ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
[ប្រ-តិ-ភូ-កាំ] brotephukaam≈
ការផ្ទេរមុខងារ ទំនួលខុសត្រូវ អំណាចនិងឆន្ទានុសិទ្ធិទៅឱ្យអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមឬអ្នកផ្សេងទៀត ដើម្បីគ្រប់គ្រងនិងអនុវត្តមុខងារក្នុងនាមអាជ្ញាធរដែលជាអ្នកផ្ទេរ ដោយផ្អែកទៅតាមតម្រូវការ ប៉ុន្តែអ្នកផ្ទេរនៅតែរក្សាភាពជាម្ចាស់លើកិច្ចការដែលប្រគល់ជូននោះដដែល :
(ម.ព. បដិមា)។
[ប្រ-តិ-ម៉ា] bratemea
(ម.ព. បដិមា)។
(ម.ព. បដិមាករ)។
[ប្រ-តិ-ម៉ា-ក] bratemeakar
(ម.ព. បដិមាករ)។
ការប្រឆាំង ឬជំទាស់នឹងការដោះស្រាយជម្លោះដោយប្រើកម្លាំងយោធា ឬកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។
[ប្រ-តិ-យោ-ធៈ-និ-យំ] broteyotheakniyum≈
ការប្រឆាំង ឬជំទាស់នឹងការដោះស្រាយជម្លោះដោយប្រើកម្លាំងយោធា ឬកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ។
ការយកទៅដាំ, ការផ្សាំ, ការដាក់, ការដាំ។
[ប្រ-តិ-រោ-ប៉ៈ-ណៈ-កាំ] broterobaknakkaam≈
ការយកទៅដាំ, ការផ្សាំ, ការដាក់, ការដាំ។
(ម.ព. បដិលាភ)។
[ប្រ-តិ-លាប] brateleaph
(ម.ព. បដិលាភ)។
(ម.ព. បដិលោម)។
[ប្រ-តិ-ឡោម] brateloum
(ម.ព. បដិលោម)។
លិខិតប្រតិវេទ, ចុតហ្មាយប្រតិវេទ គឺលិខិតឬចុតហ្មាយក្រាបបង្គំទូល ...។
[ប្រៈ-តិ-វេត] breaktevet≈
ពិតទូល, ក្រាបបង្គំទូល, ជម្រាប; ប្រកាសដំណឹង, ប្រាប់ឱ្យដឹងមុន។
[ប្រៈ-តិ-វេត] breaktevet≈
លិខិតប្រតិវេទ, ចុតហ្មាយប្រតិវេទ គឺលិខិតឬចុតហ្មាយក្រាបបង្គំទូល ...។
អ្នកធ្វើប្រតិវេទន៍។
[ប្រ-តិ-វេ-ទៈ-ក] broteveteakka≈
អ្នកធ្វើប្រតិវេទន៍។
សេចក្ដីប្រកាសប្រាប់; ដំណឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ, បណ្ដឹង :
[ប្រៈ-តិ-វេត] brotevet
ការពិតទូល, ការក្រាបបង្គំទូល, ការជម្រាប :
[ប្រៈ-តិ-វេត] brotevet
សេចក្ដីប្រកាសប្រាប់; ដំណឹងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ, បណ្ដឹង :
ដែលទាក់ទងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌគតិយុត្តដែលមានទៅលើសកម្មភាពពីអតីតកាល។
[ប្រ-តិ-សៈ-កាំ] brotesakkaam≈
ដែលទាក់ទងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌគតិយុត្តដែលមានទៅលើសកម្មភាពពីអតីតកាល។
(ម.ព. បដិសន្ធិ)។
[ប្រ-តិ-សន់-ធិ] brotesnthi
(ម.ព. បដិសន្ធិ)។
បុគ្គលដែលទទួលសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចបន្តពីបុគ្គលដទៃ។
[ប្រ-តិ-សិត] broteset≈
បុគ្គលដែលទទួលសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ចបន្តពីបុគ្គលដទៃ។
អ្នកទទួលគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ ឬកិច្ចការឱ្យនរណាម្នាក់ ឬស្ថាប័នណាមួយ។
[ប្រ-តិ-សិត-ធី] brotesetthi≈
អ្នកទទួលគ្រប់គ្រងទ្រព្យសម្បត្តិ ឬកិច្ចការឱ្យនរណាម្នាក់ ឬស្ថាប័នណាមួយ។
ខ្មែរយើងច្រើនតែប្រើពាក្យ ប្រតិស្ឋ នេះផ្សំភ្ជាប់ពីខាងដើមពាក្យ អធិស្ឋាន ថា ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន គឺបញ្ចេញវាចាឮៗឬខ្សឹបៗ តាំងសេចក្ដីប្រាថ្នាក៏មាន, ឧទ្ទិសភាគផលកុសលជូនឆ្ពោះទៅបុព្វបុរសដែលចែកឋានទៅហើយក៏មាន, បន់ស្រន់សូមឱ្យបានសម្រេចផលតាមបំណងក៏មាន, លាបំណន់ក៏មាន, តាំងសច្ចាធិដ្ឋ
[ប្រ-ដឹស] brodoes≈
ខ្មែរយើងច្រើនតែប្រើពាក្យ ប្រតិស្ឋ នេះផ្សំភ្ជាប់ពីខាងដើមពាក្យ អធិស្ឋាន ថា ប្រតិស្ឋអធិស្ឋាន គឺបញ្ចេញវាចាឮៗឬខ្សឹបៗ តាំងសេចក្ដីប្រាថ្នាក៏មាន, ឧទ្ទិសភាគផលកុសលជូនឆ្ពោះទៅបុព្វបុរសដែលចែកឋានទៅហើយក៏មាន, បន់ស្រន់សូមឱ្យបានសម្រេចផលតាមបំណងក៏មាន, លាបំណន់ក៏មាន, តាំងសច្ចាធិដ្ឋ
ដែលស្ថិតនៅ; ដែលតាំងនៅ, ដែលតម្កល់។
[ប្រ-ដឹស-ស្ឋាន] bratesthan
ការស្ថិត, ការតាំង, ការតាំងនៅ, ការសាង។
[ប្រ-ដឹស-ស្ឋាន] bratesthan
ស្ថិតនៅ; តាំងនៅ, តម្កល់; កសាង។
[ប្រ-ដឹស-ស្ឋាន] bratesthan
ដែលស្ថិតនៅ; ដែលតាំងនៅ, ដែលតម្កល់។
មេធាវី, មេធាវីពិគ្រោះយោបល់។
[ប្រ-តិ-ស្រុត] brotesrut≈
មេធាវី, មេធាវីពិគ្រោះយោបល់។
ដែលខ្ជែង, ប្រញាប់, មមាញឹកយ៉ាងតឹង ចង្អៀត កម្រនឹងលៃលក :
[ប្រ-តឺង-អ៊ឹស] broteungaoes≈
ដែលខ្ជែង, ប្រញាប់, មមាញឹកយ៉ាងតឹង ចង្អៀត កម្រនឹងលៃលក :
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រតាក ថា ប្រតេកប្រតាក គឺប្រតាកច្រើនអន្លើ, ប្រតាកខ្លាំង។
[ប្រ-តេក] bratek
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រតាក ថា ប្រតេកប្រតាក គឺប្រតាកច្រើនអន្លើ, ប្រតាកខ្លាំង។
ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ ប្រតោង ថា :
[ប្រ-តែង] brataeng
ប្រតោងចាប់ដោយប្រវេប្រវា។
[ប្រ-តែង] brataeng
ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ ប្រតោង ថា :
ប្រតោងចាប់ដោយប្រវេប្រវា, កាន់ដៃយោងគ្នាឡើងលើទីខ្ពស់ទាញគ្នាឡើងលើ។
[ប្រ-តែង-ប្រ-តោង] brotaengbrotaong≈
ប្រតោងចាប់ដោយប្រវេប្រវា, កាន់ដៃយោងគ្នាឡើងលើទីខ្ពស់ទាញគ្នាឡើងលើ។
ដែលមានពោះធំឡើងប្រដក់ហាក់ដូចគេចងបន្តោក :
[ប្រ-តោក] brataok
ដែលមានពោះធំឡើងប្រដក់ហាក់ដូចគេចងបន្តោក :
តោងដោយប្រយោល :
[ប្រ-តោង] brataong
តោងដោយប្រយោល :
(ម.ព. ប្រចក្ស)។
[ប្រ-ត្យ័ក] broyak
(ម.ព. ប្រចក្ស)។
ការដឹងអំពីអ្វីៗដែលស្ថិតនៅជុំវិញខ្លួនយើងតាមរយៈវិញ្ញាណទាំងប្រាំ។
[ប្រ-ត្យ័ក-ក្សា-រ៉ម់] brotaykksarmo≈
ការដឹងអំពីអ្វីៗដែលស្ថិតនៅជុំវិញខ្លួនយើងតាមរយៈវិញ្ញាណទាំងប្រាំ។
(ម.ព. បច្ចាមិត្ត)។
[ប្រ-ត្យា-មិត] brotyeamit≈
(ម.ព. បច្ចាមិត្ត)។
ការផ្ដើមនាំមុខ, ការចាប់ផ្ដើម, ការងារសំខាន់។
[ប្រ-ថំ] brothorm
ទីមួយ, ដំបូងគេ, មុនគេ។ ក្លាយមកពីបាលី «បឋម»។
[ប្រ-ថំ-ម៉ៈ-កាល់] brothorm
(ម.ព. បឋមកប្ប ក្នុង បឋម)។
[ប្រ-ថំ-ម៉ៈ-ត្រាស់] brothorm
(ម.ព. បឋមត្រាស់)។
[ប្រ-ថៈ-ម៉ា-រ៉ម] brothorm
ការផ្ដើមនាំមុខ, ការចាប់ផ្ដើម, ការងារសំខាន់។
(ម.ព. បឋមាសាឍ)។
[ប្រ-ថំ-ម៉ា-សាត] brathameasath
(ម.ព. បឋមាសាឍ)។
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រថុយ ថា :
[ប្រ-ថាន] brathan
ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រថុយ ថា :
បោះត្រា។
[ប្រ-ថាប់] brathab
ខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះជា (រ.ស.) ថា គង់, គង់នៅ :
[ប្រ-ថាប់-ត្រា] brathab
បោះត្រា។
ប្រថំភ្លាមៗ យ៉ាងមមាញឹក។
[ប្រ-ថុច] brothoch
បណ្ដាលឡើងភ្លាម, បង្ខំខ្លាំង, ប្រញឹកខ្លាំង :
[ប្រ-ថុច-ញ៉ុច] brothoch
(ព.សា.) បង្ខំឬបន្ទាន់ការភ្លាមៗ, ស្រាប់តែប្រទះលើដំណើរបង្ខំដូចគេចាប់ផ្ញុច។
[ប្រ-ថុច-ប្រ-ថំ] brothoch
ប្រថំភ្លាមៗ យ៉ាងមមាញឹក។
រឿងហេតុដែលកំពុងប្រកុន។
[ប្រ-ថុច-ជន់] brathochchon
ដែលប្រកុន, ប្រញឹកខ្លាំង, មមាញឹកពេក, ប្រញឹកប្រញាប់ហួសពេក, បន្ទាន់ណាស់។
[កា-ប្រ-ថុច-ជន់] brathochchon
ការប្រកុនឬមមាញឹកណាស់។
[កំ-ពុង-ប្រ-ថុច-ជន់] brathochchon
កំពុងប្រកុនខ្លាំង។
[ពេល-ប្រ-ថុច-ជន់] brathochchon
ពេលដែលកំពុងប្រញឹកហួសហេតុពេក។
[រឿង-ប្រ-ថុច-ជន់] brathochchon
រឿងហេតុដែលកំពុងប្រកុន។
(ម.ព. ប្រថាន)។
[ប្រ-ថុយ] brothoy
កាត់ចិត្តបណ្ដោយតាមការ, ខំកាត់ចិត្តធ្វើដោយផ្សងព្រេងសំណាង, ហ៊ានស៊ូមិនញញើតសេចក្ដីវិនាស :
[ប្រ-ថុយ-ប្រ-ថាន] brothoy
(ម.ព. ប្រថាន)។
ធ្វើឱ្យថួន, បន្ថែមឱ្យថួន :
[ប្រ-ថួន] brathoun
ធ្វើឱ្យថួន, បន្ថែមឱ្យថួន :
បង្ខំខ្លាំង, បង្ខំដោយប្រញឹកខ្លាំង, បង្ខំដោយបន្ទាន់ :
[ប្រ-ថំ] brothorm
បង្ខំខ្លាំង, បង្ខំដោយប្រញឹកខ្លាំង, បង្ខំដោយបន្ទាន់ :
ដែលសម្ដែងសេចក្ដីគោរពឬសេចក្ដីស្រឡាញ់ដោយដើរព័ទ្ធជុំវិញបុគ្គលឬវត្ថុអ្វីៗ ឱ្យបុគ្គលឬវត្ថុនោះនៅជាខាងស្ដាំដៃ :
[ប្រ-ទ័ក-សិន] broteksen
ការសម្ដែងសេចក្ដីគោរពឬសេចក្ដីស្រឡាញ់ដោយដើរព័ទ្ធជុំវិញបុគ្គលឬវត្ថុអ្វីៗ ឱ្យបុគ្គលឬវត្ថុនោះនៅជាខាងស្ដាំដៃ :
[ប្រ-ទ័ក-សិន] broteksen
ដែលសម្ដែងសេចក្ដីគោរពឬសេចក្ដីស្រឡាញ់ដោយដើរព័ទ្ធជុំវិញបុគ្គលឬវត្ថុអ្វីៗ ឱ្យបុគ្គលឬវត្ថុនោះនៅជាខាងស្ដាំដៃ :
(ម.ព. ប្រទង់ប្រទាញ)។
[ប្រ-ទង់] bratong
សន្ធឹងទាញទាំងសងខាង។
[ប្រ-ទង់-ប្រ-ទាញ] bratong
ទង់ទាញទៅវិញទៅមករឿយៗ។
[ប្រ-ទាញ-ប្រ-ទង់] bratong
(ម.ព. ប្រទង់ប្រទាញ)។
ដែលទល់មុខគ្នាជជែករកខុសត្រូវ :
[ប្រ-ទល់] brotol
ធ្វើឱ្យទល់គ្នា, ទល់មុខគ្នា។
[ប្រ-ទល់] brotol
ដែលទល់មុខគ្នា, ដែលមានព្រំដែនតគ្នា :
[ប្រ-ទល់-ជ្រូក] brotol
ដែលទល់មុខគ្នាជជែករកខុសត្រូវ :
(ព.ប្រ.) ទាក់ទើសហាក់ដូចជាគេចងប្រទាក់គ្នា :
[ប្រ-ទាក់] broteak
ធ្វើឱ្យទាក់ឆ្វាក់នឹងគ្នា, ទាក់ចុះទាក់ឡើងខ្វាត់ខ្វែង, ទាក់ឆ្វាក់តៗគ្នា :
[ប្រ-ទាក់-ទង-សុក] broteak
ដែលកើតពីមាតាមួយត្រូវគ្នា :
[ប្រ-ទាក់-ប្រ-ទង] broteak
(ព.ប្រ.) ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតដិត ស្និទ្ធស្នាល ហាក់ដូចជាគេចងឆ្វាក់គ្នា។