Khmer Dictionary

បត្តានីក នាម

[ប៉័ត-តា-នីក] btatanik≈

ពួកទាហានថ្មើរជើង, កងទ័ពថ្មើរជើង (ក្នុងសម័យបុរាណ)។

បត្តានុមោទនាមយៈ

បុណ្យកើតមានដោយសារការទទួលត្រេកអរចំពោះចំណែកបុណ្យ ដែលគេជូនឬឧទ្ទិសមកឱ្យ (ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី ៩ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០)។

បត្តានុមោទនាមយៈ នាម

[ប៉័ត-តា-នុ-មោ-ទៈ-នា-មៈ-យៈ] bottanumoutneamoyeak

បុណ្យកើតមានដោយសារការទទួលត្រេកអរចំពោះចំណែកបុណ្យ ដែលគេជូនឬឧទ្ទិសមកឱ្យ (ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី ៩ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០)។

បត្តិទានមយៈ

បុណ្យកើតមានដោយសារការឱ្យចំណែកបុណ្យដែលខ្លួនបានធ្វើហើយដល់អ្នកដទៃ (ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី៨ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០)។

បត្តិទានមយៈ នាម

[ប៉័ត-តិ-ទានៈ-មៈ-យៈ] batteteanomoyeak

បុណ្យកើតមានដោយសារការឱ្យចំណែកបុណ្យដែលខ្លួនបានធ្វើហើយដល់អ្នកដទៃ (ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី៨ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០)។

បត្យាប័ន

ការប្រគល់បុគ្គលជនជាប់សង្ស័យ ឬទណ្ឌិតនៃបទឧក្រិដ្ឋណាមួយដោយរដ្ឋដែលជននោះគេចទៅជ្រកពួន ទៅឱ្យរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិអំណាចខាងផ្លូវច្បាប់ពិតប្រាកដចំពោះជននោះ ក្នុងគោលបំណងបង្ការកុំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនគេចខ្លួនពីការផ្ដន្ទាទោស ដោយច្បាប់នៃប្រទេសណាមួយ :

បត្យាប័ន នាម

[ប៉ាត់-ត្យា-បាន់] battyeaban≈

ការប្រគល់បុគ្គលជនជាប់សង្ស័យ ឬទណ្ឌិតនៃបទឧក្រិដ្ឋណាមួយដោយរដ្ឋដែលជននោះគេចទៅជ្រកពួន ទៅឱ្យរដ្ឋដែលមានសិទ្ធិអំណាចខាងផ្លូវច្បាប់ពិតប្រាកដចំពោះជននោះ ក្នុងគោលបំណងបង្ការកុំឱ្យឧក្រិដ្ឋជនគេចខ្លួនពីការផ្ដន្ទាទោស ដោយច្បាប់នៃប្រទេសណាមួយ :

បទ

ដ្បិត (ព.បុ.) ; (ព.កា.) ចង្អុលប្រាប់ពាក្យ បទ (ដ្បិត) :

បទ នាម

[បត់] bot

ឧបាយ; រឿង, ហេតុ; ទី; ការរក្សា; ចំណែក; ជើង; ស្នាមជើង; ផ្លូវ; ទំនង, ដំណើរទំនង, ដើមទង។

បទ នាម

[បត់-ឃាតៈ-កាំ] bot

អំពើសម្លាប់មនុស្សដោយចេតនា ដោយប្រើអាវុធឬមិនប្រើអាវុធ។

បទ នាម

[បត់-ម័ច-ឈិម] bot

បទល្មើសដែលមានទណ្ឌកម្មមធ្យមនៃទោស ដែលត្រូវដាក់ពន្ធនាគារលើសពីប្រាំមួយថ្ងៃដល់ប្រាំឆ្នំា :

បទ នាម

[បត់] bot

គ្វាម, លំនាំ នៃសំឡេងដែលសូត្រ ឬដែលច្រៀង។

បទ នាម

[បត់-សៈ-រ៉ៈ-ភ័ញ] bot

(ម.ព. សរភញ្ញ)។

បទ ធ., ឈ.

[បត់] bot

ដ្បិត (ព.បុ.) ; (ព.កា.) ចង្អុលប្រាប់ពាក្យ បទ (ដ្បិត) :

បទចម្រៀង

ចម្រៀងដែលគេច្រៀង, ចម្រៀងដែលគេច្រៀងដោយមានប្រគំបទភ្លេង :

បទចម្រៀង នាម

[បត់-ចំ-រៀង] batochamrieng

ចម្រៀងដែលគេច្រៀង, ចម្រៀងដែលគេច្រៀងដោយមានប្រគំបទភ្លេង :

បទឈប់បាញ់

កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងភាគីចម្បាំង ដើម្បីបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នា :

បទឈប់បាញ់ នាម

[បត់-ឈប់-បាញ់] btachhbabanh≈

កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងភាគីចម្បាំង ដើម្បីបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នា :

បទដ្ឋាន

វិធានទាំងឡាយណាដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិនិងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិ និង កាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាម :

បទដ្ឋាន នាម

[បត់-ថាន] ឬ [ប៉ៈ-ទ័ត-ថាន] batodthan

ទីតាំង, ហេតុជាទីតម្កល់, ជើងទ្រផ្ទាល់; អាសន្នហេតុ គឺហេតុជិតកៀកផ្ទាល់ :

បទដ្ឋាន នាម

[បត់-ថាន-សង់-គ្រាម] ឬ [ប៉ៈ-ទ័ត-ថាន-សង់-គ្រាម] batodthan

វិធានទាំងឡាយណាដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិនិងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីសិទ្ធិ និង កាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងសង្គ្រាម :

បទបង្ហាញ

សកម្មភាពនៃការពន្យល់បកស្រាយឬការធ្វើអធិប្បាយអំពីសេចក្ដីអ្វីមួយនៅចំពោះមុខអ្នកចូលរួម :

បទបង្ហាញ នាម

[បត់-បង់-ហាញ] bortbonghanh

សកម្មភាពនៃការពន្យល់បកស្រាយឬការធ្វើអធិប្បាយអំពីសេចក្ដីអ្វីមួយនៅចំពោះមុខអ្នកចូលរួម :

បទបញ្ជា

វិធានឬច្បាប់ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយថ្នាក់ដឹកនាំសម្រាប់កំណត់របៀបរបបធ្វើការងារនិងដំណើរការនៃក្រុមសង្គមណាមួយ។

បទបញ្ជា នាម

[បត់-បាញ់-ជា] ឬ [បត់-បញ់-ជា] btabanhchea]rue[btabnhochea≈

លិខិតបទដ្ឋានឬអត្ថបទគតិយុត្ត ឬមួយវិធានដែលចេញដោយអង្គការឬអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។

បទបញ្ជា នាម

[បត់-បាញ់-ជា-ផ្ទៃ-ក្នុង] ឬ [បត់-បញ់-ជា-ផ្ទៃ-ក្នុង] btabanhcheaphteyknung]rue[btabnhocheaphteyknung≈

វិធានឬច្បាប់ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយថ្នាក់ដឹកនាំសម្រាប់កំណត់របៀបរបបធ្វើការងារនិងដំណើរការនៃក្រុមសង្គមណាមួយ។

បទបញ្ញត្តិ

(ម.ព. បទប្បញ្ញតិ)។

បទបញ្ញត្តិ នាម

[បត់-ប៉័ញ-ញ៉័ត] botobonhnhotte

(ម.ព. បទប្បញ្ញតិ)។

បទប្បញ្ញត្តិ

ច្បាប់ដែលបញ្ញត្តិហាមប្រាមលើកឡើងជាមាត្រានីមួយៗ :

បទប្បញ្ញត្តិ នាម

[បត់-ប៉ាញ់-ញ៉ាត់] ឬ [ប៉ៈ-ទ័ប-ប៉ាញ់-ញ៉ាត់] btabanhnhat]rue[baktbabanhnhat≈

ច្បាប់ដែលបញ្ញត្តិហាមប្រាមលើកឡើងជាមាត្រានីមួយៗ :

បទពណ៌នា

(ម.ព. បទយកការណ៍)។

បទពណ៌នា នាម

[បត់-ព័រ-ណៈ-នា] btapronaknea≈

(ម.ព. បទយកការណ៍)។

បទពិសោធ

ចំណេះដឹង ហេតុ ដែលបានមកពីការឆ្លងកាត់ឬការចូលប្រឡូកក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដោយផ្ទាល់ :

បទពិសោធ នាម

[បត់-ពិ-សោត] btapisaot≈

ចំណេះដឹង ហេតុ ដែលបានមកពីការឆ្លងកាត់ឬការចូលប្រឡូកក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដោយផ្ទាល់ :

បទភ្លេង

កម្រងនៃសទ្ទសញ្ញាសម្រាប់ច្រៀងឬប្រគំភ្លេង :

បទភ្លេង នាម

[បត់-ភ្លេង] btaphleng≈

កម្រងនៃសទ្ទសញ្ញាសម្រាប់ច្រៀងឬប្រគំភ្លេង :

បទយកការណ៍

អត្ថបទឬកម្រងអត្ថបទដែលអ្នកសារព័ត៌មានបានបង្ហាញយ៉ាងពិស្ដារដល់ទីកន្លែង :

បទយកការណ៍ នាម

[បត់-យក-កា] btaykka≈

អត្ថបទឬកម្រងអត្ថបទដែលអ្នកសារព័ត៌មានបានបង្ហាញយ៉ាងពិស្ដារដល់ទីកន្លែង :

បទលហុ

បទល្មើសដែលមានទណ្ឌកម្មស្រាលត្រូវដាក់ពន្ធនាគារក្រោមឬស្មើនឹងប្រាំមួយថ្ងៃ ឬពិន័យជាប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ។

បទលហុ នាម

[បត់-លៈ-ហ៊ុ] btaleakhu≈

បទល្មើសដែលមានទណ្ឌកម្មស្រាលត្រូវដាក់ពន្ធនាគារក្រោមឬស្មើនឹងប្រាំមួយថ្ងៃ ឬពិន័យជាប្រាក់ប៉ុណ្ណោះ។

បទសមាស

ការបង្រួមបញ្ចូលពាក្យច្រើនបទចូលគ្នាឱ្យខ្លី, ឱ្យជាប់គ្នា, ហៅថាបទសមាស ដូចជា បុរាណ + សម័យ ទៅជាបុរាណសម័យ, បុរាណ + កាល ទៅជាបុរាណកាលជាដើម។

បទសមាស នាម

[បត់-សៈ-ម៉ាស] botosomeas

ការបង្រួមបញ្ចូលពាក្យច្រើនបទចូលគ្នាឱ្យខ្លី, ឱ្យជាប់គ្នា, ហៅថាបទសមាស ដូចជា បុរាណ + សម័យ ទៅជាបុរាណសម័យ, បុរាណ + កាល ទៅជាបុរាណកាលជាដើម។

បទអត្ថាធិប្បាយ

ការរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ណាមួយ ការបកស្រាយពន្យល់ក្បោះក្បាយអំពីប្រធានបទណាមួយ :

បទអត្ថាធិប្បាយ នាម

[បត់-អ័ត-ថា-ធិប-បាយ] btaatthathibbay≈

ការរៀបរាប់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ណាមួយ ការបកស្រាយពន្យល់ក្បោះក្បាយអំពីប្រធានបទណាមួយ :

បទអន្តរាគមន៍

សេចក្ដីថ្លែងសុន្ទរកថា, ការចូលរួមបញ្ចេញមតិយោបល់, ចំណាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំណាមួយ :

បទអន្តរាគមន៍ នាម

[បត់-អន់-តៈ-រ៉ា-គំ] btaantakrakum≈

សេចក្ដីថ្លែងសុន្ទរកថា, ការចូលរួមបញ្ចេញមតិយោបល់, ចំណាប់អារម្មណ៍នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំណាមួយ :

បទអាជ្ញា

អំពើដែលនាំឱ្យខូចសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរៀបរយសង្គមដែលបញ្ញត្តដោយច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។

បទអាជ្ញា នាម

[បត់-អាច-ញ៉ា] btaaachnha≈

អំពើដែលនាំឱ្យខូចសន្តិសុខ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងរបៀបរៀបរយសង្គមដែលបញ្ញត្តដោយច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ។

បទឧទ្ទេស

សេចក្ដីដែលគេយកមកពន្យល់ដល់អ្នកស្ដាប់ឬសាធារណជន :

បទឧទ្ទេស នាម

[បត់-អ៊ុត-ទេស] btaauttes≈

សេចក្ដីដែលគេយកមកពន្យល់ដល់អ្នកស្ដាប់ឬសាធារណជន :

បទឧទ្ទេសនាម

សេចក្ដីថ្លែងសុន្ទរកថា :

បទឧទ្ទេសនាម នាម

[បត់-អ៊ុត-ទេ-សៈ-នាម] btaauttesakneam≈

សេចក្ដីថ្លែងសុន្ទរកថា :

បទានុក្រម

លំដាប់បទ, លំដាប់ពាក្យ គឺពាក្យដែលរៀបជារបៀបមុនក្រោយ រៀងតាមលំដាប់អក្សរ (ដូចយ៉ាងវចនានុក្រមនេះឯង)។

បទានុក្រម នាម

[ប៉ៈ-ទា-នុ-ក្រំ] bateanukram

លំដាប់បទ, លំដាប់ពាក្យ គឺពាក្យដែលរៀបជារបៀបមុនក្រោយ រៀងតាមលំដាប់អក្សរ (ដូចយ៉ាងវចនានុក្រមនេះឯង)។

បទុម

ឈ្មោះឋាននរកមួយ ដេរដាសដោយដើមឈូកធំៗ មានបន្លាស្រួចៗ ច្រូងច្រាងមុតក្រៃលែងហៅថា បទុមនរក។

បទុម នាម

[ប៉ៈ-ទុ-មៈ] ឬ [ប៉ៈ-ទុំ] batum

ឈូក, ផ្កាឈូក។

បទុម នាម

[ប៉ៈ-ទុ-មៈ] ឬ [ប៉ៈ-ទុំ] batum

ឈ្មោះបកតិសំខ្យាជាន់ខ្ពស់ ចំនួនមួយរយសែនបុណ្ឌរីក។

បទុម នាម

[ប៉ៈ-ទុ-មៈ] ឬ [ប៉ៈ-ទុំ] batum

ឈ្មោះឋាននរកមួយ ដេរដាសដោយដើមឈូកធំៗ មានបន្លាស្រួចៗ ច្រូងច្រាងមុតក្រៃលែងហៅថា បទុមនរក។

បទុមជាតិ

ផ្កាឈូក។

បទុមជាតិ នាម

[ប៉ៈ-ទុ-មៈ-ជាត] baktumeakcheat≈

ផ្កាឈូក។

បទុមរាគ

កែវមណីសម្បុរក្រហម, ត្បូងទទឹម :

បទុមរាគ នាម

[ប៉ៈ-ទុ-មៈ-រាក] botumoreak

កែវមណីសម្បុរក្រហម, ត្បូងទទឹម :

បទេស

ទី, តំបន់, កន្លែងទូទៅ, ស្រុក, ដែន។ល។

បទេស នាម

[ប៉ៈ-ទេស] bates

ទី, តំបន់, កន្លែងទូទៅ, ស្រុក, ដែន។ល។

បទេសបញ្ញត្តិ

(ម.ព. បទេសប្បញ្ញត្តិ)។

បទេសបញ្ញត្តិ នាម

[ប៉ៈ-ទេ-សៈ-ប័ញ-ញ៉ាត់] baktesakbnhonhat≈

(ម.ព. បទេសប្បញ្ញត្តិ)។

បទេសប្បញ្ញត្តិ

បញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេសមួយៗ ឬចំពោះប្រទេសមួយៗផ្សេងៗគ្នា ...។

បទេសប្បញ្ញត្តិ នាម

[ប៉ៈ-ទេ-ស័ប-ប័ញ-ញ៉ាត់] batesbbanhnhotte

បញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេសមួយៗ ឬចំពោះប្រទេសមួយៗផ្សេងៗគ្នា ...។

បទេសរាជ

ព្រះរាជាដែលមានតេជានុភាពទន់ខ្សោយ មានឋានៈជារណបនៃប្រទេសដទៃ :

បទេសរាជ នាម

[ប៉ៈ-ទេ-សៈ-រាច] batesareach

ព្រះរាជាដែលមានតេជានុភាពទន់ខ្សោយ មានឋានៈជារណបនៃប្រទេសដទៃ :

បធាន

(ម.ព. ប្រធាន)។

បធាន នាម

[ប៉ៈ-ធាន] bothean

(ម.ព. ប្រធាន)។

បធានាធិបតី

(ម.ព. ប្រធានាធិបតី)។

បធានាធិបតី នាម

[ប៉ៈ-ធា-នា-ធិ-ប៉ៈ-ដី] botheaneathibotei

(ម.ព. ប្រធានាធិបតី)។

បធានានុយោគ

(ម.ព. ប្រធានានុយោគ)។

បធានានុយោគ នាម

[ប៉ៈ-ធា-នា-នុ-យោក] botheaneanuyouk

(ម.ព. ប្រធានានុយោគ)។

បន នាម

[បន] ban

ពួក, ប្រជុំជនអ្នកលេងល្បែងផ្សេងៗយ៉ាងតូចៗ, ប្រជុំជនអ្នកស៊ីផឹកឬជក់អាភៀនជាដើម។

បន់ កិរិយាសព្ទ

[បន់] ban

ពោលពាក្យសច្ចាថា សូមជួយឱ្យបានសម្រេចដូចបំណងដែលផ្គង ហើយនិងមានតង្វាយ ឬ រង្វាន់លាបំណន់វិញពុំខាន :

បន្ត

ធ្វើឱ្យតទៅទៀត :

បន្ត កិរិយាសព្ទ

[បន់-ត] p'tor

ធ្វើឱ្យតទៅទៀត :

បន្តកន្ទុយ

ដែលនៅជាជួរបន្តបន្ទាប់គ្នា :

បន្តកន្ទុយ គុណកិរិយា

[បន់-ត-កន់-ទុយ] bnotaknotuy≈

ដែលនៅជាជួរបន្តបន្ទាប់គ្នា :

បន្តក់

ផ្លោងឱ្យធ្លាក់ត្រង់, ឱ្យធ្លាក់ចំ :

បន្តក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-តក់] bontok

សម្រក់ឱ្យធ្លាក់ចុះ១តំណក់ម្ដង :

បន្តក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-តក់] bontok

ផ្លោងឱ្យធ្លាក់ត្រង់, ឱ្យធ្លាក់ចំ :

បន្តបន្ទាប់

ដែលកើតឡើងជាហូរហែ ជាលំដាប់លំដោយ តៗគ្នា :

បន្តបន្ទាប់ គុ.កិ., គុ.

[បន់-ត-បន់-ទាប់] bnotabnoteab≈

ដែលកើតឡើងជាហូរហែ ជាលំដាប់លំដោយ តៗគ្នា :

បន្តពូជ

បន្តពូជ ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីឯកត្តៈតែមួយ តាមរយៈការបំបែកខ្លួនឬដុះពន្លក បែកខ្នែង ហើយបង្កើតបានជាឯកត្តៈច្រើនដូចឯកត្តៈដើម :

បន្តពូជ កិ., គុ.

[បន់-ត-ពូច] bnotapuch≈

បង្កើតឯកត្តៈកូនដែលជាភាវៈរស់ថ្មី :

បន្តពូជ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ត-ពូច-ភេត] bnotapuchphet≈

បន្តពូជដោយមានការបង្កកំណើតនិងបណ្ដុំសែនដែលភ្ជាប់មកតាមឯកត្តៈផ្សេងៗគ្នា :

បន្តពូជ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ត-ពូច-អៈ-ភេត] bnotapuchaakphet≈

បន្តពូជ ដែលប្រព្រឹត្តទៅពីឯកត្តៈតែមួយ តាមរយៈការបំបែកខ្លួនឬដុះពន្លក បែកខ្នែង ហើយបង្កើតបានជាឯកត្តៈច្រើនដូចឯកត្តៈដើម :

បន្តម

ធ្វើឱ្យតម, បង្គាប់ឱ្យកាន់ត្រណម :

បន្តម កិរិយាសព្ទ

[បន់-តម] bontom

ធ្វើឱ្យតម, បង្គាប់ឱ្យកាន់ត្រណម :

បន្តិច

ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច :

បន្តិច គុ.កិ., គុ.

[បន់-តិច] bon tech

ដែលតិច; យ៉ាងតិច :

បន្តិច គុ.កិ., គុ.

[បន់-តិច-បន់-តួច] bon tech

ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច :

បន្តឹង

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ចងឆ្វាក់ប្រទាក់ខ្សែជាក្រឡា មានដង មានមាត់ មានក្រវិលរូត សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វចតុប្បាទតូចៗឬបក្សីចំពួកខ្លះ :

បន្តឹង កិរិយាសព្ទ

[បន់-តឹង] bantueng

ធ្វើឱ្យតឹង, ទាញឱ្យតឹង, តឿនតឹងរ៉ឹងរឿយៗ :

បន្តឹង នាម

[បន់-តឹង] bantueng

នេសាទុបករណ៍មួយប្រភេទ ចងឆ្វាក់ប្រទាក់ខ្សែជាក្រឡា មានដង មានមាត់ មានក្រវិលរូត សម្រាប់ដាក់ឱ្យជាប់សត្វចតុប្បាទតូចៗឬបក្សីចំពួកខ្លះ :

បន្តុប

ដាក់អ្វីៗតម្រួតពីលើគ្នា មើលទៅឃើញកន្តុបឬឃើញឆ្ដុប :