Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
ទីអាសានៈ ឬវេទិកាមានសណ្ឋានជាបល្ល័ង្កខ្ពស់ទ្ររងដោយជើងកោសច្រើនថ្នាក់, មានសសរបួន, រាង ៤ជ្រុងស្រដៀងនឹងបារាំកំពូល, ដំបូលមានកំពូលរាងច្រឡោ សណ្ឋានដូចកំពូលប្រាសាទក៏មាន, រាងមូលជាកន្សោមតាឱ ឬកន្សោមផ្កាក៏មាន, វិចិត្ររចនាដោយផ្ការំយោលផ្សេងៗ តាមគួរដល់ការប្រកប, ប្រើជាទីសម្រាប់គ
[បុស-ស្បុក] bosbok
ទីអាសានៈ ឬវេទិកាមានសណ្ឋានជាបល្ល័ង្កខ្ពស់ទ្ររងដោយជើងកោសច្រើនថ្នាក់, មានសសរបួន, រាង ៤ជ្រុងស្រដៀងនឹងបារាំកំពូល, ដំបូលមានកំពូលរាងច្រឡោ សណ្ឋានដូចកំពូលប្រាសាទក៏មាន, រាងមូលជាកន្សោមតាឱ ឬកន្សោមផ្កាក៏មាន, វិចិត្ររចនាដោយផ្ការំយោលផ្សេងៗ តាមគួរដល់ការប្រកប, ប្រើជាទីសម្រាប់គ
ឈ្មោះខែទី ២តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :
[បុស] boss
ឈ្មោះខែទី ២តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :
រថស សម្រាប់ជិះរំហើយកម្សាន្តចិត្ត។ តាមរឿងតំណាលក្នុងគម្ពីរជាតកច្រើនអន្លើថា រថមានបុស្បុកព័ណ៌សដែលទឹមសេះឱ្យអូសដើរៗជាមុន, ពួកសេនាបតីមន្ត្រីធំតូចទាំងអស់នាំគ្នាដើរអមហែហមតាមក្រោយ, ផ្សងរកអ្នកមានបុណ្យភ័ព្វអស្ចារ្យដែលគួរទទួលជាទីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យបាន, ក្នុងកាលដែលផុតគ្មានព
[បុស-សៈ-រត់] bossoroth
រថស សម្រាប់ជិះរំហើយកម្សាន្តចិត្ត។ តាមរឿងតំណាលក្នុងគម្ពីរជាតកច្រើនអន្លើថា រថមានបុស្បុកព័ណ៌សដែលទឹមសេះឱ្យអូសដើរៗជាមុន, ពួកសេនាបតីមន្ត្រីធំតូចទាំងអស់នាំគ្នាដើរអមហែហមតាមក្រោយ, ផ្សងរកអ្នកមានបុណ្យភ័ព្វអស្ចារ្យដែលគួរទទួលជាទីក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យបាន, ក្នុងកាលដែលផុតគ្មានព
ចំនួន ៨(ចំពោះតែចំនួនដំរី) :
[បុះ] boh
បុកទល់មុតដល់មានរបួស :
[បុះ] boh
បុកដោយអ្វីៗដែលស្រួច :
[បុះ] boh
រុកឱ្យជ្រុះ, ឱ្យធ្លាក់ :
[បុះ] boh
ស៊ី; ពាក្យទ្រគោះមើលងាយថាស៊ីដូចគេបុះអ្វីៗ :
[បុះ] boh
ចាស់; ដែលគេឈប់ប្រើប្រាស់, ដែលគេបោះបង់លែងត្រូវការ (ចំពោះតែទី, ដី, ស្រែ, ចម្ការ, ភូមិលំនៅ ...) :
[បុះ] boh
ចំនួន ៨(ចំពោះតែចំនួនដំរី) :
សំពត់ព័ណ៌ចងកាច់ជាស្រទាប់ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាឈើរីក, ប្រើចងផ្នួងឬកម្រងសក់ឬក៏សំណុំសក់ស្ត្រី ជាគ្រឿងធ្វើលម្អតាមសម័យថ្មី :
[បូ] bou
សំពត់ព័ណ៌ចងកាច់ជាស្រទាប់ សណ្ឋានស្រដៀងនឹងផ្កាឈើរីក, ប្រើចងផ្នួងឬកម្រងសក់ឬក៏សំណុំសក់ស្ត្រី ជាគ្រឿងធ្វើលម្អតាមសម័យថ្មី :
សរីរាវយវៈមានសណ្ឋានកំពូកជាដុំនៅលើប្រជុំស្មាសត្វពពួកគោ, ក្របី :
[បូក] bok
ធ្វើឱ្យឃើញចំនួន គឺកែនផ្សំរួមចំនួន :
[និ-យាយ-បូក] bok
និយាយរួមទាំងអស់។
[បូក] bok
លាបពរបាយអឬដីស្អិត :
[បូក] bok
សរីរាវយវៈមានសណ្ឋានកំពូកជាដុំនៅលើប្រជុំស្មាសត្វពពួកគោ, ក្របី :
ឈ្មោះភ្នំធំខ្ពស់មួយក្នុងពួកភ្នំកំចាយ, ពពកវិល ក្នុងខេត្តកំពត, សព្វថ្ងៃនេះទុកជារមណីដ្ឋាន សម្រាប់កម្សាន្តមួយកន្លែងជារបស់កម្ពុជរដ្ឋ :
[បូក-គោ] boukakou
ឈ្មោះភ្នំធំខ្ពស់មួយក្នុងពួកភ្នំកំចាយ, ពពកវិល ក្នុងខេត្តកំពត, សព្វថ្ងៃនេះទុកជារមណីដ្ឋាន សម្រាប់កម្សាន្តមួយកន្លែងជារបស់កម្ពុជរដ្ឋ :
បូកសម្រេចដោយគិតលៃលកផាត់ទាត់លើកចោលចេញខ្លះ :
[បូក-បោះ] boukobaoh
បូកសម្រេចដោយគិតលៃលកផាត់ទាត់លើកចោលចេញខ្លះ :
បូកដោយទូទាត់លៃចែករួចស្រង់រួមឱ្យឃើញជាចំនួន :
[បូក-ប៉ាន់] boukban
បូកដោយទូទាត់លៃចែករួចស្រង់រួមឱ្យឃើញជាចំនួន :
ច្របូកច្របល់ :
[បូក-ឡូក] boukolouk
ច្របូកច្របល់ :
(ម.ព. បូក{¥¥}៣{££})។
[បូក] bouk
(ម.ព. បូក៣)។
(ម.ព. បូកគោ)។
[បូក-គោ] boukokou
(ម.ព. បូកគោ)។
ពាក្យកម្ចីពីភាសាឥណ្ឌូណេស៊ីមានន័យថា ផ្កា :
[បូ-ង៉ា] bounga≈
ពាក្យកម្ចីពីភាសាឥណ្ឌូណេស៊ីមានន័យថា ផ្កា :
កិច្ចការបូជា; ការរវល់ដោយថ្វាយ ឬដោយជូនព័ស្តុភារអ្វីៗ :
[បូ-ជៈ-នៈ-កិច] bouchnokechch
កិច្ចការបូជា; ការរវល់ដោយថ្វាយ ឬដោយជូនព័ស្តុភារអ្វីៗ :
អ្នកធម្មយាត្រា, អ្នកធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយនិងលំបាកទៅកាន់ស្ថានពិសិដ្ឋមួយដើម្បីបុព្វហេតុសាសនា។
[បូ-ជៈ-និ-យោស] boucheakniyos≈
អ្នកធម្មយាត្រា, អ្នកធ្វើដំណើរផ្លូវឆ្ងាយនិងលំបាកទៅកាន់ស្ថានពិសិដ្ឋមួយដើម្បីបុព្វហេតុសាសនា។
អ្នកស្វះស្វែងរកទីកន្លែងដែលគួរគោរពបូជា, អ្នកធ្វើដំណើរទៅនមស្ការបូជនីយដ្ឋានមានទីតម្កល់ព្រះសារីរិកធាតុនៃព្រះសម្ពុទ្ធជាដើម។
[បូ-ជៈ-នី-យេស] bouchniyesok
អ្នកស្វះស្វែងរកទីកន្លែងដែលគួរគោរពបូជា, អ្នកធ្វើដំណើរទៅនមស្ការបូជនីយដ្ឋានមានទីតម្កល់ព្រះសារីរិកធាតុនៃព្រះសម្ពុទ្ធជាដើម។
(ម.ព. បូជនីយវត្ថុ)។
[បូ-ជៈ-នី-យៈ] bouchniyeak
ដែលគួរបូជា។
[បូ-ជៈ-នី-យៈ-បុក-គល់] bouchniyeak
បុគ្គលដែលគេបូជា :
[បូ-ជៈ-នី-យៈ-វ័ត-ថុ] bouchniyeak
ទីដែលគួរបូជា។
[បូ-ជៈ-នី-យៈ-ស្ថាន] bouchniyeak
(ម.ព. បូជនីយវត្ថុ)។
ដូចគ្នានឹង បូជនីយបុគ្គល ដែរ។
[បូ-ជា] bouchea
ការថ្វាយឬជូនវត្ថុអ្វីៗ ចំពោះបូជនីយបុគ្គល; ការស្ដាប់ឱវាទ, ប្រព្រឹត្តតាមឱវាទរបស់បុគ្គលដែលគួរគោរព។
[បូ-ជា] bouchea
ថ្វាយ, ជូន :
[បូ-ជា] bouchea
ដុត, រំលាយ (សព) :
[បូ-ជា-រៈ-ហៈ-បុក-គល់] bouchea
ដូចគ្នានឹង បូជនីយបុគ្គល ដែរ។
ការសែនព្រេន, របៀបពលិការប្រសិទ្ធីផ្សេងៗ តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ មានសម្លាប់សត្វ, អារសាច់បូជាភ្លើងជាដើម។ បើតាមលទ្ធិពុទ្ធសាសនាមានការឱ្យទានដល់ពួកស្មូមមិនរើសមុខ។
[បូ-ជា-យ៉ាញ់] boucheayonhnh
ការសែនព្រេន, របៀបពលិការប្រសិទ្ធីផ្សេងៗ តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ មានសម្លាប់សត្វ, អារសាច់បូជាភ្លើងជាដើម។ បើតាមលទ្ធិពុទ្ធសាសនាមានការឱ្យទានដល់ពួកស្មូមមិនរើសមុខ។
បូញមាត់ផងបត់ដុំដៃផង ដោយសម្ដែងអាការៈរិះគន់ ឬញុះញង់។
[បូញ] bounh
ក្របួចមាត់; ចង្អុលបង្ហាញដោយក្របួចមាត់ :
[បូញ-មាត់-បត់-ដុំ-ដៃ] bounh
បូញមាត់ផងបត់ដុំដៃផង ដោយសម្ដែងអាការៈរិះគន់ ឬញុះញង់។
និយាយរិះគន់ ឬញុះញង់ដោយសម្ដែងអាការៈបូញមាត់ចង្អុលបង្ហាញរូបមនុស្ស ឬអ្វីៗឱ្យគេឃើញ។
[បូញ-បាញ] bounhobanh
និយាយរិះគន់ ឬញុះញង់ដោយសម្ដែងអាការៈបូញមាត់ចង្អុលបង្ហាញរូបមនុស្ស ឬអ្វីៗឱ្យគេឃើញ។
តិថី ឬថ្ងៃដែលមានព្រះចន្ទពេញវង់, ថ្ងៃ ១៥កើត :
[បូ-រៈ-ណៈ-ម៉ី] ឬ [បូ-រ៉ៈ-ម៉ី] bounrmi
តិថី ឬថ្ងៃដែលមានព្រះចន្ទពេញវង់, ថ្ងៃ ១៥កើត :
[បូត] bout
ចាប់រូតយកដោយដៃ :
[បូត] bout
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ស្លូត :
ឈ្មោះល្បែងក្មេងលេងចាប់បូតដៃគ្នា ពោលពាក្យព្រមៗគ្នាថា បូតសណ្ដែក ...!
[បូត-សន់-ដែក] boutsandaek
ឈ្មោះល្បែងក្មេងលេងចាប់បូតដៃគ្នា ពោលពាក្យព្រមៗគ្នាថា បូតសណ្ដែក ...!
កាយស្អុយ ឆ្អេះឆ្អាប សោកគ្រោក គឺរូបកាយមនុស្សសត្វទាំងអស់ (ពាក្យពោលតាមសេចក្ដីពិត)។
[ប៉ូ-តិ-កាយ] boutekay
កាយស្អុយ ឆ្អេះឆ្អាប សោកគ្រោក គឺរូបកាយមនុស្សសត្វទាំងអស់ (ពាក្យពោលតាមសេចក្ដីពិត)។
វល្លិមានក្លិនស្អុយ គឺវល្លិផោម (ព.គ.)។
[ប៉ូ-តិ-លៈ-តា] ឬ [បូ-តិល-លៈ-ដា] boutelota
វល្លិមានក្លិនស្អុយ គឺវល្លិផោម (ព.គ.)។
ខាងដើម, ខាងមុខ, ខាងកើត (ទិសខាងកើត) :
[បូ] boupr
ខាងដើម, ខាងមុខ, ខាងកើត (ទិសខាងកើត) :
ទិសខាងកើត។
[បូ-រ៉ៈ-ទឹស] ឬ [បូ-ទឹស] bouprtis
ទិសខាងកើត។
(ម.ព. បុព្វនិមិត្ត ក្នុង បុព្វ)។
[បូ-និ-មិត] bouprnimitt
(ម.ព. បុព្វនិមិត្ត ក្នុង បុព្វ)។
(ម.ព. បូព៌)។
[បូ-រៈ-ពា] ឬ [បូ-ពា] boureakpea]rue[boupea≈
(ម.ព. បូព៌)។
សប់ឬបឺតបញ្ចូលខ្យល់ឬទឹក ឬក៏បឺត ឬសប់បញ្ចេញ :
[បូម] boum
សប់ឬបឺតបញ្ចូលខ្យល់ឬទឹក ឬក៏បឺត ឬសប់បញ្ចេញ :
សារធាតុដែលដាក់ក្នុងបរិមាណតិចតួចទៅក្នុងចំណីអាហារ ឬរបស់អ្វីមួយដើម្បីបង្កើនរសជាតិ សោភណភាព ឬរក្សាគុណភាពឱ្យនៅស្រស់ កុំឱ្យស្អុយរលួយ, ការបន្ថែមឱ្យកាន់តែប្រសើរ។
[បូ-រ៉ៈ-ណាត់] bouraknat≈
សារធាតុដែលដាក់ក្នុងបរិមាណតិចតួចទៅក្នុងចំណីអាហារ ឬរបស់អ្វីមួយដើម្បីបង្កើនរសជាតិ សោភណភាព ឬរក្សាគុណភាពឱ្យនៅស្រស់ កុំឱ្យស្អុយរលួយ, ការបន្ថែមឱ្យកាន់តែប្រសើរ។
(សេ.ហិ.) ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈមានប្រព័ន្ធតែមួយដែលមានលក្ខណៈពេញលេញ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ហើយដែលមិនអាចរំលោភបំពានបាន។
[ប៉ូ-រ៉ៈ-ណៈ-ភាប] bournapheap
ភាពពេញគ្រប់គ្រាន់, ការពេញឥតខ្វះកន្លះ។
[ប៉ូ-រ៉ៈ-ណៈ-ភាប] bournapheap
(សេ.ហិ.) ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈមានប្រព័ន្ធតែមួយដែលមានលក្ខណៈពេញលេញ គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ហើយដែលមិនអាចរំលោភបំពានបាន។
ការរាប់ចំនួនដែលជាថ្នាក់, ជាជាន់។
[ប៉ូ-រ៉ៈ-ណៈ-ស័ង-ខ្យា] bournosamkhya
ការរាប់ចំនួនដែលជាថ្នាក់, ជាជាន់។
និយាយរៀបរាប់ប្រាប់ឱ្យដឹងឱ្យឃើញដើមទងគន្លងតាមរបៀបហូរហែ :
[បូ-បាច់] bourbach
និយាយរៀបរាប់ប្រាប់ឱ្យដឹងឱ្យឃើញដើមទងគន្លងតាមរបៀបហូរហែ :
មានន័យដូចគ្នា បុរាណ ដែរ, ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើខ្លះចំពោះតែក្នុងកាព្យ ដែលមានសម្ផស្សត្រូវថាឱ្យវែង ឱ្យយឺត, ឯពាក្យរាយត្រូវសរសេរ ត្រូវនិយាយថា បុរាណ ជាដរាប។ ពាក្យកាព្យដែលត្រូវប្រើ បូរាណ នោះ ដូចជា :
[បូ-រ៉ាន] bourean
មានន័យដូចគ្នា បុរាណ ដែរ, ជាពាក្យសម្រាប់ប្រើខ្លះចំពោះតែក្នុងកាព្យ ដែលមានសម្ផស្សត្រូវថាឱ្យវែង ឱ្យយឺត, ឯពាក្យរាយត្រូវសរសេរ ត្រូវនិយាយថា បុរាណ ជាដរាប។ ពាក្យកាព្យដែលត្រូវប្រើ បូរាណ នោះ ដូចជា :
[បូល] boul
ផ្សងឱ្យដឹងហេតុ ដោយមានវត្ថុអ្វីមួយជាគ្រឿងសម្គាល់ឬស្ទង់ដោយព័ស្តុតាងតាមចំណាំនិងជំនឿ :
[បូល] boul
បញ្ចេញសំឡេងទីទៃពីសំឡេងយំធម្មតា (ច្រើនហៅចំពោះតែក្អែក) :
[បូល] boul
សញ្ញាជាគ្រឿងសម្គាល់ឱ្យដឹងលើក្រោមសម្រាប់ស្ទង់វៀចត្រង់ (ច្រើនប្រើចំពោះតែត្រាសម្រាប់បោះ)។
[បូល-ត្រា] boul
គ្រឿងសម្គាល់របស់តួត្រាដែលគេឆ្លាក់ ឬបោះដែកគោលស្ពាន់ខ្នាតតូចជាសញ្ញាសម្រាប់កាន់ត្រាបោះឱ្យដឹងប៉ែកខាងលើ ទាំងឱ្យដឹងថាត្រង់ឬវៀចផង :
ទីកន្លែង, ផ្ទះធ្វើឬលក់នំចំណីផ្សេងៗ។
[ប៉ូ-វ៉ាត់-ឋាន] bouvatthan≈
ទីកន្លែង, ផ្ទះធ្វើឬលក់នំចំណីផ្សេងៗ។
ពាក្យសម្រាប់និយាយតាមទំនួលស្រួលមាត់ (វាចាសិលិដ្ឋ) :
[បូស] bous
ឈ្មោះរោគហើមសាច់ពង់ដោរ កជាខ្ទុះស ឬខ្ទុះខួរអណ្ដែង (ខ្ទុះក្រហម) :
[បូស] bous
បូសមានច្រើនប្រភេទគឺ បូសធំ, បូសទ្រនិច, បូសក្រពើ, បូសផ្កាប់មុខ។ល។
[បូស-បម] bous
ពាក្យសម្រាប់និយាយតាមទំនួលស្រួលមាត់ (វាចាសិលិដ្ឋ) :
ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយបាក់តេរីម្យ៉ាង មានរោគសញ្ញាដូចជាមានដុំខ្យល់ពកនៅត្រង់ក ទ្រូង ស្មា និងត្រគាក ហើយភាគច្រើនកើតលើគោ ក្របី ចៀម ពពែ និងអាចកើតចំពោះជ្រូកផងដែរ។
[បូស-ខ្យល់] bouskhayl≈
ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយបាក់តេរីម្យ៉ាង មានរោគសញ្ញាដូចជាមានដុំខ្យល់ពកនៅត្រង់ក ទ្រូង ស្មា និងត្រគាក ហើយភាគច្រើនកើតលើគោ ក្របី ចៀម ពពែ និងអាចកើតចំពោះជ្រូកផងដែរ។