វចនានុក្រមខ្មែរ

សព្វនាមដែលប្រើជំនួសឈ្មោះមនុស្ស, សត្វ, ឬវត្ថុនានា ដោយចំពោះរូប ប៉ុន្តែមិនចេញចំឈ្មោះនោះទេ ដោយយកពាក្យដទៃផ្សេងពីនោះមកជំនួសវិញ មានពាក្យថា ព្រះអង្គ, លោក, អ្នក, នាង, គេ, គាត់, វា, ឯង, អា, ហង, ខ្ញុំព្រះអង្គ, ខ្ញុំព្រះករុណា, ខ្ញុំបាទ, គេ, ខ្ញុំឯង, អញខ្ញុំ, ខ្ញុំម្ចាស់,

បុរិសសព្វនាម នាម

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ-សាប់-ពៈ-នាម] borissopvoneam

សព្វនាមដែលប្រើជំនួសឈ្មោះមនុស្ស, សត្វ, ឬវត្ថុនានា ដោយចំពោះរូប ប៉ុន្តែមិនចេញចំឈ្មោះនោះទេ ដោយយកពាក្យដទៃផ្សេងពីនោះមកជំនួសវិញ មានពាក្យថា ព្រះអង្គ, លោក, អ្នក, នាង, គេ, គាត់, វា, ឯង, អា, ហង, ខ្ញុំព្រះអង្គ, ខ្ញុំព្រះករុណា, ខ្ញុំបាទ, គេ, ខ្ញុំឯង, អញខ្ញុំ, ខ្ញុំម្ចាស់,

បុរិសៈ

ឧត្តមបុរស បុរសទីបី សម្រាប់និយាយខ្លួនឯងទៅកាន់គូសន្ទនា :

បុរិសៈ នាម ១)

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] borisak

បុរស «ប្រុស» អ្នកបំពេញចិត្តមាតាបិតា។

បុរិសៈ នាម ២)

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] borisak

អ្នកបំពេញកិច្ចការក្នុងប្រទេសដែលខ្លួននៅ។

បុរិសៈ នាម ៣)

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] borisak

ក្នុងភាសាបាលីចែកបុរសជាបី ដើម្បីតម្រូវបុរិសសព្វនាមនៅនឹងបុរសក្នុងកិរិយាអាខ្យាត គឺបឋមបុរស បុរសទី ១និយាយពីអ្នកដទៃ ឬពីវត្ថុអ្វីមួយក្រៅពីគូសន្ទនា :

បុរិសៈ នាម ៤)

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] borisak

មជ្ឈិមបុរស បុរសទី ២សម្រាប់និយាយទៅកាន់គូសន្ទនាឆ្លងឆ្លើយគ្នា :

បុរិសៈ នាម ៥)

[ប៉ុ-រ៉ិ-សៈ] borisak

ឧត្តមបុរស បុរសទីបី សម្រាប់និយាយខ្លួនឯងទៅកាន់គូសន្ទនា :

បុរី

(ភូមិ.) ទីតាំងមួយដែលត្រូវបានរៀបចំជាដីឡូត៍ ជាសំណង់លំនៅឋាន សំណង់ផ្សេងៗ លម្ហសាធារណៈ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា នៅលើក្បាលដីតែមួយស្របតាមគម្រោងប្លង់សរុបរបស់បុរីដែលបានទទួលការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការ :

បុរី នាម ១)

[បុ-រ៉ី] borey

ក្រុង; ខេត្តធំ; រដ្ឋមណ្ឌល។

បុរី នាម ២)

[បុ-រ៉ី] borey

(ភូមិ.) ទីតាំងមួយដែលត្រូវបានរៀបចំជាដីឡូត៍ ជាសំណង់លំនៅឋាន សំណង់ផ្សេងៗ លម្ហសាធារណៈ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនានា នៅលើក្បាលដីតែមួយស្របតាមគម្រោងប្លង់សរុបរបស់បុរីដែលបានទទួលការអនុញ្ញាតជាផ្លូវការ :

បុរីរក្ស

ការរក្សាបុរី។

បុរីរក្ស នាម

[បុ-រ៉ី-រ័ក] boriroksor

ការរក្សាបុរី។

បុរីរម្យ

ពាក្យនេះខ្មែរយើងយកមកប្រើជាគោរម្យងារសេនាបតីក៏មាន :

បុរីរម្យ គុណនាម a

[បុ-រ៉ី-រំ] boriromyor

ដែលមានសេចក្ដីរីករាយចំពោះបុរី។

បុរីរម្យ នាម b

[បុ-រ៉ី-រំ] boriromyor

បុរីដែលជាទីរីករាយចិត្ត, សេចក្ដីរីករាយចំពោះបុរី។

បុរីរម្យ នាម

[បុ-រ៉ី-រំ] boriromyor

ពាក្យនេះខ្មែរយើងយកមកប្រើជាគោរម្យងារសេនាបតីក៏មាន :

បុរេគត

ដែលកើតមុនឬមានពីមុន។

បុរេគត គុណនាម

[បុ-រ៉េ-គត់] borekta≈

ដែលកើតមុនឬមានពីមុន។

បុរេជម្រើស

ជម្រើសមួយ តម្លៃមួយ ឬលក្ខខណ្ឌមួយ ដែលកំណត់ទុកជាមុន ហើយប្រើជាស្វ័យប្រវត្តិប្រសិនបើគ្មានការផ្លាស់ប្ដូរដោយការី។

បុរេជម្រើស នាម

[បុ-រ៉េ-ជំ-រើស] borechumreus≈

ជម្រើសមួយ តម្លៃមួយ ឬលក្ខខណ្ឌមួយ ដែលកំណត់ទុកជាមុន ហើយប្រើជាស្វ័យប្រវត្តិប្រសិនបើគ្មានការផ្លាស់ប្ដូរដោយការី។

បុរេនិច្ឆ័យ

ការសន្និដ្ឋាន ការវិនិច្ឆ័យ ឬការវាយតម្លៃទុកជាមុនដោយមិនទាន់ស្វែងយល់រកការពិតឱ្យបានច្បាស់លាស់ :

បុរេនិច្ឆ័យ នាម

[បុ-រ៉េ-និច-ឆៃ] borenichchhai≈

ការសន្និដ្ឋាន ការវិនិច្ឆ័យ ឬការវាយតម្លៃទុកជាមុនដោយមិនទាន់ស្វែងយល់រកការពិតឱ្យបានច្បាស់លាស់ :

បុរេប្រទាន

ដែលប្រគល់ឱ្យជាមុន :

បុរេប្រទាន គុណនាម

[បុ-រ៉េ-ប្រ-ទាន] borebrotean≈

ដែលប្រគល់ឱ្យជាមុន :

បុរេប្រវត្តិ

មុនកាលសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ, ដែលកើតឡើងមុនកាលសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ :

បុរេប្រវត្តិ គុ., ន.

[បុ-រ៉េ-ប្រ-វ័ត] borebrovta≈

មុនកាលសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ, ដែលកើតឡើងមុនកាលសម័យប្រវត្តិសាស្ត្រ :

បុរេប្រវត្តិវិទូ

អ្នកប្រាជ្ញខាងបុរេប្រវត្តិវិទ្យា។

បុរេប្រវត្តិវិទូ នាម

[បុ-រ៉េ-ប្រ-វ័ត-វិ-ទូ] borebrovtavitu≈

អ្នកប្រាជ្ញខាងបុរេប្រវត្តិវិទ្យា។

បុរេប្រវត្តិវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រឬមុខវិជ្ជាដែលសិក្សាអំពីអ្វីៗដែលបានកើតឡើងមុនពេលមនុស្សចេះបង្កើត និងប្រើប្រាស់អក្សរ។ បុរេប្រវត្តិវិទ្យាធ្វើការសិក្សាអំពីជីវភាពរបស់មនុស្សដំបូងៗ។

បុរេប្រវត្តិវិទ្យា នាម

[បុ-រ៉េ-ប្រ-វ័ត-វិត-ទ្យា] borebrovtavittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រឬមុខវិជ្ជាដែលសិក្សាអំពីអ្វីៗដែលបានកើតឡើងមុនពេលមនុស្សចេះបង្កើត និងប្រើប្រាស់អក្សរ។ បុរេប្រវត្តិវិទ្យាធ្វើការសិក្សាអំពីជីវភាពរបស់មនុស្សដំបូងៗ។

បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ

កាលសម័យមុនពេលមានឯកសារសរសេរ :

បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ នាម

[បុ-រ៉េ-ប្រ-វ័ត-តិ-សាស] borebrovtatesas≈

កាលសម័យមុនពេលមានឯកសារសរសេរ :

បុរេពិសោធន៍

ដែលមានមុនបទពិសោធ។ នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា វាទាក់ទងទៅនឹងពុទ្ធិដែលគេទទួលបានដោយមិនផ្អែកលើបទពិសោធ ពោលគឺ គេទទួលបានពុទ្ធិនោះ តាមការពិចារណាបែបអនុមានញែកតែមួយប៉ុណ្ណោះ។

បុរេពិសោធន៍ គុណនាម

[ប៉ុ-រ៉េ-ពិ-សោត] ឬ [បុ-រ៉េ-ពិ-សោត] borepisaot]rue[borepisaot≈

ដែលមានមុនបទពិសោធ។ នៅក្នុងទស្សនវិជ្ជា វាទាក់ទងទៅនឹងពុទ្ធិដែលគេទទួលបានដោយមិនផ្អែកលើបទពិសោធ ពោលគឺ គេទទួលបានពុទ្ធិនោះ តាមការពិចារណាបែបអនុមានញែកតែមួយប៉ុណ្ណោះ។

បុរេភត្ត

វេលាមុនភត្ត គឺពេលមុនបរិភោគបាយថ្ងៃត្រង់។

បុរេភត្ត នាម

[ប៉ុ-រ៉េ-ភ័ត] borephott

វេលាមុនភត្ត គឺពេលមុនបរិភោគបាយថ្ងៃត្រង់។

បុរេភត្តកាល

(ម.ព. បុរេភត្ត)។

បុរេភត្តកាល នាម

[ប៉ុ-រ៉េ-ភ័ត-តៈ-កាល] borephttakal

(ម.ព. បុរេភត្ត)។

បុរេភត្តកិច្ច

ពេលមុននៃភត្តកិច្ច, ពេលមុនបរិភោគបាយថ្ងៃត្រង់ (មានន័យប្រហែលគ្នានឹង បុរេភត្ត)។

បុរេភត្តកិច្ច នាម

[ប៉ុ-រ៉េ-ភ័ត-តៈ-កិច] borephttakechch

ពេលមុននៃភត្តកិច្ច, ពេលមុនបរិភោគបាយថ្ងៃត្រង់ (មានន័យប្រហែលគ្នានឹង បុរេភត្ត)។

បុរេលក្ខខណ្ឌ

លក្ខខណ្ឌដែលគេកំណត់ទុកជាមុន :

បុរេលក្ខខណ្ឌ នាម

[បុ-រ៉េ-លាក់-ខាន់] boreleakkhan≈

លក្ខខណ្ឌដែលគេកំណត់ទុកជាមុន :

បុរេសកម្ម

ដែលធ្វើសកម្មភាពជាមុនឬការត្រៀមជាមុន ដើម្បីបង្ការ បម្រុង ការពារ បញ្ចៀស ឬទប់ទល់នឹងផលវិបាកអវិជ្ជមាននៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ឬដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីដំណើរវិវត្តនៃសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។

បុរេសកម្ម គុណនាម

[បុ-រ៉េ-សៈ-កាំ] boresakkaam≈

ដែលធ្វើសកម្មភាពជាមុនឬការត្រៀមជាមុន ដើម្បីបង្ការ បម្រុង ការពារ បញ្ចៀស ឬទប់ទល់នឹងផលវិបាកអវិជ្ជមាននៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ ឬដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីដំណើរវិវត្តនៃសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។

បុរេសនា

ការសិក្សាបឋម ឬជាជំហានដំបូង :

បុរេសនា នាម ១)

[បុ-រ៉េ-សៈ-ណា] boresakna≈

ការគិតទុកជាមុននូវរឿងរ៉ាវណាមួយដែលអាចនឹងកើតឡើង។

បុរេសនា នាម ២)

[បុ-រ៉េ-សៈ-ណា] boresakna≈

ការសិក្សាបឋម ឬជាជំហានដំបូង :

បុរេសមិទ្ធិលទ្ធភាព

មុនសមិទ្ធិលទ្ធភាព។

បុរេសមិទ្ធិលទ្ធភាព នាម

[បុ-រ៉េ-សៈ-មិត-ធិ-ឡ័ត-ធៈ-ភាប] boresakmitthiltatheakpheab≈

មុនសមិទ្ធិលទ្ធភាព។

បុរេសមុច្ឆេទ

ការកាត់ផ្ដាច់ ឬការដកហូតទុកជាមុន។

បុរេសមុច្ឆេទ នាម

[បុ-រ៉េ-សៈ-មុច-ឆេត] boresakmuchchhet≈

ការកាត់ផ្ដាច់ ឬការដកហូតទុកជាមុន។

បុរេសី

អ្នករុករករ៉ែមាស ប្រេងកាត ឬធនធានធម្មជាតិមានតម្លៃនានា នៅក្នុងដីឬលើដី។

បុរេសី នាម

[បុ-រ៉េ-សី] boresei≈

អ្នករុករករ៉ែមាស ប្រេងកាត ឬធនធានធម្មជាតិមានតម្លៃនានា នៅក្នុងដីឬលើដី។

បុរេអវសិដ្ឋ

ប្រាក់ដែលសល់កាលពីមុន មិនទាន់បានស្នើសុំដក។

បុរេអវសិដ្ឋ នាម

[បុ-រ៉េ-អៈ-វៈ-សឹត] boreaakveaksoet≈

ប្រាក់ដែលសល់កាលពីមុន មិនទាន់បានស្នើសុំដក។

បុរោហិត

ព្រាហ្មណ៍អ្នកបំពេញប្រយោជន៍ដល់បុរី ឬអ្នកធ្វើនូវសេចក្ដីទំនុកបម្រុងដល់នគរ គឺព្រាហ្មណ៍ដែលជារាជគ្រូ ឬព្រាហ្មណ៍ជាអ្នកចាត់ការធ្វើយញ្ញពិធីក្នុងរាជត្រកូលតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍។

បុរោហិត នាម

[បុ-រ៉ោ-ហិត] borouhet

ព្រាហ្មណ៍អ្នកបំពេញប្រយោជន៍ដល់បុរី ឬអ្នកធ្វើនូវសេចក្ដីទំនុកបម្រុងដល់នគរ គឺព្រាហ្មណ៍ដែលជារាជគ្រូ ឬព្រាហ្មណ៍ជាអ្នកចាត់ការធ្វើយញ្ញពិធីក្នុងរាជត្រកូលតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍។

បុល

បណ្ដាក់ទ្វេ ឬបណ្ដាក់មួយជាពីរ គឺបណ្ដាក់អ្វីៗមានស្រូវជាដើម កាលដែលយកពីគេមក ឬឱ្យទៅគេតែ១ភាគលុះដល់កាលរដូវ ត្រូវសង ឬត្រូវយកវិញជាពីរភាគ :

បុល កិរិយាសព្ទ

[បុល] bol

បណ្ដាក់ទ្វេ ឬបណ្ដាក់មួយជាពីរ គឺបណ្ដាក់អ្វីៗមានស្រូវជាដើម កាលដែលយកពីគេមក ឬឱ្យទៅគេតែ១ភាគលុះដល់កាលរដូវ ត្រូវសង ឬត្រូវយកវិញជាពីរភាគ :

បុល្លិកា

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ បំណុល ថា បំណុលបុល្លិកា។

បុល្លិកា នាម

[បុល-ឡិ-កា] bollika

(ព.សា.) ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ បំណុល ថា បំណុលបុល្លិកា។

បុសនាគ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំដួល ផ្កាស្រដៀងនឹងផ្កាសុរភីតែធំៗ ជាង មានក្លិនក្រអូបល្អ, ដើមប្រើការធ្វើជាគ្រឿងផ្ទះរាយរងក៏បាន :

បុសនាគ នាម

[បុស-នាក] bosaneak

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំដួល ផ្កាស្រដៀងនឹងផ្កាសុរភីតែធំៗ ជាង មានក្លិនក្រអូបល្អ, ដើមប្រើការធ្វើជាគ្រឿងផ្ទះរាយរងក៏បាន :

បុស្បា

ផ្កាគ្រប់យ៉ាង។

បុស្បា នាម

[បុស-ស្បា] bosba

ផ្កាគ្រប់យ៉ាង។

បុរាណ គុណនាម a

បុរាណ នាម b

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណ នាម

បុរាណដ្ឋាន នាម

បុរាណទុតិយិកា នាម

បុរាណលេខវិទូ នាម

បុរាណវត្ថុវិទូ នាម

បុរាណវត្ថុវិទ្យា នាម

បុរាណវត្ថុសិល្បៈ នាម

បុរាណស្ថាន នាម

បុរារោគ្យកម្ម នាម

បុរិន្ទ គុ., ន. ១)

បុរិន្ទ នាម ២)

បុរិមា នាម

បុរិសភាវរូប នាម

បុរិសសព្វនាម នាម

បុរិសៈ នាម ១)

បុរិសៈ នាម ២)

បុរិសៈ នាម ៣)

បុរិសៈ នាម ៤)

បុរិសៈ នាម ៥)

បុរី នាម ១)

បុរី នាម ២)

បុរីរក្ស នាម

បុរីរម្យ គុណនាម a

បុរីរម្យ នាម b

បុរីរម្យ នាម

បុរេគត គុណនាម

បុរេជម្រើស នាម

បុរេនិច្ឆ័យ នាម

បុរេប្រទាន គុណនាម

បុរេប្រវត្តិ គុ., ន.

បុរេប្រវត្តិវិទូ នាម

បុរេប្រវត្តិវិទ្យា នាម

បុរេប្រវត្តិសាស្ត្រ នាម

បុរេពិសោធន៍ គុណនាម

បុរេភត្ត នាម

បុរេភត្តកាល នាម

បុរេភត្តកិច្ច នាម

បុរេលក្ខខណ្ឌ នាម

បុរេសកម្ម គុណនាម

បុរេសនា នាម ១)

បុរេសនា នាម ២)

បុរេសមិទ្ធិលទ្ធភាព នាម

បុរេសមុច្ឆេទ នាម

បុរេសី នាម

បុរេអវសិដ្ឋ នាម

បុរោហិត នាម

បុល កិរិយាសព្ទ

បុល្លិកា នាម

បុសនាគ នាម

បុស្បា នាម