ស្លឹករឹត

Khmer Dictionary

Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.

68,369 entries

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខ័ក-ក្សៃ] tok

ដំណើរអស់ទុក្ខ, ទីអស់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន) :

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-និ-រោត] tok

សេចក្ដីរំលត់ទុក្ខ; ទីរំលត់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៣(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងដំណើររំលត់តណ្ហាអស់ មិនមានសល់; ហៅឱ្យពេញថា ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ច ឬទុក្ខនិរោធសច្ច។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-និ-រោ-ធៈ-គា-មិ-នី] tok

សេចក្ដីប្រតិបត្តិជាផ្លូវ ឬជាឧបាយឱ្យរលត់ទុក្ខ (អដ្ឋង្គិកមគ្គ), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៤(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងផ្លូវមានអង្គ ៨គឺ សេចក្ដីយល់ត្រូវ, តម្រិះត្រូវ, ការស្ដីនិយាយត្រឹមត្រូវ, ការងារត្រឹមត្រូវ, ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ, ព្យាយាមត្រូវ, ការរឭកត្រូវ, ដំណើរត

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-និ-រោ-ធៈ-ស័ច] tok

សេចក្ដីរលត់ទុក្ខជាធម៌មានពិត។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-ប៉ៈ-រ៉ិញ-ញ៉ា] tok

កំណត់ដឹងច្បាស់នូវទុក្ខ, កំណត់បានថាជាទុក្ខ, ប្រាជ្ញាដែលកត់សម្គាល់យល់ថាជាទុក្ខ។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ-ទាន] tok

ការលើកទុក្ខធុរៈទម្លាក់ទៅលើគេ, ការផ្ដេកវេរទុក្ខធុរៈឱ្យគេ។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ-ហាន] tok

ការលះសេចក្ដីទុក្ខ គឺការរលាស់សេចក្ដីទុក្ខចោលមិនឱ្យទំនៅក្នុងចិត្ត :

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-ស័ច] tok

សេចក្ដីទុក្ខជាធម៌មានពិត។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ] tok

ហេតុដែលនាំឱ្យកើតទុក្ខ (តណ្ហា), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ២(ក្នុងអរិយសច្ចទាំង៤) បានខាងតណ្ហាដែលជាហេតុនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទុក្ខ; ហៅឱ្យពេញថា ទុក្ខសមុទយអរិយសច្ច ឬ ទុក្ខសមុទយសច្ច។

ទុក្ខ នាម

[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ-ស័ច] tok

ហេតុដែលនាំបណ្ដាលឱ្យកើតទុក្ខជាធម៌មានពិត។

ទុក្ខធុរៈ

ការមានទុក្ខកង្វល់, មានទុក្ខព្រួយនាំឱ្យរវល់ខ្វល់ខ្វាយក្នុងចិត្ត :

ទុក្ខធុរៈ នាម

[ទុក-ធុ-រៈ] tukkhthureak

ការមានទុក្ខកង្វល់, មានទុក្ខព្រួយនាំឱ្យរវល់ខ្វល់ខ្វាយក្នុងចិត្ត :

ទុក្ខមគ្គសច្ចៈ នាម

[ទុក-ខៈ-ម័ក-គៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhakmkakeakschachak

សេចក្ដីពិតអំពីផ្លូវបដិបត្តិដើម្បីរំលត់ទុក្ខ។

ទុក្ខរីងរៃ នាម

[ទុក-រីង-រៃ] tukringrey

សេចក្ដីលំបាកវេទនាដ៏យូរអង្វែងក្រៃលែង។

ទុក្ខសច្ចៈ នាម

[ទុក-ខៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhakschachak

(ម.ព. ទុក្ខសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។

ទុក្ខសមុទយសច្ចៈ នាម

[ទុក-ខៈ-សៈ-មុ-ទៈ-យៈ-ស័ច-ចៈ] tukkhaksakmuteakyeakschachak

(ម.ព. ទុក្ខសមុទយសច្ច ក្នុង ទុក្ខ)។

ទុក្ខំ

ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងត្រៃលក្ខណ៍ ច្រើននិយាយរួមទាំង៣ម៉ាត់ថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា គឺសេចក្ដីមិនទៀង (ព្រោះមានការប្រែប្រួលជាធម្មតា), ជាទុក្ខ ឬនាំមកនូវទុក្ខ (ព្រោះមានការព្រួយលំបាកមិនចេះអស់មិនចេះហើយ), មិនមែនជារបស់ខ្លួន (ព្រោះមិនស្ដាប់បង្គាប់, មិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត

ទុក្ខំ នាម

[ទុក-ខ័ង] tukkham

ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងត្រៃលក្ខណ៍ ច្រើននិយាយរួមទាំង៣ម៉ាត់ថា អនិច្ចំ, ទុក្ខំ, អនត្តា គឺសេចក្ដីមិនទៀង (ព្រោះមានការប្រែប្រួលជាធម្មតា), ជាទុក្ខ ឬនាំមកនូវទុក្ខ (ព្រោះមានការព្រួយលំបាកមិនចេះអស់មិនចេះហើយ), មិនមែនជារបស់ខ្លួន (ព្រោះមិនស្ដាប់បង្គាប់, មិនលុះក្នុងអំណាចចិត្ត

ទុក្ខំ!

ពាក្យបន្លឺ ដោយសេចក្ដីព្រួយខ្លាំង ឬដោយសេចក្ដីសំវេគក៏មាន :

ទុក្ខំ! ឧទានសព្ទ

[ទុក-ខ័ង] tukkhngo

ពាក្យបន្លឺ ដោយសេចក្ដីព្រួយខ្លាំង ឬដោយសេចក្ដីសំវេគក៏មាន :

ទុក្ខ—

(ម.ព. ទុក្ខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុក្ខ— ឧទានសព្ទ

[ទុក-ខៈ—] tukkhak—

(ម.ព. ទុក្ខ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ៌ត គុណនាម

[ទុ-រៈ-គត់] tukrt

(ម.ព. ទុគ្គត)។

ទុគ៌ម

ដែលទៅបានដោយកម្រ, ដែលកម្រអ្នកណាមួយទៅដល់ :

ទុគ៌ម គុណនាម

[ទុ-រៈ-គំ] tukrm

ដែលទៅបានដោយកម្រ, ដែលកម្រអ្នកណាមួយទៅដល់ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គត់] tukkot

ដែលដល់នូវសេចក្ដីលំបាក គឺដែលទ័លក្រ, ដែលក្រីក្រទ្រព្យ, ដែលខ្សត់ទ្រព្យ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-ប៉័ន-ណា-កា] tukkot

បណ្ណាការ, ភ័ស្ដុភារ (តង្វាយ, ជំនូន) របស់អ្នកក្រីក្រ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-បុ-រ៉ស់] tukkot

បុរសខ្សត់ទ្រព្យ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-ភាប] tukkot

ភាព, បែបបទ, សណ្ដាប់, សណ្ដាប់ធ្នាប់នៃអ្នកកម្សត់, សេចក្ដីក្រីក្រ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តៈ-មៈ-នុស] tukkot

មនុស្សខ្សត់ទ្រព្យ :

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តា] tukkot

ស្ត្រីទុគ៌ត, ស្ត្រីទ័លក្រ។

ទុគ្គត នាម

[ទុក-គៈ-តា-ហា] tukkot

អាហាររបស់អ្នកខ្សត់ទ្រព្យ ឬអាហារសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ :

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ] tukkote

ដំណើរទៅអាក្រក់; ផ្លូវជាទីទៅកាន់កំណើតអាក្រក់, កំណើតអាក្រក់; បានខាងកំណើតក្នុងអបាយភូមិ ៤គឺ នរក, ប្រេត, អសុរកាយ, តិរច្ឆាន។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-គា-មិ-នី] tukkote

(ម.ព. ទុគ្គតិគាមី)។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-គា-មី] tukkote

អ្នកដែលទៅកាន់ទុគ្គតិ, អ្នកដែលបម្រុងនឹងទៅកាន់ទុគ្គតិ ឬអកុសលធម៌ដែលនាំសត្វទៅកាន់ទុគ្គតិ។

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-ភប់] tukkote

កន្លែងកើតនៃសត្វដែលមានគតិអាក្រក់ គឺអបាយភូមិ ៤:

ទុគ្គតិ នាម

[ទុក-គៈ-តិ-ភូម] tukkote

ដូចគ្នានឹង ទុគ្គតិភព។

ទុគ្គតិ—

(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គតិ— នាម

[ទុក-គៈ-តិ—] tukkeakte—

(ម.ព. ទុគ្គតិ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គតៈ នាម

[ទុក-គៈ-តៈ] tukkeaktak

(ម.ព. ទុគ្គត)។

ទុគ្គត—

(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុគ្គត— នាម

[ទុក-គៈ-តៈ—] tukkeaktak—

(ម.ព. ទុគ្គត) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ទុង

(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។

ទុង នាម

[ទុង] tung

ឈ្មោះបក្សីពួកមួយ មានរូបសណ្ឋានជមពីមុខពីក្រោយ, កវែង, ចំពុះវែងសំប៉ាត, មានចុងក្ងិច មានស្បែកពីខាងក្រោម សណ្ឋានថង់, ជើងខ្លី ម្រាមជាប់ដូចជើងទា, ហែលទឹកមុជទឹកបាន, ហើរបានខ្ពស់; ទុងមាន ២ប្រភេទ គឺ ទុងសំពៅ មានសម្បុរ-សលាយសម្បុរជម្ពូ (ស-លាយក្រហមស្រគាំ), ទុងផេះ មានសម្បុរប្រផេះ

ទុង នាម

[ទុង-បន់-ដែត-សំ-ពៅ] tung

(ម.ព. ទុងលយសំពៅ)។

ទុង នាម

[ទុង-លយ-សំ-ពៅ] tung

(ព.ប្រ.) ទុងហែលទឹកបណ្ដែតខ្លួនបណ្ដោយគ្នា ឬតម្រៀបគ្នា។

ទុង!

សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :

ទុង! ឧទានសព្ទ

[ទុង] tung

សូរកាំភ្លើងធំឬសូរអ្វីៗ ឯទៀតបែក, ផ្ទុះ :

ទុងហើរ

ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :

ទុងហើរ នាម

[ទុង-ហើ] tunghaeu

ឈ្មោះបទសរភញ្ញមួយបែបមានសូរស័ព្ទអណ្ដែតៗ បែបទុងហើរ :

ទុងៗ

សូរសំឡេងស្គរធំ។

ទុងៗ ឧទានសព្ទ

[ទុង-ទុង] tung

សូរសំឡេងស្គរធំ។

ទុច្ចរិត

ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :

ទុច្ចរិត នាម

[ទុច-ចៈ-រ៉ិត] tuchcharit

ដំណើរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ដោយកាយ, វាចា, ចិត្ត, (អកុសល) :

ទុច្ឆន្ទៈ នាម

[ទុច-ឆ័ន-ទៈ] tuchchoteak

ឆន្ទៈអាក្រក់, បំណងឬគំនិតអាក្រក់ :

ទុជ៌ន នាម a

[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn

ជនអាក្រក់, ជនចិត្តអាក្រក់ (មនុស្សចិត្តអាក្រក់)។

ទុជ៌ន គុណនាម b

[ទុ-រៈ-ជន់] tuchrn

ប្រើដូចជា គុ. ក៏បាន :

ទុជ៌នភាព

ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។

ទុជ៌នភាព នាម

[ទុ-រៈ-ជៈ-នៈ-ភាប] tureakcheakneakpheab

ភាពនៃជនដែលមានគំនិតចង់បៀតបៀនអ្នកដទៃ; ភាពនៃគំនិតគុំកួនចង់បំផ្លាញអ្នកដទៃ; ព្យាបាទ; ភាពនៃជនអាក្រក់។

ទុជ្ជនភាព នាម

[ទុច-ជៈ-នៈ-ភាប] tuchcheakneakpheab

(ម.ព. ទុជ៌នភាព)។

ទុតិយ

បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។

ទុតិយ នាម a

[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey

ប្រុសជាគម្រប់ពីរ គឺកូនប្រុសឬសំឡាញ់។

ទុតិយ គុណនាម b

[ទុ-តិ-យ៉ៈ] tutey

គម្រប់ពីរ, ទីពីរ។ ខ្មែរយើង ម.ប្រ., មានប្រើខ្លះតែរួមចូលនឹងសព្ទឯទៀតឱ្យជាបទសមាស ដូចជា :

ទុតិយ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-បាត] tutey

បាទទីពីរ (ឃ្លាទីពីរនៃពាក្យកាព្យ) ; ជំហានទីពីរ; ទុតិយភាគ ភាគទីពីរ; ទុតិយវគ្គ វគ្គទីពីរ ជាដើម។

ទុតិយសង្គាយនា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សង់-គា-យៈ-នា] tuteysangkeayonea

ការលើកសង្គាយនាគ្រាទី ២ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។

ទុតិយស័ក

សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។

ទុតិយស័ក នាម

[ទុ-តិ-យ៉ៈ-សាក់] tuteyaksak

សម័យកាលទី២, យុគទី២; កើតឡើងចាប់ពី២៥១លានឆ្នាំមុន ដល់ ៦៥.៥លានឆ្នាំមុន បើយើងគិត មានរយៈពេល ១៨៥.៥លានឆ្នាំ។

ទុតិយា

តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

ស្ត្រីជាគម្រប់ពីរ គឺប្រពន្ធ (សម្រាប់ប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

ឈ្មោះវិភត្តិនាមទីពីរ; ហៅឱ្យពេញថា ទុតិយាវិភត្តិ (ឧបយោគ) ; សំ. ទ្វិតីយាវិភត្តិ (ព.វ.)។

ទុតិយា នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា] tuteyea

តិថីទីពីរ គឺត្រង់ថ្ងៃ ២កើត ឬ២រោច។

ទុតិយាវិភត្តិ

ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :

ទុតិយាវិភត្តិ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-វិ-ភាត់] tuteyavipheat

ទម្រង់នៃនាម សព្វនាម ឬគុណនាម ក្នុងភាសាមួយចំនួន ដូចជា បាលី សំស្ក្រឹត និងបារាំងជាដើម ដើម្បីបង្ហាញថា ពាក្យនោះជាកម្មបទផ្ទាល់នៃកិរិយាសព្ទណាមួយ។ ទុតិយា ប្រែថា នូវ កាន់ ញ៉ាំង ចំពោះ អស់ នឹង :

ទុតិយាសាឍ

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ទុតិយាសាឍ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyeasath

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២ក្នុងឆ្នាំដែលមានអធិកមាស តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ទុតិយាសាធ

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។

ទុតិយាសាធ នាម

[ទុ-តិ-យ៉ា-សាត] tuteyasat

ឈ្មោះខែអាសាឍទី ២គឺខែអាសាឍក្រោយ ជាគូគ្នានឹងខែអាសាឍទី ១គឺខែអាសាឍមុនដែលហៅថា បឋមាសាឍ (មានតែក្នុងឆ្នាំណាដែលមានអធិកមាស គឺឆ្នាំដែលត្រូវលើកខែអាសាឍ ២ដងបំពេញតាមចន្ទគតិ)។

ទុទ្ទិដ្ឋិនិយម

និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :

ទុទ្ទិដ្ឋិនិយម នាម

[ទុត-ទិ-ឋិ-និ-យំ] tuttidtheniyom

និយមចំពោះទុទ្ទិដ្ឋិ, សេចក្ដីចូលចិត្តក្នុងទ្រឹស្ដីថាអាក្រក់, សេចក្ដីប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងទ្រឹស្ដីថាលំបាក, ការយល់ឃើញថារបស់អ្វីទាំងអស់ក្នុងលោកសុទ្ធតែមិនល្អ, សុទ្ធតែប្រកបដោយទុក្ខលំបាក, ... :

ទុន

ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។

ទុន នាម

[ទុន] tun

ប្រាក់ដើម, របស់ដើម គឺប្រាក់ឬរបស់សម្រាប់ចាយ, សម្រាប់ប្រើប្រកបកិច្ចការ ឱ្យចម្រើនប្រយោជន៍ឡើង :

ទុន កិរិយាសព្ទ

[ខាត-ទុន] tun

(ម.ព. ខាត)។

ទុន នាម

[ទុន-ចុះ-បញ់-ជី] tun

ទុនផ្លូវការដែលក្រុមហ៊ុនមាននៅពេលចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម។

ទុនដ្រា

(ភូមិ.) ផ្នែកមួយនៃមណ្ឌលជីវៈដីគោកនៅតំបន់ប៉ូលដែលមានសណ្ឋានដី មានលក្ខណៈជាភ្នំទាបៗ វាលទំនាប ហើយមានដុះចុល្លព្រឹក្សទាបៗ ស្លែ និង លីកែន។