វចនានុក្រមខ្មែរ

ផុល កិរិយាសព្ទ

[ផុល] phol≈

(ម.ព. ផុរ)។

ផុលផុស គុ., គុ.កិ.

[ផុល-ផុស] pholphos≈

ដែលមានច្រើន, កកកុញ, យ៉ាងសកម្មរស់រវើក :

ផុស កិរិយាសព្ទ ១)

[ផុស] phos

លេចឡើងពីក្នុងទឹកឬពីក្នុងដី, ខ្សុរឡើង :

ផុស កិរិយាសព្ទ ២)

[ផុស] phos

ស្រាប់តែបណ្ដាលគិតឱ្យឃើញ, បណ្ដាលឱ្យយល់ច្បាស់លាស់ :

ផុស គុណនាម

[ផុស] phos

ដែលជោរជ្រោកសាច់ :

ផុសផុល គុ., គុ.កិ.

[ផុស-ផុល] phosphol≈

(ម.ព. ផុលផុស)។

ផុស្សតី

នាមព្រះនាងទេវីជាព្រះមាតានៃព្រះវេស្សន្តរក្នុងវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) :

ផុស្សតី នាម

[ផុស-សៈ-ដី] phossotei

នាមព្រះនាងទេវីជាព្រះមាតានៃព្រះវេស្សន្តរក្នុងវេស្សន្តរជាតក (មហាជាតក៍) :

ផុស្សរាគ នាម

[ផុស-សៈ-រាក] phossoreak

ឈ្មោះត្បូងមានតម្លៃមួយប្រភេទ :

ផូក

ចំណង, កណ្ឌ, ខ្សែ (ចំពោះតែសាស្ត្រាស្លឹករឹត) :

ផូក នាម

[ផូក] phuk

ចំណង, កណ្ឌ, ខ្សែ (ចំពោះតែសាស្ត្រាស្លឹករឹត) :

ផូង

ស្ដីថាឱ្យពេញមាត់ពេញសំឡេងឥតសំចៃ ឥតកោតញញើត។

ផូង ឧទានសព្ទ

[ផូង] phoung

សូរឮដោយទះ, គោះ, លាន់, បែក, ផ្ទុះ ជាដើម។

ផូង ឧទានសព្ទ

[ផូង-ផាង] phoung

សូរឮផូងផងផាងផងលាយច្រឡំគ្នា។

ផូង កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-អោយ-ផូង-ផូង] phoung

ស្ដីថាឱ្យពេញមាត់ពេញសំឡេងឥតសំចៃ ឥតកោតញញើត។

ផូយ

ក្រដាសគូសជាក្រឡាតារាងសរសេរអក្សរប្រាប់ឈ្មោះរូបហួយទាំង ៣៦សម្រាប់ឱ្យគូសឬដៅចាក់ហួយ; តាមធម្មតា ច្រើនតែសរសេរអក្សរចិន ព្រោះហួយជាល្បែងមានដើមកំណើតពីជាតិចិន ទាំងមេចេញហួយក៏ច្រើនតែចិនដែរ។

ផូយ នាម

[ផូយ] phouy

ក្រដាសគូសជាក្រឡាតារាងសរសេរអក្សរប្រាប់ឈ្មោះរូបហួយទាំង ៣៦សម្រាប់ឱ្យគូសឬដៅចាក់ហួយ; តាមធម្មតា ច្រើនតែសរសេរអក្សរចិន ព្រោះហួយជាល្បែងមានដើមកំណើតពីជាតិចិន ទាំងមេចេញហួយក៏ច្រើនតែចិនដែរ។

ផូរផង់ ឧទានសព្ទ

[ផូ-ផង់] phourphang

ត្រចង់, ប្រផូរ, បំព្រង, ឥតមន្ទិល :

ផូស ឧទានសព្ទ

[ផូស] phous

សូរឮដោយអ្វីៗ បែកឬផ្ទុះ។

ផួយ

សំពត់សាច់ក្រាស់ផ្ទាំងធំ ធ្វើដោយអំបោះ, សំឡីឬរោមចៀមជាដើម សម្រាប់ដណ្ដប់ការពាររងា។ សរសេរ ភួយ ក៏បាន ព្រោះ ផ និង ភ ស្រៈអួ មានសំឡេងដូចគ្នា។ (ព.វិ.) ក្នុងបាតិមោក្ខ ហៅ សន្ថត ឬ សន្ថ័ត។

ផួយ នាម

[ផួយ] phuoy

សំពត់សាច់ក្រាស់ផ្ទាំងធំ ធ្វើដោយអំបោះ, សំឡីឬរោមចៀមជាដើម សម្រាប់ដណ្ដប់ការពាររងា។ សរសេរ ភួយ ក៏បាន ព្រោះ ផ និង ភ ស្រៈអួ មានសំឡេងដូចគ្នា។ (ព.វិ.) ក្នុងបាតិមោក្ខ ហៅ សន្ថត ឬ សន្ថ័ត។

ផើង

ភាជនៈដីមួយប្រភេទរាងរួមក្រោមទូលាយលើឬរាងមានក្អេងមាត់តូចក៏មាន សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ ឬដាំឈើផ្កា, ឈើសម្រាប់តាំង :

ផើង នាម

[ផើង] pherng

ភាជនៈដីមួយប្រភេទរាងរួមក្រោមទូលាយលើឬរាងមានក្អេងមាត់តូចក៏មាន សម្រាប់ដាក់អ្វីៗ ឬដាំឈើផ្កា, ឈើសម្រាប់តាំង :

ផើត កិរិយាសព្ទ

[ផើត] phert

ហើបឡើង, ហើបហើរ :

ផើត គុណកិរិយា

[ផើត] phert

ប៉ផ្អុកហើបៗ។

ផើម

ឈ្មោះដំបៅមួយប្រភេទកើតនៅបាតជើង ឬកែងជើង កខ្ទុះខាប់នៅតែខាងក្នុង ឡើងសម្បុរស្បែកលឿង :

ផើម កិរិយាសព្ទ

[ផើម] phaeum

មានគ័ភ៌, មានកូនក្នុងផ្ទៃ។ ស្ដេចស្ត្រីផើមហៅ ទ្រង់គ័ភ៌។ ស្ត្រីជាម្នាងក្សត្រផើម ហៅ មានគ័ភ៌។ ស្ត្រីទាំងពួងផើម ហៅ មានផ្ទៃពោះ ឬ មានពោះពុង។

ផើម កិរិយាសព្ទ

[ផើម-ព្រៃ] phaeum

ផើមដោយស្មន់អន្ធករ (ព.ទ្រ.)។

ផើម នាម

[ស្រូវ-ផើម] phaeum

ស្រូវមានផ្កាមិនទាន់ចេញ។

ផើម នាម

[ផើម] phaeum

ឈ្មោះដំបៅមួយប្រភេទកើតនៅបាតជើង ឬកែងជើង កខ្ទុះខាប់នៅតែខាងក្នុង ឡើងសម្បុរស្បែកលឿង :

ផើយ នាម

[ផើយ] phaeuy

បង្អួចធំពេញល្វែងមានជញ្ជាំងតឿរងពីក្រោមកាលបើត្រូវការបើកមានចន្ទល់ទល់។

ផើយ នាម

[ផើយ] phaeuy

រន្ធហុយរបស់សត្វ :

ផឿក

ឃ្លៀចសម្រាប់មនុស្ស គឺមនុស្សដែលតាមធម្មតា តែងតែមានសម្បុរខ្មៅ, លឿងឬសម្បុរសណ្ដែកបាយ ក៏បែរជាមានស្បែកស, រោមស, សក់ស, រោមភ្នែកស ពីកំណើត :

ផឿក គុណនាម

[ផឿក] pheurk

ឃ្លៀចសម្រាប់មនុស្ស គឺមនុស្សដែលតាមធម្មតា តែងតែមានសម្បុរខ្មៅ, លឿងឬសម្បុរសណ្ដែកបាយ ក៏បែរជាមានស្បែកស, រោមស, សក់ស, រោមភ្នែកស ពីកំណើត :

ផេង នាម

[ផេង] pheng

ឈ្មោះជញ្ជីងមួយប្រភេទសម្រាប់ជាងមាស :

ផេថាបៃ

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១ ០២៤ថេរ៉ាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាបៃស្មើនឹង ១ ០០០ថេរ៉ាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb។

ផេថាបៃ នាម

[ផេ-ថា-បៃ] phethabai≈

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង ១ ០២៤ថេរ៉ាបៃ។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាបៃស្មើនឹង ១ ០០០ថេរ៉ាបៃ ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb។

ផេថាប៊ីត

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង១០២៤ថេរ៉ាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាប៊ីតស្មើនឹង១០០០ថេរ៉ាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb ឬ Pbit។

ផេថាប៊ីត នាម

[ផេ-ថា-ប៊ីត] phethabit≈

ខ្នាតនៃបន្ទុកព័ត៌មានឬទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលស្មើនឹង១០២៤ថេរ៉ាប៊ីត។ ជាទូទៅ ក្នុងការនិយាយ គេកំណត់យក១ផេថាប៊ីតស្មើនឹង១០០០ថេរ៉ាប៊ីត ហើយអក្សរកាត់គឺ Pb ឬ Pbit។

ផេរ គុ., គុ.កិ.

[ផេ] phe

ដែលល្អិតស្មេញក្រាស់ :

ផេះ នាម

[ផេះ] pheh

សំណុសដែលភ្លើងឆេះសុសជាផង់, ផង់សំណល់នៃវត្ថុដែលភ្លើងឆេះ។

ផេះ នាម

[ផេះ] pheh

ពាក្យសាមញ្ញ សម្រាប់និយាយដោយសេចក្ដីអស់សង្ឃឹមប្រដូចទៅនឹងផេះ គឺថាមិនកើតការទេ។

ផេះ នាម

[ផេះ-កន់-ដាល-ចង់-ក្រាន] pheh

(ម.ព. ផេះ!)។

ផេះ នាម

[មិន-ផេះ-ទេ] pheh

(ព.ប្រ.) មិនកើតការទេ!

ផែ កិរិយាសព្ទ

[ផែ] phae

ដំឬវាយប៉ាតឱ្យស្ដើងឱ្យរីកចេញទំហំ :

ផែ នាម

[ផែ] phae

រានឬក្បូនអណ្ដែតទឹកចតចងនៅនឹងក្នុងកន្លែងមួយ សម្រាប់អែបនាវាឱ្យងាកចុះឡើង :

ផែ នាម

[ដំ-ណាក់-ផែ] phae

(ម.ព. ព្រះដំណាក់ផែ ក្នុង ផែ២)។

ផែ នាម

[ផ្ទះ-ផែ] phae

ផ្ទះអណ្ដែតទឹក។

ផែ នាម

[ព្រះ-ដំ-ណាក់-ផែ] phae

ដំណាក់អណ្ដែតទឹក សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ចុះគង់ក្រសាល តាមកាលរដូវ។

ផែ នាម

[ផែ] phae

ឈ្មោះល្បែងបៀមួយប្រភេទ :

ផែង នាម

[ផែង] phaeng

ថែបត្បាញដោយបន្ទោះសំប៉ែត :

ផែង នាម

[កន់-ទេល-ផែង] phaeng

កន្ទេលត្បាញដោយបន្ទោះឫស្សី។

ផែង នាម

[ជញ់-ជាំង-ផែង] phaeng

ជញ្ជាំងផ្ទះបិទបាំងផែង។

ផែត ឧទានសព្ទ

[ផែត] phaet

សូរឮដោយព្រួសទឹកឬព្រួសទឹកមាត់ :

ផែន

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បែប ថា បែបផែន គឺបែបគំរូ, បែបយ៉ាង, បែបភាព។

ផែន នាម

[ផែន] phaen

បន្ទះ, ផ្ទាំង :

ផែន នាម

[ផែន-ក្ដា] phaen

បន្ទះក្ដារ។

ផែន បុព្វបទ

[ផែន] phaen

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ បែប ថា បែបផែន គឺបែបគំរូ, បែបយ៉ាង, បែបភាព។

គម្រោងការជាឯកសារលាយលក្ខណ៍អក្សរពិពណ៌នាអំពីជំហានចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមនិងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មណាមួយ។ ចំណុចសំខាន់ៗនៃផែនការអាជីវកម្ម មានដូចជា គោលបំណង គោលដៅ សកម្មភាពធនធានមនុស្ស ថវិកាដែលត្រូវចំណាយជាដើម។

ផែនការ នាម

[ផែន-កា] phaenkar

គម្រោងការ, គោលការណ៍ដែលត្រូវធ្វើ :

ផែនការ នាម

[ផែន-កា-ធុ-រៈ-កិច] phaenkar

គម្រោងការជាឯកសារលាយលក្ខណ៍អក្សរពិពណ៌នាអំពីជំហានចាំបាច់ទាំងអស់ ដើម្បីចាប់ផ្ដើមនិងប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មណាមួយ។ ចំណុចសំខាន់ៗនៃផែនការអាជីវកម្ម មានដូចជា គោលបំណង គោលដៅ សកម្មភាពធនធានមនុស្ស ថវិកាដែលត្រូវចំណាយជាដើម។

ផែនការគ្រួសារ

គម្រោងឱ្យមានកូនតាមគោលបំណង ដូចជាការពន្យារកំណើត ការអប់រំសុខភាព ការទប់កំណើត ជាដើម ដើម្បីកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ដល់សុខភាពម្ដាយនិងកូន ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។

ផែនការគ្រួសារ នាម

[ផែន-កា-គ្រួ-សា] phaenkakruosa≈

គម្រោងឱ្យមានកូនតាមគោលបំណង ដូចជាការពន្យារកំណើត ការអប់រំសុខភាព ការទប់កំណើត ជាដើម ដើម្បីកាត់បន្ថយការប៉ះពាល់ដល់សុខភាពម្ដាយនិងកូន ព្រមទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។

ផែនដី

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសុក្រ និង ភពអង្គារ :

ផែនដី នាម

[ផែន-ដី] phaendei

ផ្ទៃដី, ផ្ទៃដីទាំងមូល។

ផែនដី នាម

[ផែន-ដី] phaendei

ឈ្មោះភពមួយក្នុងប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ ដែលនៅចន្លោះភពសុក្រ និង ភពអង្គារ :

ផែនដីវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីធរណីវិទ្យាឬភូគព្ភវិទ្យា ឧតុភូតវិទ្យា សាគរវិទ្យា និងតារាវិទ្យា :

ផែនដីវិទ្យា នាម

[ផែន-ដី-វិត-ទ្យា] phaendeivittyea≈

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីធរណីវិទ្យាឬភូគព្ភវិទ្យា ឧតុភូតវិទ្យា សាគរវិទ្យា និងតារាវិទ្យា :

ផែនទី

ផែនទីដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ជាគោលឬទិសដៅតម្រង់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍការងារឬវិស័យណាមួយ :

ផែនទី នាម ១)

[ផែន-ទី] phaenti

សំណាក, គំរូ ដែលគូរ :

ផែនទី នាម ២)

[ផែន-ទី] phaenti

រូបភាពឬរូបគំនូរដែលជាទូទៅឋិតនៅក្នុងប្លង់រាបនិងក្នុងមាត្រដ្ឋានកំណត់តំណាងឱ្យវត្ថុឬបាតុភូតធម្មជាតិឬសិប្បនិម្មិតនៃផ្ទៃរបស់ផ្នែកណាមួយឬទាំងមូលរបស់ផែនដីឬភពផ្សេងទៀត។

ផែនទី នាម

[ផែន-ទី-ឋា-ណៈ-លេ-ខា] phaenti

ផែនទីមាត្រដ្ឋានធំ (មាត្រដ្ឋានដែលមានភាគបែងតូចជាងឬស្មើ១០០០០០) ដែលគេគូរដើម្បីបង្ហាញឱ្យច្បាស់នូវអ្វីៗដែលមាននៅលើផ្នែកណាមួយនៃផ្ទៃដីដូចជា ភ្នំ ផ្លូវទឹក ទីប្រជុំជនជាដើម។