Khmer Dictionary

ព្រោះ ធ., ឈ.

[ព្រោះ] prous

ហេតុ, ដ្បិត :

ព្រោះ ឈ.

[ព្រោះ-ហែត-នេះ] prous

ដោយហេតុនេះ។

ព្រោះ ឈ.

[ព្រោះ-ហែត-នោះ] prous

ដោយហេតុនោះ, អំពីហេតុនោះ។

ព្រោះ ឈ.

[ព្រោះ-ហែត-នោះ-បាន-ជា] prous

ដោយហេតុនោះបានជា ...។

ព្រោះ គុណនាម

[ព្រោះ] prous

(ព.បុ.) ស្ទាវ :

ព្រោះតែ

ហេតុតែ។

ព្រោះតែ ឈ.

[ព្រោះ-តែ] proeahtae≈

ហេតុតែ។

ព្រោះថា

ដ្បិតថា។

ព្រោះថា ឈ.

[ព្រោះ-ថា] proeahtha≈

ដ្បិតថា។

ព្រៅ

ដែលចាស់ក្រមុំសល់នៅឥតប្ដី ឬដែលមិនមានប្ដីអស់មួយជីវិត។

ព្រៅ គុណនាម

[ព្រៅ] prov

ដែលចាស់ក្រមុំសល់នៅឥតប្ដី ឬដែលមិនមានប្ដីអស់មួយជីវិត។

ព្រំ កិរិយាសព្ទ

[ព្រំ] prum

ប្រក់ភ្ជិតឬបូកបាយអភ្ជិតត្រង់កន្លែងប្រទល់ក្បាលកណ្ដបឬក្បាលក្បឿង :

ព្រំ នាម

[ព្រំ] prum

កន្លែងដែលព្រំហើយ :

ព្រំ នាម

[ព្រំ] prum

ចារឹកដី, ទីបំផុតដែនប្រទល់គ្នា :

ព្រំ នាម

[ព្រំ] prum

ឈ្មោះកម្រាលវិសេសមួយប្រភេទវិចិត្រដោយព័ណ៌និងក្បាច់រចនាផ្សេងៗ, មានច្រើនបែប, នាំចូលពីប្រទេសក្រៅ, សម្រាប់ក្រាលជាលំអ :

ព្រំដែន

ខណ្ឌសីមាបែងចែកទឹកដីរវាងប្រទេសនិងប្រទេស។

ព្រំដែន នាម

[ព្រំ-ដែន] prumdaen≈

ខណ្ឌសីមាបែងចែកទឹកដីរវាងប្រទេសនិងប្រទេស។

ព្រំដែនគោក

ខណ្ឌសីមាដែលបែងចែកដែនគោករវាងប្រទេសនិងប្រទេស :

ព្រំដែនគោក នាម

[ព្រំ-ដែន-គោក] prumdaenkok≈

ខណ្ឌសីមាដែលបែងចែកដែនគោករវាងប្រទេសនិងប្រទេស :

ព្រំដែនទឹក

ខណ្ឌសីមាដែលបែងចែកដែនទឹករវាងប្រទេសនិងប្រទេស :

ព្រំដែនទឹក នាម

[ព្រំ-ដែន-ទឹក] prumdaentoek≈

ខណ្ឌសីមាដែលបែងចែកដែនទឹករវាងប្រទេសនិងប្រទេស :

ព្រះ

ពាក្យនេះខ្មែរប្រើក្លាយមកដោយ វ > ព + រ + ះ > ព្រះ; សម្រាប់ហៅឋានន្តរមន្ត្រីស័ក្ដិ ៦ហ៊ូពាន់ចុះបន្ទាប់ពីទីឧកញ៉ាមក :

ព្រះ នាម

[ព្រះ] preah

ពាក្យនេះខ្មែរប្រើក្លាយមកដោយ វ > ព + រ + ះ > ព្រះ; សម្រាប់ហៅឋានន្តរមន្ត្រីស័ក្ដិ ៦ហ៊ូពាន់ចុះបន្ទាប់ពីទីឧកញ៉ាមក :

ព្រះកម្ចាត់

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ (ច្រើនហៅក្លាយថា រលួសបារាំង)។

ព្រះកម្ចាត់ នាម

[ព្រះ-កំ-ចាត់] preahkamcheat

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ (ច្រើនហៅក្លាយថា រលួសបារាំង)។

ព្រះកម្ចាយ

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ។

ព្រះកម្ចាយ នាម

[ព្រះ-កំ-ចាយ] preahkomcheay

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគ។

ព្រះក្រាប

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗ ដុះក្រាបរាបផ្ទាប់នឹងដី។

ព្រះក្រាប នាម

[ព្រះ-ក្រាប] preahkrab

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ស្លឹកធំៗ ដុះក្រាបរាបផ្ទាប់នឹងដី។

ព្រះក្រុង

ចំណីម្យ៉ាងបានមកពីការញីស្លឹកព្រះក្រុងជាមួយទឹក រួចត្រងពូតយកទឹកនេះទុកឱ្យកករឹង :

ព្រះក្រុង នាម

[ព្រះ-ក្រុង] preahkrung≈

ឈ្មោះរុក្ខជាតិវល្លិមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងស្លឹកបាស ដើមនិងស្លឹកមានរោមល្អិតៗពណ៌ស។ អ្នកខ្លះហៅ ប្រក្រុង ឬប៉ក្រុង :

ព្រះក្រុង នាម

[ចា-ហួយ-ព្រះ-ក្រុង] chahuoypreahkrung≈

ចំណីម្យ៉ាងបានមកពីការញីស្លឹកព្រះក្រុងជាមួយទឹក រួចត្រងពូតយកទឹកនេះទុកឱ្យកករឹង :

ព្រះខ័នរាជ្យ

ព្រះខ័នសម្រាប់រាជ្យ ព្រះខ័នសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

ព្រះខ័នរាជ្យ នាម

[ព្រះ-ខាន់-រាច] preahkhanreach≈

ព្រះខ័នសម្រាប់រាជ្យ ព្រះខ័នសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

ព្រះខ្លប

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ មានបន្លាខ្លីៗ ស្លឹកល្អិតៗ កាលណាប៉ះពាល់នឹងអ្វីមួយឬកម្រើកដោយខ្យល់ក៏ខ្លបក្ដោបស្លឹកចូលក្នុង, ផ្កាសម្បុរក្រហមស្ទើរស្វាយ។

ព្រះខ្លប នាម

[ព្រះ-ខ្លប] preahkhlob

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ មានបន្លាខ្លីៗ ស្លឹកល្អិតៗ កាលណាប៉ះពាល់នឹងអ្វីមួយឬកម្រើកដោយខ្យល់ក៏ខ្លបក្ដោបស្លឹកចូលក្នុង, ផ្កាសម្បុរក្រហមស្ទើរស្វាយ។

ព្រះជីវ៍

ព្រះពុទ្ធរូបអង្គធំតម្កល់លើបល័្លង្កក្នុងឧបោសថាគារ (ដែលហៅតាមទម្លាប់ថា វិហារ)។ ខ្មែរបុរាណហៅប្រតិដ្ឋប្រដូចថាព្រះពុទ្ធរូបអង្គធំនោះ ទុកដូចជាព្រះពុទ្ធគង់ព្រះធរមាននៅឡើយ :

ព្រះជីវ៍ នាម

[ព្រះ-ជី] preahchiv

ព្រះពុទ្ធរូបអង្គធំតម្កល់លើបល័្លង្កក្នុងឧបោសថាគារ (ដែលហៅតាមទម្លាប់ថា វិហារ)។ ខ្មែរបុរាណហៅប្រតិដ្ឋប្រដូចថាព្រះពុទ្ធរូបអង្គធំនោះ ទុកដូចជាព្រះពុទ្ធគង់ព្រះធរមាននៅឡើយ :

ព្រះតេជព្រះគុណ

លោកជាធំ, លោកជាម្ចាស់, លោក :

ព្រះតេជព្រះគុណ នាម ១)

[ព្រះ-ដែច-ព្រះ-គុន] preahtechpreahkun

គុណនៃអំណាច ឬអំណាចនិងគុណ :

ព្រះតេជព្រះគុណ សព្វ., ន. ២)

[ព្រះ-ដែច-ព្រះ-គុន] preahtechpreahkun

លោកជាធំ, លោកជាម្ចាស់, លោក :

ព្រះថោង

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

ព្រះថោង នាម

[ព្រះ-ថោង] preahthaong

ឈ្មោះបទភ្លេងខ្មែរបុរាណមួយមេ :

ព្រះថ្កោល

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទមានមើមដុះលើគោក គឺនៅខ្ពស់លើដី (អ្នកស្រុកខ្លះហៅថា ព្រះថ្គោល)។

ព្រះថ្កោល នាម

[ព្រះ-ថ្កោល] preahthkaol

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទមានមើមដុះលើគោក គឺនៅខ្ពស់លើដី (អ្នកស្រុកខ្លះហៅថា ព្រះថ្គោល)។

ព្រះថ្គោល

(ម.ព. ព្រះថ្កោល)។

ព្រះថ្គោល នាម

[ព្រះ-ថ្គោល] preahthkaol

(ម.ព. ព្រះថ្កោល)។

ព្រះទ្រហឹង

ឈ្មោះស្មៅធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំចេក។

ព្រះទ្រហឹង នាម

[ព្រះ-ទ្រ-ហ៊‌ឹង] preahtrohoeng

ឈ្មោះស្មៅធំមួយប្រភេទ ស្លឹកស្រដៀងនឹងរំចេក។

ព្រះនេត្រព្រះ

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

ព្រះនេត្រព្រះ នាម

[ព្រះ-នេត-ព្រះ] preahnetrpreah

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។

ព្រះបត់

គំនូរព្រះពុទ្ធរូបជាដើម ដែលគូរនឹងផ្ទាំងសំពត់អាចបត់ឬមូរបាន។

ព្រះបត់ នាម

[ព្រះ-បត់] preahbat

គំនូរព្រះពុទ្ធរូបជាដើម ដែលគូរនឹងផ្ទាំងសំពត់អាចបត់ឬមូរបាន។

ព្រះបាទ

(ម.ព. បាទ{¥¥}៤{££})។

ព្រះបាទ ឧទានសព្ទ

[ព្រះ-បាត] preahbat

(ម.ព. បាទ៤)។

ព្រះបាទម្ចាស់

(ម.ព. បាទ{¥¥}៤{££})។

ព្រះបាទម្ចាស់ ឧទានសព្ទ

[ព្រះ-បាត-ម្ចាស់] preahbatmchas≈

(ម.ព. បាទ៤)។

ព្រះប្រធាន

(ម.ព. ព្រះជីវ៍)។

ព្រះប្រធាន នាម

[ព្រះ-ប្រ-ធាន] preah prothean

(ម.ព. ព្រះជីវ៍)។

ព្រះភូម

អមនុស្សដែលជាអ្នកថែរក្សាភូមិ :

ព្រះភូម នាម

[ព្រះ-ភូម] preahphum≈

អមនុស្សដែលជាអ្នកថែរក្សាភូមិ :

ព្រះមហាក្សត្រ

ស្តេចគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ។

ព្រះមហាក្សត្រ នាម

[ព្រះ-មៈ-ហា-ក្ស័ត] preahmohaksotror

ស្តេចគ្រងរាជ្យសម្បត្តិ។

ព្រះមាតាមហយ្យកា

(ម.ព. មាតាមហយ្យកា)។

ព្រះមាតាមហយ្យកា នាម

[ព្រះ-មា-ដា-មៈ-ហ័យ-យៈ-កា] preahmeadameakhyyeakka≈

(ម.ព. មាតាមហយ្យកា)។

ព្រះយកនំ

(ម.ព. យកនៈ)។

ព្រះយកនំ នាម

[ព្រះ-យៈ-កៈ-ណ័ង] preahyeakkaknngo≈

(ម.ព. យកនៈ)។

ព្រះរាជអាជ្ញា

ផ្នែកមួយនៃអង្គចៅក្រមដែលបំពេញមុខងារខាងអយ្យការអមតុលាការ, អ្នកដឹកនាំស្ថាប័នអយ្យការ :

ព្រះរាជអាជ្ញា នាម

[ព្រះ-រាច-អាច-ញ៉ា] preahreachaachnha≈

ផ្នែកមួយនៃអង្គចៅក្រមដែលបំពេញមុខងារខាងអយ្យការអមតុលាការ, អ្នកដឹកនាំស្ថាប័នអយ្យការ :

ព្រះរំងាច

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ពួកផ្ទីថ្ម។

ព្រះរំងាច នាម

[ព្រះ-រំ-ងាច] preahrumngeach

ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ពួកផ្ទីថ្ម។

ព្រះវិហារ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ហើយមានក្រុងព្រះវិហារជាទីរួមខេត្ត។

ព្រះវិហារ នាម

[ព្រះ-វិ-ហ៊ា] preahvihear

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៤ហើយមានក្រុងព្រះវិហារជាទីរួមខេត្ត។

ព្រះសីហនុ

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ហើយមានក្រុងព្រះសីហនុជាទីរួមខេត្ត។

ព្រះសីហនុ នាម

[ព្រះ-សី-ហ-នុ] preahseihanu≈

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជា ដែលបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ហើយមានក្រុងព្រះសីហនុជាទីរួមខេត្ត។

ព្រះស្ដេច

ឋានន្តរមន្ត្រីទីចាងហ្វាងក្រុមសង្ឃការី ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង :

ព្រះស្ដេច នាម

[ព្រះ-ស្ដាច់] preahsdech

ឋានន្តរមន្ត្រីទីចាងហ្វាងក្រុមសង្ឃការី ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង :

ព្រះស្ដែង

ហៅដោយមេត្តាប្រណីទៅរកអ្នកតូចទាបទន់ខ្សោយក៏បាន :

ព្រះស្ដែង សព្វនាម ១)

[ព្រះ-ស្ដែង] preahsdaeng

(ព.បុ.) អ្នក, នាយ, ចៅ, បា; វ៉ឺយ, វ៉ី; ពាក្យសម្រាប់ឥស្សរជនហៅមនុស្សស្និទ្ធស្នាល ដែលនៅក្រោមបង្គាប់របស់ខ្លួន :

ព្រះស្ដែង សព្វនាម ២)

[ព្រះ-ស្ដែង] preahsdaeng

ហៅដោយមេត្តាប្រណីទៅរកអ្នកតូចទាបទន់ខ្សោយក៏បាន :

ព្រះអង្កោល

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ពួករមៀតតែមើមធំៗជាង, ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់យកព័ណ៌លឿង។

ព្រះអង្កោល នាម

[ព្រះ-អង់-កោល] preahaangkoul

ឈ្មោះប្រទាលមួយប្រភេទ ពួករមៀតតែមើមធំៗជាង, ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់យកព័ណ៌លឿង។

ព្រះអង្គ

ពាក្យសម្រាប់ហៅបុគ្គលដែលជារាជវង្ស ព្រះសង្ឃ អាទិទេពជាដើម។

ព្រះអង្គ នាម

[ព្រះ-អង់] preahaongkor

ពាក្យសម្រាប់ហៅបុគ្គលដែលជារាជវង្ស ព្រះសង្ឃ អាទិទេពជាដើម។

ព្រះអន្លក់

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទស្លឹកស្រួយសម្បុរបៃតងចាស់, ប្រើជាអន្លក់បាន។

ព្រះអន្លក់ នាម

[ព្រះ-អន់-លក់] preahaonlok

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទស្លឹកស្រួយសម្បុរបៃតងចាស់, ប្រើជាអន្លក់បាន។

ព្រះ—

(ម.ព. ព្រះ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :

ព្រះ— នាម

[ព្រះ—] preah—≈

(ម.ព. ព្រះ) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ :

ព្រ័ត្រ

ព្រ័ត្រដែលត្របែងនឹម។

ព្រ័ត្រ នាម

[ព្រាត់] prort

ពួរឬខ្សែត្រកួញធ្វើដោយស្បែកគោ, ស្បែកក្របី ឬស្បែកម្រឹគណាមួយ។

ព្រ័ត្រ នាម

[ព្រាត់-ជ្រាម] prort

ព្រ័ត្រដែលចងជ្រាមនឹម។

ព្រ័ត្រ នាម

[ព្រាត់-ត្រ-បែង] prort

ព្រ័ត្រដែលត្របែងនឹម។

ព្លិការ

(ម.ព. ពលិការ)។

ព្លិការ នាម

[ព្លិ-កា] plikar

(ម.ព. ពលិការ)។

ព្លឺការ

(ម.ព. ព្លិការ)។

ព្លឺការ នាម

[ព្លិ-កា] plika≈

(ម.ព. ព្លិការ)។

ព្លុក

អ្នករម្លាយសព (អ្នកដុតខ្មោច) ; តាមទម្លាប់មាន ៤នាក់ ជាជំនួយអាចារ្យយោគី; តាមប្រភពពាក្យនេះថា "អ្នកដាស់ខ្មោច" មានអត្ថន័យថា កាលដែលរៀបនឹងឈួលភ្លើងរម្លាយសព គេតែងនិមន្តលោកឱ្យទាញសំពត់ស្នប ដែលគេស្រាយចេញពីរូបសព ហៅថា សំពត់បង្សុកូល, គេនិយាយទៅរកសពនោះ ហាក់ដូចគេដាស់មនុស្សរស់ឱ្យ

ព្លុក នាម

[ព្លុក] pluk

អ្នករម្លាយសព (អ្នកដុតខ្មោច) ; តាមទម្លាប់មាន ៤នាក់ ជាជំនួយអាចារ្យយោគី; តាមប្រភពពាក្យនេះថា "អ្នកដាស់ខ្មោច" មានអត្ថន័យថា កាលដែលរៀបនឹងឈួលភ្លើងរម្លាយសព គេតែងនិមន្តលោកឱ្យទាញសំពត់ស្នប ដែលគេស្រាយចេញពីរូបសព ហៅថា សំពត់បង្សុកូល, គេនិយាយទៅរកសពនោះ ហាក់ដូចគេដាស់មនុស្សរស់ឱ្យ

ព្លែមៗ

(ម.ព. ប្លែមៗ)។

ព្លែមៗ គុណកិរិយា

[ព្លែម-ព្លែម] pleaem

(ម.ព. ប្លែមៗ)។