Khmer Dictionary

(ស្ថិតិ.) ចំនួនមនុស្សជាមធ្យមនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដែលជាលទ្ធផលនៃចំនួនមនុស្សសរុបនៅក្នុងកន្លែងណាមួយ (ភូមិ ឃុំ ស្រុក តំបន់ ...) ចែកនឹងចំនួនគ្រួសារសរុបនៅក្នុងកន្លែងនោះ។

ទំហំ នាម ១)

[ទំ-ហ៊ំ] tumhum

ភាវៈធំ; សភាពធំ; រាងរៅឬមាឌដែលធំ :

ទំហំ នាម ២)

[ទំ-ហ៊ំ] tumhum

(ព.ប្រ.) ចំនួនច្រើន ឬតិច ឬក៏បុណ្យស័ក្ដិ, អានុភាព, សមត្ថភាព :

ទំហំ នាម

[ទំ-ហ៊ំ-គ្រួ-សា] tumhum

(ស្ថិតិ.) ចំនួនមនុស្សជាមធ្យមនៅក្នុងគ្រួសារមួយ ដែលជាលទ្ធផលនៃចំនួនមនុស្សសរុបនៅក្នុងកន្លែងណាមួយ (ភូមិ ឃុំ ស្រុក តំបន់ ...) ចែកនឹងចំនួនគ្រួសារសរុបនៅក្នុងកន្លែងនោះ។

ទះ

យកបាតដៃឆ្វេងនិងស្ដាំទះគ្នា ឬយកបាតដៃស្ដាំវាយខ្ទប់ទៅនឹងបាតដៃឆ្វេង។

ទះ កិរិយាសព្ទ

[ទះ] teah

វាយនឹងបាតដៃ :

ទះ កិរិយាសព្ទ

[ទះ-ដៃ] teah

យកបាតដៃឆ្វេងនិងស្ដាំទះគ្នា ឬយកបាតដៃស្ដាំវាយខ្ទប់ទៅនឹងបាតដៃឆ្វេង។

ទះកាច់ នាម

[ទះ-កាច់] teahkach

ឈ្មោះល្បែងមួយប្រភេទ សម្រាប់ក្មេងលេង :

ទៈបាន គុណកិរិយា

[ទៈ-បាន] teakban

ទើបបាន :

ទ័ព នាម

[ទាប់] toap

ការលេង; ការដើរ, ដំណើរឃ្លាតចាកទី, ការរត់ទៅ។ល។ ខ្មែរយើងប្រើជាពាក្យហៅសេនារេហ៍ពលដែលប្រជុំច្បាំងគ្នា :

ទ័ព នាម

[ទាប់-ណូន] toap

កងទ័ពជំនួយនៅខាងក្រោយ :

ទ័ព នាម

[ទ័ប-ព្រៃ] toap

ក្រុមប្រដាប់អាវុធដែលបោះទីតាំងនៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល :

ទ័ព នាម

[ទ័ប-ស្រួច] toap

ទ័ពដែលប្រយុទ្ធនៅជួរមុខ :

ទ័ពទាយ

បន្ទាយរបស់កងទ័ព, ប្រទេសជាទីបិទ បិទបាំងដោយកំណាត់ឈើ ជាបន្ទាយរបស់កងទ័ព។

ទ័ពទាយ នាម

[ទាប់-ទាយ] teabteay≈

បន្ទាយរបស់កងទ័ព, ប្រទេសជាទីបិទ បិទបាំងដោយកំណាត់ឈើ ជាបន្ទាយរបស់កងទ័ព។

ទ័ល

ទ័លត្រឹមដូចគេចាប់ច្បុច ឬទ័លកើលទើសមិនមានផ្លូវទៅទៀត។

ទ័ល កិរិយាសព្ទ

[ទាល់] toal

ទើសផ្លូវ, ទើសដំណើរ :

ទ័ល គុណនាម

[ទាល់] toal

ដែលក្រីក្រទ្រព្យ, ខ្សត់ទ្រព្យ :

ទ័ល គុណនាម

[ទី-ទាល់] toal

ដែលទាល់ទៅមុខមិនរួច។

ទ័ល គុណនាម

[ទី-ទាល់-ក្រ] toal

ដែលក្រីក្របំផុត :

ទ័ល កិរិយាសព្ទ

[ទាល់-ប៉ុច] toal

ទ័លត្រឹមដូចគេចាប់ច្បុច ឬទ័លកើលទើសមិនមានផ្លូវទៅទៀត។

ទ្យោតិសាស្ត្រ

តម្រាទាយពីផលនៃកម្មល្អ អាក្រក់ ដើម្បីឱ្យដឹងសេចក្ដីចម្រើន សេចក្ដីវិនាសរបស់មនុស្សទាក់ទងនឹងការមើលពន្លឺផ្កាយដុះកន្ទុយជាដើម។

ទ្យោតិសាស្ត្រ នាម

[ទ្យោ-តិ-សាស] tyotesas≈

តម្រាទាយពីផលនៃកម្មល្អ អាក្រក់ ដើម្បីឱ្យដឹងសេចក្ដីចម្រើន សេចក្ដីវិនាសរបស់មនុស្សទាក់ទងនឹងការមើលពន្លឺផ្កាយដុះកន្ទុយជាដើម។

ទ្រ

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្សែពួកមួយ ប្រើខាងកូត ឱ្យឮសូរសព្ទ; ទ្រមានច្រើនប្រភេទ :

ទ្រ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រ] tror

កាន់ទប់ឬដាក់កល់ពីក្រោម :

ទ្រ នាម

[ទ្រ] tror

ឈ្មោះគ្រឿងភ្លេងខ្សែពួកមួយ ប្រើខាងកូត ឱ្យឮសូរសព្ទ; ទ្រមានច្រើនប្រភេទ :

ទ្រគោះ គុ., គុ.កិ.

[ទ្រ-គោះ] trokuoh

ដែលច្រឡោះបោះ, គំរោះ, បោះបោកឥតគួរឥតសម :

ទ្រងាង គុណនាម

[ទ្រ-ងាង] trongeang

ធ្ងាង :

ទ្រងើង គុណនាម

[ទ្រ-ងើង] trongaung

ធ្ងើង :

ទ្រងើល គុណនាម

[ទ្រ-ងើល] trongaul

ដែលទើលងើល :

ទ្រង់ សព្វនាម

[ទ្រង់] trung

(រ.ស.) ព្រះអង្គ :

ទ្រង់ នាម

[ទ្រង់] trung

ទម្រង់, សណ្ឋាន, លំនាំ, រាង, រូប។

ទ្រង់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រង់] trung

ប្រព្រឹត្ត, កាន់, ប្រដាប់, តាក់តែង, (រ.ស.) តាក់តែង :

ទ្រង់ នាម

[លោក-ទ្រង់-បាត] trung

ភិក្ខុសាមណេរដែលនិមន្តបិណ្ឌបាត។

ទ្រង់ទ្រាយ នាម

[ទ្រង់-ទ្រាយ] trongtreay

សណ្ឋាន, រូបរាង, រាងរៅ។

ទ្រតៗ គុ.កិ., គុ.

[ទ្រត-ទ្រត] trot

ដែលបញ្ជច់ជង្គង់បន្ទន់គូទជតៗ :

សមណស័ក្ដិទីរាជាគណៈដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានតាំង តាមលំដាប់ថ្នាក់មាន៤ជាន់គឺ សម្រាប់ឯក, ទោ, ត្រី, ចត្វា ឬរាប់ពីថ្នាក់ក្រោមមុនថា ចត្វា, ត្រី, ទោ, ឯក ក៏បាន; កាលពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ ទ្រទូងសម្រាប់ ឯក ហៅថា ទ្រទូងរ័ត្ន, តែសម័យសព្វថ្ងៃនេះហៅថា រាជាគណៈ ដូចគ្ន

ទ្រទូង កិរិយាសព្ទ

[ទ្រ-ទូង] trotung

លើកដៃទាំងពីរជ្រោងឡើងលើ :

ទ្រទូង នាម ១)

[ទ្រ-ទូង] trotung

កម្ពស់ពីចុងជើងដែលឈរត្រង់ដល់ចុងម្រាមដៃដែលលើកជ្រោងឡើងលើ :

ទ្រទូង នាម ២)

[ទ្រ-ទូង] trotung

ចំនួនភិក្ខុសង្ឃ ៨រូប :

ទ្រទូង នាម ៣)

[ទ្រ-ទូង] trotung

សមណស័ក្ដិទីរាជាគណៈដែលព្រះមហាក្សត្រទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទានតាំង តាមលំដាប់ថ្នាក់មាន៤ជាន់គឺ សម្រាប់ឯក, ទោ, ត្រី, ចត្វា ឬរាប់ពីថ្នាក់ក្រោមមុនថា ចត្វា, ត្រី, ទោ, ឯក ក៏បាន; កាលពីក្នុងបុរាណសម័យយូរហើយ ទ្រទូងសម្រាប់ ឯក ហៅថា ទ្រទូងរ័ត្ន, តែសម័យសព្វថ្ងៃនេះហៅថា រាជាគណៈ ដូចគ្ន

ទ្រទួយ

ដែលមានសណ្ឋានរាង-ង ដូចគេស្ទួយ។

ទ្រទួយ គុណនាម

[ទ្រ-ទួយ] trotuoy

ដែលមានសណ្ឋានរាង-ង ដូចគេស្ទួយ។

ទ្រទេស

ល្វាសល្វន់សមរម្យ (ច្រើននិយាយតែពីក្បាច់ភ្ញី) :

ទ្រទេស គុណនាម

[ទ្រ-ទេស] trotes

ល្វាសល្វន់សមរម្យ (ច្រើននិយាយតែពីក្បាច់ភ្ញី) :

ទ្រទេសទ្រទន់

ទន់ភ្លន់, ល្វាសល្វន់, ល្វតល្វៃ, ញ៉ែងញ៉ង :

ទ្រទេសទ្រទន់ គុណនាម

[ទ្រ-ទេស-ទ្រ-ទន់] trotestroton

ទន់ភ្លន់, ល្វាសល្វន់, ល្វតល្វៃ, ញ៉ែងញ៉ង :

ទ្រទេសទ្រទួយ

ដែលមានរាង ឬបែបភាពស្ទើតត្រដែតដូចគេស្ទួយ។

ទ្រទេសទ្រទួយ គុណនាម

[ទ្រ-ទេស-ទ្រ-ទួយ] trotestrotuoy

ដែលមានរាង ឬបែបភាពស្ទើតត្រដែតដូចគេស្ទួយ។

ទ្រទ្រង់

ជួយទំនុកបម្រុង, រក្សា, ថែទាំ, កាន់កាប់, ប្រើប្រាស់, ចងចាំ :

ទ្រទ្រង់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រ-ទ្រង់] trotrong

ជួយទំនុកបម្រុង, រក្សា, ថែទាំ, កាន់កាប់, ប្រើប្រាស់, ចងចាំ :

ទ្រនង់

ទ្រើសឃ្នង, កាច :

ទ្រនង់ គុណនាម

[ទ្រ-នង់] tronong

ទ្រើសឃ្នង, កាច :

ទ្រនល់

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ ឬដោយដីស្អិតដុតឱ្យឆ្អិន មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់វាយក្អម, ឆ្នាំង បន្ទុលពីខាងក្នុង :

ទ្រនល់ នាម

[ទ្រ-នល់] tronol

ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ ឬដោយដីស្អិតដុតឱ្យឆ្អិន មានសណ្ឋានមូលសម្រាប់វាយក្អម, ឆ្នាំង បន្ទុលពីខាងក្នុង :

ទ្រនាប់

ទាបសម មិនទាបហួស :

ទ្រនាប់ នាម

[ទ្រ-នាប់] troneab

ដែកបួនជ្រុងសម្រាប់រងញញួរ ឬអ្វីៗសម្រាប់ទ្រាប់សម្រាប់រង, ប្រដាប់សម្រាប់ទ្រាប់ :

ទ្រនាប់ គុណនាម

[ទ្រ-នាប់] troneab

ទាបសម មិនទាបហួស :

ទ្រនាប់ជើង

ប្រដាប់ក្រៅពីស្បែក សម្រាប់ពាក់ដូចស្បែកជើង :

ទ្រនាប់ជើង នាម

[ទ្រ-នាប់-ជើង] troneabchaung

ប្រដាប់ក្រៅពីស្បែក សម្រាប់ពាក់ដូចស្បែកជើង :

ទ្រនិច

(ប.ព.) សញ្ញាពិសេសមួយនៅលើអេក្រង់មានរូបសណ្ឋានដូចជាក្បាលព្រួញ, បន្ទាត់, ប្រអប់, ចតុកោណ... ហើយលោតភ្លឹបភ្លែតៗតាមចលនាកណ្ដុរ។

ទ្រនិច នាម ១)

[ទ្រ-និច] tronich

អវយវៈស្រួចមុតមានពិស ដែលមាននៅកន្ទុយសត្វសម្រាប់ទិច :

ទ្រនិច នាម ២)

[ទ្រ-និច] tronich

ដែកឬអ្វីៗដែលមានសណ្ឋានស្រួចឆ្មារ ស្រដៀងនឹងទ្រនិចសត្វទាំងនោះ ក៏ហៅថា ទ្រនិច ដែរ :

ទ្រនិច នាម

[ទ្រ-និច] tronich

(ប.ព.) សញ្ញាពិសេសមួយនៅលើអេក្រង់មានរូបសណ្ឋានដូចជាក្បាលព្រួញ, បន្ទាត់, ប្រអប់, ចតុកោណ... ហើយលោតភ្លឹបភ្លែតៗតាមចលនាកណ្ដុរ។

ទ្រនឹប

រង្វាន់គ្រូមើលជំងឺ :

ទ្រនឹប នាម

[ទ្រ-នឹប] tronueb

រង្វាន់គ្រូមើលជំងឺ :

ទ្រនុង

ឆ្អឹងខ្នងសត្វ ឬឆ្អឹងអ្វីទាំងឡាយដែលមានសណ្ឋានឡើងខ្ពស់ទទុង :

ទ្រនុង នាម

[ទ្រ-នុង] tronung

ឆ្អឹងខ្នងសត្វ ឬឆ្អឹងអ្វីទាំងឡាយដែលមានសណ្ឋានឡើងខ្ពស់ទទុង :

ទ្រនុល

(ម.ព. ទ្រនល់)។

ទ្រនុល នាម

[ទ្រ-នុល] tronul

(ម.ព. ទ្រនល់)។

ទ្រនូល

ចំនួនអ្វីៗដែលល្មមទូលរួច, អ្វីៗដែលគេទូលលើក្បាល :

ទ្រនូល នាម

[ទ្រ-នូល] tronul

ចំនួនអ្វីៗដែលល្មមទូលរួច, អ្វីៗដែលគេទូលលើក្បាល :

ទ្រនើរ

ទីសម្រាប់បន្ទើរ, ធ្នើរ (ច្រើនប្រើ ធ្នើរ ជាង)។

ទ្រនើរ នាម

[ទ្រ-នើ] tronaur

ទីសម្រាប់បន្ទើរ, ធ្នើរ (ច្រើនប្រើ ធ្នើរ ជាង)។

ទ្រនេល

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ ពួកត្រីឆ្លាំង :

ទ្រនេល នាម

[ទ្រ-នេល] tronel

ឈ្មោះត្រីរំអិលមួយប្រភេទ ពួកត្រីឆ្លាំង :

ទំយើ គុ., ន.

ទំហាត់ នាម

ទំហឹង នាម ១)

ទំហឹង នាម ២)

ទំហួន នាម

ទំហេង នាម

ទំហែង នាម

ទំហំ នាម ១)

ទំហំ នាម ២)

ទំហំ នាម

ទះ កិរិយាសព្ទ

ទះ កិរិយាសព្ទ

ទះកាច់ នាម

ទះឆេះ នាម

ទៈបាន គុណកិរិយា

ទ័ព នាម

ទ័ព នាម

ទ័ព នាម

ទ័ព នាម

ទ័ពទាយ នាម

ទ័ល កិរិយាសព្ទ

ទ័ល គុណនាម

ទ័ល គុណនាម

ទ័ល គុណនាម

ទ័ល កិរិយាសព្ទ

ទ្យោតិសាស្ត្រ នាម

ទ្រ កិរិយាសព្ទ

ទ្រ នាម

ទ្រគោះ គុ., គុ.កិ.

ទ្រងាង គុណនាម

ទ្រងើង គុណនាម

ទ្រងើល គុណនាម

ទ្រង់ សព្វនាម

ទ្រង់ នាម

ទ្រង់ កិរិយាសព្ទ

ទ្រង់ នាម

ទ្រង់ទ្រាយ នាម

ទ្រតៗ គុ.កិ., គុ.

ទ្រទូង កិរិយាសព្ទ

ទ្រទូង នាម ១)

ទ្រទូង នាម ២)

ទ្រទូង នាម ៣)

ទ្រទួយ គុណនាម

ទ្រទេស គុណនាម

ទ្រទេសទ្រទន់ គុណនាម

ទ្រទេសទ្រទួយ គុណនាម

ទ្រទ្រង់ កិរិយាសព្ទ

ទ្រនង់ គុណនាម

ទ្រនល់ នាម

ទ្រនាប់ នាម

ទ្រនាប់ គុណនាម

ទ្រនាប់ជើង នាម

ទ្រនិច នាម ១)

ទ្រនិច នាម ២)

ទ្រនិច នាម

ទ្រនឹប នាម

ទ្រនុង នាម

ទ្រនុល នាម

ទ្រនូល នាម

ទ្រនើរ នាម

ទ្រនេល នាម