វចនានុក្រមខ្មែរ

ទ្រើតៗ គុណកិរិយា

[ទ្រើត-ទ្រើត] traut

ដែលមានលំនាំញាក់ទទាក់លោតៗអើតៗ :

ទ្រើស

ឡើងចិត្តព្រោះទម្រើសឬព្រោះនៅស្រណុក។

ទ្រើស គុណនាម

[ទ្រើស] traus

ដែលធំជាងគ្នាតែបន្តិចបន្តួច :

ទ្រើស គុណនាម

[ទ្រើស-កំ-ឡាំង] traus

ដែលឡើងកម្លាំង។

ទ្រើស គុណនាម

[ទ្រើស-ចិត] traus

ឡើងចិត្តព្រោះទម្រើសឬព្រោះនៅស្រណុក។

ទ្រើសឃ្នង

ដែលឃ្នើសឃ្នង :

ទ្រើសឃ្នង គុណនាម

[ទ្រើស-ឃ្នង] trauskhnong

ដែលឃ្នើសឃ្នង :

ទ្រើសទ្រង់

ដែលមានមាត្រទ្រង់ទ្រើសជាង (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ទ្រើសទ្រង់ គុណនាម

[ទ្រើស-ទ្រង់] traustrong

ដែលមានមាត្រទ្រង់ទ្រើសជាង (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ)។

ទ្រៀក

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ទ្រៀក នាម

[ទ្រៀក] triek

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ។

ទ្រៀល

ឈ្មោះឈើតូចនិងវល្លិដើមរឹង មាន ២ប្រភេទគឺ ទ្រៀលស្វា មានដើមតូចៗដុះបែកជាគុម្ពធំៗ មានផ្លែតូចៗជាចង្កោមៗ ស្រដៀងនឹងផ្លែជើងចាបតូច ផ្លែទុំមានសម្បុរក្រហមបរិភោគបាន មានរសផ្អែមស្រទន់បន្តិច; ទ្រៀលដោះក្របី មានដើមជាវល្លិថ្លោសៗសាច់រឹង ឡើងតោងដើមឈើខ្ពស់មានផ្លែថ្លោសៗ ប៉ុនៗដោះក្របីញ

ទ្រៀល នាម

[ទ្រៀល] triel

ឈ្មោះឈើតូចនិងវល្លិដើមរឹង មាន ២ប្រភេទគឺ ទ្រៀលស្វា មានដើមតូចៗដុះបែកជាគុម្ពធំៗ មានផ្លែតូចៗជាចង្កោមៗ ស្រដៀងនឹងផ្លែជើងចាបតូច ផ្លែទុំមានសម្បុរក្រហមបរិភោគបាន មានរសផ្អែមស្រទន់បន្តិច; ទ្រៀលដោះក្របី មានដើមជាវល្លិថ្លោសៗសាច់រឹង ឡើងតោងដើមឈើខ្ពស់មានផ្លែថ្លោសៗ ប៉ុនៗដោះក្របីញ

ទ្រៀស

(ម.ព. គ្រៀស)។

ទ្រៀស នាម

[ទ្រៀស] tries

បន្ទោះលប :

ទ្រៀស នាម

[ទ្រៀស] tries

(ម.ព. គ្រៀស)។

ទ្រេត

ដែលទេរ, ជ្រេ :

ទ្រេត គុណនាម

[ទ្រេត] tret

ដែលទេរ, ជ្រេ :

ទ្រេតទ្រោត

ងេកងោក, ដែលទេរងាកទៅខាងនេះម្ដងទៅខាងនោះម្ដង :

ទ្រេតទ្រោត គុ.កិ., គុ.

[ទ្រេត-ទ្រោត] trettrout

ងេកងោក, ដែលទេរងាកទៅខាងនេះម្ដងទៅខាងនោះម្ដង :

ទ្រេល

គំនរអ្វីៗដែលកើតដោយធ្លាយឬដោយស្រាវដាក់ :

ទ្រេល កិ., គុ.កិ.

[ទ្រេល] trel

ធ្លាយជ្រាលចេញមក :

ទ្រេល នាម

[ទ្រេល] trel

គំនរអ្វីៗដែលកើតដោយធ្លាយឬដោយស្រាវដាក់ :

ទ្រែម

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទ្រម :

ទ្រែម បុព្វបទ

[ទ្រែម] treaem

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ទ្រម :

ទ្រែលទ្រល

ដែលត្រេះត្រុះ, ដែលគ្រលែះគ្រលស ទៅត្រង់នេះខ្លះ ត្រង់នោះខ្លះ ដូចជាឥតមានការអ្វីនឹងធ្វើ :

ទ្រែលទ្រល គុ., គុ.កិ.

[ទ្រែល-ទ្រល] treaeltrol

ដែលត្រេះត្រុះ, ដែលគ្រលែះគ្រលស ទៅត្រង់នេះខ្លះ ត្រង់នោះខ្លះ ដូចជាឥតមានការអ្វីនឹងធ្វើ :

ទ្រោប

ពោប, ក្រុងពីលើ :

ទ្រោប កិរិយាសព្ទ

[ទ្រោប] troub

ពោប, ក្រុងពីលើ :

ទ្រោម

ក្រាប, ដួលក្រាប :

ទ្រោម កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ្រោម] troum

លុតក្រាប (ដំរី) :

ទ្រោម កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ្រោម] troum

ស្រុតចុះ, ស្រកចុះ :

ទ្រោម កិរិយាសព្ទ ៣)

[ទ្រោម] troum

ក្រាប, ដួលក្រាប :

ទ្រោម!

សូរសម្ដីបង្គាប់ដំរីឱ្យក្រាប គឺឱ្យលុតជើងមុខទាំង២ចុះ ឱ្យបន្ទាបជើងក្រោយទាំង២ដើម្បីលាងទឹកវាជាដើម។

ទ្រោម! ឧទានសព្ទ

[ទ្រោម] trom≈

សូរសម្ដីបង្គាប់ដំរីឱ្យក្រាប គឺឱ្យលុតជើងមុខទាំង២ចុះ ឱ្យបន្ទាបជើងក្រោយទាំង២ដើម្បីលាងទឹកវាជាដើម។

ទ្រោល

រងាវរន្ថាន់ (លលក) :

ទ្រោល កិរិយាសព្ទ

[ទ្រោល] troul

បំភ្លឺ, ជ្រោងបំភ្លឺដោយពន្លឺភ្លើងចន្លុះ, ភ្លើងគប់ ឬចង្កៀង :

ទ្រោល កិរិយាសព្ទ ១)

[ទ្រោល] troul

បោលពេញទំហឹង :

ទ្រោល កិរិយាសព្ទ ២)

[ទ្រោល] troul

(ព.ប្រ.) ខំដើរពេញទំហឹងឬខំធ្វើការពេញកម្លាំង :

ទ្រោល កិរិយាសព្ទ

[ទ្រោល] troul

រងាវរន្ថាន់ (លលក) :

ទ្វន្ទ

គូ។

ទ្វន្ទ គុ.កិ., គុ.

[ទ្វ័ន] tvontor

ទាំងគូ (ប្រើតែខាងកាព្យ)។

ទ្វន្ទ នាម

[ទ្វ័ន] tvontor

គូ។

ទ្វន្ទយុធ

ការតយុធគ្នា, ប្រឡូកគ្នាតតួ។

ទ្វន្ទយុធ នាម

[ទ្វ័ន-ទៈ-យុត] tvontoyuth

ការតយុធគ្នា, ប្រឡូកគ្នាតតួ។

ទ្វន្ទ្វយុធ

(ម.ព. ទ្វន្ទយុធ)។

ទ្វន្ទ្វយុធ នាម

[ទ្វ័ន-ទ្វៈ-យុត] tovntveakyut≈

(ម.ព. ទ្វន្ទយុធ)។

ទ្វយវាទ

សម្ដីពីរពាក្យ; សម្ដីដែលមានន័យជាពីរប្រភេទ។

ទ្វយវាទ នាម

[ទ្វៈ-យៈ-វាត] tvoyoveat

សម្ដីពីរពាក្យ; សម្ដីដែលមានន័យជាពីរប្រភេទ។

ទ្វាទស

ដប់ពីរ (១២)។

ទ្វាទស គុណនាម

[ទ្វា-ទស់] tveatos

ដប់ពីរ (១២)។

ទ្វាទសកៈ

ចំនួន១២ឬមួយឡូ។

ទ្វាទសកៈ នាម

[ទ្វា-ទស់-សៈ-កៈ] tveatsasakkak≈

ចំនួន១២ឬមួយឡូ។

ទ្វាទសមាស

ខែទាំងដប់ពីរ; មួយខួបខែ គឺមួយឆ្នាំ។ ក្នុងកម្ពុជប្រទេសយើង, ប្រើជាឈ្មោះបុណ្យឬព្រះរាជពិធីមួយ ដែលធ្វើក្នុងមួយខែម្ដង ជាទំនៀមតាមរាជប្រពៃណី :

ទ្វាទសមាស នាម

[ទ្វា-ទៈ-សៈ-មាស] ឬ [ទ្វា-ទស់-សៈ-មាស] tveatosmeas

ខែទាំងដប់ពីរ; មួយខួបខែ គឺមួយឆ្នាំ។ ក្នុងកម្ពុជប្រទេសយើង, ប្រើជាឈ្មោះបុណ្យឬព្រះរាជពិធីមួយ ដែលធ្វើក្នុងមួយខែម្ដង ជាទំនៀមតាមរាជប្រពៃណី :

ទ្វាទសវត្សរ៍

ឆ្នាំទាំងដប់ពីរ; មួយខួបឆ្នាំ; មួយទ្វាទសវត្សរ៍ គឺមួយខួបឆ្នាំ។

ទ្វាទសវត្សរ៍ នាម

[ទ្វា-ទៈ-សៈ-វ័ត] tveatosavot

ឆ្នាំទាំងដប់ពីរ; មួយខួបឆ្នាំ; មួយទ្វាទសវត្សរ៍ គឺមួយខួបឆ្នាំ។

ទ្វារ

ប្រដាប់ធ្វើពីលោហៈ រាងសំប៉ែតពីរផ្នត់ មានរន្ធ មានបន្លួញញីឈ្មោលដើម្បីភ្ជាប់ទ្វារទៅនឹងមេទ្វារសម្រាប់បើកបិទ :

ទ្វារ នាម ១)

[ទ្វា] tvea

ច្រកមានសន្ទះឬរនាំងសម្រាប់បើកបិទចេញចូល :

ទ្វារ នាម ២)

[ទ្វា] tvea

ច្រកឬប្រហប់ដែលមានភ្នំអមទាំងពីរខាង ឬឈូងសមុទ្រជាដើម ទោះមានកោះឬភ្នំអមទាំងពីរខាងក្ដី មានតែដីគោកអមក្ដី ក៏ហៅ ទ្វារ ដែរ :

ទ្វារ នាម

[ដៃ-ទ្វា] tvea

ផ្នែកនៃទ្វារសម្រាប់ចាប់កាន់ដើម្បីបើកបិទ :

ទ្វារ នាម

[ត្រ-ចៀក-ទ្វា] tvea

ប្រដាប់ធ្វើពីលោហៈ រាងសំប៉ែតពីរផ្នត់ មានរន្ធ មានបន្លួញញីឈ្មោលដើម្បីភ្ជាប់ទ្វារទៅនឹងមេទ្វារសម្រាប់បើកបិទ :

ទ្វារទឹក

មុខទឹកនៅទំនប់ដែលមានទ្វារអាចបើកបិទបង្ហូរទឹកបាន :

ទ្វារទឹក នាម

[ទ្វា-ទឹក] tveatoek≈

មុខទឹកនៅទំនប់ដែលមានទ្វារអាចបើកបិទបង្ហូរទឹកបាន :

ទ្វារធំ

រន្ធគូទ, វច្ចមគ្គ។

ទ្វារធំ នាម

[ទ្វា-ធំ] tveathum≈

រន្ធគូទ, វច្ចមគ្គ។

ទ្វារនាយក

អ្នកត្រួតត្រាទ្វារ (នាយទ្វារ)។

ទ្វារនាយក នាម

[ទ្វា-រៈ-នា-យក់] tvearneayok

អ្នកត្រួតត្រាទ្វារ (នាយទ្វារ)។

ទ្វារបតី

ម្ចាស់ទ្វារ, អ្នកដែលជាធំក្នុងការរក្សាទ្វារ (នាយទ្វារ)។

ទ្វារបតី នាម

[ទ្វា-រៈ-ប៉ៈ-ដី] tvearbotey

ម្ចាស់ទ្វារ, អ្នកដែលជាធំក្នុងការរក្សាទ្វារ (នាយទ្វារ)។

ទ្វារបាល

អ្នករក្សាទ្វារ, អ្នកចាំទ្វារ (ឆ្មាំទ្វារ)។

ទ្វារបាល នាម

[ទ្វា-រៈ-បាល] tvearbal

អ្នករក្សាទ្វារ, អ្នកចាំទ្វារ (ឆ្មាំទ្វារ)។

ទ្វិកនិយម

គោលការណ៍ឬទ្រឹស្ដីទ្វេភាព, ការជឿថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែមានធាតុពីរផ្ទុយគ្នាដូចជា កាយនិងព្រលឹង ល្អនិងអាក្រក់ជាដើម។

ទ្វិកនិយម នាម ១)

[ទ្វិ-កៈ-និ-យំ] tvikakniyum≈

(ទស្សនៈ.) លទ្ធិទស្សនវិជ្ជាដែលទទួលស្គាល់គោលការណ៍ ឬគំនិតពីរ ឬក៏ប្រព័ន្ធពីរផ្សេងគ្នាក្នុងតថភាពតែមួយ។

ទ្វិកនិយម នាម ២)

[ទ្វិ-កៈ-និ-យំ] tvikakniyum≈

(ច្ប.) ទ្រឹស្ដីច្បាប់ដែលបញ្ជាក់ថា ប្រព័ន្ធច្បាប់ជាតិនិងអន្តរជាតិនៅដាច់ដោយឡែកពីគ្នានិងឯករាជ្យពីគ្នា។

ទ្វិកនិយម នាម ៣)

[ទ្វិ-កៈ-និ-យំ] tvikakniyum≈

គោលការណ៍ឬទ្រឹស្ដីទ្វេភាព, ការជឿថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែមានធាតុពីរផ្ទុយគ្នាដូចជា កាយនិងព្រលឹង ល្អនិងអាក្រក់ជាដើម។

ទ្វិកភាព

សភាពដែលមានធាតុពីរ ឬទិដ្ឋភាពពីរ។

ទ្វិកភាព នាម

[ទ្វិ-កៈ-ភាប] tvikakpheab≈

សភាពដែលមានធាតុពីរ ឬទិដ្ឋភាពពីរ។

ទ្វិជក

បក្សី ឬ ហ្វូងបក្សី។

ទ្វិជក នាម

[ទ្វិ-ជក់] tvichok

បក្សី ឬ ហ្វូងបក្សី។

ទ្វិជសត្វ

សត្វដែលកំណើតអំពីស៊ុត។

ទ្វិជសត្វ នាម

[ទ្វិ-ជៈ-ស័ត] tvicheaksta≈

សត្វដែលកំណើតអំពីស៊ុត។

ទ្វិជាករ

(ម.ព. ទ្វិជក)។

ទ្វិជាករ នាម

[ទ្វិ-ជា-ក] tvicheaka≈

(ម.ព. ទ្វិជក)។

ទ្វិទន្ត

សត្វមានភ្លុកពីរ (ដំរី)។

ទ្វិទន្ត នាម

[ទ្វិ-ទ័ន] tviton

សត្វមានភ្លុកពីរ (ដំរី)។

ទ្វិបត្តសត្វ

ពួកសត្វល្អិតមានស្លាបពីរដូចជា រុយ និងឃ្មុំជាដើម។

ទ្វិបត្តសត្វ នាម

[ទ្វិ-ប៉ាត់-តៈ-សាត់] tvibattaksat≈

ពួកសត្វល្អិតមានស្លាបពីរដូចជា រុយ និងឃ្មុំជាដើម។

ទ្វិបថ

ផ្លូវបែកជាពីរ :

ទ្វិបថ នាម

[ទ្វិ-បត់] tviboth

ផ្លូវបែកជាពីរ :

ទ្វិបទ

សត្វមានជើងពីរ (សត្វជើងពីរ), ដែលមានជើងពីរ :

ទ្វិបទ ន., គុ.

[ទ្វិ-បត់] tvibat

សត្វមានជើងពីរ (សត្វជើងពីរ), ដែលមានជើងពីរ :

ទ្វិបាទ

សត្វជើងពីរ; ដែលមានជើងពីរ :

ទ្វិបាទ ន., គុ.

[ទ្វិ-បាត] tvibat

សត្វជើងពីរ; ដែលមានជើងពីរ :

ទ្វិរាប

សត្វដែលផឹកទឹកពីរលើក គឺផឹកដោយប្រមោយមួយលើក ដោយមាត់មួយលើក (ដំរី)។

ទ្វិរាប នាម

[ទ្វិ-រាប] tvireab

សត្វដែលផឹកទឹកពីរលើក គឺផឹកដោយប្រមោយមួយលើក ដោយមាត់មួយលើក (ដំរី)។

ទ្វិលោហនិយម

ការនិយមប្រើលោហធាតុពីរមុខ (ប្រាក់និងមាស) ទុកជាមធ្យោបាយក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរ។

ទ្វិលោហនិយម នាម

[ទ្វិ-លោ-ហៈ-និ-យំ] tvilohakniyum≈

ការនិយមប្រើលោហធាតុពីរមុខ (ប្រាក់និងមាស) ទុកជាមធ្យោបាយក្នុងការផ្លាស់ប្ដូរ។

ទ្វិសប្ដាហៈ នាម a

[ទ្វិ-ស័ប-ប្ដា-ហៈ] tvisbabdahak≈

ពីរសប្ដាហ៍, ពីរអាទិត្យ។

ទ្វិសប្ដាហៈ គុណនាម b

[ទ្វិ-ស័ប-ប្ដា-ហៈ] tvisbabdahak≈

ដែលផ្សាយចេញពីរដងក្នុងមួយអាទិត្យ :