈ-លៈ-ជៈ-លិក] thalcholik

សត្វដែលអាចរស់នៅលើគោកក៏បាន ក្នុងទឹកក៏បាន ដូចជាកង្កែប, ក្រពើជាដើម។

ថលជលិក នាម ២)

[ថៈ-លៈ-ជៈ-លិក] thalcholik

ឈ្មោះគ្រឿងរថយន្តចម្បាំងមួយប្រភេទ អាចបើកបរលើគោកក៏បាន ក្នុងទឹកក៏បាន។

ថលជលិកសត្វ

(ម.ព. ថលជលិក)។

ថលជលិកសត្វ នាម

[ថៈ-លៈ-ជៈ-លិ-កៈ-ស័ត] thakleakcheaklikaksta≈

(ម.ព. ថលជលិក)។

ថលបថ

ផ្លូវគោក, ជើងគោក។

ថលបថ នាម

[ថៈ-ឡៈ-បត់] tholboth

ផ្លូវគោក, ជើងគោក។

ថលមគ្គ

ដូចគ្នានឹង ថលបថ។

ថលមគ្គ នាម

[ថៈ-ឡៈ-ម័ក] thalmokk

ដូចគ្នានឹង ថលបថ។

ថលយាត្រា

ការដើរផ្លូវគោក, ដំណើរផ្លូវគោក, ដំណើរជើងគោក; ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរផ្លូវគោក។

ថលយាត្រា នាម

[ថៈ-ឡៈ-យា-ត្រា] tholyeatra

ការដើរផ្លូវគោក, ដំណើរផ្លូវគោក, ដំណើរជើងគោក; ការចិញ្ចឹមជីវិតដោយរបរផ្លូវគោក។

ថលយាន

យានសម្រាប់ផ្លូវគោក (មានរទេះជាដើម)។

ថលយាន នាម

[ថៈ-ឡៈ-យាន] thalyean

យានសម្រាប់ផ្លូវគោក (មានរទេះជាដើម)។

ថវិកា

សេចក្ដីសុំរួមគ្នាដែលក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុធ្វើជូនទៅរដ្ឋសភា ដើម្បីសុំនូវឥណទានបន្ថែម សម្រាប់ចាយវាយទប់ទល់ទម្រាំបានថវិកាដើម។

ថវិកា នាម ១)

[ថៈ-វិ-កា] thavika

ថង់; យាម; ទៃ។

ថវិកា នាម ២)

[ថៈ-វិ-កា] thavika

សព្វថ្ងៃពាក្យនេះ ប្រើសំដៅយកបញ្ជីដែលគ្រោង ឬកត់ត្រាទុកនូវប្រាក់ចំណូលនិងចំណាយរៀងរាល់ឆ្នាំ ប្រៀបដូចជាថង់សម្រាប់ដាក់ប្រាក់ :

ថវិកា នាម ៣)

[ថៈ-វិ-កា] thavika

ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលមានសម្រាប់ចំណាយលើអ្វីមួយ។

ថវិកា នាម

[ថៈ-វិ-កា-ខែត] thavika

ថវិកាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងខេត្ត។

ថវិកា នាម

[ថៈ-វិ-កា-ជាតិ] thavika

ថវិការបស់ជាតិ គឺថវិកាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ដល់ប្រទេសជាតិទាំងមូល។

ថវិកា នាម

[ថៈ-វិ-កា-ប្រ-ធួន] thavika

សេចក្ដីសុំរួមគ្នាដែលក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុធ្វើជូនទៅរដ្ឋសភា ដើម្បីសុំនូវឥណទានបន្ថែម សម្រាប់ចាយវាយទប់ទល់ទម្រាំបានថវិកាដើម។

ថា កិរិយាសព្ទ

[ថា] ta

ស្ដី, និយាយ, ពោល :

ថា ឈ.

[ថា] ta

ពាក្យសម្រាប់ចង្អុលសេចក្ដីដែលមានតទៅ :

ថាថាង

ដែលមានបែបបទ, លំនាំហ៊ឺហា :

ថាថាង គុណនាម

[ថា-ថាង] thathang

ដែលមានបែបបទ, លំនាំហ៊ឺហា :

ថាប់

ផ្ទៃក្រដាសឬសំពត់ជាដើមដែលមានឋានព័ណ៌សម្រាប់ដាក់ពីខាងក្រោមក្បាច់រំលេច មានក្បាច់ស្ពាន់ក្រាបជាដើម :

ថាប់ កិរិយាសព្ទ

[ថាប់] thab

ដាក់ផ្ទាប់, ផ្ដិតផ្ទាប់, បិទពាសភ្ជាប់ពីខាងលើផ្ទៃ ដែលមានឋានព័ណ៌ពីខាងក្រោម :

ថាប់ នាម

[ថាប់] thab

ផ្ទៃក្រដាសឬសំពត់ជាដើមដែលមានឋានព័ណ៌សម្រាប់ដាក់ពីខាងក្រោមក្បាច់រំលេច មានក្បាច់ស្ពាន់ក្រាបជាដើម :

ថាមពល

(រូប.) ការផ្ទេរថាមពលពីប្រភពមួយទៅប្រភពមួយទៀតដោយមិនបម្លែងថាមពលនោះទេឬក៏រក្សាទម្រង់ដដែល។

ថាមពល នាម ១)

[ថា-ម៉ៈ-ពល់] thamopol

កម្លាំងចិត្តនិងកម្លាំងកាយ; កម្លាំងយ៉ាងស្វាហាប់, កម្លាំងដ៏លើសលុបឬដ៏ក្លាខ្លាំង :

ថាមពល នាម ២)

[ថា-ម៉ៈ-ពល់] thamopol

កម្លាំងដែលបានមកពីការប្រើប្រាស់ធនធានរូបនិងគីមី ដើម្បីបង្កើតបានជាពន្លឺ កម្ដៅ ឬសម្រាប់ធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីននានាមានដំណើរការ :

ថាមពល នាម

[បន់-ទេ-ថា-ម៉ៈ-ពល់] thamopol

(រូប.) ការផ្ទេរថាមពលពីប្រភពមួយទៅប្រភពមួយទៀតដោយមិនបម្លែងថាមពលនោះទេឬក៏រក្សាទម្រង់ដដែល។

ថាមពលកម្ដៅ

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយសារកម្ដៅ :

ថាមពលកម្ដៅ នាម

[ថា-ម៉ៈ-ពល់-កំ-ដៅ] thamakplokamdav≈

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយសារកម្ដៅ :

ថាមពលគីមី

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយប្រតិកម្មគីមី :

ថាមពលគីមី នាម

[ថា-ម៉ៈ-ពល់-គី-មី] thamakplokimi≈

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយប្រតិកម្មគីមី :

ថាមពលនុយក្លេអ៊ែ

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយសារបន្ទុះនៃសារធាតុវិទ្យុសកម្ម :

ថាមពលនុយក្លេអ៊ែ នាម

[ថា-ម៉ៈ-ពល់-នុយ-ក្លេ-អ៊ែ] thamakplonuykleae≈

ថាមពលដែលកើតឡើងដោយសារបន្ទុះនៃសារធាតុវិទ្យុសកម្ម :

ថាមពលបរមាណូ

(ម.ព. ថាមពលនុយក្លេអ៊ែ)។