វចនានុក្រមខ្មែរ

បន្សាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-សាត់] bonseat

ធ្វើឱ្យរសាត់ គឺដាក់អ្វីៗដែលអណ្ដែតលើទឹកបាន ឬដែលអណ្ដែតទៅតាមខ្យល់បាន ឱ្យអណ្ដែតដោយតាមទឹកឬតាមខ្យល់ទៅ។

បន្សាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-សាត់] bonseat

(ព.ប្រ.) កម្ចាត់ឱ្យឃ្លាតចេញចោលស្រុក, ចោលលំនៅទៅកាន់ទីផ្សេង។

បន្សាប កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-សាប] bonseab

ស៊ែមក្ដារគែមទូកឱ្យខ្ពស់ឡើង ដើម្បីនឹងឱ្យបានចុះបន្ទុកច្រើន។

បន្សាប កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-សាប] bonseab

ធ្វើឱ្យសាប, ឱ្យអស់ពិសអស់អំណាច :

បន្សាយ

ដំណើរការដែលថាមពលត្រូវបានដកចេញពីបាច់ពន្លឺនិងត្រូវបានបញ្ចេញឡើងវិញដោយពុំមានការផ្លាស់ប្ដូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់អំពីជំហានរលក។

បន្សាយ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សាយ] bnosay≈

ធ្វើឱ្យសាយ, ធ្វើឱ្យរាយ ខ្ចរខ្ចាយ, ផ្សព្វផ្សាយ :

បន្សាយ នាម

[បន់-សាយ] bnosay≈

លំនាំសាយភាយនៃឧស្ម័ន អង្គធាតុរាវ ឬថាមពល។

បន្សាយ នាម

[បន់-សាយ-ពន់-លឺ] bnosaypnoleu≈

ដំណើរការដែលថាមពលត្រូវបានដកចេញពីបាច់ពន្លឺនិងត្រូវបានបញ្ចេញឡើងវិញដោយពុំមានការផ្លាស់ប្ដូរគួរឱ្យកត់សម្គាល់អំពីជំហានរលក។

បន្សារ នាម ២)

[បន់-សា] bonsear

ទឹកក្រុតដែលបន្សាបសម្រាប់ផ្សារ :

បន្សាល់

ធ្វើឱ្យសាល់ គឺថែមបំពេញជួយឱ្យរបស់ឯទៀតនៅសល់កុំឱ្យប្រើការអស់ច្រើនពេក :

បន្សាល់ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សាល់] banseal

ធ្វើឱ្យសាល់ គឺថែមបំពេញជួយឱ្យរបស់ឯទៀតនៅសល់កុំឱ្យប្រើការអស់ច្រើនពេក :

បន្សាំ បុព្វបទ

[បន់-សំា] bansoam

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ បង្កាត់ ថា បង្កាត់បន្សាំ គឺនាំកាត់សាំទៅមកស៊ប់ស៊ាំឬនាំឱ្យហ៊ានទៅមកស៊ប់ស៊ាំឥតញញើត។

បន្សុទ្ធ

ញ៉ាំងចិត្តឱ្យស្អាត មិនឱ្យមានឧបក្កិលេសរួបរឹត។ល។

បន្សុទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សុត] bansutthor

ធ្វើឱ្យសុទ្ធ, ឱ្យមានភាពសុទ្ធ កុំឱ្យមានមន្ទិល :

បន្សុទ្ធ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សុត-ចិត] bansutthor

ញ៉ាំងចិត្តឱ្យស្អាត មិនឱ្យមានឧបក្កិលេសរួបរឹត។ល។

បន្សើច

គាបផ្លែកប្បាសដែលមិនទាន់ពេញចំណាស់ឱ្យបែកហា ហើយយកទៅដាក់ហាលថ្ងៃឱ្យរីកស្រម៉ត្រសុសឡើង, ហាក់ដូចជាធ្វើស្រម៉កប្បាសនោះឱ្យសើច :

បន្សើច កិរិយាសព្ទ

[បន់-សើច] bonsauch

គាបផ្លែកប្បាសដែលមិនទាន់ពេញចំណាស់ឱ្យបែកហា ហើយយកទៅដាក់ហាលថ្ងៃឱ្យរីកស្រម៉ត្រសុសឡើង, ហាក់ដូចជាធ្វើស្រម៉កប្បាសនោះឱ្យសើច :

បន្សើម កិរិយាសព្ទ

[បន់-សើម] bonsaum

ធ្វើឱ្យសើម។

បន្សោះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សោះ] bonsuoh

ធ្វើឱ្យសោះ, ឱ្យអស់រសជាតិ, ឱ្យអស់ទឹក។

បន្សះ កិរិយាសព្ទ

[បន់-សះ] bonseah

ធ្វើឱ្យសះ, ឱ្យជាសះស្បើយ :

បន្ស៊ាំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ស៊ាំ] bnoseaum≈

ធ្វើឱ្យស៊ាំទៅនឹងអ្វីមួយ។

បន្ស៊ាំ កិរិយាសព្ទ

[បន់-ស៊ាំ-អា-កាស-សៈ-ធាត] bnoseaumaakassaktheat≈

សម្របខ្លួនទៅនឹងអាកាសធាតុថ្មី។

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

[បន់-ស៊ី] bonsi

ធ្វើឱ្យស៊ី, នាំឱ្យស៊ី :

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

[បន់-ស៊ី] bonsi

ធ្វើឱ្យដាច់ ឱ្យមុតឬឱ្យខូង :

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ៣)

[បន់-ស៊ី] bonsi

ធ្វើឱ្យស៊ីគ្នា, ធ្វើឱ្យត្រូវគ្នា :

បន្ស៊ី បុព្វបទ

[បន់-ស៊ី] bonsi

ប្រើជាមួយនឹងពាក្យ បញ្ចុក ថា :

បបក់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ប-បក់] babak

យកកន្សែង ឬសំពត់បក់បោយកោយចូលហៅដោយល្បួង, ដោយថ្នម, ដោយសោះអន្ទង, ដោយនឹករលឹក។

បបក់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ប-បក់] babak

បោះខ្សែសន្ទូចវែងដែលចងឬដោតនុយទាញអូសលើទឹកល្បួងបញ្ឆោតមច្ឆជាតិ ឱ្យត្របាក់ហើយវាត់ឡើង :

បបក់ កិរិយាសព្ទ

[ប-បក់-ព្រ-លឹង] babak

បក់បោយហៅព្រលឹង ឬយោងអន្ទងព្រលឹងកូនក្មេងតូចដែលដួល ឬដែលភ្ញាក់ខ្លាច, ឱ្យស្រាកភ័យ, ដោយបញ្ចេញសូរពីរម៉ាត់ឮ បក់ៗ។

បបរ នាម

[ប-ប] bobor

អាហាររាវធ្វើដោយអង្ករស្ងោរជាដើម។ បបរមានឈ្មោះច្រើនយ៉ាងគឺ បបរគ្រឿង, បបរប្រូង, បបរស ជាដើម។ បបរឈ្មោល បបរគោកខាប់ស្រដៀងនឹងបាយជ្រាយរមួត។

បបរគ្រឿង

ឈ្មោះបបរមួយប្រភេទដែលមានស្ងោរសាច់រម្ងាស់លាយជាមួយអង្ករហើយបន្ថែមគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ :

បបរគ្រឿង នាម

[ប-ប-គ្រឿង] babakreung≈

ឈ្មោះបបរមួយប្រភេទដែលមានស្ងោរសាច់រម្ងាស់លាយជាមួយអង្ករហើយបន្ថែមគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ :

បបុស

ឈ្មោះប៉ីមួយបែប មានបបុសជាអណ្ដាត (ស. អ.ថ. ពីអ "ប៉ីបបុស") អ្នកភ្លេងខ្មែរច្រើនហៅ ប៉ីអ ដែរ។

បបុស នាម

[ប-បុស] babos

ឈ្មោះស្មៅខ្ពស់ៗ ដើមរឹងមានប្រហោង, ពួកអំពៅព្រៃ, ច្រើនដុះនៅមាត់ទឹកឬនៅទីដែលមានដីសើម។

បបុស កិរិយាសព្ទ

[ប៉ី-ប-បុស] babos

ឈ្មោះប៉ីមួយបែប មានបបុសជាអណ្ដាត (ស. អ.ថ. ពីអ "ប៉ីបបុស") អ្នកភ្លេងខ្មែរច្រើនហៅ ប៉ីអ ដែរ។

បបូរ នាម ១)

[ប-បូ] babour

ឈ្មោះសំពត់សូត្រមួយប្រភេទមានរឹមជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗ :

បបូរ នាម ២)

[ប-បូ] babour

រឹមមាត់ :

បបួល កិរិយាសព្ទ

[ប-បួល] bobuol

ហៅរក, ហៅឱ្យទៅឬឱ្យមកជាមួយ :

ឈ្មោះមច្ឆជាតិពួកមួយមានរូបមូល នៅមាត់ខាងក្រោម មានជាយគ្រែងជុំវិញ កន្ទុយវែង ស្បែករឹងគគ្រាត, បើស្ងួតក្រៀម ប្រើការរូសឈើបាន។ បបែលមានច្រើនបែបគឺ បបែលកូនមាន់ មាត្រតូចល្មមរាងមូល; បបែលភ្នែកលៀន មាត្រនិងរាងដូចបបែលកូនមាន់តែភ្នែកលៀន; បបែលរុយ ទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា តែមាត្រធំជាង មាន

បបែល នាម

[ប-បែល] babael

ឈ្មោះមច្ឆជាតិពួកមួយមានរូបមូល នៅមាត់ខាងក្រោម មានជាយគ្រែងជុំវិញ កន្ទុយវែង ស្បែករឹងគគ្រាត, បើស្ងួតក្រៀម ប្រើការរូសឈើបាន។ បបែលមានច្រើនបែបគឺ បបែលកូនមាន់ មាត្រតូចល្មមរាងមូល; បបែលភ្នែកលៀន មាត្រនិងរាងដូចបបែលកូនមាន់តែភ្នែកលៀន; បបែលរុយ ទ្រង់ទ្រាយដូចគ្នា តែមាត្រធំជាង មាន

បបោស

បោសថ្នមៗរឿយៗ។

បបោស កិរិយាសព្ទ

[ប-បោស] bobaos

បោសថ្នមៗរឿយៗ។

បបោសអង្អែល

ស្ទាបអង្អែលថ្និតថ្នមរឿយៗដោយវិស្សាសៈ ឬដោយសេចក្ដីស្នេហា។

បបោសអង្អែល កិរិយាសព្ទ

[ប-បោស-អង់-អែល] babaosaangaeael

ស្ទាបអង្អែលថ្និតថ្នមរឿយៗដោយវិស្សាសៈ ឬដោយសេចក្ដីស្នេហា។

បប្ផាសំ

(ម.ព. សួត)។

បប្ផាសំ នាម

[ប៉័ប-ផា-សាំង] bbaphasaamng≈

(ម.ព. សួត)។

បពិត្រ

ប្រើជាពាក្យអាលបនៈដោយគោរព ជាជំនួសពាក្យថា ម្នាល, នែ, ហៃ ក៏បាន :

បពិត្រ នាម ១)

[ប-ពិត] ឬ [ប៏-ពិត] bapitrar

អ្នកដែលមានសម្បត្តិជាគ្រឿងនាំចិត្តឱ្យរីករាយ ឬអ្នកដែលឆ្អែតឆ្អន់ ស្កប់ស្កល់ដោយសម្បត្តិ។

បពិត្រ នាម ២)

[ប-ពិត] ឬ [ប៏-ពិត] bapitrar

ពាក្យសម្រាប់បព្វជិតក្នុងពុទ្ធសាសនាហៅក្សត្រិយ៍ឬសេនាបតី :

បពិត្រ នាម ៣)

[ប-ពិត] ឬ [ប៏-ពិត] bapitrar

ជួនកាលប្រើជាគោរម្យព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យក៏មាន :

បពិត្រ នាម ៤)

[ប-ពិត] ឬ [ប៏-ពិត] bapitrar

ប្រើជាពាក្យអាលបនៈដោយគោរព ជាជំនួសពាក្យថា ម្នាល, នែ, ហៃ ក៏បាន :

បព៌ត នាម

[ប-រ៉ៈ-ពត់] barakpta≈

ភ្នំ។ ភ្នំមាន ៣ប្រភេទគឺ ភ្នំដីសុទ្ធ, ភ្នំថ្មសុទ្ធ (ឥតមានដើមឈើ) និង ភ្នំលាយថ្មនិងដី (មានដើមឈើ)។ បណ្ដាភ្នំទាំង៣ប្រភេទនេះ ភ្នំដីសុទ្ធនិងភ្នំលាយថ្មនិងដី មានប្រយោជន៍ច្រើនជាង ភ្នំថ្មសុទ្ធ :

បព៌ត នាម

[សុត-ធៈ-បា-សា-ណៈ-ប-រ៉ៈ-ពត់] sottheakbasanakbarakpta≈

ភ្នំមានតែថ្មសុទ្ធ (ឥតមានដើមឈើ)។

បព៌ត នាម

[សុត-ធៈ-ប៉ាំង-សុ-ប-រ៉ៈ-ពត់] sottheakbaamngsobarakpta≈

ភ្នំមានតែដីសុទ្ធ។

បព្វជិត

អ្នកបួស។

បព្វជិត គុណនាម

[ប័ប-ពៈ-ជិត] bopvochit

ដែលបួសរួចហើយ។

បព្វជិត នាម

[ប័ប-ពៈ-ជិត] bopvochit

អ្នកបួស។

បព្វជិតនាម

ឈ្មោះនៃអ្នកបួស, ឈ្មោះសម្រាប់អ្នកបួស (ដែលប្រើជាបាលី) គឺនាមដែលចុះលើសន្លឹកឆាយាសម្រាប់ភិក្ខុ ឬដែលចុះលើសន្លឹកសង្ឃដីកា សម្រាប់សាមណេរ សម្រាប់ហៅជាជំនួសនាមកាលដែលនៅជាគ្រហស្ថ, ដូចជានាមថា ខេមានន្ទោ, ខេមាភិរតោ, ចន្ទាភោ, ជោតញ្ញាណោ, ពុទ្ធរក្ខិតោ ជាដើម :

បព្វជិតនាម នាម

[ប័ប-ពៈ-ជិ-តៈ-នាម] bopvochitoneam

ឈ្មោះនៃអ្នកបួស, ឈ្មោះសម្រាប់អ្នកបួស (ដែលប្រើជាបាលី) គឺនាមដែលចុះលើសន្លឹកឆាយាសម្រាប់ភិក្ខុ ឬដែលចុះលើសន្លឹកសង្ឃដីកា សម្រាប់សាមណេរ សម្រាប់ហៅជាជំនួសនាមកាលដែលនៅជាគ្រហស្ថ, ដូចជានាមថា ខេមានន្ទោ, ខេមាភិរតោ, ចន្ទាភោ, ជោតញ្ញាណោ, ពុទ្ធរក្ខិតោ ជាដើម :

បព្វជ្ជន្តេវាសិក

ម.ព. អន្តេវាសិក)។

បព្វជ្ជន្តេវាសិក នាម

[ប័ប-ព័ច-ជ័ន-តេ-វា-សិក] bopvochchonteveasek

ម.ព. អន្តេវាសិក)។

បព្វជ្ជា

ការបួស, ផ្នួស :

បព្វជ្ជា នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា] bopvochchea

ការបួស, ផ្នួស :

បព្វជ្ជាកម្ម

ការបំបួសកុលបុត្តឱ្យបានជាសាមណេរ :

បព្វជ្ជាកម្ម នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា-កាំ] bopvochcheakomm

ការបំបួសកុលបុត្តឱ្យបានជាសាមណេរ :

បព្វជ្ជាចារ្យ

អាចារ្យអ្នកបំបួសឬគ្រូបំបួស គឺភិក្ខុដែលជាគ្រូបំបួសកុលបុត្រឱ្យបានជាសាមណេរ។

បព្វជ្ជាចារ្យ នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា-ចា] bopvochcheacharyor

អាចារ្យអ្នកបំបួសឬគ្រូបំបួស គឺភិក្ខុដែលជាគ្រូបំបួសកុលបុត្រឱ្យបានជាសាមណេរ។

បព្វជ្ជានិសង្ស

អានិសង្សផ្នួស។

បព្វជ្ជានិសង្ស នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា-និ-សង់] bapvochcheanisangsor

អានិសង្សផ្នួស។

បព្វជ្ជាបេក្ខៈ

អ្នកសម្លឹងយកនូវបព្វជ្ជា, កុលបុត្រអ្នកប្រាថ្នាចង់បួសជាសាមណេរ។

បព្វជ្ជាបេក្ខៈ នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា-ប៉េក-ខៈ] bapvochcheabekkhak

អ្នកសម្លឹងយកនូវបព្វជ្ជា, កុលបុត្រអ្នកប្រាថ្នាចង់បួសជាសាមណេរ។

បព្វជ្ជាវិធី

បែបបំបួស ឬរបៀបបំបួស។

បព្វជ្ជាវិធី នាម

[ប័ប-ព័ច-ជា-វិ-ធី] bapvochcheavithi

បែបបំបួស ឬរបៀបបំបួស។

បព្វតរាជ

ស្ដេចភ្នំ (ភ្នំហិមពាន្ត ឬភ្នំហិមាល័យ)។

បព្វតរាជ នាម

[ប័ប-ពៈ-តៈ-រាច] bopvotoreach

ស្ដេចភ្នំ (ភ្នំហិមពាន្ត ឬភ្នំហិមាល័យ)។

បព្វតា

គិរី, ភ្នំ :

បព្វតា នាម

[ប័ប-ពៈ-តា] bbapeakta≈

គិរី, ភ្នំ :

បព្វាជនីយកម្ម

ឈ្មោះទណ្ឌកម្មមួយយ៉ាង ដែលសង្ឃត្រូវបណ្ដេញភិក្ខុអ្នកមានទោសខុសគួរដល់ការបណ្ដេញចេញពីវត្ត។ ការបំបរបង់មនុស្សដែលមានទោស ត្រូវរាជការបណ្ដេញឱ្យចេញផុតពីស្រុក ឬពីដែនឱ្យទៅនៅក្នុងទីណាមួយមានកំណត់ ក៏ហៅ បព្វាជនីយកម្ម ដែរ។

បព្វាជនីយកម្ម នាម

[ប័ប-ពា-ជៈ-នី-យៈ-កាំ] bapveachniykamm

ឈ្មោះទណ្ឌកម្មមួយយ៉ាង ដែលសង្ឃត្រូវបណ្ដេញភិក្ខុអ្នកមានទោសខុសគួរដល់ការបណ្ដេញចេញពីវត្ត។ ការបំបរបង់មនុស្សដែលមានទោស ត្រូវរាជការបណ្ដេញឱ្យចេញផុតពីស្រុក ឬពីដែនឱ្យទៅនៅក្នុងទីណាមួយមានកំណត់ ក៏ហៅ បព្វាជនីយកម្ម ដែរ។

បព្វៈ

សន្លាក់; ថ្នាំង; ថ្នាក់; សង្កាត់; សង្កាត់សេចក្ដី :

បព្វៈ នាម

[ប័ប-ពៈ] bopveak

សន្លាក់; ថ្នាំង; ថ្នាក់; សង្កាត់; សង្កាត់សេចក្ដី :

បម បុព្វបទ

[បម] bom

ថ្នម; ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យបី :

បមាណភាគ

ចំណែកនៃអ្វីមួយដែលគេរាប់; ចំនួន បរិមាណ ចំណែកនៃអ្វីមួយដែលគេកំណត់, កូតា។

បមាណភាគ នាម

[ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-ភាក] bakmanakpheak≈

ចំណែកនៃអ្វីមួយដែលគេរាប់; ចំនួន បរិមាណ ចំណែកនៃអ្វីមួយដែលគេកំណត់, កូតា។

បមាណលេខនា

ការសិក្សាអំពីគំនូសតាងដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងលេខឬចំនួន ជាមួយមាត្រដ្ឋាន។

បមាណលេខនា នាម

[ប៉ៈ-ម៉ា-ណៈ-លេ-ខៈ-ណា] bakmanaklekhakna≈

ការសិក្សាអំពីគំនូសតាងដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងលេខឬចំនួន ជាមួយមាត្រដ្ឋាន។

បមាណីយ

កម្រិតនៃគុណភាពនៃអ្វីមួយដែលសន្មតយក; ស្តង់ដា។

បមាណីយ នាម

[ប៉ៈ-ម៉ា-ណី] bakmanei≈

កម្រិតនៃគុណភាពនៃអ្វីមួយដែលសន្មតយក; ស្តង់ដា។

បមាថកម្ម

ការមើលងាយ; ការបៀតបៀន ការញាំញី ឬការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញឱ្យគេលំបាក។

បន្សាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

បន្សាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

បន្សាប កិរិយាសព្ទ ១)

បន្សាប កិរិយាសព្ទ ២)

បន្សាយ កិរិយាសព្ទ

បន្សាយ នាម

បន្សាយ នាម

បន្សារ នាម ១)

បន្សារ នាម ២)

បន្សាល់ កិរិយាសព្ទ

បន្សាំ បុព្វបទ

បន្សុទ្ធ កិរិយាសព្ទ

បន្សុទ្ធ កិរិយាសព្ទ

បន្សើច កិរិយាសព្ទ

បន្សើម កិរិយាសព្ទ

បន្សោះ កិរិយាសព្ទ

បន្សះ កិរិយាសព្ទ

បន្ស៊ាំ កិរិយាសព្ទ

បន្ស៊ាំ កិរិយាសព្ទ

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ១)

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ២)

បន្ស៊ី កិរិយាសព្ទ ៣)

បន្ស៊ី បុព្វបទ

បបក់ កិរិយាសព្ទ ១)

បបក់ កិរិយាសព្ទ ២)

បបក់ កិរិយាសព្ទ

បបរ នាម

បបរគ្រឿង នាម

បបុស នាម

បបុស កិរិយាសព្ទ

បបូរ នាម ១)

បបូរ នាម ២)

បបូរ នាម

បបួល កិរិយាសព្ទ

បបែល នាម

បបោស កិរិយាសព្ទ

បបោសអង្អែល កិរិយាសព្ទ

បប្ផាសំ នាម

បពិត្រ នាម ១)

បពិត្រ នាម ២)

បពិត្រ នាម ៣)

បពិត្រ នាម ៤)

បព៌ត នាម

បព៌ត នាម

បព៌ត នាម

បព្វជិត គុណនាម

បព្វជិត នាម

បព្វជិតនាម នាម

បព្វជ្ជន្តេវាសិក នាម

បព្វជ្ជា នាម

បព្វជ្ជាកម្ម នាម

បព្វជ្ជាចារ្យ នាម

បព្វជ្ជានិសង្ស នាម

បព្វជ្ជាបេក្ខៈ នាម

បព្វជ្ជាវិធី នាម

បព្វតរាជ នាម

បព្វតា នាម

បព្វាជនីយកម្ម នាម

បព្វៈ នាម

បម បុព្វបទ

បមាណភាគ នាម

បមាណលេខនា នាម

បមាណីយ នាម