Khmer Dictionary

ទន្ទ្រានខែត្រ នាម

[ទន់-ទ្រាន-ខែត] tnotreankhaet≈

រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ ដើមមូលតូចៗ ដុះលូតឡើងទន្ទ្រានរាលលើរុក្ខជាតិតូចៗឯទៀតៗ ច្រើនដុះនៅព្រៃចម្ការ ឬ ព្រៃរបោះៗ :

ទន្ទ្រាម

ដែលមានដំណើរយ៉ាងលឿន, ស្ទើរដើរ, ស្ទើររត់, ទ្រោលយាងយាវ :

ទន្ទ្រាម គុណកិរិយា

[ទន់-ទ្រាម] tontream

ដែលមានដំណើរយ៉ាងលឿន, ស្ទើរដើរ, ស្ទើររត់, ទ្រោលយាងយាវ :

ទន្លា

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកថ្ងាន់ ច្រើនដុះតែនៅព្រៃរនាម ឬនៅមាត់បឹង, ស្ទឹង, ព្រែក ...។

ទន្លា នាម

[ទន់-លា] tonlea

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ពួកថ្ងាន់ ច្រើនដុះតែនៅព្រៃរនាម ឬនៅមាត់បឹង, ស្ទឹង, ព្រែក ...។

ទន្លាក់

(ម.ព. ទន្លាក់ឈូ)។

ទន្លាក់ នាម

[ទន់-លាក់] tonleak

ទីដែលធ្លាក់ ទន្លាក់ទឹក ទីដែលមានទឹកធ្លាក់ (ទីទៃពី ទម្លាក់)។

ទន្លាក់ នាម

[ទន់-លាក់-ឈូ] tonleak

ទឹកឈូ គឺទីធ្លាក់នៃទឹកដែលមានឮសូរឈូជានិច្ច។

ទន្លាក់ នាម

[ទន់-លាក់-ភ្នំ] tonleak

ជ្រោះដែលមានទឹកធ្លាក់នាភ្នំ។

ទន្លាក់ នាម

[ទឹក-ឈូ] tonleak

(ម.ព. ទន្លាក់ឈូ)។

ទន្លាប់

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រយឹង ដើមខ្មៅ, ផ្លែទុំមានសម្បុរក្រហម, ប្រើជាចំណី ប៉ុន្តែក្នុងប្រទេសយើងច្រើនមានរសចត់ ទាំងផ្លែក៏តូចៗ ផងទៀត។

ទន្លាប់ នាម

[ទន់-លាប់] tonleab

ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងទ្រយឹង ដើមខ្មៅ, ផ្លែទុំមានសម្បុរក្រហម, ប្រើជាចំណី ប៉ុន្តែក្នុងប្រទេសយើងច្រើនមានរសចត់ ទាំងផ្លែក៏តូចៗ ផងទៀត។

ទន្លីង

ឈ្មោះវល្លិធំមួយប្រភេទ ដើមរឹង សម្រាប់ប្រើធ្វើទន្លីងដំរីឬធ្វើជាទោងសែងឈើជាដើម :

ទន្លីង នាម

[ទន់-លីង] tonling

កងធ្វើដោយផ្ដៅឬវល្លិ សម្រាប់ធ្លីងជើងដំរី។

ទន្លីង នាម

[ទន់-លីង] tonling

ឈ្មោះវល្លិធំមួយប្រភេទ ដើមរឹង សម្រាប់ប្រើធ្វើទន្លីងដំរីឬធ្វើជាទោងសែងឈើជាដើម :

ទន្លេ

ទីដែលនៅប្របតាមបណ្ដោយច្រាំងទន្លេ :

ទន្លេ នាម

[ទន់-លេ] tle

មហានទី, ផ្លូវទឹកធំហូរចុះពីភ្នំ និងធ្នារទឹកផ្សេងៗ ប្រជុំមូលមកហូរចេញទៅសមុទ្រ :

ទន្លេ នាម

[មាត់-ទន់-លេ] tle

ទីដែលនៅប្របតាមបណ្ដោយច្រាំងទន្លេ :

ទន្លេតូច

ឈ្មោះនទីមួយ ដែលហូរចេញមកចួបនឹងទន្លេធំ នៅទីមួយអន្លើឈ្មោះ ពាមផ្កាយម្រេច។

ទន្លេតូច នាម

[ទន់-លេ-តូច] tonletouch

ឈ្មោះនទីមួយ ដែលហូរចេញមកចួបនឹងទន្លេធំ នៅទីមួយអន្លើឈ្មោះ ពាមផ្កាយម្រេច។

ទន្លេធំ

ឈ្មោះទន្លេយ៉ាងធំមួយ មានដើមកំណើតនៅភ្នំទីបេត៍ ក្នុងប្រទេសចិនប៉ែកខាងលិច ដែលហូរកាត់ប្រទេសលាវ, ខ្មែរ, កូសាំងស៊ីន ចុះទៅសមុទ្រ; ហៅតាមផែនទីសម័យសព្វថ្ងៃនេះថា ទន្លេមេកុង, សព្វថ្ងៃនេះ អ្នកខ្លះសរសេរជា មេគង្គ ព្រោះគេយល់ថាទន្លេនោះជាមេគង្គា គឺជាមេទឹកធំជាងទន្លេឯទៀតក្នុងប្រទេស

ទន្លេធំ នាម

[ទន់-លេ-ធំ] tonlethum

ឈ្មោះទន្លេយ៉ាងធំមួយ មានដើមកំណើតនៅភ្នំទីបេត៍ ក្នុងប្រទេសចិនប៉ែកខាងលិច ដែលហូរកាត់ប្រទេសលាវ, ខ្មែរ, កូសាំងស៊ីន ចុះទៅសមុទ្រ; ហៅតាមផែនទីសម័យសព្វថ្ងៃនេះថា ទន្លេមេកុង, សព្វថ្ងៃនេះ អ្នកខ្លះសរសេរជា មេគង្គ ព្រោះគេយល់ថាទន្លេនោះជាមេគង្គា គឺជាមេទឹកធំជាងទន្លេឯទៀតក្នុងប្រទេស

ទន្លេបាទី

ឈ្មោះបឹងមួយក្នុងស្រុកបាទី; មានប្រាសាទបុរាណមួយនៅពីខាងត្បូងហៅថា ប្រាសាទតាព្រហ្ម។

ទន្លេបាទី នាម

[ទន់-លេ-បា-ទី] tonlebati

ឈ្មោះបឹងមួយក្នុងស្រុកបាទី; មានប្រាសាទបុរាណមួយនៅពីខាងត្បូងហៅថា ប្រាសាទតាព្រហ្ម។

ទន្លេរពៅ

ឈ្មោះខេត្តចាស់មួយនៅទិសខាងជើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាតំបន់វិញ :

ទន្លេរពៅ នាម

[ទន់-លេ-រ-ពៅ] tonleropov

ឈ្មោះខេត្តចាស់មួយនៅទិសខាងជើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទីរួមខេត្តស្ទឹងត្រែង, សព្វថ្ងៃនេះតាំងជាតំបន់វិញ :

ទន្លេសាប

ឈ្មោះទន្លេមួយដែលតភ្ជាប់ពីចតុម្មុខទៅបឹងទន្លេសាប។

ទន្លេសាប នាម ១)

[ទន់-លេ-សាប] tonlesab

ឈ្មោះបឹងទឹកសាបធំសម្បើមសន្លឹមបាត់ត្រើយស្រដៀងនឹងសមុទ្រនៅខាងទិសពាយព្យក្រុងភ្នំពេញ ជាទីសម្បូរមច្ឆជាតិបំផុតជាងបឹងជាងទីឯទៀតក្នុងលោក។

ទន្លេសាប នាម ២)

[ទន់-លេ-សាប] tonlesab

ឈ្មោះទន្លេមួយដែលតភ្ជាប់ពីចតុម្មុខទៅបឹងទន្លេសាប។

ទន្សង

ឈ្មោះសត្វជើង ៤ពួកក្រពើ ពួកត្រកួត តែតូចជាងក្រពើ ធំជាងត្រកួត។

ទន្សង នាម

[ទន់-សង] tonsong

ឈ្មោះសត្វជើង ៤ពួកក្រពើ ពួកត្រកួត តែតូចជាងក្រពើ ធំជាងត្រកួត។

ទន្សា

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកទ្រាំង ឬ ពួកស្លាព្រៃ :

ទន្សា នាម

[ទន់-សា] tonsea

ដែកមូលឬបួនជ្រុងស្រួចខាងចុង ភ្ជាប់ពីគល់សស្ត្រាមានកាំបិត, ផ្គាក់ជាដើម ជាពន្លួញសម្រាប់ស៊កបញ្ចូលភ្ជ័រភ្ជាប់ក្នុងដងដោយមានមៀនស្រោបពីខាងក្រៅឬឥតមៀនក៏បាន :

ទន្សា នាម

[ទន់-សា] tonsea

(ព.ទ.បុ.) (និយាយពីប្រពន្ធនិងប្ដីអភ័ព្វ)។

ទន្សា នាម

[ទន់-សា] tonsea

ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ពួកទ្រាំង ឬ ពួកស្លាព្រៃ :

ទន្សាយ

ឈ្មោះសត្វតូចជើង ៤មិនផឹកទឹក ផឹកតែសន្សើម, ជាសត្វផ្លាងពិបាកផ្សាំង។

ទន្សាយ នាម

[ទន់-សាយ] tonsay

ឈ្មោះសត្វតូចជើង ៤មិនផឹកទឹក ផឹកតែសន្សើម, ជាសត្វផ្លាងពិបាកផ្សាំង។

ទន្សែ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានដើមសណ្ឋានស្លា ផ្លែមានស្មែង នៅស្រទាប់ធាងមានក្រមរជាផង់ល្អិត។ ទន្សែនេះ, អ្នកលង្កាទ្វីបគេធ្វើផ្កាវាឱ្យស្រក់ទឹកផ្អែមបាន ដូចផ្កាត្នោតដែរ, មុនដំបូង, កាលបើគេស្ទង់ឃើញថាផ្កាវាមានចំណាស់ល្មមគាបបានហើយ, គេធ្វើជណ្ដើរឫស្សីតូចល្មម, ជណ្ដើរនោះមានកាំខាងលើ ២ជាច

ទន្សែ នាម

[ទន់-សែ] tonseae

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានដើមសណ្ឋានស្លា ផ្លែមានស្មែង នៅស្រទាប់ធាងមានក្រមរជាផង់ល្អិត។ ទន្សែនេះ, អ្នកលង្កាទ្វីបគេធ្វើផ្កាវាឱ្យស្រក់ទឹកផ្អែមបាន ដូចផ្កាត្នោតដែរ, មុនដំបូង, កាលបើគេស្ទង់ឃើញថាផ្កាវាមានចំណាស់ល្មមគាបបានហើយ, គេធ្វើជណ្ដើរឫស្សីតូចល្មម, ជណ្ដើរនោះមានកាំខាងលើ ២ជាច

ទន្សោង

ឈ្មោះសត្វជើង ៤ពួកគោព្រៃ។

ទន្សោង នាម

[ទន់-សោង] tonsoung

ឈ្មោះសត្វជើង ៤ពួកគោព្រៃ។

ទប់

ការពារ រារាំង អ្វីមួយកុំឱ្យកើតឡើង :

ទប់ កិរិយាសព្ទ

[ទប់] tub

បិទ, រាំង, ខាំង, ឃាត់, អត់, អត់សង្កត់, គាំ, គាំឱ្យនឹង :

ទប់ កិរិយាសព្ទ

[ទប់-ស្កាត់] tub

ការពារ រារាំង អ្វីមួយកុំឱ្យកើតឡើង :

ទប់ទល់

ទប់ផងទល់ផង, ទល់ឱ្យនឹង, ទល់គាំទ្រ; អត់សង្កត់ :

ទប់ទល់ កិរិយាសព្ទ

[ទប់-ទល់] tobotol

ទប់ផងទល់ផង, ទល់ឱ្យនឹង, ទល់គាំទ្រ; អត់សង្កត់ :

ទព្វបុរស

បុរសអ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ។

ទព្វបុរស នាម

[ទ័ប-ពៈ-បុ-រ៉ស់] tbapeakborsa≈

បុរសអ្នកមានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ។

ទព្វសម្ភារ នាម

[ទ័ប-ពៈ-ស័ម-ភា] tbapeaksmophea≈

(ម.ព. ទព្វសម្ភារៈ)។

ទព្វសម្ភារៈ

គ្រឿងប្រុង គឺគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ផ្គុំ, សម្រាប់ផ្សំ, ដំឡើង ដូចយ៉ាងគ្រឿងគេហដ្ឋាននិងគ្រឿងរទេះជាដើម :

ទព្វសម្ភារៈ នាម

[ទ័ប-ពៈ-ស័ម-ភា-រៈ] topvosampheareak

គ្រឿងប្រុង គឺគ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ផ្គុំ, សម្រាប់ផ្សំ, ដំឡើង ដូចយ៉ាងគ្រឿងគេហដ្ឋាននិងគ្រឿងរទេះជាដើម :

ទព្វៈ

មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ :

ទព្វៈ នាម

[ទ័ប-ពៈ] topveak

គ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ, ទ្រព្យ, សម្បត្តិ, គ្រឿងប្រកបកិច្ចការ, គ្រឿងផ្សំ ...។

ទព្វៈ គុណនាម

[ទ័ប-ពៈ] topveak

មានប្រាជ្ញាឈ្លាសវៃ :

ទម

បញ្ចេញទមគីបញ្ចេញផ្កាដែលហៅថា ទម។

ទម នាម

[ទម] tom

សំណុំផ្កាដូង, ស្លា, ត្នោត, ចេកជាដើម ដែលទើបនឹងចេញលេចឡើង នៅក្ដោបមិនទាន់បែកមិនទាន់រីក :

ទម កិរិយាសព្ទ

[ទម] tom

បញ្ចេញទមគីបញ្ចេញផ្កាដែលហៅថា ទម។

ទមភាព

ភាវៈនៃការទូន្មាន, ដំណើរទូន្មាន :

ទមភាព នាម

[ទៈ-មៈ-ភាប] tompheap

ភាវៈនៃការទូន្មាន, ដំណើរទូន្មាន :

ទមិឡ

ខ្មែរយើងសំដៅថា ដែលមានចិត្តកាច, ដែលកាចអាក្រក់ :

ទមិឡ នាម a

[ទៈ-មិល-តាមទម្លាប់ថា-ទ្មិល] tomil

ពួកមនុស្សជាតិមួយនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ទិសនិរតីប៉ែកខាងកើត :

ទមិឡ គុណនាម b

[ទៈ-មិល-តាមទម្លាប់ថា-ទ្មិល] tomil

ខ្មែរយើងសំដៅថា ដែលមានចិត្តកាច, ដែលកាចអាក្រក់ :

ទម័ក

អ្នកបង្ហាត់ដំរី, អ្នកទូន្មានដំរី, អ្នកទាម-កដំរី, អ្នកបរដំរី, ហ្មដំរី។ សរសេរក្លាយជា ទ្រមាក់ យូរហើយ, គួរប្រើ ទម័ក វិញទើបត្រឹមត្រង់តាមប្រភពសព្ទដើម។

ទម័ក នាម

[ទៈ-មាក់] tomeak

អ្នកបង្ហាត់ដំរី, អ្នកទូន្មានដំរី, អ្នកទាម-កដំរី, អ្នកបរដំរី, ហ្មដំរី។ សរសេរក្លាយជា ទ្រមាក់ យូរហើយ, គួរប្រើ ទម័ក វិញទើបត្រឹមត្រង់តាមប្រភពសព្ទដើម។

ទម្ងន់

ការមានគ័ភ៌ :

ទម្ងន់ នាម ១)

[ទំ-ងន់] tomngun

ភាវៈធ្ងន់, សភាពធ្ងន់; ចំនួនដែលធ្ងន់ :

ទម្ងន់ នាម ២)

[ទំ-ងន់] tomngun

ការមានគ័ភ៌ :

ទម្រ

គ្រឿងឬរបស់សម្រាប់ទ្រ :

ទម្រ នាម

[ទំ-រ] tomror

ប្រដាប់សម្រាប់ទ្រ, គ្រឿងទ្រ :

ទម្រ នាម

[ជើង-ទំ-រ] tomror

គ្រឿងឬរបស់សម្រាប់ទ្រ :

ទម្រង់

ដាវ។

ទម្រង់ នាម

[ទំ-រង់] tumrung

សណ្ឋាន, ទ្រង់, ទ្រង់ទ្រាយ, លំនាំ :

ទម្រង់ នាម

[ទំ-រង់] tumrung

(រ.ស.) គ្រឿងទ្រង់នៃព្រះរាជា។

ទម្រង់ នាម

[ព្រះ-ទំ-រង់-ខុ-រ៉័ង] tumrung

កាំបិតកោរ។

ទម្រង់ នាម

[ព្រះ-ទំ-រង់-គៈ-ទា-វុត] tumrung

ដំបង។

ទម្រង់ នាម

[ព្រះ-ទំ-រង់-មៈ-នី-រ័ត] tumrung

ចិញ្ចៀន។

ទម្រង់ នាម

[ព្រះ-ទំ-រង់-អ័ក-គី] tumrung

កាំភ្លើង។

ទម្រង់ នាម

[ព្រះ-ទំ-រង់-អៈ-សិ] tumrung

ដាវ។

ទម្រង់ការ

(ម.ព. នីតិវិធី)។

ទម្រង់ការ នាម

[ទំ-រង់-កា] tomrongkar

របៀបធ្វើមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ :

ទម្រង់ការ នាម

[ទំ-រង់-កា] tomrongkar

(ម.ព. នីតិវិធី)។

ទម្រង់វិទ្យា

(ម.ព. រូបសាស្ត្រ)។

ទម្រង់វិទ្យា នាម

[ទំ-រង់-វិត-ទ្យា] tumrngovittyea≈

(ម.ព. រូបសាស្ត្រ)។

ទម្រង់ស័ក្ដិ

របៀបឬច្បាប់ស្ដីអំពីថ្នាក់ស័ក្ដិយសនៃមន្ត្រីធំតូច :

ទម្រង់ស័ក្ដិ នាម

[ទំ-រង់-ស័ក] tumrngoska≈

របៀបឬច្បាប់ស្ដីអំពីថ្នាក់ស័ក្ដិយសនៃមន្ត្រីធំតូច :

ទម្រន់

ទម្រន់ គឺមិនខំប្រឹង, មិនខ្នះខ្នែង, បន្ថយកម្លាំងឬសេចក្ដីអង់អាច; ធ្វើអាការៈទន់ខ្សោយទទ្រន់ :

ទម្រន់ កិរិយាសព្ទ

[ទំ-រន់] tomron

ទម្រន់ គឺមិនខំប្រឹង, មិនខ្នះខ្នែង, បន្ថយកម្លាំងឬសេចក្ដីអង់អាច; ធ្វើអាការៈទន់ខ្សោយទទ្រន់ :

ទម្រម

ភាវៈទ្រម, ភាពថយខ្សោយកម្លាំងមិនរឹងប៉ឹង :

ទម្រម នាម

[ទំ-រម] tomrom

ភាវៈទ្រម, ភាពថយខ្សោយកម្លាំងមិនរឹងប៉ឹង :

ទម្រាំ

ទ្រាំតែ, ដរាបតែ, ដរាបដល់, ត្រាតែ :

ទម្រាំ ឈ.

[ទំ-រាំ] tomroam

ទ្រាំតែ, ដរាបតែ, ដរាបដល់, ត្រាតែ :

ទម្រាំតែ

(ម.ព. ទម្រាំ)។

ទម្រាំតែ ឈ.

[ទំ-រាំ-តែ] tumreaumtae≈

(ម.ព. ទម្រាំ)។

ទម្រឹង

ធ្វើអាការៈទ្រឹង គឺដំអក់ដោយរឹងត្អឹងក្រឆ្លើយ, ក្រឱ្យ, ក្រថា, ក្រសង :

ទម្រឹង កិរិយាសព្ទ

[ទំ-រឹង] tomrueng

ធ្វើអាការៈទ្រឹង គឺដំអក់ដោយរឹងត្អឹងក្រឆ្លើយ, ក្រឱ្យ, ក្រថា, ក្រសង :

ទម្រុឌ

ធ្វើឱ្យទ្រុឌទ្រោម។

ទម្រុឌ កិរិយាសព្ទ

[ទំ-រុត] tomrud

ធ្វើឱ្យទ្រុឌ គឺចុចឬសង្កត់ឱ្យទ្រុឌចុះ :

ទម្រុឌ កិរិយាសព្ទ

[ទំ-រុត-ទំ-រោម] tomrud

ធ្វើឱ្យទ្រុឌទ្រោម។

ទម្រើស

កូនដែលម្ដាយឪពុកថ្នមឱ្យទាល់តែទ្រើសចិត្ត។

ទម្រើស កិរិយាសព្ទ

[ទំ-រើស] tomraus

ធ្វើឱ្យទ្រើស គឺធ្វើឱ្យបានចិត្ត, ថ្នមជំទួយឱ្យទាល់តែបានចិត្ត :