Khmer Dictionary

ន នាម

[ន] no≈

តួព្យញ្ជនៈទី២០នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី៥ក្នុងវគ្គទី៤។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [n] ជាព្យញ្ជនៈធ្មេញ ខ្យល់ច្រមុះ សូរឮ ឃោសៈ។

នក

ដែលចេញនៅក្រៅមុខតំណែងរាជការ, ដែលឈប់ធ្វើការរាជការហើយ :

នក គុណនាម

[នក] nok

ដែលចេញនៅក្រៅមុខតំណែងរាជការ, ដែលឈប់ធ្វើការរាជការហើយ :

នក្ខត្ត

(ម.ព. នក្សត្រ)។

នក្ខត្ត នាម

[ន័ក-ខ័ត] nkakhta≈

(ម.ព. នក្សត្រ)។

នក្ខត្តឫក្ស

ផ្កាយទាំងពួងទូទៅ។ ពេលកំណត់ដោយផ្កាយដែលហោរគន់រក ដើម្បីឱ្យដឹងថា គ្រោះកាចឬគ្រោះជា (តាមហោរាសាស្ត្រ) :

នក្ខត្តឫក្ស នាម

[ន័ក-ខ័ត-តៈ-រឹក] nokkhattryksar

ផ្កាយទាំងពួងទូទៅ។ ពេលកំណត់ដោយផ្កាយដែលហោរគន់រក ដើម្បីឱ្យដឹងថា គ្រោះកាចឬគ្រោះជា (តាមហោរាសាស្ត្រ) :

នក្សត្រ

ផ្កាយ។

នក្សត្រ នាម

[ន័ក-ក្ស័ត] noksat

ផ្កាយ។

នក្សត្រឫក្ស

ដូចគ្នានឹង នក្ខត្តឫក្ស ដែរ។

នក្សត្រឫក្ស នាម

[ន័ក-ក្ស័ត-ត្រៈ-រឹក] noksotryk

ដូចគ្នានឹង នក្ខត្តឫក្ស ដែរ។

នខា

ក្រចកទាំងឡាយ (រ.ស.) :

នខា នាម

[នៈ-ខា] nokha

ក្រចកទាំងឡាយ (រ.ស.) :

នខ្វាក់

(ព.បុ.) អក្សរ ន ដែលមានរាងសណ្ឋានកួចខ្វែងជា ត្រីកោណ (បីជ្រុង) នេះសម្រាប់សរសេរចុះក្នុងផ្ទៃកន្សែងយ័ន្តក្នុងសម័យបុរាណ ដោយគេសន្មតថាជាតួអក្សរពិសេសមានអានុភាពពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិ សម្រាប់ជួតក្បាលចូលកាន់សង្គ្រាម ...។ អ្នកដែលមិនចេះអក្សរ ច្រើននិយាយប្រាប់គ្នីគ្នាថា :

នខ្វាក់ នាម

[ន-ខ្វាក់] nokhvak

(ព.បុ.) អក្សរ ន ដែលមានរាងសណ្ឋានកួចខ្វែងជា ត្រីកោណ (បីជ្រុង) នេះសម្រាប់សរសេរចុះក្នុងផ្ទៃកន្សែងយ័ន្តក្នុងសម័យបុរាណ ដោយគេសន្មតថាជាតួអក្សរពិសេសមានអានុភាពពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិ សម្រាប់ជួតក្បាលចូលកាន់សង្គ្រាម ...។ អ្នកដែលមិនចេះអក្សរ ច្រើននិយាយប្រាប់គ្នីគ្នាថា :

នគរ

បុរី, ក្រុង :

នគរ នាម

[ន-គ] nokor

បុរី, ក្រុង :

នគរជន

ជនអ្នកនៅក្នុងក្រុង (អ្នកក្រុង)។ ប្រើឱ្យត្រឹមត្រង់តាមបែបបាលីជា នាគរជន។

នគរជន នាម

[នៈ-គៈ-រៈ-ជន់] nokorchon

ជនអ្នកនៅក្នុងក្រុង (អ្នកក្រុង)។ ប្រើឱ្យត្រឹមត្រង់តាមបែបបាលីជា នាគរជន។

នគរជុំ

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានស្លឹកនិងមើមស្រដៀងនឹងស្រជែត ប៉ុន្តែស្លឹកឈរៗ, អ្នកលក់ទំនិញច្រើនដាំក្នុងផើងដាក់នៅកន្លែងលក់ទំនិញ ដោយមានជំនឿតាមប្រពៃណីថា នឹងមានមនុស្សច្រើនមកជួបជុំទិញទំនិញ :

នគរជុំ នាម

[ន-គ-ជុំ] nokorchuum

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ មានស្លឹកនិងមើមស្រដៀងនឹងស្រជែត ប៉ុន្តែស្លឹកឈរៗ, អ្នកលក់ទំនិញច្រើនដាំក្នុងផើងដាក់នៅកន្លែងលក់ទំនិញ ដោយមានជំនឿតាមប្រពៃណីថា នឹងមានមនុស្សច្រើនមកជួបជុំទិញទំនិញ :

នគរធំ

ឈ្មោះក្រុងចាស់ធំមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាក្រុងរុងរឿងដោយកំពែង, ខ្លោងទ្វារ, ប្រាសាទក្បាច់រចនាប្លែកផ្សេងៗ ហៅក្លាយមកជា អង្គរធំ។

នគរធំ នាម

[ន-គ-ធំ] nokorthum

ឈ្មោះក្រុងចាស់ធំមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាក្រុងរុងរឿងដោយកំពែង, ខ្លោងទ្វារ, ប្រាសាទក្បាច់រចនាប្លែកផ្សេងៗ ហៅក្លាយមកជា អង្គរធំ។

នគរបាល

ក្រសួងឬក្រុមរាជការត្រួតត្រារក្សាប្រជាជនក្នុងក្រុង ឱ្យប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ក្រុង។ ក្រុមនគរបាល ឬ តម្រួតនគរបាល រាជតម្រួតក្រុង (ចំពោះតែរាជធានីភ្នំពេញ)។ សម្រាប់ខេត្តស្រុកហៅ រាជតម្រួតខេត្ត, រាជតម្រួតស្រុក។ សម្រាប់មណ្ឌលនីតិកម្មក្នុងតំបន់ ឬក្នុងសង្កាត់ ក៏ហៅ រាជ

នគរបាល នាម ១)

[ន-គ-បាល] nokorbal

អ្នករក្សានគរ (ហៅក្លាយជា អង្គរបាល ក៏មាន)។

នគរបាល នាម ២)

[ន-គ-បាល] nokorbal

ក្រសួងឬក្រុមរាជការត្រួតត្រារក្សាប្រជាជនក្នុងក្រុង ឱ្យប្រតិបត្តិតាមបញ្ញត្តិសម្រាប់ក្រុង។ ក្រុមនគរបាល ឬ តម្រួតនគរបាល រាជតម្រួតក្រុង (ចំពោះតែរាជធានីភ្នំពេញ)។ សម្រាប់ខេត្តស្រុកហៅ រាជតម្រួតខេត្ត, រាជតម្រួតស្រុក។ សម្រាប់មណ្ឌលនីតិកម្មក្នុងតំបន់ ឬក្នុងសង្កាត់ ក៏ហៅ រាជ

នគរបុរី

ឈ្មោះរាជធានីចាស់តូចមួយក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសខេត្តតាកែវ (ហៅក្លាយមកជា អង្គរបុរី) :

នគរបុរី នាម

[ន-គ-បុ-រ៉ី] nokorborey

ឈ្មោះរាជធានីចាស់តូចមួយក្នុងស្រុកព្រៃកប្បាសខេត្តតាកែវ (ហៅក្លាយមកជា អង្គរបុរី) :

នគររាជ

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

នគររាជ នាម

[ន-គ-រាច] nokorreach

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

នគររាជជាតិ

ឈ្មោះបទភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា សម្រាប់បន្លឺសូរសព្ទជាព័ស្ដុតាងឱ្យឮក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ, សាកលលោកស្គាល់ច្បាស់ថាជាភ្លេងជាតិរបស់ខ្មែរ :

នគររាជជាតិ នាម

[ន-គ-រាច-ជាត] nokorreachcheat

ឈ្មោះបទភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា សម្រាប់បន្លឺសូរសព្ទជាព័ស្ដុតាងឱ្យឮក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ននេះ, សាកលលោកស្គាល់ច្បាស់ថាជាភ្លេងជាតិរបស់ខ្មែរ :

នគររាជជើងព្រៃ

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ដែលគេបង្កើតឱ្យមានឡើងក្នុងខេត្តជើងព្រៃ គឺនៅស្រុកជើងព្រៃសម័យបច្ចុប្បន្ន ឱ្យជាអនុស្សរណៈដល់ខេត្តនគររាជដែលព្រាត់ពីប្រទេសកម្ពុជាទៅ។

នគររាជជើងព្រៃ នាម

[ន-គ-រាច-ជើង-ព្រៃ] nokorreachchaungprey

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ ដែលគេបង្កើតឱ្យមានឡើងក្នុងខេត្តជើងព្រៃ គឺនៅស្រុកជើងព្រៃសម័យបច្ចុប្បន្ន ឱ្យជាអនុស្សរណៈដល់ខេត្តនគររាជដែលព្រាត់ពីប្រទេសកម្ពុជាទៅ។

នគររាជភ្លេងជាតិ

(ម.ព. នគររាជជាតិ)។

នគររាជភ្លេងជាតិ នាម

[ន-គ-រាច-ភ្លេង-ជាត] nokoreachphlengcheat≈

(ម.ព. នគររាជជាតិ)។

នគរវត្ត

ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណមួយកន្លែងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាមហាមន្ទីររុងរឿងដោយលម្អគ្មានពីរ (ហៅក្លាយមកជា អង្គរវត្ត)។

នគរវត្ត នាម

[ន-គ-វ័ត] nokorvot

ឈ្មោះប្រាសាទបុរាណមួយកន្លែងនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ជាមហាមន្ទីររុងរឿងដោយលម្អគ្មានពីរ (ហៅក្លាយមកជា អង្គរវត្ត)។

នគរសោភិនី

ស្រីអ្នកញ៉ាំងនគរឱ្យល្អ ឬស្រីមានលំអឆើតក្នុងក្រុង (ស្រីផ្កាមាស)។

នគរសោភិនី នាម

[នៈ-គៈ-រៈ-សោ-ភិ-នី] nokorsaophini

ស្រីអ្នកញ៉ាំងនគរឱ្យល្អ ឬស្រីមានលំអឆើតក្នុងក្រុង (ស្រីផ្កាមាស)។

នគរូបនីយកម្ម

ការរៀបចំដែនដី ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការអភិវឌ្ឍទីក្រុង ខេត្តនានា ពិសេសការរៀបចំប្លង់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ដីធ្លី ស្របតាមការរីកចម្រើនសង្គមសេដ្ឋកិច្ច។

នគរូបនីយកម្ម នាម

[ន-គ-រូ-ប៉ៈ-នី-យៈ-កាំ] nokorubakniyeakkaam≈

ការរៀបចំដែនដី ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការអភិវឌ្ឍទីក្រុង ខេត្តនានា ពិសេសការរៀបចំប្លង់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ដីធ្លី ស្របតាមការរីកចម្រើនសង្គមសេដ្ឋកិច្ច។

នគ្គជន

(ម.ព. នគ្គសមណៈ)។

នគ្គជន នាម

[នាក់-គៈ-ជន់] nokkochon

ជនអាក្រាត គឺមនុស្សស្រាតលែងខ្លួនទទេ មិនត្រូវការដោយសម្លៀកបំពាក់។

នគ្គជន នាម

[សៈ-ម៉ៈ-ណៈ-អា-ក្រាត] nokkochon

(ម.ព. នគ្គសមណៈ)។

នគ្គនិយម

ការរាប់អាន ឬការអនុលោមទៅតាមលទ្ធិអាក្រាត។

នគ្គនិយម នាម

[នាក់-គៈ-និ-យំ] neakkeakniyum≈

ការរាប់អាន ឬការអនុលោមទៅតាមលទ្ធិអាក្រាត។

នគ្គភាព

ភាពនៃជនអាក្រាត, ការស្រាត។

នគ្គភាព នាម

[នាក់-គៈ-ភាប] neakkeakpheab≈

ភាពនៃជនអាក្រាត, ការស្រាត។

នគ្គសមណៈ

អ្នកបួសមួយពួកខាងក្រៅពុទ្ធសាសនា បានដល់ពួកអចេលកៈនៅប្រទេសឥណ្ឌា។

នគ្គសមណៈ នាម

[នាក់-គៈ-សៈ-ម៉ៈ-ណៈ] neakkeaksakmaknak≈

អ្នកបួសមួយពួកខាងក្រៅពុទ្ធសាសនា បានដល់ពួកអចេលកៈនៅប្រទេសឥណ្ឌា។

នង្គ័ល

ប្រដាប់សម្រាប់ភ្ជួរដី :

នង្គ័ល នាម

[ន័ង-គ័ល] nongkoal

ប្រដាប់សម្រាប់ភ្ជួរដី :

នច្ចា

(រ.ស.) រាំ :

នច្ចា កិរិយាសព្ទ

[ន័ច-ចា] nchacha≈

(រ.ស.) រាំ :

នដកីឡា

ល្បែងនៃជនអ្នករាំ, ល្បែងនៃអ្នករបាំ, ល្បែងរបាំ។

នដកីឡា នាម

[នៈ-ដៈ-កី-ឡា] neakdakkeila≈

ល្បែងនៃជនអ្នករាំ, ល្បែងនៃអ្នករបាំ, ល្បែងរបាំ។

នតិភាព

ការបន្ទាបខ្លួន, ភាពដាក់ខ្លួន។

នតិភាព នាម

[នៈ-តិ-ភាប] neaktepheab≈

ការបន្ទាបខ្លួន, ភាពដាក់ខ្លួន។

នត្តា

កូនរបស់កូន គឺ ចៅ។ ពាក្យ នត្តា នេះប្រើហៅចៅទាំងបុរសទាំងស្ត្រី, ពុំមែនចៅប្រុសថា នត្តោ ចៅស្រីថា នត្តា ទេ (រ.ស.) :

នត្តា នាម

[ណ័ត-តា] notta

កូនរបស់កូន គឺ ចៅ។ ពាក្យ នត្តា នេះប្រើហៅចៅទាំងបុរសទាំងស្ត្រី, ពុំមែនចៅប្រុសថា នត្តោ ចៅស្រីថា នត្តា ទេ (រ.ស.) :

នត្ថិភាព

ភាវៈគ្មាន, ភាពនៃអ្វីៗដែលមិនមាន, ការឥតមាន :

នត្ថិភាព នាម

[ណ័ត-ថិ-ភាប] notthepheap

ភាវៈគ្មាន, ភាពនៃអ្វីៗដែលមិនមាន, ការឥតមាន :

នត្ថុកម្ម

ការបន្តក់ថ្នាំតាមច្រមុះ, ការឱ្យហិតថ្នាំតាមច្រមុះ :

នត្ថុកម្ម នាម

[ណាត់-ថុ-កាំ] notthokomm

ការបន្តក់ថ្នាំតាមច្រមុះ, ការឱ្យហិតថ្នាំតាមច្រមុះ :

នទី

ស្ទឹង ឬទន្លេធំ។

នទី នាម

[នៈ-ទី] noti

ស្ទឹង, ទន្លេ។

នទី នាម

[កុន-នៈ-ទី] noti

ស្ទឹង ឬទន្លេតូច។

នទី នាម

[មៈ-ហា-នៈ-ទី] noti

ស្ទឹង ឬទន្លេធំ។

ននល

ដែលននលស្រដៀងនឹងមាន់គក ឬននលជ្រងក (ព.សា.)។

ននល គុ., គុ.កិ.

[ន-នល] nonol

ដែលមានរាងរល; ដែលនៅកណ្ដាលវាលឥតអ្វីបិទបាំង, ធ្លាំង :

ននល គុណនាម

[ន-នល-គក] nonol

ដែលននលស្រដៀងនឹងមាន់គក ឬននលជ្រងក (ព.សា.)។

ននៀល

(ព.ប្រ.) គឺថាក្រាញនៅហ្នឹងមិនព្រមទៅ។

ននៀល កិរិយាសព្ទ

[ន-នៀល] noniel

ប្រមៀលខ្លួនឯងនៅទីផ្ទៃ :

ននៀល កិរិយាសព្ទ

[ន-នៀល] noniel

(ព.ប្រ.) គឺថាក្រាញនៅហ្នឹងមិនព្រមទៅ។

ននោង

ននោងដែលមានផ្លែសាច់សាញ (ផ្លែខ្ចីប្រើជាបន្លែឬស្ងោរឱ្យឆ្អិនហើយធ្វើអន្លក់ក៏បាន មានរសផ្អែមត្រជាក់ស្រទន់)។

ននោង នាម

[ន-នោង] nonoung

ឈ្មោះវល្លិដំណាំឡើងទ្រើង មានផ្លែជាអាហារ; មានច្រើនប្រភេទគឺ :

ននោង នាម

[ន-នោង-ជ្រុង] nonoung

ននោងមួយប្រភេទ ផ្លែមានរាងទ្រវែងមានជ្រុងច្រើន ពេលទុំសាច់ក្នុងមានស្រកី :

ននោង នាម

[ន-នោង-ទេស] nonoung

ននោងមួយប្រភេទ ផ្លែមានរាងមូលតូចវែងមានឆ្នូតពណ៌សពព្លាក់តាមបណ្ដោយផ្លែ ខ្លះហៅថា ននោងពស់ ក៏មាន :

ននោង នាម

[ន-នោង-ពស់] nonoung

(ម.ព. ននោងទេស)។

ននោង នាម

[ន-នោង-មូល] nonoung

ដំណាំវលិ្លវារឡើងទ្រើង មានប្រភពដុះនៅតំបន់ត្រូពិក។ ផ្លែមូលទ្រវែង មានឆ្នូតតាមបណ្ដោយផ្លែ :

ននោង នាម

[ន-នោង-សាញ] nonoung

ននោងដែលមានផ្លែសាច់សាញ (ផ្លែខ្ចីប្រើជាបន្លែឬស្ងោរឱ្យឆ្អិនហើយធ្វើអន្លក់ក៏បាន មានរសផ្អែមត្រជាក់ស្រទន់)។

ននោងព្រៃ

ឈ្មោះវល្លិមានផ្លែដូចជាននោងដែរសម្រាប់យកផ្លែធ្វើថ្នាំកក់សក់។

ននោងព្រៃ នាម

[ន-នោង-ព្រៃ] nonoungprey

ឈ្មោះវល្លិមានផ្លែដូចជាននោងដែរសម្រាប់យកផ្លែធ្វើថ្នាំកក់សក់។

ននះ

គគាតគឃ្លើន, អង់អាចកាត់ជំនុំចំណោមឥតកោតក្រែង :

ននះ គុ.កិ., គុ.

[ន-នះ] noneah

រលះ, រលះរលាំង ដោយអាការៈអង់អាចឥតក្រែង :

ននះ គុ.កិ., គុ.

[ន-នះ-ន-នាត] noneah

គគាតគឃ្លើន, អង់អាចកាត់ជំនុំចំណោមឥតកោតក្រែង :

នប នាម

[នប] nob

ស្នបកន្ទេលសម្រាប់ចូលដេកកណ្ដាលវាលបង្ការមិនឱ្យមូសខាំ មិនឱ្យទឹកសន្សើមធ្លាក់មកត្រូវខ្លួន :

នបុំសកលិង្គ

ភេទកណ្ដាល គឺមិនមែនប្រុសមិនមែនស្រី។

នបុំសកលិង្គ នាម

[នៈ-ប៉ុង-សៈ-កៈ-លិង] noboamskalingkor

ភេទកណ្ដាល គឺមិនមែនប្រុសមិនមែនស្រី។

នបុំសកៈ

ខ្ទើយ។

នបុំសកៈ នាម

[នៈ-ប៉ុង-សៈ-កៈ] noboamsokak

ខ្ទើយ។

នប់

កន្តុប, ត្រមុល :

នប់ គុណនាម

[នប់] nob

កន្តុប, ត្រមុល :

នព្វ

ស័កទី ៩ក្នុងចំនួន ១០ឆ្នាំ។

នព្វ គុណនាម ១)

[នប់] nopvor

ប្រាំបួន (៩)។

នព្វ គុណនាម ២)

[នប់] nopvor

ថ្មី (មិនសូវប្រើ)។

នព្វ គុ., ន.

[នប់-ពៈ-គុន] nopvor

ឈ្មោះមាសទឹក ៩:

នព្វ នាម

[នប់-ពៈ-គ្រោះ] nopvor

ឈ្មោះផ្កាយគ្រោះទាំងប្រាំបួនគឺរាប់ព្រះអាទិត្យ, ព្រះចន្ទ បញ្ចូលផងជាពីរ, និងផ្កាយ អង្គារ, ពុធ, ព្រហស្បតិ៍, សុក្រ, សៅរ៍, រាហុ៍, កេតុ គ្រប់ជា៩។

នព្វ នាម

[នប់-ពន់] nopvor

ឈ្មោះវិជ្ជាបំបែកលេខតាំងពីមួយដល់ប្រាំបួន :