ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ប្រឹសៗ គុណនាម

[ប្រឹស-ប្រឹស] breus breus

ដែលឈឺធ្ងន់ហើយត្រឡប់គ្រាន់បើរើបៗឡើងវិញ (ច្រើននិយាយថា ប្រឹសៗ ជាង) :

ប្រឹះៗ

សូរឮដោយភ្លៀងតិចៗ ឬរលឹមធ្លាក់មកលើដំបូលប្រក់ស្លឹកឬស្បូវជាដើម :

ប្រឹះៗ ឧទានសព្ទ

[ប្រឹះ-ប្រឹះ] breuh

សូរឮដោយភ្លៀងតិចៗ ឬរលឹមធ្លាក់មកលើដំបូលប្រក់ស្លឹកឬស្បូវជាដើម :

ប្រុង

ប្រុងប្រយ័ត្នទុកជាមុន។

ប្រុង កិរិយាសព្ទ ១)

[ប្រុង] prung

បម្រុងទុក, ប្រយ័ត្នទុកមុន :

ប្រុង កិរិយាសព្ទ ២)

[ប្រុង] prung

ផ្គងបំណងទុកមុន :

ប្រុង កិរិយាសព្ទ ៣)

[ប្រុង] prung

ផ្គូផ្គង, ផ្សំ :

ប្រុង នាម

[គ្រឿង-ប្រុង] prung

(ម.ព. ទព្វសម្ភារៈ)។

ប្រុង កិរិយាសព្ទ

[ប្រុង-ប្រៀប] prung

រៀបប្រុងទុកជាមុនឬប្រុងទុកតាមរបៀបកិច្ចការ។

ប្រុង កិរិយាសព្ទ

[ប្រុង-ប្រែង] prung

ប្រុងប្រយ័ត្នទុកជាមុន។

ប្រុងចាំតែ កិរិយាសព្ទ

[ប្រុង-ចាំ-តែ] brungchaamtae

បម្រុងចាំ, រៀបចំរង់ចាំ, ត្រៀមចាំ។

ប្រុនៗ

ដែលប្រួញខ្លួនត្រុនៗ ដោយខ្លាច ឬគោរពរណេបរណឺប។

ប្រុនៗ គុ.កិ., គុ.

[ប្រុន-ប្រុន] brunbrun

ដែលប្រួញខ្លួនត្រុនៗ ដោយខ្លាច ឬគោរពរណេបរណឺប។

ប្រុយ គុ.កិ., គុ.

[ប្រុយ] bruy

ដែលស្ដើងប៉ើងរ៉ើង, រ៉ុយ, រ៉ុយៗ :

ប្រុយ នាម

[ប្រុយ] bruy

(ម.ព. ប្រី)។

ប្រុយៗ គុ.កិ., គុ.

[ប្រុយ-ប្រុយ] bruybruy

(ម.ព. ប្រុយ១)។

ប្រុស

មនុស្សជាតិមានភេទផ្សេងទីទៃពីស្រី មានអត្ថន័យថា មនុស្សអ្នកបំពេញបំណងរបស់ម្ដាយឪពុក។ តាមទម្លាប់ខ្មែរ, ត្រូវប្រើពាក្យជាគូស្របគ្នាថា ប្រុសស្រី ឬ ស្រីប្រុស; បុរសស្ត្រី ឬ ស្ត្រីបុរស; កុំប្រើថា បុរសស្រី ឬ ស្រីបុរស ឡើយ។

ប្រុស នាម

[ប្រុស] pozz

មនុស្សជាតិមានភេទផ្សេងទីទៃពីស្រី មានអត្ថន័យថា មនុស្សអ្នកបំពេញបំណងរបស់ម្ដាយឪពុក។ តាមទម្លាប់ខ្មែរ, ត្រូវប្រើពាក្យជាគូស្របគ្នាថា ប្រុសស្រី ឬ ស្រីប្រុស; បុរសស្ត្រី ឬ ស្ត្រីបុរស; កុំប្រើថា បុរសស្រី ឬ ស្រីបុរស ឡើយ។

ប្រុះ

ព្រោងព្រាយ, ដែលភ្លឺចម្រុះគ្នា :

ប្រុះ គុ., គុ.កិ.

[ប្រុះ] broh

ព្រោងព្រាយ, ដែលភ្លឺចម្រុះគ្នា :

ប្រូង

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទបែបជនជាតិភាគតិច ដែលស្លដោយដុតក្នុងបំពង់ឫស្សី :

ប្រូង ឧទានសព្ទ

[ប្រូង] broung

សូរឮដោយធ្លាក់ឬបោះ, ចោលអ្វីៗ ក្នុងទឹក :

ប្រូង នាម

[ប្រូង] broung

ឈ្មោះបបរគ្រឿងមួយប្រភេទ មានបង់បន្លែលាយផង :

ប្រូង នាម

[ប្រូង] broung

ឈ្មោះសម្លមួយប្រភេទបែបជនជាតិភាគតិច ដែលស្លដោយដុតក្នុងបំពង់ឫស្សី :

ប្រូច

ដែលចេញពីក្នុងទីតូច, ទីចង្អៀតយ៉ាងរហ័សភ្លែតឥតមានទើសទាក់ :

ប្រូច គុណកិរិយា

[ប្រូច] brouch

ដែលចេញពីក្នុងទីតូច, ទីចង្អៀតយ៉ាងរហ័សភ្លែតឥតមានទើសទាក់ :

ប្រូតុង

ភាគល្អិតនៅក្នុងណ្វៃយ៉ូរបស់អាតូមដែលមានបន្ទុកអគ្គីសនីវិជ្ជមាន :

ប្រូតុង នាម

[ប្រូ-តុង] brutong

ភាគល្អិតនៅក្នុងណ្វៃយ៉ូរបស់អាតូមដែលមានបន្ទុកអគ្គីសនីវិជ្ជមាន :

ប្រូតូប្លាស នាម

[ប្រូ-តូ-ប្លាស] brutoubleas

ស៊ីតូប្លាសនិងនុយក្លេអូលរបស់កោសិកាមួយ។

ប្រូតេស្តង់និយម

លទ្ធិមួយក្នុងចំណោមលទ្ធិសំខាន់ៗទាំង៣នៃគ្រិស្តសាសនា។ លទ្ធិនេះបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ជាមួយចលនាកែទម្រង់សហគមន៍គ្រិស្តសាសនានៅបស្ចិមប្រទេសឱ្យល្អដូចដើមឡើងវិញ។

ប្រូតេស្តង់និយម នាម

[ប្រូ-តេ-ស្តង់-និ-យំ ] (ជើង ត)] brutesatngniyum](cheungt)a

លទ្ធិមួយក្នុងចំណោមលទ្ធិសំខាន់ៗទាំង៣នៃគ្រិស្តសាសនា។ លទ្ធិនេះបានចាប់ផ្ដើមឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ជាមួយចលនាកែទម្រង់សហគមន៍គ្រិស្តសាសនានៅបស្ចិមប្រទេសឱ្យល្អដូចដើមឡើងវិញ។

ប្រូតេអ៊ីន

សារធាតុធម្មជាតិដែលគេឃើញមាននៅក្នុងអាហារ ដូចជាសាច់ ស៊ុត ត្រី និងបន្លែមួយចំនួន សម្រាប់ទ្រទ្រង់ការលូតលាស់និងភាពរឹងមាំនៃរាងកាយ។

ប្រូតេអ៊ីន នាម

[ប្រូ-តេ-អ៊ីន] bruteain

សារធាតុធម្មជាតិដែលគេឃើញមាននៅក្នុងអាហារ ដូចជាសាច់ ស៊ុត ត្រី និងបន្លែមួយចំនួន សម្រាប់ទ្រទ្រង់ការលូតលាស់និងភាពរឹងមាំនៃរាងកាយ។

ប្រូទីដ

សារធាតុផ្សំឡើងដោយកាបូន (C), អ៊ីដ្រូសែន (H), អុកស៊ីសែន (O) និង អាសូត (N) ដែលឯកតាដំបូង គឺជាអាស៊ីដអាមីណេជាច្រើនតភ្ជាប់គ្នា :

ប្រូទីដ នាម

[ប្រូ-ទីដ] brutid

សារធាតុផ្សំឡើងដោយកាបូន (C), អ៊ីដ្រូសែន (H), អុកស៊ីសែន (O) និង អាសូត (N) ដែលឯកតាដំបូង គឺជាអាស៊ីដអាមីណេជាច្រើនតភ្ជាប់គ្នា :

ប្រូបាប៊ីលីតេ

ភវនីយវិទ្យា, ផ្នែកមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីភាពចៃដន្យនៃព្រឹត្តិការណ៍។

ប្រូបាប៊ីលីតេ នាម

[ប្រូ-បា-ប៊ី-លី-តេ] brubabilite

ភវនីយវិទ្យា, ផ្នែកមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីភាពចៃដន្យនៃព្រឹត្តិការណ៍។

ប្រូស

សូរឮដោយធ្លាក់, ដួល, បោក, បោះ, ស្រាលៗរហ័សៗ ជាដើម (ស្រូស) :

ប្រូស ឧទានសព្ទ

[ប្រូស] brous

សូរឮដោយធ្លាក់, ដួល, បោក, បោះ, ស្រាលៗរហ័សៗ ជាដើម (ស្រូស) :

ប្រួក

ដែលពុកផុយជ្រោកជ្រាកណាស់ប្រើការពុំកើត :

ប្រួក ឧទានសព្ទ

[ប្រួក] bruok

សូរឮដោយជាន់, បុក, បាក់អ្វីៗដែលស្រួយ, ពុក, ផុយ។

ប្រួក គុណនាម

[ប្រួក] bruok

ដែលពុកផុយជ្រោកជ្រាកណាស់ប្រើការពុំកើត :

ប្រួញ កិរិយាសព្ទ

[ប្រួញ] brounh

រួញ, ថយប្រវែងនៅខ្លី :

ប្រួត

ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទរូបថ្លោសជាងមេឃ្មុំផ្លិត តូចជាងមេឃ្មុំធំ សម្បុរសបន្តិច ច្រើនកសំបុកជាផ្លិតស្រទាប់ៗ សម្បុរស នៅអាស្រ័យក្នុងប្រហោងឬរូងឈើ, ពាង, ក្អមជាដើម មានទឹកផ្អែមឡមៗ។

ប្រួត កិរិយាសព្ទ

[ប្រួត] brout

ផ្គួបគ្នាឱ្យមាំ, បន្ថែមរួបគ្នា, ចោមជួយគ្នា :

ប្រួត នាម

[ប្រួត] brout

ឈ្មោះភមរជាតិមួយប្រភេទរូបថ្លោសជាងមេឃ្មុំផ្លិត តូចជាងមេឃ្មុំធំ សម្បុរសបន្តិច ច្រើនកសំបុកជាផ្លិតស្រទាប់ៗ សម្បុរស នៅអាស្រ័យក្នុងប្រហោងឬរូងឈើ, ពាង, ក្អមជាដើម មានទឹកផ្អែមឡមៗ។

ប្រួម

ធ្វើឱ្យមានរាងរួមជមតូចខាងចុង :

ប្រួម កិរិយាសព្ទ

[ប្រួម] broum

ធ្វើឱ្យមានរាងរួមជមតូចខាងចុង :

ប្រួល

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រែ ថា ប្រែប្រួល គឺប្រែត្រឡប់, ប្រែចុះប្រែឡើង; ប្រែឃ្លាតចាកប្រក្រតីដើម។

ប្រួល បុព្វបទ

[ប្រួល] broul

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រែ ថា ប្រែប្រួល គឺប្រែត្រឡប់, ប្រែចុះប្រែឡើង; ប្រែឃ្លាតចាកប្រក្រតីដើម។

ប្រើ

ប្រើទាំងសព្វទាំងគ្រប់, ប្រើតាមតែប្រទះ។

ប្រើ កិរិយាសព្ទ

[ប្រើ] prer

បង្គាប់, បង្គាប់ឱ្យធ្វើតាម; ប្រកបកិច្ចតាមត្រូវការ; ចាយវាយ; ធ្វើឱ្យជួយកម្លាំង :

ប្រើ កិរិយាសព្ទ

[ប្រើ-ប្រាស់] prer

ប្រើទាំងសព្វទាំងគ្រប់, ប្រើតាមតែប្រទះ។

ប្រើល្បិច

រិះរកមធ្យោបាយបញ្ឆោតនរណាម្នាក់ឱ្យទុកចិត្ត ឬរកគន្លឹះដើម្បីពន្យល់ឱ្យនរណាម្នាក់ឆាប់ជឿឬយល់។

ប្រើល្បិច កិរិយាសព្ទ

[ប្រើ-ល្បិច] breulbech

រិះរកមធ្យោបាយបញ្ឆោតនរណាម្នាក់ឱ្យទុកចិត្ត ឬរកគន្លឹះដើម្បីពន្យល់ឱ្យនរណាម្នាក់ឆាប់ជឿឬយល់។

ប្រើស

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទព្រៃ ពួកក្ដាន់, មានស្នែងបែកខ្នែងជាចម្ពាម។

ប្រើស នាម

[ប្រើស] braeus

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទព្រៃ ពួកក្ដាន់, មានស្នែងបែកខ្នែងជាចម្ពាម។

ប្រឿង

ដែលមានសម្បុរយ៉ាងខ្ចីស្ទើរ :

ប្រឿង គុណនាម

[ប្រឿង] breung

ដែលមានសម្បុរយ៉ាងខ្ចីស្ទើរ :

ប្រៀច

សូរឮដោយជាន់, ច្របាច់, កិនសង្កត់អ្វីៗដែលជ្រាយរអៀច។

ប្រៀច ឧទានសព្ទ

[ប្រៀច] breach

សូរឮដោយជាន់, ច្របាច់, កិនសង្កត់អ្វីៗដែលជ្រាយរអៀច។

ប្រៀន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អៀន ថា :

ប្រៀន កិរិយាសព្ទ

[ប្រៀន] brien

បង្រៀន។

ប្រៀន កិរិយាសព្ទ

[ប្រៀន-ប្រ-ដៅ] brien

ស្ដីប្រដៅឱ្យហាត់រៀន, ប្រដៅឱ្យបានបទ, ស្ដីប្រដៅញឹកញយឱ្យដឹងកិច្ចការឬវត្តប្រតិបត្តិផ្សេងៗ។

ប្រៀន បុព្វបទ

[ប្រៀន] brien

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ អៀន ថា :

ប្រៀប

មានតម្លៃលើគេដោយការប្រៀបផ្ទឹម គឺបើប្រៀបផ្ទឹមនឹងគេ ឃើញថាគ្រាន់បើជាងគេ។

ប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[ប្រៀប] prieb

ធៀប, ប្រដូច។

ប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[ចាញ់-ប្រៀប-គេ] prieb

ចាញ់គេដោយការប្រៀបផ្ទឹម គឺបើប្រៀបផ្ទឹមនឹងគេឃើញថាអន់ជាងគេ ដោយកលឧបាយណាមួយ, ចាញ់កលឧបាយគេ។

ប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[ប្រៀប-ធៀប] prieb

ធៀបប្រដូច, ប្រដូចដោយធៀបគ្នា។

ប្រៀប គុណនាម

[ប្រៀប-ប្រាយ] prieb

ដែលផ្សែផ្សំប្រដូចគ្នា :

ប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[ប្រៀប-ផ្ទឹម] prieb

ផ្ទឹមប្រដូចគ្នា។

ប្រៀប កិរិយាសព្ទ

[មាន-ប្រៀប-លើ-គេ] prieb

មានតម្លៃលើគេដោយការប្រៀបផ្ទឹម គឺបើប្រៀបផ្ទឹមនឹងគេ ឃើញថាគ្រាន់បើជាងគេ។

ប្រេកង់ នាម

[ប្រេ-កង់] brekngo

ចំនួនព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើតឡើងដដែលៗក្នុងមួយខ្នាតពេល។

ប្រេកង់ នាម

[ប្រេ-កង់] brekngo

(ម.ព. រលកអាកាស)។

ប្រេង

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចៗ ត្រួយអាចធ្វើជាអន្លក់ឬរបោយនំបាន (ចត់បន្តិចៗ) ឫសអាចប្រើជាឱសថ។

ប្រេង នាម

[ប្រេង] preng

វត្ថុរាវរអិល សម្រាប់លាប, សម្រាប់ធ្វើម្ហូប, សម្រាប់អុជ :

ប្រេង នាម

[ប្រេង-ឆៅ] preng

រ៉ែប្រេងដែលមិនទាន់ចម្រាញ់ចេញទៅជាឥន្ធនៈណាមួយ :

ប្រេង នាម

[ប្រេង-ដូង] preng

ប្រេងដែលចម្រាញ់ចេញពីសាច់ដូងទុំ :

ប្រេង នាម

[ប្រេង-ម៉ា-ស៊ីន] preng

ប្រេងសម្រាប់ជួយរំអិលគ្រឿងម៉ាស៊ីនឱ្យដំណើរការបានល្អ :

ប្រេង នាម

[ប្រេង-សន់-ដែក] preng

ប្រេងដែលចម្រាញ់ពីសណ្ដែក ប្រើធ្វើម្ហូបអាហារ។

ប្រេង នាម

[ប្រេង-ស្រល់] preng

វត្ថុរាវដែលចម្រាញ់ចេញពីដើមស្រល់សម្រាប់លាបលើស្បែក ឬបម្រើបម្រាស់ផ្សេងៗ :

ប្រេង នាម

[ប្រេង] preng

ឈ្មោះវល្លិមួយប្រភេទ ដើមតូចៗ ត្រួយអាចធ្វើជាអន្លក់ឬរបោយនំបាន (ចត់បន្តិចៗ) ឫសអាចប្រើជាឱសថ។

ប្រេងកាត

រ៉ែជាសារធាតុរាវដែលគេរកឃើញនៅក្រោមដីឬសមុទ្រ, ហើយត្រូវយកមកប្រើដើម្បីផលិតជាប្រេងឥន្ទនៈផ្សេងៗ :

ប្រេងកាត នាម

[ប្រេង-កាត] brengkat

ប្រេងម្យ៉ាងដែលយកចេញពីក្នុងដីឬក្រោមសមុទ្រ សម្រាប់ដុត ឬអុជបំភ្លឺ។

ប្រេងកាត នាម

[ប្រេង-កាត] brengkat

រ៉ែជាសារធាតុរាវដែលគេរកឃើញនៅក្រោមដីឬសមុទ្រ, ហើយត្រូវយកមកប្រើដើម្បីផលិតជាប្រេងឥន្ទនៈផ្សេងៗ :

ប្រេងកូឡា

ឱសថម្យ៉ាងមានលក្ខណៈជាក្រមួនប្រើសម្រាប់លាប រឹត បំបាត់ការឈឺចាប់ ថ្លោះគ្រេច សត្វទិចឬខាំ។

ប្រេងកូឡា នាម

[ប្រេង-កូ-ឡា] brengkoula

ឱសថម្យ៉ាងមានលក្ខណៈជាក្រមួនប្រើសម្រាប់លាប រឹត បំបាត់ការឈឺចាប់ ថ្លោះគ្រេច សត្វទិចឬខាំ។

ប្រេងខ្យល់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានកំណើតក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី ដើមវាមានសំបកពណ៌ស រាងស្រឡូនឡើងលើ កម្ពស់ពី៩ម៉ែត្រទៅ៥៥ម៉ែត្រ ច្រើនដុះលើដីទំនាប ស្លឹកវាមានក្លិនហាងៗនិងហឹរៗ ហើយផ្លែវាជាចង្កោមៗមានសណ្ឋានមូលៗរាងរឹងដូចឈើនិងមានផ្កាពណ៌ស។

ប្រេងខ្យល់ នាម

[ប្រេង-ខ្យល់] brengkhayl

ថ្នាំព្យាបាលមួយប្រភេទមានលក្ខណៈរាវនិងមានសារធាតុម៉ង់តុល ប្រើសម្រាប់លាបរឹតលើស្បែកបំបាត់កន្ទួល រមាស់ ហិតឬហឺតបំបាត់អាការៈវិលមុខ ចុកពោះ ជាដើម :

ប្រេងខ្យល់ នាម

[ប្រេង-ខ្យល់] brengkhayl

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមានកំណើតក្នុងប្រទេសអូស្ត្រាលី ដើមវាមានសំបកពណ៌ស រាងស្រឡូនឡើងលើ កម្ពស់ពី៩ម៉ែត្រទៅ៥៥ម៉ែត្រ ច្រើនដុះលើដីទំនាប ស្លឹកវាមានក្លិនហាងៗនិងហឹរៗ ហើយផ្លែវាជាចង្កោមៗមានសណ្ឋានមូលៗរាងរឹងដូចឈើនិងមានផ្កាពណ៌ស។