វចនានុក្រមខ្មែរ

ផស្ស នាម

[ផ័ស-សៈ] phorss

សម្ផស្ស, ផ្សព្វ គឺអារម្មណ៍ដែលមកប៉ះត្រូវអាយតនៈ មានភ្នែកជាដើម, ការប៉ះពាល់ត្រូវ។

ផស្សាហារ

អាហារគឺផស្សៈ ឬផស្សៈដែលទុកជាអាហារមួយប្រភេទសំដៅយកការប៉ះប្រសព្វគ្នានៃអាយតនៈខាងក្នុងនិងខាងក្រៅដែលមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ...។

ផស្សាហារ នាម

[ផ័ស-សា-ហា] phosahar

អាហារគឺផស្សៈ ឬផស្សៈដែលទុកជាអាហារមួយប្រភេទសំដៅយកការប៉ះប្រសព្វគ្នានៃអាយតនៈខាងក្នុងនិងខាងក្រៅដែលមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ...។

ផាក កិរិយាសព្ទ

[ផាក] phak

ពិន័យលក់តាមទោសល្មើសកន្លងបញ្ញត្តិ។

ផាក់ឡូវ

ម្ហូបខមួយបែប ច្រើនធ្វើពីគ្រឿងក្នុង ត្រចៀក និងអណ្ដាតជ្រូក ខនឹងគ្រឿងផាក់ឡូវគឺផ្កាចន្ទន៍ឬប៉ូចកាក់ ឈើឯម និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ រម្ងាស់ឱ្យរីងទឹក ពិសានឹងទឹកជ្រលក់ :

ផាក់ឡូវ នាម

[ផាក់-ឡូវ] phaklouv≈

ម្ហូបខមួយបែប ច្រើនធ្វើពីគ្រឿងក្នុង ត្រចៀក និងអណ្ដាតជ្រូក ខនឹងគ្រឿងផាក់ឡូវគឺផ្កាចន្ទន៍ឬប៉ូចកាក់ ឈើឯម និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗ រម្ងាស់ឱ្យរីងទឹក ពិសានឹងទឹកជ្រលក់ :

ផាក្រាប

សំពត់សម្រាប់រងបាតដៃព្រមទាំងអញ្ជលីក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះ (មានព្រះរាជក្រមលេខ ១៦៦ន. ស. ចុះថ្ងៃទី ១៣កញ្ញា ១៩៤៤ឱ្យលើកចោលលែងប្រើហើយដោយដាច់ខាត)។

ផាក្រាប នាម

[ផា-ក្រាប] phakrab

សំពត់សម្រាប់រងបាតដៃព្រមទាំងអញ្ជលីក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះ (មានព្រះរាជក្រមលេខ ១៦៦ន. ស. ចុះថ្ងៃទី ១៣កញ្ញា ១៩៤៤ឱ្យលើកចោលលែងប្រើហើយដោយដាច់ខាត)។

ផាង នាម

[ផាង] phang

ដំណើរទះ ឬគោះឮសូរផាង។

ផាង ឧទានសព្ទ

[ផាង] phang

សូរឮដោយទះឬគោះអ្វីៗដែលក្រាស់ណែន :

ផាង នាម

[ផាង] phang

ឈ្មោះកាំបិតមួយប្រភេទ រាងសំប៉ាត ដងខ្លីសម្រាប់ហាន់អ្វីនីមួយ មានដើមចេកជាដើម :

សំពត់ឆៅ គឺសំពត់ដែលគេត្បាញដោយអំបោះឆៅ ឥតឱ្យបាយជូរ (ត្បាញដោយគ្រឿងចក្រ)។ ខ្មែរក្នុងសម័យពីដើមក៏ត្បាញសំពត់ប្រភេទនេះដែរ ប៉ុន្តែមានឱ្យបាយជូរផង, លុះចំណេរកាលតមក សំពត់បរទេសប្រភេទនេះ បានផ្សាយមកដល់ប្រទេសសៀមជាមុន សៀមហៅសំពត់នេះថា ផាឌិប, លុះផ្សាយពីប្រទេសសៀមចូលមកក្នុងប្រទេសកម្

ផាឌិប នាម

[ផា-ឌិប] phadib

សំពត់ឆៅ គឺសំពត់ដែលគេត្បាញដោយអំបោះឆៅ ឥតឱ្យបាយជូរ (ត្បាញដោយគ្រឿងចក្រ)។ ខ្មែរក្នុងសម័យពីដើមក៏ត្បាញសំពត់ប្រភេទនេះដែរ ប៉ុន្តែមានឱ្យបាយជូរផង, លុះចំណេរកាលតមក សំពត់បរទេសប្រភេទនេះ បានផ្សាយមកដល់ប្រទេសសៀមជាមុន សៀមហៅសំពត់នេះថា ផាឌិប, លុះផ្សាយពីប្រទេសសៀមចូលមកក្នុងប្រទេសកម្

ផាណិត

ទឹកអំពៅ; ទឹកត្នោត (ព.វិ.)។

ផាណិត នាម

[ផា-ណិត] phanet

ទឹកអំពៅ; ទឹកត្នោត (ព.វិ.)។

ផាតិកម្ម

ការធ្វើឱ្យចម្រើន, ការបំពេញថែម, ការទ្វេឡើង; ការលៃលករបស់ដែលអន់, ដែលថោកផ្សំគ្នាបូកប៉ាន់ប្ដូរយករបស់ល្អ, របស់មានតម្លៃ :

ផាតិកម្ម នាម

[ផា-តិ-កាំ] phatekamm

ការធ្វើឱ្យចម្រើន, ការបំពេញថែម, ការទ្វេឡើង; ការលៃលករបស់ដែលអន់, ដែលថោកផ្សំគ្នាបូកប៉ាន់ប្ដូរយករបស់ល្អ, របស់មានតម្លៃ :

ផាត់

បក់បង្ហើរ ឬបក់បង្ហួស :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

រលីងត្រីងៀតឬសាច់ងៀតដែលបុកល្អិតជាមួយនឹងខ្លាញ់ជ្រូក ...។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផាត់] phat

ទាត់ច្រាន, វែកនឹងដៃឱ្យងាកឱ្យបែរចេញឬកៀសកៀរវាចនឹងដៃ :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផាត់] phat

លើកទុកដោយឡែកមិនរាប់បញ្ចូលផង :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ចេញ-ទៅ-ក្រៅ-សំ-បក] phat

(ព.ប្រ.) លើកចោលលែងរាប់អាន, លែងយកជាការ។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ទាត់] phat

បូកបោះទូទាត់ឱ្យឃើញដោយឡែក ឬឱ្យលែងមានទាក់ទិនតទៅទៀត។

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

លាបឱ្យផូរផង់, ឱ្យហ្មត់ហ្មង, ឱ្យរលង់រលើប :

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

[ផាត់] phat

បក់បង្ហើរ ឬបក់បង្ហួស :

ផាត់ចោល

លុបឬលើកចោល, ប្រកាសថាឥតបានការ :

ផាត់ចោល កិរិយាសព្ទ

[ផាត់-ចោល] phatchaol≈

លុបឬលើកចោល, ប្រកាសថាឥតបានការ :

ផាត់ជាយ

បទភ្លេងផាត់ជាយដែលមានលំនាំក្លាយពីបទផាត់ជាយមុន (ជាបទភ្លេងធំដែរ, សម្រាប់ប្រើក្នុងចម្រៀងតជាដើម)។

ផាត់ជាយ នាម

[ផាត់-ជាយ] phatcheay

ឈ្មោះបទភ្លេងបុរាណខ្មែរមួយមេ ជាបទភ្លេងធំ សម្រាប់ប្រើក្នុងពីធីផ្សេងៗមានពិធីមង្គលការអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាដើម។

ផាត់ជាយ នាម

[ផាត់-ជាយ-ក្លាយ] phatcheay

បទភ្លេងផាត់ជាយដែលមានលំនាំក្លាយពីបទផាត់ជាយមុន (ជាបទភ្លេងធំដែរ, សម្រាប់ប្រើក្នុងចម្រៀងតជាដើម)។

ផាប៉ា

សំពត់ដែលទាយកយកទៅពាក់នៅព្រៃ ដោយមានសំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីបិទនៅនោះ ឬដោយមានសញ្ញាណាមួយ ឱ្យភិក្ខុសង្ឃដឹងថា សំពត់នោះទុកដូចជាសំពត់បង្សុកូលឱ្យភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលប្រទះឃើញ និមន្តទស់យកចុះ (របៀបដើមគេចំពោះសង្ឃ ជាសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ពុំមែនបាដិបុគ្គលិកទានទេ, លុះចំណេរកាលតៗមក ក៏ក្ល

ផាប៉ា នាម

[ផា-ប៉ា] phapa

សំពត់ដែលទាយកយកទៅពាក់នៅព្រៃ ដោយមានសំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីបិទនៅនោះ ឬដោយមានសញ្ញាណាមួយ ឱ្យភិក្ខុសង្ឃដឹងថា សំពត់នោះទុកដូចជាសំពត់បង្សុកូលឱ្យភិក្ខុសង្ឃអង្គណាដែលប្រទះឃើញ និមន្តទស់យកចុះ (របៀបដើមគេចំពោះសង្ឃ ជាសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ពុំមែនបាដិបុគ្គលិកទានទេ, លុះចំណេរកាលតៗមក ក៏ក្ល

ផាប់

ចំនួនសំពត់ទេសឯកឬផាឌិបមួយកីដែលបត់ជាផ្នត់ៗ :

ផាប់ នាម

[ផាប់] phab

ចំនួនសំពត់ទេសឯកឬផាឌិបមួយកីដែលបត់ជាផ្នត់ៗ :

ផាមួង

ឈ្មោះសំពត់សូត្រមួយប្រភេទមានព័ណ៌លាតផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀក, កំណើតធ្វើក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

ផាមួង នាម

[ផា-មួង] phamuong

ឈ្មោះសំពត់សូត្រមួយប្រភេទមានព័ណ៌លាតផ្សេងៗសម្រាប់ស្លៀក, កំណើតធ្វើក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ :

ផាយ

(គណិត.) (ម.ព. ពី{¥¥}២{££})។

ផាយ កិរិយាសព្ទ ១)

[ផាយ] phay

បោលបោះជើងទាំង៤យ៉ាងខ្លាំងពេញទំហឹង (សេះ) :

ផាយ កិរិយាសព្ទ ២)

[ផាយ] phay

រើឬកញ្ជ្រោលងាកគូថចេញក្រៅទម្លាក់នឹម (គោ) :

ផាយ កិរិយាសព្ទ ៣)

[ផាយ] phay

រត់សាយឬធាក់ភាយឡើងលើឬចុះក្រោម (ខ្យល់ក្នុងសព៌ាង្គកាយ) :

ផាយ កិរិយាសព្ទ ៤)

[ផាយ] phay

ទាសចិត្តចេញពីគូស្រករ (ក្បត់ចិត្ត, ផិតក្បត់) :

ផាយ កិរិយាសព្ទ

[ផាយ-ផិត] phay

ទាសចិត្តរសាយឃ្លាតក្លាយជាផិតក្បត់ :

ផាយ នាម

[ផាយ] phay

ឈ្មោះអាវវែងធ្វើដោយសំពត់ស្បៃសម្រាប់ពាក់លើអាវធម្មតា ប្រើក្នុងវេលាមង្គលផ្សេងៗ :

ផាយ នាម

[ផាយ] phay

(គណិត.) (ម.ព. ពី២)។

ផាយោង

សំពត់បន្ទះវែងសម្រាប់ទាញយោងពីសាកសពឬពីអដ្ឋិធាតុមកដល់ដៃព្រះភិក្ខុសង្ឃចាប់កាន់សូត្រធម៌បង្សុកូល; ហៅថា ទូ ឬ សំពត់ទូ ក៏បាន (ប្រើតាមទំនៀមប្រទេស)។

ផាយោង នាម

[ផា-យោង] phayoung

សំពត់បន្ទះវែងសម្រាប់ទាញយោងពីសាកសពឬពីអដ្ឋិធាតុមកដល់ដៃព្រះភិក្ខុសង្ឃចាប់កាន់សូត្រធម៌បង្សុកូល; ហៅថា ទូ ឬ សំពត់ទូ ក៏បាន (ប្រើតាមទំនៀមប្រទេស)។

ផាល

អវយវៈដែលក្លាយជារោគមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផាល នៅត្រង់ចុងឆ្អឹងជំនីរមនុស្ស :

ផាល នាម

[ផាល] phal

ដែករាងជម មុខមុតសម្រាប់ដាក់ប្រហកត្រង់ពន្លូញចុងផ្នៀងនង្គ័ល (ដែកមុខផ្នៀងនង្គ័ល)។

ផាល នាម

[ផាល] phal

អវយវៈដែលក្លាយជារោគមានសណ្ឋានស្រដៀងនឹងផាល នៅត្រង់ចុងឆ្អឹងជំនីរមនុស្ស :

ផាវ

របុំឬកាតំរំសេវមានប្រឆេះជាឆ្នួនសម្រាប់អុជ ផ្ទុះឮសូរខ្ទ័រ ជាភ្ញីភ្លើងរបស់ចិន។

ផាវ នាម

[ផាវ] phav

របុំឬកាតំរំសេវមានប្រឆេះជាឆ្នួនសម្រាប់អុជ ផ្ទុះឮសូរខ្ទ័រ ជាភ្ញីភ្លើងរបស់ចិន។

ផាស

អស់កម្លាំងស្រងាកបោះដៃបោះជើង ប្រឹងប្រែងទៅទៀតមិនរួច។

ផាស កិ., គុ.កិ.

[ផាស] phas

រត់កើងមិនរមិលក្រោយ :

ផាស កិ., គុ.កិ.

[ផាស-ក្រ-ញាំ] phas

រត់កើងមិនរមិលក្រោយលែងហ៊ានវិលត្រឡប់វិញ (ព.សា.)។

ផាស គុណកិរិយា

[ផាស-ដៃ-ផាស-ជើង] phas

អស់កម្លាំងស្រងាកបោះដៃបោះជើង ប្រឹងប្រែងទៅទៀតមិនរួច។

ផាសុក

សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីសម្រាន្ត, សេចក្ដីសប្បាយ :

ផាសុក នាម

[ផា-សុក] phasok

សេចក្ដីសុខ, សេចក្ដីសម្រាន្ត, សេចក្ដីសប្បាយ :

ផាសុកា

ឆ្អឹងជំនីរ។ ខ្មែរយើងប្រើជា (រ.ស.) :

ផាសុកា នាម

[ផា-សុ-កា] phasoka

ឆ្អឹងជំនីរ។ ខ្មែរយើងប្រើជា (រ.ស.) :

ផាសុវិហារ

ការនៅជាសុខសប្បាយ, ការនៅសម្នាក់អាស្រ័យដោយសេចក្ដីរីករាយ គ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤:

ផាសុវិហារ នាម

[ផា-សុ-វិ-ហា] phasovihar

ការនៅជាសុខសប្បាយ, ការនៅសម្នាក់អាស្រ័យដោយសេចក្ដីរីករាយ គ្រប់ឥរិយាបថទាំង ៤:

ផាហ៊ុម

សំពត់ដណ្ដប់។ ខ្មែរយើងហៅចំពោះតែសំពត់ព្រែសូត្រសម្រាប់ប្រើពានាឬដណ្ដប់; ច្រើនតែដេរភ្លោះគ្នាសម្រាប់ដណ្ដប់ក្នុងរដូវរងា។

ផាហ៊ុម នាម

[ផា-ហ៊ុម] phahum

សំពត់ដណ្ដប់។ ខ្មែរយើងហៅចំពោះតែសំពត់ព្រែសូត្រសម្រាប់ប្រើពានាឬដណ្ដប់; ច្រើនតែដេរភ្លោះគ្នាសម្រាប់ដណ្ដប់ក្នុងរដូវរងា។

ផាំង

(ម.ព. ផាង{¥¥}១{££})។

ផាំង ឧទានសព្ទ

[ផាំង] phang

(ម.ព. ផាង១)។

ផិត

ក្បត់ចិត្តគូស្រករ :

ផិត កិ., គុ.

[ផិត] phet

ក្បត់ចិត្តគូស្រករ :

ផឹក

ស៊ីនិងផឹក, ជប់លៀង។

ផឹក កិរិយាសព្ទ

[ផឹក] pherk

លេបទឹក :

ផឹក កិរិយាសព្ទ

[ផឹក-ស៊ី] pherk

ស៊ីនិងផឹក, ជប់លៀង។

ផឹង

សង់ទីម៉ែត្រ :

ផឹង នាម

[ផឹង] phoeng

សង់ទីម៉ែត្រ :

ផឺត

(ម.ព. ផើត)។

ផឺត កិរិយាសព្ទ

[ផឺត] pheut

(ម.ព. ផើត)។

ផុង

ដេរឬប៉ាក់មួយបែបនៅតាមជាយក្រណាត់ :

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង] phong

លង់ចុះ, លិចចុះ, កប់, ស៊ុន, ជ្រុល :

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង-ខ្លួន] phong

លង់ខ្លួន, ស៊ុនឬជ្រុលខ្លួនទៅក្នុងអំណាច ក្នុងកណ្ដាប់ដៃគេ ដោយមិនសមនឹងបំណង។

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង-គំ-និត] phong

ស៊ុន ឬជ្រុលគំនិតលើការខុសទំនង។

ផុង កិរិយាសព្ទ

[ផុង] phong

ដេរឬប៉ាក់មួយបែបនៅតាមជាយក្រណាត់ :

ផុត

(សំនួន.) លែងមានអ្វីជាទីពឹងសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅដូចជាលុយកាក់ ការឧបត្ថម្ភគាំទ្រផ្សេងៗ :

ផុត កិ., គុ. ១)

[ផុត] phut

អស់, ឥតមានតទៅទៀត, ចប់ :

ផុត កិ., គុ. ២)

[ផុត] phut

អស់ខ្យល់ដណ្ហើម (ស្លាប់) :

ផុត កិ., គុ.

[ផុត-ដៃ-ផុត-ជើង] phut

(សំនួន.) លែងមានអ្វីជាទីពឹងសម្រាប់ជីវភាពរស់នៅដូចជាលុយកាក់ ការឧបត្ថម្ភគាំទ្រផ្សេងៗ :

ផុតផើយ

ដែលស្ដួចស្ដើង, ស្ទើរខ្វះស្ទើរគ្រប់, ប៉ផុតប៉ផើយ :

ផុតផើយ គុណនាម

[ផុត-ផើយ] photphaeuy≈

ដែលស្ដួចស្ដើង, ស្ទើរខ្វះស្ទើរគ្រប់, ប៉ផុតប៉ផើយ :

ផុតពូជ

លែងមានអត្ថិភាពតទៅទៀត (ចំពោះសត្វឬរុក្ខជាតិ), ដាច់ពូជ :

ផុតពូជ កិរិយាសព្ទ

[ផុត-ពូច] photpuch≈

លែងមានអត្ថិភាពតទៅទៀត (ចំពោះសត្វឬរុក្ខជាតិ), ដាច់ពូជ :

ផុយ

រ៉ុយ, ឆ្កុយ :

ផុយ គុណនាម

[ផុយ] phuy

ទីទៃពីជាប់ គឺពុក, ជ្រោកជ្រាក, រង្គោះរលេះរបេះពីគ្នា :

ផុយ គុណកិរិយា

[ផុយ] phuy

ដែលហុយចេញម្ដងៗ :

ផុយ គុណកិរិយា

[ផុយ] phuy

រ៉ុយ, ឆ្កុយ :

ផុយផាយ

ដែលកញ្ជះកញ្ជាយ, ចាយវាយឥតសណ្ដាប់; សើវ៉ើ :

ផុយផាយ គុណនាម

[ផុយ-ផាយ] phoyophay

ដែលកញ្ជះកញ្ជាយ, ចាយវាយឥតសណ្ដាប់; សើវ៉ើ :

ផុយស្រួយ

ដែលងាយប្រេះស្រាំឬបែកបាក់, ដែលងាយប្រែប្រួល មិនមានស្ថិរភាព :

ផុយស្រួយ គុណនាម

[ផុយ-ស្រួយ] phoysruoy≈

ដែលងាយប្រេះស្រាំឬបែកបាក់, ដែលងាយប្រែប្រួល មិនមានស្ថិរភាព :

ផុរ

ពុះហៀរ, ខ្ពុរ, ខ្សុលចេញ, រសោះចេញ :

ផុរ កិរិយាសព្ទ

[ផុល] phor

ពុះហៀរ, ខ្ពុរ, ខ្សុលចេញ, រសោះចេញ :

ផស្ស នាម

ផស្សាហារ នាម

ផស្សៈ នាម

ផាក កិរិយាសព្ទ

ផាក់ឡូវ នាម

ផាក្រាប នាម

ផាង នាម

ផាង ឧទានសព្ទ

ផាង នាម

ផាឌិប នាម

ផាណិត នាម

ផាតិកម្ម នាម

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

ផាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

ផាត់ កិរិយាសព្ទ

ផាត់ចោល កិរិយាសព្ទ

ផាត់ជាយ នាម

ផាត់ជាយ នាម

ផាប៉ា នាម

ផាប់ នាម

ផាមួង នាម

ផាយ កិរិយាសព្ទ ១)

ផាយ កិរិយាសព្ទ ២)

ផាយ កិរិយាសព្ទ ៣)

ផាយ កិរិយាសព្ទ ៤)

ផាយ កិរិយាសព្ទ

ផាយ នាម

ផាយ នាម

ផាយោង នាម

ផាល នាម

ផាល នាម

ផាវ នាម

ផាស កិ., គុ.កិ.

ផាស កិ., គុ.កិ.

ផាស គុណកិរិយា

ផាសុក នាម

ផាសុកា នាម

ផាសុវិហារ នាម

ផាហ៊ុម នាម

ផាំង ឧទានសព្ទ

ផិត កិ., គុ.

ផឹក កិរិយាសព្ទ

ផឹក កិរិយាសព្ទ

ផឹង នាម

ផឺត កិរិយាសព្ទ

ផុង កិរិយាសព្ទ

ផុង កិរិយាសព្ទ

ផុង កិរិយាសព្ទ

ផុង កិរិយាសព្ទ

ផុត កិ., គុ. ១)

ផុត កិ., គុ. ២)

ផុត កិ., គុ.

ផុតផើយ គុណនាម

ផុតពូជ កិរិយាសព្ទ

ផុយ គុណនាម

ផុយ គុណកិរិយា

ផុយ គុណកិរិយា

ផុយផាយ គុណនាម

ផុយស្រួយ គុណនាម

ផុរ កិរិយាសព្ទ