Khmer Dictionary

ទ្រាន់

រអាដៃនឿយណាយមិនចង់លូកដៃកាន់ការនោះតទៅទៀត។

ទ្រាន់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាន់] trean

ធុញណាយនឹងអាហារចំណីដដែលៗ មិនចង់បរិភោគឬដោយធ្វើអ្វីៗហួសកម្លាំង នាំឱ្យមានចិត្តមិនចង់ធ្វើតទៅទៀត :

ទ្រាន់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាន់-ចិត] trean

ធុញចិត្ត, មានចិត្តធុញទ្រាន់។

ទ្រាន់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាន់-ដៃ] trean

រអាដៃនឿយណាយមិនចង់លូកដៃកាន់ការនោះតទៅទៀត។

ទ្រាប នាម

[ទ្រាប] treab

បង្អែមធ្វើដោយអង្ករដំណើប ឬល្ង ជាដើម លាយកូរនឹងទឹកស្ករស្អិត រួចយកមកសង្កត់ជាផែនៗ :

ទ្រាប កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាប] treab

ផ្កាប់មុខគ្របសង្កត់ពីលើ ឬសង្កត់ដោយបាតដៃលើកឈ្នក់ដាក់ផ្ទាប់ទៅផ្ទាល់នឹងផ្ទែភក់ក្នុងទឹក :

ទ្រាប់

រង, កល់ពីក្រោម, ដាក់ទ្រនាប់ :

ទ្រាប់ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាប់] treab

រង, កល់ពីក្រោម, ដាក់ទ្រនាប់ :

ទ្រាយ

ឈ្មោះម្រឹគពួកឈ្លូស។

ទ្រាយ នាម

[ទ្រាយ] treay

គ្រឿងរទេះគោ, រទេះក្របីមានសណ្ឋានងចុងទាំង២ខាង ដាក់ប្រកបត្រង់ខាងមុខខាងក្រោយលើទូករទេះទ្រទ្រពង :

ទ្រាយ នាម

[ទ្រាយ] treay

ឈ្មោះម្រឹគពួកឈ្លូស។

ទ្រាល

អន្លង់តូចៗក្នុងបឹងក្នុងព្រែកសម្រាប់ត្រីនៅ គឺកន្លែងដែលត្រីននៀលទៅមកឱ្យខូង សម្រាប់អាស្រ័យនៅ :

ទ្រាល កិរិយាសព្ទ

[ទ្រាល] treal

ផ្កាប់ខ្លួនឱ្យដិតដល់ផ្ទៃ :

ទ្រាល នាម

[ទ្រាល] treal

អន្លង់តូចៗក្នុងបឹងក្នុងព្រែកសម្រាប់ត្រីនៅ គឺកន្លែងដែលត្រីននៀលទៅមកឱ្យខូង សម្រាប់អាស្រ័យនៅ :

ទ្រាស

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ទ្រាស នាម

[ទ្រាស] treas

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ទ្រាំ

ថែជំងឺ, បម្រើជំងឺ :

ទ្រាំ កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ្រាំ] trom

ខំអត់, អត់ធ្មត់ :

ទ្រាំ កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ្រាំ] trom

ថែជំងឺ, បម្រើជំងឺ :

ទ្រាំង

ឈ្មោះលលកមួយប្រភេទសម្បុររលើប មាត្រតូចជាងលលកធម្មតា, មិនចេះរងាវទេ ចេះតែបូលឬបរសូរញាប់រន្ថាន់ :

ទ្រាំង នាម

[ទ្រាំង] treang

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ; ឥឡូវរួមចូលក្នុង ខេត្តតាកែវ ស្រុកទ្រាំងមាន ២គឺ ទ្រាំងត្រើយឯជើង, ទ្រាំងត្រើយត្បូងៗ សព្វថ្ងៃនេះជាអាណាខេត្តកូស័ងស៊ីន រាប់បញ្ចូលក្នុងខេត្តមាត់ជ្រូក (ចូដុក)។

ទ្រាំង នាម

[ទ្រាំង] treang

ឈ្មោះតចសារព្រឹក្សមួយប្រភេទ (សន្តានជ្រៃ) មានធាងវែងៗ មានស្លឹកប្រើការបានច្រើនយ៉ាងគឺ ប្រើការចារសាស្ត្រាហៅថា ស្លឹករឹត; ប្រើការដោយយកទ្រនុងស្លឹកវាច្រៀកធ្វើជាកន្លាស់ដោតខ្ទាស់ស្លឹកខ្ចីៗ សៗ គ្របបន្តិចៗលើគ្នាឱ្យបានជាបន្ទះវែងៗ ធំៗ សម្រាប់ប្រក់ឬបាំងហៅថា ភ្ជល់ (មិនជាប់បានយូ

ទ្រាំង នាម

[ទ្រាំង] treang

ឈ្មោះលលកមួយប្រភេទសម្បុររលើប មាត្រតូចជាងលលកធម្មតា, មិនចេះរងាវទេ ចេះតែបូលឬបរសូរញាប់រន្ថាន់ :

ទ្រាំតែ

អត់ធ្មត់ រង់ចាំដល់កំណត់ត្រឹមពេលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទៅបាន :

ទ្រាំតែ ឈ.

[ទ្រាំ-តែ] treaumtae≈

អត់ធ្មត់ រង់ចាំដល់កំណត់ត្រឹមពេលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទៅបាន :

ទ្រាំទ្រ

ថែរក្សាជំងឺដោយទទួលភារៈពេញបន្ទុក :

ទ្រាំទ្រ កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ្រាំ-ទ្រ] troamr

ទប់ទល់, គាំពារ, ខំអត់ធន់ពេញបន្ទុក, ខំប្រឹងទទួលកិច្ចគ្រប់ប្រភេទ។

ទ្រាំទ្រ កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ្រាំ-ទ្រ] troamr

ថែរក្សាជំងឺដោយទទួលភារៈពេញបន្ទុក :

ទ្រាំទ្រឹស្តិ

ក្រអឺតក្រទម, ដំអក់, ទម្រន់, ក្រាញដោយប្រកាន់ទិដ្ឋិអស្មិមានះ; ស្ទាក់ស្ទើរ, ស្ទើរចង់ស្ទើរទេ, ទាំងទាល់ :

ទ្រាំទ្រឹស្តិ កិ., គុ.កិ.

[ទ្រាំ-ទ្រឹស] (ជើង ត)] treaumtroes](cheungt)a≈

ក្រអឺតក្រទម, ដំអក់, ទម្រន់, ក្រាញដោយប្រកាន់ទិដ្ឋិអស្មិមានះ; ស្ទាក់ស្ទើរ, ស្ទើរចង់ស្ទើរទេ, ទាំងទាល់ :

ទ្រីបស្រូវ

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូងដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ ស្តង់ស្ហេតូទ្រីប ប៊ីហ្វ័រមីស ស្ថិតក្នុងសន្តានទ្រីពីដេ :

ទ្រីបស្រូវ នាម

[ទ្រីប-ស្រូវ] tribsruv≈

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូងដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ ស្តង់ស្ហេតូទ្រីប ប៊ីហ្វ័រមីស ស្ថិតក្នុងសន្តានទ្រីពីដេ :

ទ្រីប៉ាណូសូម

(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតប្រូតូសូអ៊ែស្ថិតក្នុងប្រភេទទ្រីប៉ាណូសូម៉ា សន្តានទ្រីប៉ាណូសូម៉ាទីដេ :

ទ្រីប៉ាណូសូម នាម

[ទ្រី-ប៉ា-ណូ-សូម] tribanousoum≈

(បសុ.) ជំងឺបង្កដោយបរាសិតប្រូតូសូអ៊ែស្ថិតក្នុងប្រភេទទ្រីប៉ាណូសូម៉ា សន្តានទ្រីប៉ាណូសូម៉ាទីដេ :

ទ្រីមទ្រម

(ម.ព. ទទ្រីមទទ្រម)។

ទ្រីមទ្រម គុណកិរិយា

[ទ្រីម-ទ្រម] trimtorm≈

(ម.ព. ទទ្រីមទទ្រម)។

ទ្រីលាន

ចំនួន ១០០០ប៊ីលាន ស្មើនឹង ១សែនកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១២)។

ទ្រីលាន គុណនាម

[ទ្រី-លាន] trilean≈

ចំនួន ១០០០ប៊ីលាន ស្មើនឹង ១សែនកោដិតាមបកតិសំខ្យាខ្មែរបុរាណ (មានសូន្យ១២)។

ទ្រីសឺណែឡូស

ជំងឺបង្កដោយបរាសិតទ្រីសឺណែឡា ស្ថិតក្នុងសន្តានទ្រីសឺណែលីដេ ប្រភេទទ្រីសឺណែឡាស្ពៀរ៉ាលីស :

ទ្រីសឺណែឡូស នាម

[ទ្រី-សឺ-ណែ-ឡូស] triseunaelous≈

ជំងឺបង្កដោយបរាសិតទ្រីសឺណែឡា ស្ថិតក្នុងសន្តានទ្រីសឺណែលីដេ ប្រភេទទ្រីសឺណែឡាស្ពៀរ៉ាលីស :

ទ្រឹង

ឈប់ស្ងៀម, ដំអក់, ក្រាញដោយរឹងត្អឹង :

ទ្រឹង កិ., គុ.កិ.

[ទ្រឹង] trueng

ឈប់ស្ងៀម, ដំអក់, ក្រាញដោយរឹងត្អឹង :

ទ្រឹស្ដី

(ម.ព. ទ្រឹស្ដិ)។

ទ្រឹស្ដី នាម

[ទ្រឹស-ស្ដី] (ជើង ត អានជា ដ)] truesdei

(ម.ព. ទ្រឹស្ដិ)។

ទ្រឹស្ដីធៀប

ទ្រឹស្ដីដែលពន្យល់អំពីលក្ខណៈនៃវត្ថុនៅក្នុងលំហនិងពេល។

ទ្រឹស្ដីធៀប នាម

[ទ្រឹស-ស្ដី-ធៀប] (ជើង ត អានជា ដ)] troessdeithieb](cheungtaaanchead)a≈

ទ្រឹស្ដីដែលពន្យល់អំពីលក្ខណៈនៃវត្ថុនៅក្នុងលំហនិងពេល។

ទ្រឹស្ដីបទ

(គណិត.) បកាសន៍ជាក់លាក់ដែលអាចបង្ហាញថាពិតតាមរយៈការបកស្រាយបញ្ជាក់និងបានកត់ត្រាទុក។

ទ្រឹស្ដីបទ នាម

[ទ្រឹស-ស្ដី-បត់] (ជើង ត អានជា ដ)] troessdeibt]a(cheungtaaanchead)a≈

(គណិត.) បកាសន៍ជាក់លាក់ដែលអាចបង្ហាញថាពិតតាមរយៈការបកស្រាយបញ្ជាក់និងបានកត់ត្រាទុក។

ទ្រឹស្តិ

ពាក្យនេះ សព្វថ្ងៃប្រើជា ទ្រឹស្ដី (ជើង ដ) គឺការឃើញដោយភ្នែក ឬការយល់ឃើញដោយគំនិតប្រាជ្ញាយោបល់, គោលការណ៍ដែលពន្យល់ចង្អុលប្រាប់នូវដំណើរទំនងនៃកិច្ចការទាំងពួងដែលត្រូវធ្វើយ៉ាងណាៗ :

ទ្រឹស្តិ នាម

[ទ្រឹស] (ជើង ត)] troes](cheungt)a≈

ពាក្យនេះ សព្វថ្ងៃប្រើជា ទ្រឹស្ដី (ជើង ដ) គឺការឃើញដោយភ្នែក ឬការយល់ឃើញដោយគំនិតប្រាជ្ញាយោបល់, គោលការណ៍ដែលពន្យល់ចង្អុលប្រាប់នូវដំណើរទំនងនៃកិច្ចការទាំងពួងដែលត្រូវធ្វើយ៉ាងណាៗ :

ទ្រឹស្តិស្មូរ

ច្រើនយកសេចក្ដីថា កំណាញ់ស្វិត គឺកំណាញ់ក្រៅតម្រា។

ទ្រឹស្តិស្មូរ គុ., ន.

[ទ្រឹស-ស្មូ] (ជើង ត)] troessmu](cheungt)a≈

ដែលប្រកាន់ទិដ្ឋិព្រមទាំងមានចិត្តស្មូរផង :

ទ្រឹស្តិស្មូរ នាម

[ទ្រឹស-ស្មូ] (ជើង ត)] troessmu](cheungt)a≈

ច្រើនយកសេចក្ដីថា កំណាញ់ស្វិត គឺកំណាញ់ក្រៅតម្រា។

ទ្រុង

ប្រដាប់សម្រាប់ដាក់, សម្រាប់ប្រស់, សម្រាប់ខាំងសត្វទាំងឡាយ :

ទ្រុង នាម

[ទ្រុង] trung

ប្រដាប់សម្រាប់ដាក់, សម្រាប់ប្រស់, សម្រាប់ខាំងសត្វទាំងឡាយ :

ទ្រុឌ

(ព.ប្រ.) រាងកាយដែលចាស់គ្រាំគ្រាណាស់។

ទ្រុឌ កិរិយាសព្ទ

[ទ្រុត] trud

ស្រុត, ស្រុតចុះ, លិចចុះ; ផតខូងចុះ :

ទ្រុឌ គុណនាម

[ទ្រុឌ-ទ្រោម] trud

ទ្រុឌផងទ្រោមផង។

ទ្រុឌ គុណនាម

[ទ្រុឌ-ទ្រោម] trud

(ព.ប្រ.) រាងកាយដែលចាស់គ្រាំគ្រាណាស់។

ទ្រុប

ដែលដុះស្ដុក, ក្រាស់, ជិត :

ទ្រុប គុ., គុ.កិ.

[ទ្រុប] trub

ដែលដុះស្ដុក, ក្រាស់, ជិត :

ទ្រុបៗ

សូរឮដោយដើរជាន់លើអ្វីៗឬទះ, គោះអ្វីៗដែលផុស, ដែលទន់មិនហាប់, មិនណែន។

ទ្រុបៗ ឧទានសព្ទ

[ទ្រុប-ទ្រុប] trub

សូរឮដោយដើរជាន់លើអ្វីៗឬទះ, គោះអ្វីៗដែលផុស, ដែលទន់មិនហាប់, មិនណែន។

ទ្រុម

ឈើ, ដើមឈើ។ ខ្មែរយើងច្រើននិយាយថា ស៊ុមទ្រុម។

ទ្រុម គុណនាម

[ទ្រុម] trum

ដែលមានឈើដុះទ្រុបទ្រុល, សុបប្រឡុប :

ទ្រុម នាម

[ទ្រុម] trum

ឈើ, ដើមឈើ។ ខ្មែរយើងច្រើននិយាយថា ស៊ុមទ្រុម។

ទ្រុយ

ពាយដោយមានតែស្លឹកស្រោបគុម្ពមានផ្លែបន្តិចបន្តួច (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក) :

ទ្រុយ កិ., គុ.

[ទ្រុយ] truy

ពាយដោយមានតែស្លឹកស្រោបគុម្ពមានផ្លែបន្តិចបន្តួច (ប្រើតាមទម្លាប់ដោយស្រុក) :

ទ្រុល

ដែលដុះស្ដុកជិតណាស់ :

ទ្រុល គុណកិរិយា

[ទ្រុល] trul

ដែលច្រើន, ក្រាស់, ញឹក :

ទ្រុល គុណនាម

[ទ្រុប-ទ្រុល] trul

(ម.ព. ទ្រុលទ្រុប)។

ទ្រុល គុណកិរិយា

[ទ្រុល-ទ្រុប] trul

ដែលដុះស្ដុកជិតណាស់ :

ទ្រុស្ត

ប្រទូស្ដ, ធ្វើអាក្រក់ :

ទ្រុស្ត កិរិយាសព្ទ

[ទ្រុស] (ជើង ត)] trus](cheungt)a≈

ប្រទូស្ដ, ធ្វើអាក្រក់ :

ទ្រុស្តសីល

ដែលមានសីលមិនបរិសុទ្ធ :

ទ្រុស្តសីល គុណនាម

[ទ្រុស-សិល] (ជើង ត)] trussel](cheungt)a≈

ដែលមានសីលមិនបរិសុទ្ធ :

ទ្រុះ

អ្នកបៀតបៀន; ដែលរករឿងបៀតបៀន :

ទ្រុះ កិរិយាសព្ទ a

[ទ្រុះ] truh

បៀតបៀន, ព្យាយាមរករឿងបៀតបៀន, ស្អប់, ចងគំនុំ។

ទ្រុះ គុ., ន. b

[ទ្រុះ] truh

អ្នកបៀតបៀន; ដែលរករឿងបៀតបៀន :

ទ្រូ

ប្រដាប់នេសាទធ្វើដោយបន្ទោះឫស្សីក្រងរាងប៉ោងកណ្ដាលមានប្រឹសនៅខាងចំហៀង :

ទ្រូ នាម

[ទ្រូ] tru

ប្រដាប់នេសាទធ្វើដោយបន្ទោះឫស្សីក្រងរាងប៉ោងកណ្ដាលមានប្រឹសនៅខាងចំហៀង :

ទ្រូង

ទីកណ្ដាលដងព្រៃ។

ទ្រូង នាម

[ទ្រូង] trung

អវយវៈមនុស្សត្រង់ប៉ែកខាងមុខ ពីក្រោមដងកាំបិតចុះមកចុងដង្ហើម; អវយវៈរបស់សត្វតិរច្ឆានទ្វេបាទ ឬចតុប្បាទត្រង់ប៉ែកខាងលើពោះ។

ទ្រូង នាម ១)

[ទ្រូង-ផ្លូវ] trung

ទីចំកណ្ដាលដងផ្លូវ។

ទ្រូង នាម ២)

[ទ្រូង-ផ្លូវ] trung

គំនូស ឬបរិក្ខារខណ្ឌបែងចែកទិសចរាចរណ៍លើដងផ្លូវ :

ទ្រូង នាម

[ទ្រូង-ព្រៃ] trung

ទីកណ្ដាលដងព្រៃ។

ទ្រូលាវ

(ព.ទ.បុ.) ជាពាក្យនិយាយសំដៅមនុស្សដែលមានលាភចូលមកពីទីផ្សេងៗឥតអាក់ ប្រៀបដូចទ្រូលាវដែលត្រូវត្រីតាមប្រឹសទាំងពីរ។

ទ្រូលាវ នាម

[ទ្រូ-លាវ] truleav

ទ្រូមានប្រឹស ២គឺលើ ១ក្រោម ១, ប្រឹសលើមានមុខទៅខាងលើ, ប្រឹសក្រោមមានមុខមកខាងក្រោម (ធ្វើតាមបែបទ្រូរបស់លាវ)។

ទ្រូលាវ នាម

[ទ្រូ-លាវ] truleav

(ព.ទ.បុ.) ជាពាក្យនិយាយសំដៅមនុស្សដែលមានលាភចូលមកពីទីផ្សេងៗឥតអាក់ ប្រៀបដូចទ្រូលាវដែលត្រូវត្រីតាមប្រឹសទាំងពីរ។

ទ្រួក

សឹករេចរឹល, រង្គោះរង្គើ :

ទ្រួក កិ., គុ.

[ទ្រួក] truok

សឹករេចរឹល, រង្គោះរង្គើ :

ទ្រួស

(ម.ព. ត្រួស{¥¥}២{££})។

ទ្រួស កិរិយាសព្ទ

[ទ្រួស] truos

(ម.ព. ត្រួស១)។

ទ្រួស នាម

[ទ្រួស] truos

(ម.ព. ត្រួស២)។

ទ្រួសៗ

(ម.ព. ត្រួសៗ)។

ទ្រួសៗ គុណកិរិយា

[ទ្រួស-ទ្រួស] truos

(ម.ព. ត្រួសៗ)។

ទ្រើង

ឈ្មោះត្រសក់ ឬសណ្ដែកដែលឡើងទ្រើង :

ទ្រើង នាម ១)

[ទ្រើង] traung

រាន, សម្រាស់, ជន្លង់តូច សម្រាប់ឱ្យដំណាំវល្លិវារ, ព័ទ្ធឡើង :

ទ្រើង នាម ២)

[ទ្រើង] traung

ឈ្មោះត្រសក់ ឬសណ្ដែកដែលឡើងទ្រើង :

ទ្រើតៗ

ដែលមានលំនាំញាក់ទទាក់លោតៗអើតៗ :