ទុក្ខ នាម
[ទុក-ខ័ក-ក្សៃ] tok
ដំណើរអស់ទុក្ខ, ទីអស់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន) :
Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
[ទុក-ខ័ក-ក្សៃ] tok
ដំណើរអស់ទុក្ខ, ទីអស់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន) :
[ទុក-ខៈ-និ-រោត] tok
សេចក្ដីរំលត់ទុក្ខ; ទីរំលត់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៣(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងដំណើររំលត់តណ្ហាអស់ មិនមានសល់; ហៅឱ្យពេញថា ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ច ឬទុក្ខនិរោធសច្ច។
[ទុក-ខៈ-និ-រោ-ធៈ-គា-មិ-នី] tok
សេចក្ដីប្រតិបត្តិជាផ្លូវ ឬជាឧបាយឱ្យរលត់ទុក្ខ (អដ្ឋង្គិកមគ្គ), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៤(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងផ្លូវមានអង្គ ៨គឺ សេចក្ដីយល់ត្រូវ, តម្រិះត្រូវ, ការស្ដីនិយាយត្រឹមត្រូវ, ការងារត្រឹមត្រូវ, ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ, ព្យាយាមត្រូវ, ការរឭកត្រូវ, ដំណើរត
[ទុក-ខៈ-និ-រោ-ធៈ-ស័ច] tok
សេចក្ដីរលត់ទុក្ខជាធម៌មានពិត។
[ទុក-ខៈ-ប៉ៈ-រ៉ិញ-ញ៉ា] tok
កំណត់ដឹងច្បាស់នូវទុក្ខ, កំណត់បានថាជាទុក្ខ, ប្រាជ្ញាដែលកត់សម្គាល់យល់ថាជាទុក្ខ។
[ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ-ទាន] tok
ការលើកទុក្ខធុរៈទម្លាក់ទៅលើគេ, ការផ្ដេកវេរទុក្ខធុរៈឱ្យគេ។
[ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ-ហាន] tok
ការលះសេចក្ដីទុក្ខ គឺការរលាស់សេចក្ដីទុក្ខចោលមិនឱ្យទំនៅក្នុងចិត្ត :
[ទុក-ខៈ-ស័ច] tok
សេចក្ដីទុក្ខជាធម៌មានពិត។
[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ] tok
ហេតុដែលនាំឱ្យកើតទុក្ខ (តណ្ហា), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ២(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង៤) បានខាងតណ្ហាដែលជាហេតុនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទុក្ខ; ហៅឱ្យពេញថា ទុក្ខសមុទយអរិយសច្ច ឬ ទុក្ខសមុទយសច្ច។
[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ-ស័ច] tok
ហេតុដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទុក្ខជាធម៌មានពិត។
ការមានទុក្ខកង្វល់, មានទុក្ខព្រួយនាំឱ្យរវល់ខ្វល់ខ្វាយក្នុងចិត្ត :
[ទុក-ធុ-រៈ] tukkhthureak
ការមានទុក្ខកង្វល់, មានទុក្ខព្រួយនាំឱ្យរវល់ខ្វល់ខ្វាយក្នុងចិត្ត :
សេចក្ដីពិតអំពីផ្លូវបដិបត្តិដើម្បីរំលត់ទុក្ខ។
[ទុក-ខៈ-ម័ក-គៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhakmkakeakschachak≈
សេចក្ដីពិតអំពីផ្លូវបដិបត្តិដើម្បីរំលត់ទុក្ខ។
សេចក្ដីលំបាកវេទនាដ៏យូរអង្វែងក្រៃលែង។
[ទុក-រីង-រៃ] tukringrey≈
សេចក្ដីលំបាកវេទនាដ៏យូរអង្វែងក្រៃលែង។
(ម.ព. ទុក្ខសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។
[ទុក-ខៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhakschachak≈
(ម.ព. ទុក្ខសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។
(ម.ព. ទុក្ខសមុទយសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។
[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhaksakmuteakyeakschachak≈
(ម.ព. ទុក្ខសមុទយសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។
ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងត្រៃលក្ខណ៍ ច្រើននិយាយរួមទាំង៣ម៉ាត់ថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា គឺសេចក្ដីមិនទៀង (ព្រោះមានការប្រែប្រួលជាធម្មតា), ជាទុក្ខ ឬនាំមកនូវទុក្ខ (ព្រោះមានការព្រួយលំបាកមិនចេះអស់មិនចេះហើយ), មិនមែនជារបស់ខ្លួន (ព្រោះមិនស្ដាប់បង្គាប់, មិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត
[ទុក-ខ័ង] tukkham
ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងត្រៃលក្ខណ៍ ច្រើននិយាយរួមទាំង៣ម៉ាត់ថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា គឺសេចក្ដីមិនទៀង (ព្រោះមានការប្រែប្រួលជាធម្មតា), ជាទុក្ខ ឬនាំមកនូវទុក្ខ (ព្រោះមានការព្រួយលំបាកមិនចេះអស់មិនចេះហើយ), មិនមែនជារបស់ខ្លួន (ព្រោះមិនស្ដាប់បង្គាប់, មិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត
ពាក្យបន្លឺ ដោយសេចក្ដីព្រួយខ្លាំង ឬដោយសេចក្ដីសំវេគក៏មាន :
[ទុក-ខ័ង] tukkhngo≈
ពាក្យបន្លឺ ដោយសេចក្ដីព្រួយខ្លាំង ឬដោយសេចក្ដីសំវេគក៏មាន :
(ម.ព. ទុក្ខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ទុក-ខៈ—] tukkhak—≈
(ម.ព. ទុក្ខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ទុគ្គត)។
[ទុ-រៈ-គត់] tukrt
(ម.ព. ទុគ្គត)។
ដែលទៅបានដោយកម្រ, ដែលកម្រអ្នកណាមួយទៅដល់ :
[ទុ-រៈ-គំ] tukrm
ដែលទៅបានដោយកម្រ, ដែលកម្រអ្នកណាមួយទៅដល់ :
[ទុក-គត់] tukkot
ដែលដល់នូវសេចក្ដីលំបាក គឺដែលទ័លក្រ, ដែលក្រីក្រទ្រព្យ, ដែលខ្សត់ទ្រព្យ :
[ទុក-គៈ-តៈ-ប៉័ន-ណា-កា] tukkot
បណ្ណាការ, ភ័ស្ដុភារ (តង្វាយ, ជំនូន) របស់អ្នកក្រីក្រ :
[ទុក-គៈ-តៈ-បុ-រ៉ស់] tukkot
បុរសខ្សត់ទ្រព្យ :
[ទុក-គៈ-តៈ-ភាប] tukkot
ភាព, បែបបទ, សណ្ដាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់នៃអ្នកកម្សត់, សេចក្ដីក្រីក្រ :
[ទុក-គៈ-តៈ-មៈ-នុស] tukkot
មនុស្សខ្សត់ទ្រព្យ :
[ទុក-គៈ-តា] tukkot
ស្ត្រីទុគ៌ត, ស្ត្រីទ័លក្រ។
[ទុក-គៈ-តា-ហា] tukkot
អាហាររបស់អ្នកខ្សត់ទ្រព្យ ឬអាហារសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ :
ដូចគ្នានឹង ទុគ្គតិភព។
[ទុក-គៈ-តិ] tukkote
ដំណើរទៅអាក្រក់; ផ្លូវជាទីទៅកាន់កំណើតអាក្រក់, កំណើតអាក្រក់; បានខាងកំណើតក្នុងអបាយភូមិ ៤គឺ នរក, ប្រេត, អសុរកាយ, តិរច្ឆាន។
[ទុក-គៈ-តិ-គា-មិ-នី] tukkote
(ម.ព. ទុគ្គតិគាមី)។
[ទុក-គៈ-តិ-គា-មី] tukkote
អ្នកដែលទៅកាន់ទុគ្គតិ, អ្នកដែលបម្រុងនឹងទៅកាន់ទុគ្គតិ ឬអកុសលធម៌ដែលនាំសត្វទៅកាន់ទុគ្គតិ។
[ទុក-គៈ-តិ-ភប់] tukkote
កន្លែងកើតនៃសត្វដែលមានគតិអាក្រក់ គឺអបាយភូមិ ៤:
[ទុក-គៈ-តិ-ភូម] tukkote
ដូចគ្នានឹង ទុគ្គតិភព។
(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ទុក-គៈ-តិ—] tukkeakte—≈
(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ម.ព. ទុគ្គត)។
[ទុក-គៈ-តៈ] tukkeaktak≈
(ម.ព. ទុគ្គត)។
(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
[ទុក-គៈ-តៈ—] tukkeaktak—≈
(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។
(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។
[ទុង] tung
ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ មានរូបសណ្ឋានជមពីមុខពីក្រោយ, កវែង, ចំពុះវែងសំប៉ាត, មានចុងក្ងិច មានស្បែកពីខាងក្រោម សណ្ឋានថង់, ជើងខ្លី ម្រាមជាប់ដូចជើងទា, ហែលទឹកមុជទឹកបាន, ហើរបានខ្ពស់; ទុងមាន ២ប្រភេទ គឺ ទុងសំពៅ មានសម្បុរ-សលាយសម្បុរជម្ពូ (ស-លាយក្រហមស្រគាំ), ទុងផេះ មានសម្បុរប្រផេះ
[ទុង-បន់-ដែត-សំ-ពៅ] tung
(ម.ព. ទុងលយសំពៅ)។
[ទុង-លយ-សំ-ពៅ] tung
(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។
សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :
[ទុង] tung≈
សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :
ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :
[ទុង-ហើ] tunghaeu≈
ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :
សូរសំឡេងស្គរធំ។
[ទុង-ទុង] tung
សូរសំឡេងស្គរធំ។
ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :
[ទុច-ចៈ-រ៉ិត] tuchcharit
ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :
[ទុច-ឆ័ន] tuchchhno≈
(ម.ព. ទុច្ឆន្ទៈ)។
ឆន្ទៈអាក្រក់, បំណងឬគំនិតអាក្រក់ :
[ទុច-ឆ័ន-ទៈ] tuchchoteak
ឆន្ទៈអាក្រក់, បំណងឬគំនិតអាក្រក់ :
ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :
[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn
ជនអាក្រក់, ជនចិត្តអាក្រក់ (មនុស្សចិត្តអាក្រក់)។
[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn
ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :
ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។
[ទុ-រៈ-ជៈ-នៈ-ភាប] tureakcheakneakpheab≈
ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។
(ម.ព. ទុជ៌នភាព)។
[ទុច-ជៈ-នៈ-ភាប] tuchcheakneakpheab≈
(ម.ព. ទុជ៌នភាព)។
បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។
[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey
ប្រុសជាគម្រប់ពីរ គឺកូនប្រុសឬសំឡាញ់។
[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey
គម្រប់ពីរ, ទីពីរ។ ខ្មែរយើង ម.ប្រ., មានប្រើខ្លះតែរួមចូលនឹងសព្ទឯទៀតឱ្យជាបទសមាស ដូចជា :
[ទុ-តិ-យ៉ៈ-បាត] tutey
បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។
ការលើកសង្គាយនាគ្រាទី ២ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។
[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សង់-គា-យៈ-នា] tuteysangkeayonea
ការលើកសង្គាយនាគ្រាទី ២ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។
(ម.ព. ទុតិយសង្គាយនា)។
[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សង់-គី-តិ] tuteyaksngokite≈
(ម.ព. ទុតិយសង្គាយនា)។
សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។
[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សាក់] tuteyaksak≈
សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។
តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។
[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea
ស្ត្រីជាគម្រប់ពីរ គឺប្រពន្ធ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។
[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea
ឈ្មោះវិភត្តិនាមទីពីរ; ហៅឱ្យពេញថា ទុតិយាវិភត្តិ (ឧបយោគ) ; សំ. ទ្វិតីយាវិភត្តិ (ព.វ.)។
[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea
តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។
ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :
[ទុ-តិ-យ៉ា-វិ-ភាត់] tuteyavipheat≈
ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :
ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :
[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyeasath
ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :
ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។
[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyasat≈
ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។
(ម.ព. ទុតិយា)។
[ទុ-តិ-យិ-កា] tuteyika≈
(ម.ព. ទុតិយា)។
និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :
[ទុត-ទិ-ឋិ-និ-យំ] tuttidtheniyom
និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :
ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។
[ទុន] tun
ប្រាក់ដើម, របស់ដើម គឺប្រាក់ឬរបស់សម្រាប់ចាយ, សម្រាប់ប្រើប្រកបកិច្ចការ ឱ្យចម្រើនប្រយោជន៍ឡើង :
[ខាត-ទុន] tun
(ម.ព. ខាត)។
[ទុន-ចុះ-បញ់-ជី] tun
ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។
(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃមណ្ឌលជីវៈដីគោកនៅតំបន់ប៉ូលដែលមានសណ្ឋានដី មានលក្ខណៈជាភ្នំទាបៗ វាលទំនាប ហើយមានដុះចុល្លព្រឹក្សទាបៗ ស្លែ និង លីកែន។