ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ទញ់ កិរិយាសព្ទ

[ទញ់] tonh

ទាល់, ទើរ, កល់, កើល :

ទណ្ឌ នាម

[ទ័ន] tondar

ដំបង, ឈើច្រត់; កំណាត់ឈើ; អាជ្ញា; ការពិន័យ; ទោស, កំហុស។

ទណ្ឌ នាម

[ទោស-ទ័ន] tondar

ទោសជាអាជ្ញា។

ទណ្ឌកម្ម

ការធ្វើទោសផ្ចាលតាមដំណើរធ្វើខុសនឹងវិន័យបញ្ញត្តិ :

ទណ្ឌកម្ម នាម

[ទ័ន-ឌៈ-កាំ] tondkomm

ការធ្វើទោសផ្ចាលតាមដំណើរធ្វើខុសនឹងវិន័យបញ្ញត្តិ :

ទណ្ឌឃាដ

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តម្យ៉ាងមានសណ្ឋានលំនាំកន្ទុយកំប្រុក (៍) សម្រាប់ដាក់ឃាត់អក្សរមិនឱ្យមានសំឡេងដូចជា ប្រយោជន៍, យោជន៍, ខ្លឹមចន្ទន៍ ជាដើម; វណ្ណយុត្តនេះ បើហៅថា បដិសេធ ក៏បាន ចំពោះភាសាសំស្ក្រឹតដែលសរសេរជាអក្សរទេវនាគរី, ទណ្ឌឃាតនេះ ហៅថា វិរាម មានរូបដូច្នេ

ទណ្ឌឃាដ នាម ១)

[ទ័ន-ឌៈ-ឃាត] tornkhead

ការពិឃាតដោយអាជ្ញា, ដោយដំបង, កំណាត់ឈើ ជាគ្រឿងពិឃាត។

ទណ្ឌឃាដ នាម ២)

[ទ័ន-ឌៈ-ឃាត] tornkhead

ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជាឈ្មោះវណ្ណយុត្តម្យ៉ាងមានសណ្ឋានលំនាំកន្ទុយកំប្រុក (៍) សម្រាប់ដាក់ឃាត់អក្សរមិនឱ្យមានសំឡេងដូចជា ប្រយោជន៍, យោជន៍, ខ្លឹមចន្ទន៍ ជាដើម; វណ្ណយុត្តនេះ បើហៅថា បដិសេធ ក៏បាន ចំពោះភាសាសំស្ក្រឹតដែលសរសេរជាអក្សរទេវនាគរី, ទណ្ឌឃាតនេះ ហៅថា វិរាម មានរូបដូច្នេ

ទណ្ឌឃាត នាម

[ទ័ន-ឌៈ-ឃាត] tnodeakkheat

(ម.ព. ទណ្ឌឃាដ)។

ទណ្ឌិត

ជនជាប់ទោស, ជនដែលតុលាការបានផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ដោយអំណាចសាលក្រមឬសាលដីកា, ជនដែលតុលាការបានសម្រេចថា មានពិរុទ្ធភាពអំពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ។

ទណ្ឌិត នាម

[ទ័ន-ឌិត] tnodit

ជនជាប់ទោស, ជនដែលតុលាការបានផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ ដោយអំណាចសាលក្រមឬសាលដីកា, ជនដែលតុលាការបានសម្រេចថា មានពិរុទ្ធភាពអំពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ។

ទណ្ឌៈ នាម

[ទ័ន-ឌៈ] tnodeak

(ម.ព. ទណ្ឌ)។

ទត

មើល, ក្រឡេកមើល (រ.ស.) :

ទត កិរិយាសព្ទ

[ទត] tot

មើល, ក្រឡេកមើល (រ.ស.) :

ទត្តាត្រេយ

ឈ្មោះដែលគេដាក់ឱ្យអាទិទេពទាំង៣របស់ត្រីមូរ្តិឬត្រីមូរតិដែលប្រែក្លាយទៅជាអវតារតែមួយ។

ទត្តាត្រេយ នាម

[ទ័ត-តា-ត្រៃ] ttatatrey

ឈ្មោះដែលគេដាក់ឱ្យអាទិទេពទាំង៣របស់ត្រីមូរ្តិឬត្រីមូរតិដែលប្រែក្លាយទៅជាអវតារតែមួយ។

ទទត់

(ម.ព. ទ្រាំង{¥¥}២{££})។

ទទត់ នាម

[ទ-ទត់] totot

(ម.ព. ទ្រាំង២)។

ទទា

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ សម្បុរពព្រុសផ្អុចៗ, ឈ្មោលរងាវឮរំពង។

ទទា នាម

[ទ-ទា] totea

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ សម្បុរពព្រុសផ្អុចៗ, ឈ្មោលរងាវឮរំពង។

ទទាក់ កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទាក់] toteak

អង្រួនរលាក់ :

ទទាក់ទទាម កិរិយាសព្ទ a

[ទ-ទាក់-ទ-ទាម] toteaktoteam

ទាក់ៗ ទើសៗ វីមវាមញឹកញយ :

ទទាក់ទទាម គុ., គុ.កិ. b

[ទ-ទាក់-ទ-ទាម] toteaktoteam

ដែលទាក់ៗ ទើសៗ ដែលវីមវាមញឹកញយ :

ទទារ

ដែលផ្ទុយពីចោត, ដែលមិនសូវច្រាក :

ទទារ គុណនាម

[ទ-ទា] totear

ដែលផ្ទុយពីចោត, ដែលមិនសូវច្រាក :

ទទាស់ទទែង

ដែលនាំឱ្យទាស់ទើសទែង; ដែលនាំឱ្យឈ្លោះប្រកែកគ្នា :

ទទាស់ទទែង គុណកិរិយា

[ទ-ទាស់-ទ-ទែង] torteastorteaeng

ដែលនាំឱ្យទាស់ទើសទែង; ដែលនាំឱ្យឈ្លោះប្រកែកគ្នា :

ទទីងទទាង កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទីង-ទ-ទាង] totingtoteang

កេងកាង, ងីកងាក, តតេងតតាង :

ទទីទទ័រ កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទី-ទ-ទ័រ] totitotoar

ទទ័រខ្លាំង, ទទ័ររឿយៗ :

ទទីមទទាម

វីមវាមដោយទញ់ទាល់រកច្រកឬរកដំណើរមិនឃើញ :

ទទីមទទាម កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទីម-ទ-ទាម] totimtoteam

វីមវាមដោយទញ់ទាល់រកច្រកឬរកដំណើរមិនឃើញ :

ទទីមទទើម គុណកិរិយា

[ទ-ទីម-ទ-ទើម] totimtotaum

ទើមចុះ ទើមឡើង ច្រើនដង :

ទទីសទទាស

ទាសទៅទាសមកច្រើនដង, ងីសងាសខុសផ្លូវខុសគន្លង :

ទទីសទទាស កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទីស-ទ-ទាស] totistoteas

ទាសទៅទាសមកច្រើនដង, ងីសងាសខុសផ្លូវខុសគន្លង :

ទទឹក

ដែលត្រូវទឹក, ដិតទឹក, ដាបជ្រាបជោកដោយទឹក :

ទទឹក កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទឹក] totuek

ត្រូវទឹក :

ទទឹក គុណនាម

[ទ-ទឹក] totuek

ដែលត្រូវទឹក, ដិតទឹក, ដាបជ្រាបជោកដោយទឹក :

ទទឹង

ដែលទើសច្រងាងពីមុខ :

ទទឹង នាម

[ទ-ទឹង] totueng

ប្រវែងខាងខ្លី ខាងទំហំ :

ទទឹង កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទឹង] totueng

យល់ទាស់, ជំទាស់, មិនបណ្ដោយតាម, រារាំងពីមុខ :

ទទឹង គុណកិរិយា

[ទ-ទឹង] totueng

ដែលទើសច្រងាងពីមុខ :

ទទឹងគាង គុណកិរិយា

[ទ-ទឹង-គាង] totuengkeang

ដែលទទឹងចំគាងនាំឱ្យទើស :

ទទឹងថ្ងៃ

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋពីដើម ឥឡូវរួមបញ្ចូលក្នុងខេត្តព្រៃវែង។

ទទឹងថ្ងៃ គុ.កិ., គុ.

[ទ-ទឹង-ថ្ងៃ] totuengthngai

ដែលមានបណ្ដោយពីខាងត្បូងទៅខាងជើង :

ទទឹងថ្ងៃ នាម

[ទ-ទឹង-ថ្ងៃ] totuengthngai

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋពីដើម ឥឡូវរួមបញ្ចូលក្នុងខេត្តព្រៃវែង។

ទទឹងទទែង

(ព.ប្រ.) ដែលនាំឱ្យទាស់ខុសឆ្គងផ្ដេសផ្ដាស :

ទទឹងទទែង គុណកិរិយា ១)

[ទ-ទឹង-ទ-ទែង] totuengtoteaeng

ដែលទទឹងនាំឱ្យទើសទែង :

ទទឹងទទែង គុណកិរិយា ២)

[ទ-ទឹង-ទ-ទែង] totuengtoteaeng

(ព.ប្រ.) ដែលនាំឱ្យទាស់ខុសឆ្គងផ្ដេសផ្ដាស :

ទទឹងទិស

(ព.ប្រ.) ដែលទទឹងទទែងផ្ទុយពីការណ៍ពិត :

ទទឹងទិស គុ.កិ., គុ. a

[ទ-ទឹង-ទឹស] totuengtis

ដែលទទឹងភាគទិស ពុំត្រូវតាមគោលបំណងឬដែលពុំត្រូវតាមទម្លាប់ :

ទទឹងទិស គុ.កិ., គុ. b

[ទ-ទឹង-ទឹស] totuengtis

(ព.ប្រ.) ដែលទទឹងទទែងផ្ទុយពីការណ៍ពិត :

ទទឹម

ឈ្មោះត្បូងព័ណ៌ក្រហមប្រហែលនឹងគ្រាប់ទទឹម :

ទទឹម នាម

[ទ-ទឹម] totuem

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ជាដំណាំស្រុក គ្រាប់ក្នុងផ្លែសម្បុរក្រហមប្រឿង ប្រើជាចំណីស្រស់។

ទទឹម នាម

[ទ-ទឹម] totuem

ឈ្មោះត្បូងព័ណ៌ក្រហមប្រហែលនឹងគ្រាប់ទទឹម :

ទទុង

គ្រប់សំពត់ពីលើក្បាល, ឬទទូរសំពត់លើក្បាល។

ទទុង គុ., គុ.កិ.

[ទ-ទុង] totung

ដែលខ្ពស់, ដែលលេចឡើងមើលពីចម្ងាយទៅឃើញខ្ពស់ស្ទុង :

ទទុង គុ., គុ.កិ.

[ទ-ទុង] totung

គ្រប់សំពត់ពីលើក្បាល, ឬទទូរសំពត់លើក្បាល។

ទទូច

ត្រូវការមិនលែង, ធ្វើថែមដដែលៗ មិនលែង, សម្ដែងអាការៈច្រំដែល :

ទទូច កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទូច] totuch

ត្រូវការមិនលែង, ធ្វើថែមដដែលៗ មិនលែង, សម្ដែងអាការៈច្រំដែល :

ទទូរ

គ្របក្បាលដោយសំពត់ :

ទទូរ កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទូ] totur

គ្របក្បាលដោយសំពត់ :

ទទួល

ព្រមយក ព្រមដឹងឮ សុខចិត្តយក។

ទទួល កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ-ទួល] tortoul

ព្រមតាម, ព្រមយក, ព្រមស្គាល់, ព្រមព្រៀងរាក់ទាក់ :

ទទួល កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ-ទួល] tortoul

លូកដៃទៅទ្រ ទៅយករបស់អ្វីៗដែលគេហុចមក :

ទទួល កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទួល-បាន] tortoul

យក ឬទទួលអ្វីមួយពីនរណាម្នាក់ :

ទទួល កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទួល-ផល់] tortoul

សម្រេចបានលទ្ធផលពីការខិតខំប្រឹងប្រែង។

ទទួល កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទួល-ស្គាល់] tortoul

ព្រមយក ព្រមដឹងឮ សុខចិត្តយក។

ទទួលខុសត្រូវ

យល់ព្រមទទួលយកលទ្ធផលដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តទោះល្អក្ដីអាក្រក់ក្ដី :

ទទួលខុសត្រូវ កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ-ទួល-ខុស-ត្រូវ] totuolkhostruv

ទទួលបន្ទុក ទទួលភារៈ ឬរ៉ាប់រងកិច្ចការផ្សេងៗ :

ទទួលខុសត្រូវ កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ-ទួល-ខុស-ត្រូវ] totuolkhostruv

យល់ព្រមទទួលយកលទ្ធផលដែលខ្លួនបានប្រព្រឹត្តទោះល្អក្ដីអាក្រក់ក្ដី :

ទទួលទាន

ដំណើររកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត ក៏ហៅថា រកទទួលទាន បានដែរ (ដោយប្រើសម្ដីគួរសម) :

ទទួលទាន កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ-ទួល-ទាន] totuoltean

បរិភោគ (ពាក្យគោរព, ពាក្យគួរសមសម្រាប់អ្នកតូចនិយាយទៅរកអ្នកធំ ឬអ្នកស្មើគ្នាទៅវិញទៅមកក៏ប្រើបាន) :

ទទួលទាន កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ-ទួល-ទាន] totuoltean

ដំណើររកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត ក៏ហៅថា រកទទួលទាន បានដែរ (ដោយប្រើសម្ដីគួរសម) :

ទទើម

ទើមៗច្រើនដង, ទើមចុះទើមឡើង :

ទទើម គុណកិរិយា

[ទ-ទើម] totaum

ទើមៗច្រើនដង, ទើមចុះទើមឡើង :

ទទើសទទែង

ដែលនាំឱ្យទើសនាយទើសអាយ, ដែលច្រងេងច្រងាងនាំឱ្យទើសទែង :

ទទើសទទែង គុណកិរិយា

[ទ-ទើស-ទ-ទែង] totaustoteaeng

ដែលនាំឱ្យទើសនាយទើសអាយ, ដែលច្រងេងច្រងាងនាំឱ្យទើសទែង :

ទទេ

គ្មានសោះ, ធេង, សូន្យ; ឥតយកថ្លៃ, ឥតសំបុត្រស្នាម :

ទទេ គុ., គុ.កិ.

[ទ-ទេ] tote

គ្មានសោះ, ធេង, សូន្យ; ឥតយកថ្លៃ, ឥតសំបុត្រស្នាម :

ទទែ

ពាក្យជាបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យទទូច :

ទទែ គុណកិរិយា

[ទ-ទែ] toteae

ទន្ទេងដោយផ្អៀងបញ្ឆៀងខ្លួនអួត :

ទទែ បុព្វបទ

[ទ-ទែ] toteae

ពាក្យជាបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យទទូច :

ទទោក កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទោក] totouk

សំយុងជើងអង្រង់ :

ទទះ

រលាស់ស្លាប, វាយស្លាបទន្ថើន ដូចគេទះដដែលៗ :

ទទះ កិរិយាសព្ទ

[ទ-ទះ] toteah

រលាស់ស្លាប, វាយស្លាបទន្ថើន ដូចគេទះដដែលៗ :

ទទ័រ

ញ័រខ្លាំង, កន្ត្រាក់ទទាក់ខ្លាំង :

ទទ័រ កិ., គុ.កិ.

[ទ-ទ័រ] totoar

ញ័រខ្លាំង, កន្ត្រាក់ទទាក់ខ្លាំង :