ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ពន្ធនាគារ នាម

[ព័ន-ធៈ-នា-គា] ponthaneakear

ផ្ទះសម្រាប់ឃុំខាំង, គុក :

ពន្ធភាព

ភាពជាបងប្អូន ភាពជាញាតិផៅ ភាពដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាជាបងប្អូន ភាពជាចំណងទាក់ទង។

ពន្ធភាព នាម

[ពន់-ធៈ-ភាប] pnotheakpheab

ភាពជាបងប្អូន ភាពជាញាតិផៅ ភាពដែលមានទំនាក់ទំនងគ្នាជាបងប្អូន ភាពជាចំណងទាក់ទង។

ពន្ធុវិជ្ជា

វិជ្ជាដែលសិក្សាស្រាវជ្រាវរកពូជពង្សវង្សត្រកូលតាមរយៈសែន។

ពន្ធុវិជ្ជា នាម

[ព័ន-ធុ-វិច-ជា] pnothuvichchea

វិជ្ជាដែលសិក្សាស្រាវជ្រាវរកពូជពង្សវង្សត្រកូលតាមរយៈសែន។

ពន្យល់ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យល់] ponyol

ធ្វើឱ្យយល់, នាំឱ្យយល់ :

ពន្យារ

ធ្វើឱ្យយារ, ទាញទម្លាក់ឱ្យយារចុះ :

ពន្យារ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យា] ponyear

ធ្វើឱ្យយារ, ទាញទម្លាក់ឱ្យយារចុះ :

ពន្យារកំណើត នាម

[ពន់-យា-កំ-ណើត] pnoyeakamnaeut

វិធីបង្ការមិនឱ្យមានគភ៌។

ពន្យី

ពោលពាក្យឧទានថា យី! ឬ យី! យី! :

ពន្យី កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យី] ponyi

ពោលពាក្យឧទានថា យី! ឬ យី! យី! :

ពន្យឺត

ធ្វើឱ្យយឺត, ទាញឱ្យយឺត; ធ្វើឱ្យយឺតយូរ :

ពន្យឺត កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យឺត] ponyueut

ធ្វើឱ្យយឺត, ទាញឱ្យយឺត; ធ្វើឱ្យយឺតយូរ :

ពន្យឺន

ធ្វើឱ្យយឺន; ឱ្យយឺនយូរ, ឱ្យឋិតថេរ :

ពន្យឺន កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យឺន] ponyueun

ធ្វើឱ្យយឺន; ឱ្យយឺនយូរ, ឱ្យឋិតថេរ :

ពន្យុយ

បន្លាចដោយពាក្យឧទានថា យុយ! ឬ យូយ! ដូចជាថា យុយដំរី! ឬ យូយខ្លា! ជាដើម :

ពន្យុយ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យុយ] ponyuy

បន្លាចដោយពាក្យឧទានថា យុយ! ឬ យូយ! ដូចជាថា យុយដំរី! ឬ យូយខ្លា! ជាដើម :

ពន្យុល

ធ្វើឱ្យយុល, ទាញយឺតឱ្យយុលចុះ :

ពន្យុល កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យុល] ponyul

ធ្វើឱ្យយុល, ទាញយឺតឱ្យយុលចុះ :

ពន្យុះ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យុះ] ponyuh

ពោលពាក្យឧទានថា យុះៗ! ... :

ពន្យូយ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យូយ] ponyuy

(ម.ព. ពន្យុយ)។

ពន្យើ

ពោលពាក្យឧទានថា យើ! ឬ យើ! យើ! :

ពន្យើ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យើ] ponyau

ពោលពាក្យឧទានថា យើ! ឬ យើ! យើ! :

ពន្យោល

ធ្វើឱ្យយោលរឿយៗ គឺចាប់ទាញឬច្រានឱ្យជ្រុលខ្លាំងហើយយោលឯងរឿយៗ។

ពន្យោល កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យោល] ponyoul

ធ្វើឱ្យយោលរឿយៗ គឺចាប់ទាញឬច្រានឱ្យជ្រុលខ្លាំងហើយយោលឯងរឿយៗ។

ពន្យះ

ធ្វើឱ្យយះ, ចាប់ទាញឱ្យយះកន្ធែង។

ពន្យះ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-យះ] ponyeah

ធ្វើឱ្យយះ, ចាប់ទាញឱ្យយះកន្ធែង។

ពន្រាយ គុណនាម

[ពន់-ន្រាយ] ponreay

(ម.ព. ពណ្ណរាយ)។

ពន្លក

ពាក្យសម្រាប់ហៅមនុស្សដែលជាទីស្រឡាញ់ប្រតិព័ទ្ធស្នេហា ដោយប្រៀបថាខ្ចីល្វក់ ដូចជាពន្លកអ្វីៗ :

ពន្លក នាម ១)

[ពន់-លក] ponlok

ដើមខ្ចីដែលទើបនឹងដុះពីគ្រាប់ឬពីមើម :

ពន្លក កិរិយាសព្ទ ២)

[ពន់-លក] ponlok

(ជានាមកិរិយា) កកើតជាពន្លក, បញ្ចេញពន្លក :

ពន្លក គុ., ន. ៣)

[ពន់-លក] ponlok

ពាក្យសម្រាប់ហៅមនុស្សដែលជាទីស្រឡាញ់ប្រតិព័ទ្ធស្នេហា ដោយប្រៀបថាខ្ចីល្វក់ ដូចជាពន្លកអ្វីៗ :

ពន្លង់ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លង់] ponlong

ធ្វើឱ្យលង់។

ពន្លត់ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លត់] ponlot

ធ្វើឱ្យរលត់, រំលត់ :

ពន្លា

ធ្វើឱ្យរលា ធ្វើឱ្យត្រង់ :

ពន្លា នាម

[ពន់-លា] ponlea

រោង ឬសាលាដែលគេសង់សម្រាប់ថ្វាយព្រះរាជាទ្រង់ប្រថាប់បណ្ដោះអាសន្នមួយវេលាៗ, ហៅថា ព្រះពន្លា។

ពន្លា នាម

[ព្រះ-ពន់-លា-កិល] ponlea

ព្រះពន្លាខ្នាតតូចដែលមានជើងសសរថ្កល់លើផែនដី ត្រូវលើកសែងយកពីទីមួយទៅទីមួយបាន។

ពន្លា នាម

[ព្រះ-ពន់-លា-ជៃ] ponlea

ព្រះពន្លាសម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ប្រថាប់សម្រាកក្នុងវេលាកំពុងធ្វើសង្គ្រាម។

ពន្លា កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លា] ponlea

ធ្វើឱ្យរលា ធ្វើឱ្យត្រង់ :

ពន្លាក

គ្រឿងដែកមានមុខមុតសម្រាប់ដាប់។

ពន្លាក នាម

[ពន់-លាក] ponleak

គ្រឿងដែកមានមុខមុតសម្រាប់ដាប់។

ពន្លាញ

ធ្វើឱ្យលាញ, នាំឱ្យលាញ ឱ្យវិនាស។

ពន្លាញ កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លាញ] ponleanh

ធ្វើឱ្យលាញ, នាំឱ្យលាញ ឱ្យវិនាស។

ពន្លាត កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លាត] pnoleat

ធ្វើឱ្យលាតវែងជាងមុន :

ពន្លាត់

សើយសម្លៀកត្រឡប់យកក្នុងជាក្រៅ :

ពន្លាត់ កិរិយាសព្ទ ១)

[ពន់-លាត់] ponleat

ទាញលាត់ត្រឡប់ស្បែកយកក្នុងជាក្រៅ :

ពន្លាត់ កិរិយាសព្ទ ២)

[ពន់-លាត់] ponleat

សើយសម្លៀកត្រឡប់យកក្នុងជាក្រៅ :

ពន្លិច

បង្ហិនបំផ្លាញឱ្យវិនាសដូចគេពន្លិចពន្លង់ក្នុងទឹក។

ពន្លិច កិរិយាសព្ទ ១)

[ពន់-លិច] ponlich

ធ្វើឱ្យលិច, ជ្រមុជឱ្យលិចចុះទៅក្នុងទឹក :

ពន្លិច កិរិយាសព្ទ ២)

[ពន់-លិច] ponlich

(ព.ប្រ.) ធ្វើឱ្យហិនហោច, ឱ្យវិនាស ដូចគេពន្លិចអ្វីៗទៅក្នុងទឹក។

ពន្លិច កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លិច-ពន់-លង់] ponlich

បង្ហិនបំផ្លាញឱ្យវិនាសដូចគេពន្លិចពន្លង់ក្នុងទឹក។

ពន្លឹក គុ., គុ.កិ.

[ពន់-លឹក] ponluek

ដែលគួរភ្លឹក, គួរស្បើម :

ពន្លឹប កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លឹប] ponlueb

ធ្វើឱ្យលឹប :

ពន្លឺ

(រូប.) ការសាយភាយកាំរស្មីអេឡិចត្រូម៉ាញេទិកនៃជំហានរលកណាមួយដែលមានលទ្ធភាពភ្ញោចគំហើញ។

ពន្លឺ នាម ១)

[ពន់-លឺ] punleu

រស្មីដែលភ្លឺ, សភាវៈដែលភ្លឺ :

ពន្លឺ នាម ២)

[ពន់-លឺ] punleu

(រូប.) ការសាយភាយកាំរស្មីអេឡិចត្រូម៉ាញេទិកនៃជំហានរលកណាមួយដែលមានលទ្ធភាពភ្ញោចគំហើញ។

ពន្លុង

ឫស្សីខ្ចីដែលកំពុងបែកមែក ឬខ្នួច, ចំណងដែលធ្វើដោយខ្នងឫស្សី :

ពន្លុង នាម

[ពន់-លុង] ponlung

ឫស្សីខ្ចីដែលកំពុងបែកមែក ឬខ្នួច, ចំណងដែលធ្វើដោយខ្នងឫស្សី :

ពន្លុត

ធ្វើឱ្យលុតជង្គង់; ធ្វើឱ្យថ្លោះ, ធ្វើឱ្យរបូត :

ពន្លុត កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លុត] punlot

ធ្វើឱ្យលុតជង្គង់; ធ្វើឱ្យថ្លោះ, ធ្វើឱ្យរបូត :

ពន្លុន កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លុន] ponlun

ធ្វើឱ្យលុន :

ពន្លូក

ដំណើរភ្លូក, អាការៈដែលភ្លូក គឺការផ្អើលភ្លូកចុះចូលដោយស៊ប់ចិត្ត :

ពន្លូក នាម

[ពន់-លូក] ponluk

ដំណើរភ្លូក, អាការៈដែលភ្លូក គឺការផ្អើលភ្លូកចុះចូលដោយស៊ប់ចិត្ត :

ពន្លូច

បញ្ចេញឱ្យលៀនចេញពីក្នុងស្រោមឬពីក្នុងក្លែប, ពីក្នុងសំបក (ព.អា.) (ព.គ.) ថា :

ពន្លូច កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លូច] ponluch

បញ្ចេញឱ្យលៀនចេញពីក្នុងស្រោមឬពីក្នុងក្លែប, ពីក្នុងសំបក (ព.អា.) (ព.គ.) ថា :

ពន្លូត កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លូត] ponlut

ធ្វើឱ្យលូត; បំផ្លើស :

ពន្លូន កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លូន] ponlun

ធ្វើឱ្យលូន, បង្ខំឱ្យលូន។

ពន្លួញ នាម

[ពន់-លួញ] ponluonh

(ម.ព. បន្លួញ)។

ពន្លើស កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លើស] ponlaus

ធ្វើឱ្យលើស, បំផ្លើស :

ពន្លឿន កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លឿន] ponleun

ធ្វើឱ្យលឿន, បង្ខំឱ្យលឿន :

ពន្លៀក កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លៀក] ponliek

(ម.ព. បន្លៀក)។

ពន្លៀន កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លៀន] ponlien

(ម.ព. បន្លៀន)។

ពន្លែង

បញ្ចេញពាក្យសម្ដីអស់អាថ៌សេចក្ដីឥតសំចៃ :

ពន្លែង កិរិយាសព្ទ ១)

[ពន់-លែង] ponleaeng

(ព.សា.) ពង្រឹតឱ្យលឿនពេញទំហឹង :

ពន្លែង កិរិយាសព្ទ ២)

[ពន់-លែង] ponleaeng

ទះ, តប់, ដាល់, ទាត់, ធាក់... ពេញទំហឹង។

ពន្លែង កិរិយាសព្ទ ៣)

[ពន់-លែង] ponleaeng

បញ្ចេញពាក្យសម្ដីអស់អាថ៌សេចក្ដីឥតសំចៃ :

ពន្លៃ នាម

[ពន់-លៃ] ponley

ឈ្មោះប្រទាលដើមរឹង មានមើមសម្បុរលឿងខ្ចី ក្លិនប្រហើរ មានរសហាងប្រហាត គេដាំសម្រាប់ធ្វើជាឱសថផ្សេងៗ ឬប្រើជាគ្រឿងសម្លក៏បានខ្លះ; មានពន្លៃមួយប្រភេទផ្សេងទៀត មើមសម្បុរខ្មៅ ហៅថា ពន្លៃខ្មៅ សម្រាប់ប្រើជាឱសថ។

ពន្លៃ នាម

[ក្មេង-ពន់-លៃ-នៅ-បង់-ហើយ] ponley

(ព.ប្រ.) និយាយពីមនុស្សដែលនៅក្មេងមិនទាន់យល់កិច្ចការរាក់ជ្រៅសព្វគ្រប់ គេប្រៀបប្រដូចដោយសេចក្ដីមើលងាយទុកស្មើកូនក្មេងតូចដែលម្ដាយមិនទាន់លែងបិទពន្លៃឱ្យរឹងបង្ហើយនៅឡើយ (ព.ទ្រ.)។

ពន្លៃ នាម

[ស្រូវ-ពន់-លៃ] ponley

ស្រូវមួយល្អីដែលគេដាក់ជូនឆ្មបក្នុងវេលាបង្កក់កូនខ្ចី ដែលហៅថា បង្កក់ឆ្មប (ប្រើតាមទំនៀមប្រទេស)។

ពន្លៃ នាម

[ពន់-លៃ] ponley

(ម.ព. ពលៃ)។

ពន្លោត កិរិយាសព្ទ

[ពន់-លោត] ponlout

ធ្វើឱ្យលោត, បង្ខំឱ្យលោត :