វចនានុក្រមខ្មែរ

ពង្រឹត

ធ្វើឱ្យរឹតពេញល្បឿន គឺបំបោលឱ្យរឹតលឿនពេញកម្លាំង :

ពង្រឹត កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រឹត] pongruet

ធ្វើឱ្យរឹតពេញល្បឿន គឺបំបោលឱ្យរឹតលឿនពេញកម្លាំង :

ពង្រឹល

ធ្វើឱ្យរឹល :

ពង្រឹល កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រឹល] pongreul

ធ្វើឱ្យរឹល :

ពង្រុល

ធ្វើឱ្យរុល :

ពង្រុល កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រុល] pongrol

ធ្វើឱ្យរុល :

ពង្រូង

ធ្វើឱ្យជារូង, ឱ្យខូងជ្រៅ :

ពង្រូង កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រូង] pongrung

ធ្វើឱ្យជារូង, ឱ្យខូងជ្រៅ :

ពង្រូល

(ព.ប្រ.) មនុស្សមូរមុខ ឬមនុស្សដែលអៀនប្រៀនខ្មូរមុខ មិនលុះក្នុងទីប្រជុំ ចាស់ទុំហៅថា ពង្រូល ឬ មនុស្សពង្រូល។

ពង្រូល នាម a

[ពង់-រូល] pongrul

ឈ្មោះសត្វជើង ៤ស្រការឹង, កាលណាប៉ះប្រទះនឹងអ្វីៗ មូរខ្លួនខ្វេរខុបខ្វង់។

ពង្រូល គុណនាម b

[ពង់-រូល] pongrul

(ព.ប្រ.) មនុស្សមូរមុខ ឬមនុស្សដែលអៀនប្រៀនខ្មូរមុខ មិនលុះក្នុងទីប្រជុំ ចាស់ទុំហៅថា ពង្រូល ឬ មនុស្សពង្រូល។

ពង្រួប

(ម.ព. បង្រួប)។

ពង្រួប កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រួប] pongruob

(ម.ព. បង្រួប)។

ពង្រួម

(ម.ព. បង្រួម)។

ពង្រួម កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រួម] pongruom

(ម.ព. បង្រួម)។

ពង្រេ

ធ្វើឱ្យរេ :

ពង្រេ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រេ] pongre

ធ្វើឱ្យរេ :

ពង្រេច

ធ្វើឱ្យរេចរឹល; បង្ហិនបំផ្លាញឱ្យហិនឱ្យវិនាស។

ពង្រេច កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រេច] pongrech

ធ្វើឱ្យរេច។

ពង្រេច កិរិយាសព្ទ

[ពង់-រេច-ពង់-រឹល] pongrech

ធ្វើឱ្យរេចរឹល; បង្ហិនបំផ្លាញឱ្យហិនឱ្យវិនាស។

ពង្រោះ

ការដែលព្រោះ, ពូជដែលព្រោះរួចហើយ, ទីសម្រាប់ព្រោះពូជឬស្រូវដែលដុះអំពីការបាចព្រោះពូជ :

ពង្រោះ នាម

[ពង់-រោះ] pongroah

ការដែលព្រោះ, ពូជដែលព្រោះរួចហើយ, ទីសម្រាប់ព្រោះពូជឬស្រូវដែលដុះអំពីការបាចព្រោះពូជ :

ពង្វក់

នាំឱ្យវក់វី។

ពង្វក់ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វក់] pongvouk

ធ្វើឱ្យវក់, នាំឱ្យវក់, ធ្វើឱ្យវិលវល់ចិត្តគំនិត :

ពង្វក់ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វក់-ពង់-វី] pongvouk

នាំឱ្យវក់វី។

ពង្វាង

ធ្វើឱ្យវាង :

ពង្វាង កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វាង] pongveang

ធ្វើឱ្យវាង :

ពង្វាត

វាតឱ្យរីកចេញ, ធ្វើឱ្យរីកទូលាយសាយចេញលើសពីទំហំធម្មតា :

ពង្វាត កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វាត] pongveat

វាតឱ្យរីកចេញ, ធ្វើឱ្យរីកទូលាយសាយចេញលើសពីទំហំធម្មតា :

ពង្វិល

ធ្វើឱ្យវិល (មិនសូវប្រើ, ច្រើនប្រើ បង្វិល ជាង។

ពង្វិល កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វិល] pongvil

ធ្វើឱ្យវិល (មិនសូវប្រើ, ច្រើនប្រើ បង្វិល ជាង។

ពង្វីពង្វក់

ធ្វើឱ្យវីវក់។

ពង្វីពង្វក់ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វី-ពង់-វក់] pongvipngvok

ធ្វើឱ្យវីវក់។

ពង្វឹក

ធ្វើឱ្យវឹក, នាំឱ្យវឹក។

ពង្វឹក កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វឹក] pongvuek

ធ្វើឱ្យវឹក, នាំឱ្យវឹក។

ពង្វៀន

(ម.ព. បង្វៀន)។

ពង្វៀន កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វៀន] pongvien

(ម.ព. បង្វៀន)។

ពង្វៀះ

(ម.ព. បង្វៀះ)។

ពង្វៀះ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វៀះ] pongvieeah

(ម.ព. បង្វៀះ)។

ពង្វេះ

ធ្វើឱ្យវេះ, នាំឱ្យគេចចេញ :

ពង្វេះ កិរិយាសព្ទ

[ពង់-វេះ] pongveh

ធ្វើឱ្យវេះ, នាំឱ្យគេចចេញ :

ពង្ស

(ម.ព. ពង្សប្រព្រឹត្ត)។

ពង្ស នាម ១)

[ពង់] pong

វង្ស, ត្រកូល, ពូជ, អម្បូរ។

ពង្ស នាម ២)

[ពង់] pong

ពាក្យសម្រាប់កំណត់សន្មតហៅឆ្នាំកំណើតរបស់មនុស្ស តម្រូវនឹងពូជពង្សរបស់ទេព្តា, មនុស្សនិងយក្ស តាមហោរាសាស្ត្រ គឺឆ្នាំជូត, រោង, មមី, មមែ, ជា ពង្សទេព្តា (ទាំង ៤នេះ ចែកជាគូប្រុសនិងស្រី គឺ ជូត, រោង ពង្សទេព្តាប្រុស; មមី មមែ ពង្សទេព្តាស្រី) ; ឆ្លូវ, ថោះ, ម្សាញ់, កុរ ពង្សមនុ

ពង្ស នាម

[ពង់-សៈ-ចៈ-រ៉ិត] pong

ដំណើរ, លំអាន, នៃវង្សត្រកូល។

ពង្ស នាម

[ពង់-សៈ-ប្រ-ព្រឹត] pong

(ម.ព. ពង្សចរិត)។

ពង្ស នាម

[ពង់-សៈ-ប្រ-វាត់] pong

(ម.ព. ពង្សប្រព្រឹត្ត)។

ពង្សាវតារ

រឿងរ៉ាវតាមលំដាប់នៃវង្សត្រកូល, ប្រវត្តិដែលឆ្លងពីសង្កាត់មួយមកសង្កាត់មួយ, ដំណើរសេចក្ដីសម្ដែងអំពីតំណនៃវង្សត្រកូល :

ពង្សាវតារ នាម

[ពង់-សា-វ៉ៈ-ដា] pongseavotar

រឿងរ៉ាវតាមលំដាប់នៃវង្សត្រកូល, ប្រវត្តិដែលឆ្លងពីសង្កាត់មួយមកសង្កាត់មួយ, ដំណើរសេចក្ដីសម្ដែងអំពីតំណនៃវង្សត្រកូល :

ពង្សាវលី

ខ្សែញាតិវង្ស, ចំបួរវង្សត្រកូល។

ពង្សាវលី នាម

[ពង់-សា-វ៉ៈ-លី] pongseavoli

ខ្សែញាតិវង្ស, ចំបួរវង្សត្រកូល។

ពញា

ពាក្យ ពញា នេះជា អញ្ញត្រសព្ទ ពីព្រោះត្រូវសរសេរផ្ញើជើង ញ ជា ញ បែរជាសរសេររាយតួជា ពញា វិញ ដើម្បីកុំឱ្យច្រឡំនឹង ឭ (ឭ ឮ) ; កាលពីបុរាណព្រេងនាយ ហៅព្រះរាជបុត្រក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យថា ពញា ដូចជា ពញាយ៉ាត, ពញាតូ ជាដើម, លុះចំណេរកាលតមក, លែងហៅ ពញា បែរជាហៅ អង្គ វិញ ដូចជា អង្គអិម

ពញា នាម

[ព្ញា] ponha

ពាក្យ ពញា នេះជា អញ្ញត្រសព្ទ ពីព្រោះត្រូវសរសេរផ្ញើជើង ញ ជា ញ បែរជាសរសេររាយតួជា ពញា វិញ ដើម្បីកុំឱ្យច្រឡំនឹង ឭ (ឭ ឮ) ; កាលពីបុរាណព្រេងនាយ ហៅព្រះរាជបុត្រក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យថា ពញា ដូចជា ពញាយ៉ាត, ពញាតូ ជាដើម, លុះចំណេរកាលតមក, លែងហៅ ពញា បែរជាហៅ អង្គ វិញ ដូចជា អង្គអិម

ពញាក្រែក

ឈ្មោះមនុស្សម្នាក់ជាតិជាខ្មែរសុទ្ធ ជាបុរសមានបុណ្យអស្ចារ្យ បានសោយរាជ្យជាក្សត្រិយ៍ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ។

ពញាក្រែក នាម

[ព្ញា-ក្រែក] ponheakraek

ឈ្មោះមនុស្សម្នាក់ជាតិជាខ្មែរសុទ្ធ ជាបុរសមានបុណ្យអស្ចារ្យ បានសោយរាជ្យជាក្សត្រិយ៍ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ។

ពញារក្សាភិបាល

(ម.ព. ពញា)។

ពញារក្សាភិបាល នាម

[ព្ញា-រ័ក-សា-ភិ-បាល] ponhearksaphibal

(ម.ព. ពញា)។

ពញាឮ

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកពញាឮ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកណ្ដាល។

ពញាឮ នាម

[ព្ញា-លឺ] ponhea

ឈ្មោះខេត្តមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះដាក់ជាស្រុក ហៅថា ស្រុកពញាឮ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកណ្ដាល។

ពញ្ញាក់

ធ្វើឱ្យភ្ញាក់។

ពញ្ញាក់ កិរិយាសព្ទ

[ពញ់-ញាក់] ponhnheak

ធ្វើឱ្យភ្ញាក់។

ពណ៌ នាម

[ព័រ] por

សម្បុរ :

ពណ៌នា នាម a

[ព័រ-ណៈ-នា] ponrnea

ពាក្យពោលរៀបរាប់, ពាក្យអធិប្បាយសេចក្ដី, អដ្ឋកថា។

ពណ៌នា កិរិយាសព្ទ b

[ព័រ-ណៈ-នា] ponrnea

ពោលរៀបរាប់, អធិប្បាយសេចក្ដី, អដ្ឋកថា និយាយក្លាយជា ពាណ៌នា។

ពណ្ណរាយ

ដែលធ្វើព័ណ៌សម្បុរឱ្យរាយ គឺដែលភ្លឺត្រចះ, ដែលមានពន្លឺឬរស្មីរុងរឿងចាំងព្រោងព្រាយ; ភ្លឺថ្លា; ល្អប្រពៃ :

ពណ្ណរាយ គុណនាម

[ពន់-ណៈ-រាយ] ponnoreay

ដែលធ្វើព័ណ៌សម្បុរឱ្យរាយ គឺដែលភ្លឺត្រចះ, ដែលមានពន្លឺឬរស្មីរុងរឿងចាំងព្រោងព្រាយ; ភ្លឺថ្លា; ល្អប្រពៃ :

ពត់ កិរិយាសព្ទ

[ពត់] pot

បត់បំបែរ, ធ្វើឱ្យងាកឱ្យបែរ, តម្រង់, បង្កោង, បង្កុង តាមបំណង គឺ ធ្វើវត្ថុវៀចឱ្យត្រង់ ឬធ្វើវត្ថុត្រង់ឱ្យវៀចឱ្យកោងជាដើម :

ពត់ កិរិយាសព្ទ

[ពត់-ចិត] pot

ទូន្មានចិត្តដែលវៀចឱ្យងាកបែរមករកផ្លូវត្រង់។

ពទ្ធសីមា

ឈ្មោះសីមាមួយប្រភេទ ដែលសង្ឃសូត្រចងតាមលក្ខណៈច្បាប់វិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា កំណត់ជាព្រំដែនសម្រាប់ធ្វើសង្ឃកិច្ចផ្សេងៗ :

ពទ្ធសីមា នាម

[ព័ត-ធៈ-សី-ម៉ា] potthoseimea

ឈ្មោះសីមាមួយប្រភេទ ដែលសង្ឃសូត្រចងតាមលក្ខណៈច្បាប់វិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា កំណត់ជាព្រំដែនសម្រាប់ធ្វើសង្ឃកិច្ចផ្សេងៗ :

ពន កិរិយាសព្ទ

[ពន] pon

សំពះ, ថ្វាយបង្គំ; ពាក្យទំយើសម្រាប់បង្គាប់កូនក្មេងតូចឱ្យសំពះ, ឱ្យថ្វាយបង្គំ :

ពនាល័យ

លំនៅក្នុងព្រៃ; ការនៅក្នុងព្រៃ។

ពនាល័យ នាម

[ពៈ-នា-លៃ] ponealey

លំនៅក្នុងព្រៃ; ការនៅក្នុងព្រៃ។

ពនាស័យ

(ម.ព. ពនាស្រ័យ)។

ពនាស័យ នាម

[ពៈ-នា-សៃ] poneasai

(ម.ព. ពនាស្រ័យ)។

ពនាស្រម

អាស្រមក្នុងព្រៃ គឺរោងឬខ្ទមជាលំនៅរបស់យោគី, តាបស, ឥសី នៅក្នុងព្រៃ។

ពនាស្រម នាម

[ពៈ-នា-ស្រំ] poneasrom

អាស្រមក្នុងព្រៃ គឺរោងឬខ្ទមជាលំនៅរបស់យោគី, តាបស, ឥសី នៅក្នុងព្រៃ។

ពនាស្រ័យ

អ្នកនៅក្នុងព្រៃ; ការនៅក្នុងព្រៃ។

ពនាស្រ័យ នាម

[ពៈ-នា-ស្រៃ] poneasrai

អ្នកនៅក្នុងព្រៃ; ការនៅក្នុងព្រៃ។

ពនិតា

ស្ត្រី; ភរិយា :

ពនិតា នាម

[ពៈ-និ-តា] ឬ [ពន់-និ-តា] ponita

ស្ត្រី; ភរិយា :

ពនេចរ

អ្នកត្រាច់ទៅក្នុងព្រៃ (ព្រានព្រៃ) :

ពនេចរ នាម

[ពៈ-នេ-ច] ponechor

អ្នកត្រាច់ទៅក្នុងព្រៃ (ព្រានព្រៃ) :

ពន់

ហួស, ក្រៃ, លើសលន់; ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រមាណ, ពេក ថា ពន់ប្រមាណ គឺហួសប្រមាណ; ពន់ពេក ឬ ពេកពន់ គឺហួសពេក, ពេកណាស់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

ពន់ គុណនាម

[ពន់] pon

ហួស, ក្រៃ, លើសលន់; ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ ប្រមាណ, ពេក ថា ពន់ប្រមាណ គឺហួសប្រមាណ; ពន់ពេក ឬ ពេកពន់ គឺហួសពេក, ពេកណាស់ (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ) :

ពន្ទ

(ម.ព. ពន)។

ពន្ទ កិរិយាសព្ទ

[ពន] pontor

(ម.ព. ពន)។

ពន្ធ នាម

[ពន់] pun

សួយ, អាករដែលប្រជានិករត្រូវបង់តាមកំណត់ :

ពន្ធ នាម

[ពន់-គយ] pun

ពន្ធយកលើទំនិញនាំចេញ នាំចូល ឬឆ្លងកាត់ប្រទេសណាមួយ។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ចង] pun

ពន្ធខ្ពស់បំផុតដែលបានសន្យានៅពេលចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ចំ-ពោះ] pun

ពន្ធដីស្រែចម្ការជាដើម ដែលសាមីខ្លួនជាម្ចាស់របស់ត្រូវបង់ជូនរាជការ តាមចំនួនដែលមានកម្រិតទុកជាស្រេចក្នុងបញ្ជី។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ដា] pun

ពន្ធគ្រប់មុខ :

ពន្ធ នាម

[ពន់-បៃ-តង] pun

ពន្ធកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថានដែលកើតចេញពីសកម្មភាពអភិវឌ្ឍដែលបំពុល និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ប្រ-ថាប់-ត្រា] pun

ពន្ធអនុវត្តលើការទទួលកម្មសិទ្ធិឬសិទ្ធិកាន់កាប់អចលនទ្រព្យនិងការទទួលកម្មសិទ្ធិលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ប្រ-យ៉ោល] pun

ពន្ធលើទំនិញឬសេវាដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយបង់ជូនរដ្ឋ តាមរយៈអ្នកផ្គត់ផ្គង់។

ពន្ធ នាម

[ពន់-ផ្ទាល់] pun

ពន្ធលើប្រាក់ចំណូល ចលនទ្រព្យ អចលនទ្រព្យ... ដែលអ្នកជាប់ពន្ធ ត្រូវបង់ដោយផ្ទាល់ជូនរដ្ឋ ។

ពន្ធ នាម

[ពន់-មិន-ចំ-ពោះ] pun

ពន្ធនៃគ្រឿងបរិភោគនិងគ្រឿងប្រើប្រាស់ផ្សេងៗដូចជាពន្ធគយនិងរដ្ឋាករជាដើម ដែលជននីមួយៗត្រូវបង់ជូនរាជការ ដោយសារខ្លួនត្រូវការបរិភោគឬប្រើប្រាស់នូវវត្ថុទាំងនោះ។

ពន្ធនាការ

អាការៈចង, អាការៈដែលជាប់, ដែលជំពាក់នៅ :

ពន្ធនាការ នាម

[ព័ន-ធៈ-នា-កា] ponthoneakar

អាការៈចង, អាការៈដែលជាប់, ដែលជំពាក់នៅ :

ពន្ធនាគារ

ផ្ទះសម្រាប់ឃុំខាំង, គុក :