Khmer Dictionary

ប្រាស កិរិយាសព្ទ

[ប្រាស-ចាក] ឬ [ប្រា-សៈ-ចាក] bras

ឃ្លាតចាក, ផុតចាក, គ្មាន, ឥត :

ប្រាស កិរិយាសព្ទ

[ប្រាស-និ-រាស] bras

ប្រាសឃ្លាតចេញឆ្ងាយអស់មានសង្ឃឹមថានឹងបានឃើញឬបានចួបទៀត។

ប្រាស កិរិយាសព្ទ

[ប្រាស-ព្រាត់] bras

ព្រាត់ឃ្លាតចាកបុគ្គលជាទីស្រឡាញ់លែងឃើញគ្នា :

ប្រាសរត់

រត់គេចយករួចខ្លួន គេចមុខពីការតាមរក។

ប្រាសរត់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាស-រត់] breasrta≈

រត់គេចយករួចខ្លួន គេចមុខពីការតាមរក។

ប្រាសាទ

ខ្មែរយើងប្រើតាមទម្លាប់ ហៅចំពោះតែព្រះរាជដំណាក់ឬគ្រឹហាដែលមានកំពូល សូម្បីសង់តែមួយជាន់ក៏ហៅ ប្រាសាទ ដែរ; តែបើវិហារឬសាលា ទោះបីមានកំពូលក៏ពុំហៅ ប្រាសាទ ឡើយ។

ប្រាសាទ នាម ១)

[ប្រា-សាត] prasat

គ្រឹហាជាទីនាំចិត្តឱ្យជ្រះថ្លាឬជាទីស្រឡះភ្នែក គឺផ្ទះមានថ្នាក់ខ្ពស់ស្រឡះ។

ប្រាសាទ នាម ២)

[ប្រា-សាត] prasat

ខ្មែរយើងប្រើតាមទម្លាប់ ហៅចំពោះតែព្រះរាជដំណាក់ឬគ្រឹហាដែលមានកំពូល សូម្បីសង់តែមួយជាន់ក៏ហៅ ប្រាសាទ ដែរ; តែបើវិហារឬសាលា ទោះបីមានកំពូលក៏ពុំហៅ ប្រាសាទ ឡើយ។

ប្រាស់

កាប់ ឬចាំងរំលីងដោយពូថៅ កាំបិត ធ្វើឈើពីធំឱ្យមកតូច ពីវៀចឱ្យមកត្រង់។

ប្រាស់ បុព្វបទ

[ប្រាស់] pras

ពាក្យសម្រាប់ប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រើ ថា :

ប្រាស់ កិរិយាសព្ទ

[ប្រាស់] pras

កាប់ ឬចាំងរំលីងដោយពូថៅ កាំបិត ធ្វើឈើពីធំឱ្យមកតូច ពីវៀចឱ្យមកត្រង់។

ប្រាស្រ័យ

(ម.ព. ប្រស្រ័យ)។

ប្រាស្រ័យ កិរិយាសព្ទ

[ប្រា-ស្រៃ] brasrai

(ម.ព. ប្រស្រ័យ)។

ប្រាអៀវ

ត្រីរំអិលមួយប្រភេទ សន្តានត្រីប្រា, តែខ្លួនតូចរាងទ្រវែង។

ប្រាអៀវ នាម

[ប្រា-អៀវ] bra eiv

ត្រីរំអិលមួយប្រភេទ សន្តានត្រីប្រា, តែខ្លួនតូចរាងទ្រវែង។

ប្រាំ

ចំនួនបួននិងមួយ (៥)។

ប្រាំ គុណនាម

[ប្រាំ] bram

ចំនួនបួននិងមួយ (៥)។

ប្រាំង

ស្រូវដែលស្ទូងក្នុងរដូវប្រាំង។

ប្រាំង គុ., ន.

[ប្រាំង] brang

ឈ្មោះរដូវក្ដៅរាំងឥតទឹកភ្លៀង; ដែលមាននៅក្នុងសម័យរាំងភ្លៀងឬទាក់ទងដោយរដូវរាំង ឥតមានទឹកភ្លៀង :

ប្រាំង គុ., ន.

[ខែ-ប្រាំង-រាំង-រឹស] brang

(ព.សា.) ខែប្រាំងរាំងក្រទាំងដីស្ងួតរាល់អន្លើ។

ប្រាំង នាម

[ពោត-ប្រាំង] brang

ពោតដែលដាំក្នុងរដូវប្រាំង។

ប្រាំង នាម

[មៈ-នុស-ខែ-ប្រាំង] brang

(ម.ព. មនុស្សប្រាំង)។

ប្រាំង នាម

[មៈ-នុស-ប្រាំង] brang

(ព.ទ.បុ.) មនុស្សដែលកំណាញ់ស្វិតស្វាញ សូម្បីមានស្មូមមកឈរស្រែកសូមទាននៅមុខផ្ទះ ក៏ឥតដែលឱ្យទានដល់តិចតួចឡើយ (និយាយដោយកាត់ខ្លីថា :

ប្រាំង នាម

[ស្រូវ-ប្រាំង] brang

ស្រូវដែលស្ទូងក្នុងរដូវប្រាំង។

ប្រាំធាន

(ម.ព. ប្រណិធាន)។

ប្រាំធាន នាម

[ប្រាំ-ធាន] bramthean

(ម.ព. ប្រណិធាន)។

ប្រាំបី

ចំនួនប្រាំនិងបី (៨)។

ប្រាំបី គុណនាម

[ប្រាំ-បី] brambei

ចំនួនប្រាំនិងបី (៨)។

ប្រាំបួន

ចំនួនប្រាំនិងបួន (៩)។

ប្រាំបួន គុណនាម

[ប្រាំ-បួន] bramboun

ចំនួនប្រាំនិងបួន (៩)។

ប្រាំពីរ

ចំនួនប្រាំនិងពីរ (៧) ; និយាយក្លាយ ជា ប្រាំពិល ឬ ប្រាំពឹល។

ប្រាំពីរ គុណនាម

[ប្រាំ-ពី] brampir

ចំនួនប្រាំនិងពីរ (៧) ; និយាយក្លាយ ជា ប្រាំពិល ឬ ប្រាំពឹល។

ប្រិច

មួយភ្លែត មួយរំពេច :

ប្រិច គុណកិរិយា ១)

[ប្រិច] brech

ប្លិច :

ប្រិច គុណកិរិយា ២)

[ប្រិច] brech

ភ្លែត :

ប្រិច នាម a

[ប្រិច] brech

មួយភ្លែត មួយរំពេច :

ប្រិចៗ

ដែលតិចៗ, រ៉ុយៗ (វត្ថុរាវ) :

ប្រិចៗ គុ., គុ.កិ.

[ប្រិច-ប្រិច] brechbrech

ដែលតិចៗ, រ៉ុយៗ (វត្ថុរាវ) :

ប្រិញៗ

ដែលរលីបរលាប ឬរលាបៗ; ស្ដើងស្ដួច; ច្រើននិយាយថា ព្រិញៗ ជាង (វត្ថុរាវ) :

ប្រិញៗ គុ.កិ., គុ.

[ប្រិញ-ប្រិញ] brenhbrenh

ដែលរលីបរលាប ឬរលាបៗ; ស្ដើងស្ដួច; ច្រើននិយាយថា ព្រិញៗ ជាង (វត្ថុរាវ) :

ប្រិត

ដាក់កម្រិតយ៉ាងតឹង, ធ្វើឱ្យមានកម្រិត ឬបញ្ញត្តមានកម្រិត :

ប្រិត កិរិយាសព្ទ

[ប្រិត] bret

ដាក់កម្រិតយ៉ាងតឹង, ធ្វើឱ្យមានកម្រិត ឬបញ្ញត្តមានកម្រិត :

ប្រិតប្រៀង

ប្រិតដោយរឹតត្បិតឱ្យប្រព្រឹត្តហ្មត់ចត់ទៀងទាត់តាមគតិធម៌និងគតិច្បាប់ :

ប្រិតប្រៀង កិរិយាសព្ទ

[ប្រិត-ប្រៀង] bretbreang

ប្រិតដោយរឹតត្បិតឱ្យប្រព្រឹត្តហ្មត់ចត់ទៀងទាត់តាមគតិធម៌និងគតិច្បាប់ :

ប្រិតប្រៀន

បញ្ញត្តឱ្យខំរៀនមានកម្រិត, មានកំណត់ :

ប្រិតប្រៀន កិរិយាសព្ទ

[ប្រិត-ប្រៀន] bretbrean

បញ្ញត្តឱ្យខំរៀនមានកម្រិត, មានកំណត់ :

ប្រិតប្រៀប

ដាក់កម្រិតយ៉ាងតឹងដោយប្រៀបប្រដូចនឹងដំណើរណាមួយដែលត្រឹមត្រូវឬរឹតត្បិតឱ្យមានរបៀប :

ប្រិតប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[ប្រិត-ប្រៀប] bretbrieb

ដាក់កម្រិតយ៉ាងតឹងដោយប្រៀបប្រដូចនឹងដំណើរណាមួយដែលត្រឹមត្រូវឬរឹតត្បិតឱ្យមានរបៀប :

ប្រិនប្រុន

ប្រុនៗ ច្រិមច្រុមដោយខ្លាចដោយញញើត :

ប្រិនប្រុន គុ.កិ., គុ.

[ប្រិន-ប្រុន] brenbron

ប្រុនៗ ច្រិមច្រុមដោយខ្លាចដោយញញើត :

ប្រិប

ដែលរួស, រួសរាន់, រហ័ស ឥតទើសទាក់ :

ប្រិប ឧទានសព្ទ ១)

[ប្រិប] breb

សូរឮដោយដាច់ឬបាក់អ្វីៗដែលស្រួយ។

ប្រិប គុ.កិ., គុ. ២)

[ប្រិប] breb

ដែលរួស, រួសរាន់, រហ័ស ឥតទើសទាក់ :

ប្រិមប្រិយ

ដែលស្រស់ប៉ប្រៃគួរឱ្យស្រឡាញ់, ដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់ក្រៃពេក (ច្រើនប្រើប្រិមប្រិយ ជាង) :

ប្រិមប្រិយ គុណនាម

[ប្រិម-ប្រី] brembrei

ដែលស្រស់ប៉ប្រៃគួរឱ្យស្រឡាញ់, ដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់ក្រៃពេក (ច្រើនប្រើប្រិមប្រិយ ជាង) :

ប្រិយប្រាយ

ពាក្យ, សម្ដី, ដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់, គួរឱ្យចង់ស្ដាប់ :

ប្រិយប្រាយ គុ., ន.

[ប្រិ-យ៉ៈ-ប្រាយ] ឬ [ប្រី-ប្រាយ] breybray

ពាក្យ, សម្ដី, ដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់, គួរឱ្យចង់ស្ដាប់ :

ប្រិយភាព

ភាពដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់, សេចក្ដីទន់ភ្លន់, ការស្លូតបូត, ការញញឹមស្រស់ស្រាយ, ឫកពាសុភាពរាបសា :

ប្រិយភាព នាម

[ប្រិ-យ៉ៈ-ភាប] breyopheap

ភាពដែលគួរឱ្យស្រឡាញ់, សេចក្ដីទន់ភ្លន់, ការស្លូតបូត, ការញញឹមស្រស់ស្រាយ, ឫកពាសុភាពរាបសា :

ប្រិយមិត្ត

មិត្តគួរឱ្យស្រឡាញ់ រាប់អាន មិត្តជាទីមេត្រី។

ប្រិយមិត្ត នាម

[ប្រិ-យ៉ៈ-មិត] briyakmit≈

មិត្តគួរឱ្យស្រឡាញ់ រាប់អាន មិត្តជាទីមេត្រី។

ប្រិយសព្ទ

(ម.ព. ពាក្យសម្រាល ក្នុង ពាក្យ{¥¥}២{££})។

ប្រិយសព្ទ នាម

[ប្រិ-យ៉ៈ-សាប់] briyaksab≈

(ម.ព. ពាក្យសម្រាល ក្នុង ពាក្យ២)។

ប្រិល

(ម.ព. ប៉ិល)។

ប្រិល គុណកិរិយា

[ប្រិល] bril

(ម.ព. ប៉ិល)។

ប្រី

ឈ្មោះស្មៅទឹកពួកកក់ ប្រើក្រងប្រក់ផ្ទះឬគាបធ្វើជញ្ជាំងផ្ទះបាន :

ប្រី នាម

[ប្រី] brei

ឈ្មោះស្មៅទឹកពួកកក់ ប្រើក្រងប្រក់ផ្ទះឬគាបធ្វើជញ្ជាំងផ្ទះបាន :

ប្រីជា

សម្រាប់ប្រើជាឋានន្តរនៃមន្ត្រីខាងក្រុមរាជបណ្ឌិតក្នុងកម្ពុជរដ្ឋតាំងពីបុរាណសម័យរហូតមកជា :

ប្រីជា នាម

[ប្រី-ជា] breichea

ប្រាជ្ញា; ការកំណត់ដឹង, សេចក្ដីដឹងច្បាស់លាស់, ការយល់ជាក់។

ប្រីជា នាម

[ប្រី-ជា-ញាន] breichea

ប្រីជានិងញាណ ឬញាណដែលអាស្រ័យនឹងប្រីជា, សេចក្ដីដឹងព្រោះប្រីជា; (រ.ស.) :

ប្រីជា នាម

[ប្រី-ជា] breichea

សម្រាប់ប្រើជាឋានន្តរនៃមន្ត្រីខាងក្រុមរាជបណ្ឌិតក្នុងកម្ពុជរដ្ឋតាំងពីបុរាណសម័យរហូតមកជា :

ប្រីតា

ដូចគ្នានឹង បីតិ ដែរ; ច្រើននិយាយថា ប្រីតាប្រាមោទ្យ គឺប្រីតានិងប្រាមោទ្យ (បីតិ និង បាមោជ្ជ)។

ប្រីតា នាម

[ប្រី-តា] breita

ដូចគ្នានឹង បីតិ ដែរ; ច្រើននិយាយថា ប្រីតាប្រាមោទ្យ គឺប្រីតានិងប្រាមោទ្យ (បីតិ និង បាមោជ្ជ)។

ប្រឹក្សា

ពិគ្រោះគ្នា, ជជែកពិគ្រោះគ្នាឱ្យឃើញហេតុឃើញដំណើរ :

ប្រឹក្សា នាម a

[ប្រឹក-សា] brerksa

ការពិចារណា, ដំណើរស្ទង់ការ, ការល្បងមើលឱ្យឃើញពិត; ការពិគ្រោះគ្នា។

ប្រឹក្សា កិរិយាសព្ទ b

[ប្រឹក-សា] brerksa

ពិគ្រោះគ្នា, ជជែកពិគ្រោះគ្នាឱ្យឃើញហេតុឃើញដំណើរ :

ប្រឹង

ប្រឹងដោយស្រវាស្រទេញ, ប្រឹងពេញទំហឹង។

ប្រឹង កិរិយាសព្ទ

[ប្រឹង] preung

ខំកម្រើកកម្លាំង, ខំពេញកម្លាំង, ខំឱ្យរឹងជំហរ, ខំព្យាយាម, មិនទម្រន់ :

ប្រឹង កិរិយាសព្ទ

[ប្រឹង-ប្រែង] preung

ប្រឹងដោយស្រវាស្រទេញ, ប្រឹងពេញទំហឹង។

ប្រឹថពី

លោកអ្នកគ្រប់គ្រងផែនដី ព្រះរាជា។

ប្រឹថពី នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី] ឬ [ប្រិត-ថៈ-ពី] broethopi

ផែនដី, ផ្ទៃដីទាំងមូល, មណ្ឌលដី។

ប្រឹថពី នាម

[ក្រ-ឡា-ប្រឹ-ថៈ-ពី] ឬ [ក្រ-ឡា-ប្រិត-ថៈ-ពី] broethopi

ក្រឡាផ្ទៃប្រឹថពីទាំងមូល។

ប្រឹថពី នាម

[ក្រ-ឡា-មៈ-ហា-ប្រិត-ថៈ-ពី] broethopi

(ម.ព. ក្រឡាប្រឹថពី)។

ប្រឹថពី នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី-កាំ-ប៉ៈ-ណាត] broethopi

ការញ័រប្រឹថពី។

ប្រឹថពី នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី-ចៈ-លៈ-ណា] broethopi

ការកម្រើកឬរញ្ជួយប្រឹថពី។

ប្រឹថពី នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី-ដល់] broethopi

ផ្ទៃនៃប្រឹថពី។

ប្រឹថពី នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី-ភូ-បាល] broethopi

លោកអ្នកគ្រប់គ្រងផែនដី ព្រះរាជា។

ប្រឹថពីវិភាគ

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំហំនិងទម្រង់នៃផែនដី ព្រមទាំងកំណត់ចំណុចសុក្រឹតទាំងឡាយនៅលើផ្ទៃផែនដី។

ប្រឹថពីវិភាគ នាម

[ប្រឹ-ថៈ-ពី-វិ-ភាក] broethakpivipheak≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីទំហំនិងទម្រង់នៃផែនដី ព្រមទាំងកំណត់ចំណុចសុក្រឹតទាំងឡាយនៅលើផ្ទៃផែនដី។

ប្រឹប

(ម.ព. ប្រិប)។

ប្រឹប គុ.កិ., គុ.

[ប្រឹប] breub

(ម.ព. ប្រិប)។

ប្រឹស

មុខទ្រូឬលប មានបន្ទោះរួមក្របួចខាងចុងទុកផ្លូវច្រហខាងមាត់ ឱ្យល្មមតែត្រីចូលបណ្ដោយទៅខាងក្នុងបាននឹងចេញច្រាសមកវិញពុំរួច :

ប្រឹស នាម

[ប្រឹស] breus

មុខទ្រូឬលប មានបន្ទោះរួមក្របួចខាងចុងទុកផ្លូវច្រហខាងមាត់ ឱ្យល្មមតែត្រីចូលបណ្ដោយទៅខាងក្នុងបាននឹងចេញច្រាសមកវិញពុំរួច :

ប្រឹស្ដាង្គ

(ម.ព. ប្រឹស្ឋាង្គ)។

ប្រឹស្ដាង្គ នាម

[ប្រឹស-ស្ដាង] broesthangkor

(ម.ព. ប្រឹស្ឋាង្គ)។

ប្រឹស្ឋ

ខ្នង; (រ.ស.) :

ប្រឹស្ឋ នាម

[ប្រឹស] broesthar

ខ្នង; (រ.ស.) :

ប្រឹស្ឋាង្គ

អវយវៈខាងក្រោយ គឺខ្នង; ប្រើក្លាយជា ប្រឹស្តាង្គ (រ.ស.) ព្រះប្រឹស្ដាង្គ)។

ប្រឹស្ឋាង្គ នាម

[ប្រឹស-ស្ឋាង] broessthang≈

អវយវៈខាងក្រោយ គឺខ្នង; ប្រើក្លាយជា ប្រឹស្តាង្គ (រ.ស.) ព្រះប្រឹស្ដាង្គ)។

ប្រឹសៗ

ដែលឈឺធ្ងន់ហើយត្រឡប់គ្រាន់បើរើបៗឡើងវិញ (ច្រើននិយាយថា ប្រឹសៗ ជាង) :