វចនានុក្រមខ្មែរ

ផ

តួព្យញ្ជនៈទី២២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ផ នាម

[ផ] pha≈

តួព្យញ្ជនៈទី២២នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី២ក្នុងវគ្គទី៥។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [pʰ] ជាព្យញ្ជនៈបបូរមាត់ ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ ធនិត អឃោសៈ។

ផគ្គុណ

ឈ្មោះខែទី ៤ប្រើតាមចន្ទគតិ។ ច្រើនប្រើជា ផល្គុន ជាង។

ផគ្គុណ នាម

[ផ័ក-គុន] phokkun

ឈ្មោះខែទី ៤ប្រើតាមចន្ទគតិ។ ច្រើនប្រើជា ផល្គុន ជាង។

ផគ្គុនី

ឈ្មោះផ្កាយមួយប្រភេទ :

ផគ្គុនី នាម

[ផាក់-គុ-នី] phakkuni

ឈ្មោះផ្កាយមួយប្រភេទ :

ផង ឈ.

[ផង] pg

ជាមួយ, នឹង, ទាំង; ខ្លះ; ដែរ :

ផង ធ.

[ផង] pg

នៃ។ (ព.សា.) សម្រាប់ប្រើជាជំនួសពាក្យ នៃ ជាសាមីសម្ពន្ធ :

ផង គុណនាម

[ផង] pg

ទាំងឡាយ, ទាំងពួង :

ផង នាម

[ជន់-ផង] pg

(ម.ព. អ្នកផង)។

ផង នាម

[ពួក-ផង] pg

ពួកជាមួយ, ពួកដែលចូលគំនិត ឬចូលដៃជាមួយ។

ផង នាម

[នាក់-ផង-ទាំង-ពួង] pg

អ្នកស្រុកដែលនៅភូមិរួមរបងជាមួយគ្នា។

ផងដែរ

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ថែមនៅលើសេចក្ដីខាងដើម :

ផងដែរ ឈ.

[ផង-ដែ] phngodae≈

ពាក្យប្រើសម្រាប់បន្ថែមនៅលើសេចក្ដីខាងដើម :

ផង់

កម្ទេចដែលល្អិតម៉ដ្ឋ :

ផង់ គុណនាម

[ផង់] phang

ដែលល្អិតម៉ដ្ឋ, ម៉ដ្ឋស្លុង :

ផង់ នាម

[ផង់] phang

កម្ទេចដែលល្អិតម៉ដ្ឋ :

ផត

ធ្វើពោះឱ្យខូងចុះ, ឱ្យញោចចូលក្នុងដោយប្រឹង :

ផត គុណនាម

[ផត] phot

ដែលខូង, ទ្រុឌចូល :

ផត កិរិយាសព្ទ

[ផត] phot

ធ្វើពោះឱ្យខូងចុះ, ឱ្យញោចចូលក្នុងដោយប្រឹង :

ផរណាបីតិ

បីតិដែលកើតផ្សព្វផ្សាយជ្រួតជ្រាបសព្វសព៌ាង្គកាយ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងសមថភាវនា)។

ផរណាបីតិ នាម

[ផៈ-រ៉ៈ-ណា-ប៉ី-តិ] pharonabeite

បីតិដែលកើតផ្សព្វផ្សាយជ្រួតជ្រាបសព្វសព៌ាង្គកាយ (ពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងសមថភាវនា)។

ផរុសវាចា

សម្ដីអាក្រក់ ឬពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យទ្រគោះបោះបោក, ពាក្យគ្រោតគ្រាត។

ផរុសវាចា នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-វា-ចា] pharusveacha

សម្ដីអាក្រក់ ឬពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យទ្រគោះបោះបោក, ពាក្យគ្រោតគ្រាត។

ផរុសវាទ

(ម.ព. ផរុសវាចា)។

ផរុសវាទ នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-វាត] phakrusakveat≈

(ម.ព. ផរុសវាចា)។

ផរុសសព្ទ

សូរសព្ទអាក្រក់គឺពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យជេរ, ប្រទេច ដែលឮខ្លាំងៗរឿយៗមិនដាច់សូរ (សរសេរ បរុសសព្ទ ជិតដើមកំណើតពាក្យសំស្ក្រឹតជាង)។

ផរុសសព្ទ នាម

[ផៈ-រុ-សៈ-ស័ប] pharussaptor

សូរសព្ទអាក្រក់គឺពាក្យទ្រគោះ, ពាក្យជេរ, ប្រទេច ដែលឮខ្លាំងៗរឿយៗមិនដាច់សូរ (សរសេរ បរុសសព្ទ ជិតដើមកំណើតពាក្យសំស្ក្រឹតជាង)។

ផល

ផ្លែជាអាហារ, ផ្លែឈើសម្រាប់ប្រើជាអាហារ។ល។

ផល នាម

[ផល់] phol

ផ្លែ; សេចក្ដីចម្រើន; លាភ; ចំណេញ; រង្វាន់; សម្បត្តិ; សេចក្ដីរុងរឿង; ការដុះដាល; ប្រយោជន៍ដែលបានសម្រេចហើយ; អ្វីៗដែលកើតមកអំពីហេតុ; សុខទុក្ខដែលកើតអំពីកម្ម; លេខល័ព្ធ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-កាល] phol

រដូវឈើមានផ្លែ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ចិត] phol

ចិត្តដែលបានសម្រេចលោកុត្តរផល (ហៅបានតាំងអំពីសោតាបត្តិផលរៀងដល់អរហត្តផល), ជាគូគ្នានឹង មគ្គចិត្ត (ព.ពុ.) សម្រាប់ប្រើខាងលោកុត្តរធម៌ :

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ញាន] phol

ប្រាជ្ញាដែលឆ្លុះឃើញលោកុត្តរផល (ព.ពុ.) ជាគូគ្នានឹង មគ្គញាណ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ព្រឹក] phol

ឈើដែលមានផ្លែ គឺឈើដែលបញ្ចេញផ្កាហើយកកើតជាផ្លែផង។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ស័ម-ប៉ៈ-ទា] phol

ការបរិបូណ៌ដោយផល, ការចម្រើនផល។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-ស័ម-ប័ត] phol

(ម.ព. ផលសម្បទា ក្នុង ផល)។

ផល នាម

[ផៈ-ឡៈ-សិត-ធិ] ឬ [ផៈ-ឡៈ-សិត] phol

ការសម្រេចផល។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-និ-សង់] phol

អានិសង្សនៃផល, ការហូរមកនៃផល គឺសេចក្ដីសុខសេចក្ដីចម្រើនដែលកើតអំពីផលនៃអំពើល្អ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-នុ-ផល់] phol

ផ្លែនិងផ្លែតាមលំដាប់, ផ្លែមុននិងផ្លែក្រោយ; ផ្លែធំនិងផ្លែតូច។ ពាក្យនេះ តាមទម្លាប់ដែលប្រើមកគឺសំដៅយកផលដំណាំសំខាន់ៗ ដូចជាស្រូវ, ពោត ដែលប្រើជាអាហារចាំបាច់ និងផលដំណាំបន្ទាប់បន្សំរាយរងផ្សេងៗ ដូចជាល្មុត, ស្វាយ, ចេក ជាដើម។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-ផល់] phol

ផ្លែតូចនិងផ្លែធំ (ផ្លែឈើតូចធំ) :

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-រ៉ាម] phol

សួនឈើមានផ្លែ, ចម្ការដំណាំមានផ្លែ។

ផល នាម

[ផៈ-ឡា-ហា] phol

ផ្លែជាអាហារ, ផ្លែឈើសម្រាប់ប្រើជាអាហារ។ល។

ផលគុណ

លទ្ធផលរបស់វិធីគុណនៃច្រើនចំនួន :

ផលគុណ នាម

[ផល់-គុន] phlokun≈

លទ្ធផលរបស់វិធីគុណនៃច្រើនចំនួន :

ផលចែក

លទ្ធផលដែលបានពីការចែកតំណាំងចែកនឹងតួចែក :

ផលចែក នាម

[ផល់-ចែក] phlochaek≈

លទ្ធផលដែលបានពីការចែកតំណាំងចែកនឹងតួចែក :

ផលដក

ចំនួនដែលបានមកពីការដករវាងតំណាំងដកនិងតួដក :

ផលដក នាម

[ផល់-ដក] phlodka≈

ចំនួនដែលបានមកពីការដករវាងតំណាំងដកនិងតួដក :

ផលទុន

ផលឬកម្រៃចំណេញដែលកើតចេញមកពីប្រាក់ទុនឬពីមូលនិធិដែលគេយកទៅប្រកបមុខរបរណាមួយ។

ផលទុន នាម

[ផល់-ទុន] phlotun≈

ផលឬកម្រៃចំណេញដែលកើតចេញមកពីប្រាក់ទុនឬពីមូលនិធិដែលគេយកទៅប្រកបមុខរបរណាមួយ។

ផលធៀប

ការប្រៀបធៀបផលចែកសមាមាត្រនៃចំនួន ទំហំ បរិមាណ ឬកន្សោមពីរឬច្រើន។ ផលធៀបអាចសរសេរជាទម្រង់ប្រភាគនិងទម្រង់ចុចពីរ :

ផលធៀប នាម

[ផល់-ធៀប] phlothieb≈

ការប្រៀបធៀបផលចែកសមាមាត្រនៃចំនួន ទំហំ បរិមាណ ឬកន្សោមពីរឬច្រើន។ ផលធៀបអាចសរសេរជាទម្រង់ប្រភាគនិងទម្រង់ចុចពីរ :

ផលប័ត្រ

មូលប័ត្រដែលមានទឹកប្រាក់អាចធ្វើការទូទាត់បាន និងមានកាលកំណត់សងវិញ :

ផលប័ត្រ នាម

[ផៈ-ឡៈ-បាត់] phaklakbat≈

មូលប័ត្រដែលមានទឹកប្រាក់អាចធ្វើការទូទាត់បាន និងមានកាលកំណត់សងវិញ :

ផលប្រយោជន៍

ប្រយោជន៍ដែលបានសម្រេចជាផលពេញលេញ :

ផលប្រយោជន៍ នាម

[ផល់-ប្រ-យ៉ោច] phlobroyaoch≈

ប្រយោជន៍ដែលបានសម្រេចជាផលពេញលេញ :

ផលផ្ទះកញ្ចក់

បាតុភូតនៃការប្រែប្រួលកម្ដៅស្រទាប់ក្រោមៗរបស់បរិយាកាសផែនដីកើតឡើង ដោយឧស័្មនទាំងឡាយ (ជាពិសេសឧស័្មនកាបូនឌីអុកស៊ីដ) ដែលវាសម្របសម្រួលរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រាភាយចេញពីផែនដី។

ផលផ្ទះកញ្ចក់ នាម

[ផល់-ផ្ទះ-កញ់-ចក់] phlophteahknhochka≈

បាតុភូតនៃការប្រែប្រួលកម្ដៅស្រទាប់ក្រោមៗរបស់បរិយាកាសផែនដីកើតឡើង ដោយឧស័្មនទាំងឡាយ (ជាពិសេសឧស័្មនកាបូនឌីអុកស៊ីដ) ដែលវាសម្របសម្រួលរំភាយរស្មីក្រហមអាំងហ្វ្រាភាយចេញពីផែនដី។

ផលសងប៉ូតង់ស្យែល

កម្លាំងដែលធ្វើឱ្យបន្ទុកអគ្គិសនីផ្លាស់ទីក្នុងសៀគ្វី។

ផលសងប៉ូតង់ស្យែល នាម

[ផល់-សង-ប៉ូ-តង់-ស្យែល] phlosngoboutngosyel≈

កម្លាំងដែលធ្វើឱ្យបន្ទុកអគ្គិសនីផ្លាស់ទីក្នុងសៀគ្វី។

ផលស៊ីវិល

ប្រាក់ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលទទួលជាថ្នូរចំពោះការប្រើវត្ថុណាមួយ :

ផលស៊ីវិល នាម

[ផល់-ស៊ី-វិល] phlosivil≈

ប្រាក់ឬវត្ថុផ្សេងៗដែលទទួលជាថ្នូរចំពោះការប្រើវត្ថុណាមួយ :

ផលា—

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផលា— នាម

[ផៈ-ឡា—] phakla—≈

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផលិក

ឈ្មោះកែវថ្មវិសេសមួយប្រភេទមានព័ណ៌ស :

ផលិក នាម

[ផៈ-លិក] ឬ [ផ្លឹក] pholik

ឈ្មោះកែវថ្មវិសេសមួយប្រភេទមានព័ណ៌ស :

ផលិកសាស្ត្រ

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីទម្រង់និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពពួកថ្មកែវ (ថ្មគ្រីស្តាល់)។

ផលិកសាស្ត្រ នាម

[ផៈ-លិ-កៈ-សាស] phaklikaksas≈

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាអំពីទម្រង់និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់ពពួកថ្មកែវ (ថ្មគ្រីស្តាល់)។

ផលិត

បង្កើត, ធ្វើឱ្យបានផល, បង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ផលិត កិរិយាសព្ទ

[ផៈ-លិត] phaklit≈

បង្កើត, ធ្វើឱ្យបានផល, បង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង :

ផលិតកម្ម

(សេ.ហិ.) ដំណាក់នានាដែលត្រូវការសម្រាប់បំប្លែងវត្ថុធាតុដើមទៅជាផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេចឬផលិតផលសម្រេចសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ :

ផលិតកម្ម នាម ១)

[ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

ការបង្កើតផល, ការធ្វើឱ្យបានផល, ការបង្ហាញឬបញ្ចេញផលឱ្យឃើញជាក់ស្ដែង, អំពើដែលនាំឱ្យបានសម្រេចផល។

ផលិតកម្ម នាម ២)

[ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

(សេ.ហិ.) ប្រតិបត្តិការផលិតទំនិញ។

ផលិតកម្ម នាម

[ខ្សែ-ច្រ-វ៉ាក់-ផៈ-លិ-តៈ-កាំ] pholitakam

(សេ.ហិ.) ដំណាក់នានាដែលត្រូវការសម្រាប់បំប្លែងវត្ថុធាតុដើមទៅជាផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេចឬផលិតផលសម្រេចសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់ :

ផលិតករ

អ្នកផលិត។ បើស្ត្រីជាផលិតការិនី :

ផលិតករ នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ក] phaklitakka≈

អ្នកផលិត។ បើស្ត្រីជាផលិតការិនី :

ផលិតការិនី

(ម.ព. ផលិតករ)។

ផលិតការិនី នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-កា-រិ-នី] phaklitakkarini≈

(ម.ព. ផលិតករ)។

ផលិតផល

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជននៃប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

ផលិតផល នាម ១)

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់] pholitophol

ផលដែលបានធ្វើសម្រេចហើយ គឺផលដែលកើតបានមកពីការប្រកបមុខរបរផ្សេងៗ មានកសិកម្មនិងឧស្សាហកម្មជាដើម។

ផលិតផល នាម ២)

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់] pholitophol

(សេ.ហិ.) ទំនិញឬសេវាដែលបានបង្កើតឡើងដើម្បីបំពេញតម្រូវការអតិថិជនដោយអាចរួមបញ្ចូលទាំងព័ត៌មានអំពីធាតុផ្សំ អត្ថប្រយោជន៍ លក្ខណៈពិសេស របៀបប្រើប្រាស់។ល។

ផលិតផល នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់-ក្នុង-ស្រុក-សៈ-រ៉ុប] pholitophol

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជនក្នុងប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលតម្លៃនៃប្រាក់ចំណូលបានពីបរទេសទេ។

ផលិតផល នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ផល់-ជាត-សៈ-រ៉ុប] pholitophol

តម្លៃសរុបនៃទំនិញនិងសេវាដែលបានផលិតដោយប្រជាជននៃប្រទេសណាមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ។

ផលិតផលអឌ្ឍសិទ្ធ

ផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេច។

ផលិតផលអឌ្ឍសិទ្ធ នាម

[ផៈ-លិត-តៈ-ផល់-អាត់-ឍៈ-សិត] phaklittakphloaattheakset≈

ផលិតផលពាក់កណ្ដាលសម្រេច។

ផលិតភាព

ប្រសិទ្ធភាពនិងប្រសិទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្ស ការចាត់ចែងនិងការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សឱ្យត្រូវតាមការងារ មុខតំណែង គុណវុឌ្ឍិ និងត្រូវតាមពេលវេលានិងទីកន្លែងដែលនាំឱ្យផលិតបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងមុនដោយប្រើប្រាស់ធនធាននិងមធ្យោបាយប្រសើរជាងមុន។

ផលិតភាព នាម

[ផៈ-លិ-តៈ-ភាប] phaklitakpheab≈

ប្រសិទ្ធភាពនិងប្រសិទ្ធផលនៃការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្ស ការចាត់ចែងនិងការប្រើប្រាស់ធនធានមនុស្សឱ្យត្រូវតាមការងារ មុខតំណែង គុណវុឌ្ឍិ និងត្រូវតាមពេលវេលានិងទីកន្លែងដែលនាំឱ្យផលិតបានលទ្ធផលខ្ពស់ជាងមុនដោយប្រើប្រាស់ធនធាននិងមធ្យោបាយប្រសើរជាងមុន។

ផលុបភោគ

សិទ្ធិប្រើប្រាស់និងអាស្រ័យផលលើអចលនទ្រព្យដែលជាកម្មសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងអំឡុងពេលមានកំណត់ណាមួយដែលមិនឱ្យលើសពីមួយជីវិតរបស់ផលុបភោគី។

ផលុបភោគ នាម

[ផៈ-លុប-ភោក] phaklubphok≈

សិទ្ធិប្រើប្រាស់និងអាស្រ័យផលលើអចលនទ្រព្យដែលជាកម្មសិទ្ធិអ្នកដទៃក្នុងអំឡុងពេលមានកំណត់ណាមួយដែលមិនឱ្យលើសពីមួយជីវិតរបស់ផលុបភោគី។

ផលុបភោគី

បុគ្គលដែលទទួលបានផលុបភោគ។

ផលុបភោគី នាម

[ផៈ-លុប-ភោ-គី] phaklubphoki≈

បុគ្គលដែលទទួលបានផលុបភោគ។

ផល់ស្មា

ឈឺស្មា :

ផល់ស្មា នាម

[ផល់-ស្មា] phalosma

ស្មា។ (រ.ស.) :

ផល់ស្មា កិរិយាសព្ទ

[ឈឺ-ផល់-ស្មា] phalosma

ឈឺស្មា :

ផល្គុន

ឈ្មោះខែទី ៤តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ផល្គុន នាម

[ផល់-គុន] phalkun

ឈ្មោះខែទី ៤តាមចន្ទគតិ មាន ៣០ថ្ងៃ :

ផល—

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផល— កិរិយាសព្ទ

[ផៈ-ឡៈ—] phaklak—≈

(ម.ព. ផល) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

ផស

សូរឮដោយធ្វើអ្វីៗដែលប៉ោង, ដែលស្រួយបែកឬទង្គិច, ប៉ះគ្នាជាដើម។

ផស ឧទានសព្ទ

[ផស] phos

សូរឮដោយធ្វើអ្វីៗដែលប៉ោង, ដែលស្រួយបែកឬទង្គិច, ប៉ះគ្នាជាដើម។