ស្លឹករឹត
English ចូល បង្កើតគណនី

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ទឹកមាស

ប្រេងរាវស្អិតលាយកម្ទេចផង់មាសឬស្ពាន់ សម្រាប់លាបគ្រឿងរចនាផ្សេងៗ។

ទឹកមាស នាម

[ទឹក-មាស] toekmeas≈

ប្រេងរាវស្អិតលាយកម្ទេចផង់មាសឬស្ពាន់ សម្រាប់លាបគ្រឿងរចនាផ្សេងៗ។

ទឹកមុខ

អារម្មណ៍ឬអាការៈផ្សេងៗដែលស្ដែងចេញឱ្យគេឃើញនៅលើផ្ទៃមុខ :

ទឹកមុខ នាម

[ទឹក-មុក] terkmukh

អារម្មណ៍ឬអាការៈផ្សេងៗដែលស្ដែងចេញឱ្យគេឃើញនៅលើផ្ទៃមុខ :

ទឹករងៃ

ទឹកដែលហូរចេញអំពីសាច់ត្រូវរបួសជិតនឹងពងខ្ទុះ។

ទឹករងៃ នាម

[ទឹក-រ-ងៃ] toekrongey≈

ទឹកដែលហូរចេញអំពីសាច់ត្រូវរបួសជិតនឹងពងខ្ទុះ។

ទឹករំអិល

សារធាតុរាវសិប្បនិម្មិតមានលក្ខណៈដូចប្រេងបង្កើតឡើងសម្រាប់ជំនួយដល់ការរួមភេទ :

ទឹករំអិល នាម

[ទឹក-រំ-អិល] toekrumael≈

សារធាតុរាវដែលចេញពីអង្គជាត នៅពេលមានអារម្មណ៍ផ្លូវភេទ :

ទឹករំអិល នាម

[ទឹក-រំ-អិល] toekrumael≈

សារធាតុរាវសិប្បនិម្មិតមានលក្ខណៈដូចប្រេងបង្កើតឡើងសម្រាប់ជំនួយដល់ការរួមភេទ :

ទឹករ៉ែ

ទឹកដែលមានប្រភពពីទឹកធម្មជាតិដែលហូរចេញពីក្នុងដី សម្បូរដោយអំបិលរ៉ែរលាយ និងមានជាតិឧស្ម័នច្រើន :

ទឹករ៉ែ នាម

[ទឹក-រ៉ែ] toekrae≈

ទឹកដែលមានប្រភពពីទឹកធម្មជាតិដែលហូរចេញពីក្នុងដី សម្បូរដោយអំបិលរ៉ែរលាយ និងមានជាតិឧស្ម័នច្រើន :

ទឹកសរសេរ

ទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើសរសេរ : ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ថា ទឹកខ្មៅ ទាំងអស់ :

ទឹកសរសេរ នាម

[ទឹក-ស-សេ] toeksase≈

ទឹកមានពណ៌ផ្សេងៗ សម្រាប់ប្រើសរសេរ : ខ្មែរយើងហៅតាមទម្លាប់ថា ទឹកខ្មៅ ទាំងអស់ :

ទឹកសំឡេង

សូរស័ព្ទសំឡេងពីរោះឬមិនសូវពីរោះក៏ហៅ ទឹកសំឡេង បាន។

ទឹកសំឡេង នាម

[ទឹក-សំ-ឡេង] toeksamleng≈

សូរស័ព្ទសំឡេងពីរោះឬមិនសូវពីរោះក៏ហៅ ទឹកសំឡេង បាន។

ទឹកស៊ីអ៊ីវ នាម

[ទឹក-ស៊ី-អ៊ីវ] toeksiaiv≈

ទឹកសម្បុរក្រមៅធ្វើពីគ្រាប់សណ្ដែកសៀង សម្រាប់ប្រើការផ្សំនឹងម្ហូបឬអាហារណាមួយ ដែលគួរប្រកប។

ទឹកស៊ីអ៊ីវ នាម

[ទឹក-ស៊ី-អ៊ីវ-ខាប់] toeksiaivkhab≈

ទឹកស៊ីអ៊ីវមួយប្រភេទមានសភាពខាប់។

ទឹកអប់

ទឹកដែលមានក្លិនក្រអូបប្រើជាគ្រឿងសម្អាង។

ទឹកអប់ នាម ១)

[ទឹក-អប់] toekab≈

ទឹកក្រអូបកើតដោយអប់, ដោយចំហុយជាមួយនឹងគ្រឿងក្រអូបផ្សេងៗ មានផ្កាជាដើម។

ទឹកអប់ នាម ២)

[ទឹក-អប់] toekab≈

ទឹកដែលមានក្លិនក្រអូបប្រើជាគ្រឿងសម្អាង។

ទឹកអំពៅ នាម

[ទឹក-អំ-ពៅ] toekaampov≈

ទឹកផ្អែមដែលគាបយកពីដើមអំពៅ។

ទឹង

សូរឮដោយធ្លាក់ឬដោយសំពងអ្វីៗ ឮណែនធ្ងន់។

ទឹង ឧទានសព្ទ

[ទឹង] tueng

សូរឮដោយធ្លាក់ឬដោយសំពងអ្វីៗ ឮណែនធ្ងន់។

ទឹងទាំង គុណកិរិយា

[ទឹង-ទាំង] tuengteang

ដើរទឹងទាំង គឺដើរឮសូរទឹងៗទាំងៗ។

ទឹងទាំង ឧទានសព្ទ

[ទឹង-ទាំង] tuengteang

សូរឮទឹងៗទាំងៗ។

ទឹងមមឹង គុណនាម

[ទឹង-ម-មឹង] toengmomoeng≈

(ម.ព. ទឹងមឹង)។

ទឹងមឹង

ដែលមានអាការៈធ្មឹងក្រស្ដីក្រនិយាយ :

ទឹងមឹង គុណនាម

[ទឹង-មឹង] tuengmueng

ដែលមានអាការៈធ្មឹងក្រស្ដីក្រនិយាយ :

ទឹងៗ ឧទានសព្ទ

[ទឹង-ទឹង] toengtoeng≈

(ម.ព. ទឹង)។

ទឹប

យកមាសសន្លឹកដាក់ផ្ដិតភ្ជាប់នឹងវត្ថុនោះៗ។

ទឹប កិរិយាសព្ទ

[ទឹប] tueb

បិទសន្លឹកដំបារមាសស្ដើងៗ ភ្ជាប់នឹងអ្វីមួយ :

ទឹប កិរិយាសព្ទ

[ទឹប-មាស] tueb

យកមាសសន្លឹកដាក់ផ្ដិតភ្ជាប់នឹងវត្ថុនោះៗ។

ទឹម

ឈ្មោះម្ហូបដែលចម្អិនដោយគ្រឿងទឹម :

ទឹម កិរិយាសព្ទ

[ទឹម] tuem

ដាក់នឹមលើ-ក ឬពាក់គ្រឿងប្រដាប់សត្វពាហនៈឱ្យទាញ, ឱ្យអូសរទេះ, រថ, ន័ង្គល, រនាស់, គាវ ...។

ទឹម កិរិយាសព្ទ

[ទឹម] tuem

ចម្អិនម្ហូបដែលហៅថា ទឹម។

ទឹម នាម

[ទឹម] tuem

ឈ្មោះម្ហូបដែលចម្អិនដោយគ្រឿងទឹម :

ទឹល ឧទានសព្ទ

[ទឹល] tuel

គឹល :

ទឹល នាម

[ទឹល] tuel

(ម.ព. ទិល)។

ទឺង ឧទានសព្ទ

[ទឺង] tueung

(ម.ព. ទឹង)។

ទឺងៗ ឧទានសព្ទ

[ទឺង-ទឺង] teungteung≈

(ម.ព. ទឺង)។

ទឺទែ

ស្ទាក់ស្ទើរ, អង្គឺអង្គែ, អល់អែក, រារែក, មិនទាន់ដាច់ស្រេច :

ទឺទែ កិ., គុ.

[ទឺ-ទែ] tueuteae

ស្ទាក់ស្ទើរ, អង្គឺអង្គែ, អល់អែក, រារែក, មិនទាន់ដាច់ស្រេច :

ទឺះ

សូរឮដោយបុក, ដោយធាក់ ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ឬដែលស្ពោត។

ទឺះ ឧទានសព្ទ

[ទឹស] tueueah

សូរឮដោយបុក, ដោយធាក់ ឬដោយធ្លាក់អ្វីៗដែលណែនធ្ងន់ឬដែលស្ពោត។

ទឺះៗ ឧទានសព្ទ

[ទឹស-ទឹស] toestoes≈

(ម.ព. ទឺះ)។

ទុក

រៀបចំឱ្យកូនឬចៅមានគូស្រករ :

ទុក កិរិយាសព្ទ ១)

[ទុក] tok

ដាក់វត្ថុអ្វីក្នុងទីណាមួយដើម្បីឱ្យគង់នៅ ឬរក្សាអ្វីៗឱ្យគង់ :

ទុក កិរិយាសព្ទ ២)

[ទុក] tok

បម្រុងឱ្យ, ផ្គងឱ្យ :

ទុក កិរិយាសព្ទ

[ទុក-ដាក់-កូន-ចៅ] tok

រៀបចំឱ្យកូនឬចៅមានគូស្រករ :

ទុកចិត្ត

ភ្ជាប់ជំនឿទៅលើរូបអ្នកណាមួយ, សង្ឃឹម, ជឿជាក់ថានឹងបានកើតការ :

ទុកចិត្ត កិរិយាសព្ទ

[ទុក-ចិត] tukchett

ភ្ជាប់ជំនឿទៅលើរូបអ្នកណាមួយ, សង្ឃឹម, ជឿជាក់ថានឹងបានកើតការ :

ទុកជា

ទោះជា, ទោះបី, សូម្បី, ទោះបីបើ :

ទុកជា ឈ.

[ទុក-ជា] tukchea

ទោះជា, ទោះបី, សូម្បី, ទោះបីបើ :

ទុកដាក់

ទុកអីវ៉ាន់មានរបៀប, ទុកដោយប្រយ័ត្ន។

ទុកដាក់ កិរិយាសព្ទ

[ទុក-ដាក់] tukdak

ទុកអីវ៉ាន់មានរបៀប, ទុកដោយប្រយ័ត្ន។

ទុកទ្រូ

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទយំឮសូរ ទុកទ្រូៗ។

ទុកទ្រូ នាម

[ទុក-ទ្រូ] tuktru

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទយំឮសូរ ទុកទ្រូៗ។

ទុកបាត្រ

ដាក់ចង្ហាន់ក្នុងបាត្រភិក្ខុ ឬសាមណេរ ដែលនិមន្តបិណ្ឌបាត (ព.បុ.) ; សម័យសព្វថ្ងៃនេះច្រើនហៅថា ដាក់បាត្រ ឬដាក់បាត្រលោក។

ទុកបាត្រ កិរិយាសព្ទ

[ទុក-បាត] tokbat

ដាក់ចង្ហាន់ក្នុងបាត្រភិក្ខុ ឬសាមណេរ ដែលនិមន្តបិណ្ឌបាត (ព.បុ.) ; សម័យសព្វថ្ងៃនេះច្រើនហៅថា ដាក់បាត្រ ឬដាក់បាត្រលោក។

ទុកមុខ

(សំនួន.) ផ្ដល់កិត្តិយសឱ្យនរណាម្នាក់ ដោយមិនបង្ករឿងឬនិយាយបង្អាប់បង្អោននៅចំពោះមុខមនុស្សម្នា :

ទុកមុខ កិរិយាសព្ទ

[ទុក-មុក] tukmuk≈

(សំនួន.) ផ្ដល់កិត្តិយសឱ្យនរណាម្នាក់ ដោយមិនបង្ករឿងឬនិយាយបង្អាប់បង្អោននៅចំពោះមុខមនុស្សម្នា :

ទុកូលភស្ត្រ នាម

[ទុ-កូ-ឡៈ-ភ័ស] tokoulphos

ឈ្មោះសំពត់មួយប្រភេទត្បាញដោយសំបកឈើ ជាសំពត់យ៉ាងល្អ (ច្រើនមាននិយាយតែក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនា)។

ទុក្កដ

អំពើអាក្រក់, បាប។ ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ (ក្នុងអាបត្តិ ៧កង) ជាទោសសម្រាប់ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា :

ទុក្កដ នាម

[ទុក-កត់] tukkod

អំពើអាក្រក់, បាប។ ឈ្មោះអាបត្តិពួកមួយ (ក្នុងអាបត្តិ ៧កង) ជាទោសសម្រាប់ភិក្ខុ ឬភិក្ខុនីក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា :

ទុក្កដាបត្តិ

អាបត្តិឬទោសដែលកើតមានព្រោះប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ផ្សេងៗ ដូចជាភិក្ខុស្ដោះទឹកមាត់ដាក់ស្មៅស្រស់ត្រូវទុក្កដាបត្តិ។

ទុក្កដាបត្តិ នាម

[ទុក-កៈ-ដា-បាត់] tukkakdabat≈

អាបត្តិឬទោសដែលកើតមានព្រោះប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ផ្សេងៗ ដូចជាភិក្ខុស្ដោះទឹកមាត់ដាក់ស្មៅស្រស់ត្រូវទុក្កដាបត្តិ។

ទុក្ករបុគ្គល

អ្នកដែលស៊ូប្រព្រឹត្តខ្លួនយ៉ាងលំបាកកម្រនឹងអ្នកដទៃអាចធ្វើបាន ហ៊ានបូជាជីវិតដើម្បីជំនឿសាសនា ឬនយោបាយ។

ទុក្ករបុគ្គល នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-បុក-គល់] tukkakrakbokklo≈

អ្នកដែលស៊ូប្រព្រឹត្តខ្លួនយ៉ាងលំបាកកម្រនឹងអ្នកដទៃអាចធ្វើបាន ហ៊ានបូជាជីវិតដើម្បីជំនឿសាសនា ឬនយោបាយ។

ទុក្ករៈ

ព្យាយាមតឹង, ព្យាយាមម៉ឺងម៉ាត់។

ទុក្ករៈ គុ., ន.

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ] tukkoreak

ដែលកម្រធ្វើបាន, ដែលធ្វើបានដោយកម្រ, ដែលពិបាកធ្វើ, ដែលមិនងាយនឹងធ្វើកើត; ការធ្វើបានដោយកម្រ, ការកម្រធ្វើបាន, អំពើដែលគេពិបាកធ្វើ។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កាំ] tukkoreak

អំពើកម្រ គឺការអ្វីមួយដែលកម្រអ្នកណាធ្វើបាន។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កា] tukkoreak

ហេតុដ៏កម្រ, ដំណើរយ៉ាងក្រ។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កិច] tukkoreak

កិច្ចដ៏កម្រ គឺកិច្ចដែលកម្រអ្នកណាមួយធ្វើកើត; ក្រឹត្យវិន័យដែលតឹងចង្អៀតកម្រអ្នកណាមួយនឹងប្រព្រឹត្ត, កាន់ឱ្យត្រឹមត្រូវសព្វគ្រប់បាន។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-កិ-រ៉ិ-យ៉ា] tukkoreak

អំពើយ៉ាងកម្រ, ដំណើរធ្វើកិច្ចដែលអ្នកទាំងពួងធ្វើបានដោយកម្រ; បានខាងឯការបំពេញព្យាយាមដើម្បីឱ្យបានសម្រេចពោធិញ្ញាណ :

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-ក្រឹត] tukkoreak

ដូចគ្នានឹង ទុក្ករកិច្ច។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ៈ-ចៈ-រ៉ិ-យ៉ា] tukkoreak

ការប្រព្រឹត្តដែលគេធ្វើបានដោយកម្រ, សេចក្ដីប្រព្រឹត្តតឹង, ការកាន់តឹង។

ទុក្ករៈ នាម

[ទុក-កៈ-រ៉ាប់-ប៉ៈ-ធាន] tukkoreak

ព្យាយាមតឹង, ព្យាយាមម៉ឺងម៉ាត់។

ទុក្ខ នាម ១)

[ទុក] tok

សេចក្ដីព្រួយ, សេចក្ដីលំបាក (កាយនិងចិត្ត) :

ទុក្ខ នាម ២)

[ទុក] tok

ឈ្មោះអរិយសច្ចទី ១(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងសេចក្ដីទុក្ខ ដែលកើតអំពី ជាតិ, ជរា, ព្យាធិ, មរណៈ, សេចក្ដីសោកស្ដាយ, ខ្សឹកខ្សួល, លំបាកកាយ, តូចចិត្ត, ទង្គឹះតានតឹងចិត្ត; ហៅឱ្យពេញថា ទុក្ខអរិយសច្ច ឬទុក្ខសច្ច។

ទុក្ខ នាម a

[ទុក-ខៈ-វេ-ទៈ-នា] tok

ដំណើរដឹងនូវសេចក្ដីព្រួយ, លំបាក; ដំណើររងអារម្មណ៍ ឬទទួលអារម្មណ៍ជាទុក្ខ, សេចក្ដីសោយទុក្ខ។ ហៅត្រឹមតែ វេទនា ប៉ុណ្ណេះ ក៏គង់សំដៅសេចក្ដីថា ទទួលរងអារម្មណ៍ជាទុក្ខដែរ :

ទុក្ខ កិរិយាសព្ទ b

[ទុក-ខៈ-វេ-ទៈ-នា] tok

ដឹងនូវសេចក្ដីព្រួយ, លំបាក; រងអារម្មណ៍ឬទទួលអារម្មណ៍ជាទុក្ខ, សោយទុក្ខ :

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខ័ក-ខ័ន] tok

គំនរទុក្ខ, កងទុក្ខ គឺប្រជុំនៃសេចក្ដីទុក្ខគ្រប់យ៉ាង។