ព្រៀច
(ម.ព. ប្រៀច)។
ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។
(ម.ព. ប្រៀច)។
[ព្រៀច] priech
(ម.ព. ប្រៀច)។
ដែលពេញកំពុងរកកល់ហៀរ :
[ព្រៀប] prieb
ដែលពេញកំពុងរកកល់ហៀរ :
រឿងតំណាលពីព្រេងនាយ។
[ព្រេង] preng
បុរាណ; ដែលមានក្នុងកាលពីដើម, ដែលជាយូរអង្វែងហើយ។
[ទ្រ័ប-ព្រេង] preng
ទ្រព្យដែលកុសលឱ្យផលតាមអំពើកសាងពីជាតិមុន។
[បុន-ព្រេង] preng
បុណ្យដែលបានធ្វើទុកមកពីជាតិមុន។
[ពាក-ព្រេង] preng
ពាក្យដែលគេនិយាយតៗគ្នាតាំងពីព្រេងនាយមក។
[ព្រេង-ព្រឹត] preng
ចាស់ពីព្រេងនាយ។
[ព្រេង-សំ-ណាង] preng
សំណាងពីព្រេងនាយ :
[រឿង-ព្រេង] preng
រឿងតំណាលពីព្រេងនាយ។
តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយទាក់ទងទៅនឹងជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី តួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រ ឈ្មោះទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម :
[ព្រេង-កៈ-ថា] prengkaktha≈
តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយទាក់ទងទៅនឹងជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី តួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រ ឈ្មោះទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម :
(ម.ព. ព្រេង)។
[ព្រេង-នាយ] prengneay≈
(ម.ព. ព្រេង)។
ឈ្មោះឫស្សីពួកមួយ ដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ ច្រើនដុះតាមដងព្រៃ :
[ព្រេច] prech
ពារនឹងក្បាល, ជាន់នឹងជើង, ចាក់នឹងភ្លុក ដោយពេញកម្លាំង (ប្រើចំពោះតែដំរី) :
[ព្រេច-កិល] prech
(ព.ប្រ.) និយាយពីមនុស្សអកតញ្ញូដែលហ៊ានប្រព្រឹត្តធ្វើអំពើអាក្រក់រកអ្នកមានគុណ ដូចជាដំរីដែលហ៊ានព្រេចបង្គោលចំណង :
[ព្រេច-គល់] prech
(ម.ព. ព្រេចកិល)។
[ព្រេច] prech
ឈ្មោះឫស្សីពួកមួយ ដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ ច្រើនដុះតាមដងព្រៃ :
សែនខ្មោចបន្តិចបន្តួច; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ សែន ថា :
[ព្រេន] pren
សែនខ្មោចបន្តិចបន្តួច; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ សែន ថា :
សំពត់អំបោះដោយបែបក៏ហៅ ព្រែ ខ្លះដែរ :
[ព្រែ] preae
សំពត់សូត្រដោយបែប :
[ព្រែ] preae
សំពត់អំបោះដោយបែបក៏ហៅ ព្រែ ខ្លះដែរ :
(ព.ប្រ.) ជាប់ដោយក្ដីស្រឡាញ់បែកជាពីរ ងាកបែរទៅរកតែមួយចោលមួយក៏ពុំកើត។
[ព្រែក] preaek
ជ្រលងឬប្រឡាយធំជាផ្លូវទឹកតពីទន្លេទៅបឹង ឬពីទីឯទៀតចូលមកទន្លេ, សមុទ្រ; បើកើតដោយជីកហៅថា ព្រែកជីក។
[ព្រែក-ជីក] preaek
ព្រែកដែលកើតឡើងពីការជីក :
[មាត់-ព្រែក] preaek
ទីដែលនៅប្របតាមបណ្ដោយច្រាំងព្រែក :
[ព្រែក] preaek
ដែលរួមឬភ្លោះជាប់គ្នាពីកំណើត :
[ចិត-ព្រែក] preaek
(ព.ប្រ.) ជាប់ដោយក្ដីស្រឡាញ់បែកជាពីរ ងាកបែរទៅរកតែមួយចោលមួយក៏ពុំកើត។
ដែលចេញព្រល។
[ព្រែល] preael
ដែលចេញព្រល។
ទីឬប៉ែកខាងមុខនៃព្រៃ :
[ព្រៃ] prey
ប្រទេស ឬទីដីដែលមានរុក្ខជាតិ, លតាជាតិ, តិណជាតិ ដុះដេរដាស ទ្រុបទ្រុល :
[ព្រៃ] prey
ដែលកើត, ដែលមាននៅក្នុងព្រៃ :
[ព្រៃ] prey
ដែលមានបែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់ឆ្គង :
[នាំ-អោយ-ព្រៃ-គំ-និត] prey
នាំឱ្យទើសគំនិត, ឱ្យចង្អៀតគំនិត។
[ព្រៃ-កា-ពា] prey
ព្រៃដែលគេរក្សាក្នុងគោលបំណងការពារនិងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ :
[ព្រៃ-កោង-កាង] prey
ព្រៃដើមកោងកាងដែលជាប្រភេទព្រៃត្រូពិកដុះនៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ (វាលភក់ ដីសណ្ដ ខ្ពប ពាម ខាងក្រោយផ្នូកខ្សាច់) ដែលមានរលកសមុទ្រខ្សោយ :
[ព្រៃ-គំ-ពោត] prey
ព្រៃដែលមានដើមឈើរាយៗដុះលាយឡំនឹងគុម្ពោតនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិក។
[ព្រៃ-រំ-លោង] prey
ព្រៃស្រោងក្នុងទំនាប។
[ព្រៃ-ស្រោង] prey
ព្រៃក្នុងទីខ្ពស់ដែលមានដើមឈើខ្ពស់ស្រោងៗ។
[ព្រៃ-ហាត់-ព្រៃ-ហោង] prey
ព្រៃធំដែលឆ្ងាយដាច់ស្រយាលអំពីស្រុកភូមិ គួរស្ញើបគួរស្បើម ព្រោះតែងមានសត្រូវចាំបៀតបៀន។
[ព្រៃ-ព្រៃ] prey
(ព.ប្រ.) ដែលមានបែបបទ ឬសណ្ដាប់ធ្នាប់ឆ្គងៗ, ឆ្វេងៗ :
[មាត់-ព្រៃ] prey
ទីឬប៉ែកខាងមុខនៃព្រៃ :
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ។
[ព្រៃ-កាប់-បាស] preykabbas
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ។
ជនជាតិវេស្សៈឬវៃស្យៈ (ក្នុងកម្ពុជប្រទេសមានតែក្នុងរជ្ជកាលអំពីដើម)។ (ព.ផ្ទ.) អ្នកងារ។
[ព្រៃ-ងា] preyngear
ជនជាតិវេស្សៈឬវៃស្យៈ (ក្នុងកម្ពុជប្រទេសមានតែក្នុងរជ្ជកាលអំពីដើម)។ (ព.ផ្ទ.) អ្នកងារ។
ព្រៃដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ ហើយដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកឬតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ។
[ព្រៃ-ជ្រុះ-ស្លឹក] preychrueahsloek≈
ព្រៃដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ ហើយដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកឬតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ។
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។
[ព្រៃ-ឈ] preychhor
ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។
ព្រៃដែលមានឈើដុះតាមធម្មជាតិឬដោយការដាំ។
[ព្រៃ-ឈើ] preichhau
ព្រៃដែលមានឈើដុះតាមធម្មជាតិឬដោយការដាំ។
ប្រភេទព្រៃដែលដុះតាមបណ្ដោយដងស្ទឹងផ្លូវទឹកដូចជា ទន្លេ ស្ទឹងជាដើម។
[ព្រៃ-ដង-ស្ទឹង] preydngostoeng≈
ប្រភេទព្រៃដែលដុះតាមបណ្ដោយដងស្ទឹងផ្លូវទឹកដូចជា ទន្លេ ស្ទឹងជាដើម។
ព្រៃថ្មីដែលដុះលូតលាស់ឡើង ក្រោយពីព្រៃដើមត្រូវបានកាប់ដោយមនុស្សនិង/ឬបំផ្លាញដោយភ្លើងឆេះ។
[ព្រៃ-ដុះ-ឡើង-វិញ] preydoahlaeungvinh≈
ព្រៃថ្មីដែលដុះលូតលាស់ឡើង ក្រោយពីព្រៃដើមត្រូវបានកាប់ដោយមនុស្សនិង/ឬបំផ្លាញដោយភ្លើងឆេះ។
ប្រភេទព្រៃដែលសម្បូរដោយដើមឈើចម្រុះ និងមានស្លឹកពណ៌បៃតង នៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ ពោលគឺនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងអេក្វាទ័រ។
[ព្រៃ-ត្រូ-ពិក] preytrupik≈
ប្រភេទព្រៃដែលសម្បូរដោយដើមឈើចម្រុះ និងមានស្លឹកពណ៌បៃតង នៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ ពោលគឺនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងអេក្វាទ័រ។
ឈ្មោះក្រុងជាទីប្រជុំកិច្ចការនៃរដ្ឋការធំនៅក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម។
[ព្រៃ-ន-គ] preynokor
ឈ្មោះក្រុងជាទីប្រជុំកិច្ចការនៃរដ្ឋការធំនៅក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម។
ប្រភេទព្រៃដែលមានស្លឹកពណ៌បៃតងនៅគ្រប់រដូវ។
[ព្រៃ-បៃ-តង-ជា-និច] preybaitngocheanich≈
ប្រភេទព្រៃដែលមានស្លឹកពណ៌បៃតងនៅគ្រប់រដូវ។
ប្រភេទព្រៃត្រូពិក និងប្រភេទព្រៃជ្រុះស្លឹក ដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុមូសុង (មានខ្យល់មូសុងវស្សា និងខ្យល់មូសុងប្រាំង) :
[ព្រៃ-មូ-សុង] preymusong≈
ប្រភេទព្រៃត្រូពិក និងប្រភេទព្រៃជ្រុះស្លឹក ដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុមូសុង (មានខ្យល់មូសុងវស្សា និងខ្យល់មូសុងប្រាំង) :
ប្រភេទព្រៃបៃតងជានិច្ច មានពពួកដើមសែន អូលីវ និងឈើផ្សេងៗទៀតនៃអម្បូរស្រល់ ដែលមានដុះនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេ (ទ្វីបអឺរ៉ុប) ភូមិភាគជ្រោយ ភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាព្រិច និងភាគនិរតីនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។
[ព្រៃ-មេ-ឌី-ទែ-រ៉ា-ណេ] preymediterane≈
ប្រភេទព្រៃបៃតងជានិច្ច មានពពួកដើមសែន អូលីវ និងឈើផ្សេងៗទៀតនៃអម្បូរស្រល់ ដែលមានដុះនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេ (ទ្វីបអឺរ៉ុប) ភូមិភាគជ្រោយ ភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាព្រិច និងភាគនិរតីនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។
(ភូមិ.) ប្រភេទព្រៃឈើតូចៗស៊ុបទ្រុបកើតចេញពីព្រៃនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេដែលរេចរឹលដោយសារការកាប់ឆ្ការនឹងភ្លើងឆេះហើយដុះនៅលើដីស៊ីលីសដូចជា ព្រៃនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំងជាដើម។
[ព្រៃ-ម៉ា-គី] preymaki≈
(ភូមិ.) ប្រភេទព្រៃឈើតូចៗស៊ុបទ្រុបកើតចេញពីព្រៃនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេដែលរេចរឹលដោយសារការកាប់ឆ្ការនឹងភ្លើងឆេះហើយដុះនៅលើដីស៊ីលីសដូចជា ព្រៃនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំងជាដើម។
ព្រៃដុះនៅតំបន់ត្រូពិក ដែលជាតំបន់មានភ្លៀងនិងសំណើមខ្ពស់ជាប្រចាំ :
[ព្រៃ-រង-ទឹក-ភ្លៀង] preyrngotoekphlieng≈
ព្រៃដុះនៅតំបន់ត្រូពិក ដែលជាតំបន់មានភ្លៀងនិងសំណើមខ្ពស់ជាប្រចាំ :
ប្រភេទព្រៃដែលដុះក្នុងទំនាបបឹង ឬកន្លែងដែលមានទឹកលិចតាមរដូវកាល :
[ព្រៃ-រ-នាម] preyroneam≈
ប្រភេទព្រៃដែលដុះក្នុងទំនាបបឹង ឬកន្លែងដែលមានទឹកលិចតាមរដូវកាល :
ប្រភេទព្រៃដុះរង្វើលៗ ដាច់ៗពីគ្នា ឬដុះដោយដុំៗ ដែលជាព្រៃធម្មជាតិ ឬជាព្រៃដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់ឆ្ការដើម្បីតាំងទីលំនៅនិងដាំដំណាំ។
[ព្រៃ-រ-បោះ] preyrobaoah≈
ប្រភេទព្រៃដុះរង្វើលៗ ដាច់ៗពីគ្នា ឬដុះដោយដុំៗ ដែលជាព្រៃធម្មជាតិ ឬជាព្រៃដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់ឆ្ការដើម្បីតាំងទីលំនៅនិងដាំដំណាំ។
ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ។
[ព្រៃ-វែង] preyveaeng
ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ។
ប្រភេទព្រៃដែលមានរុក្ខជាតិទ្រុបទ្រុលច្រើនជាន់ និងមានប្រភេទរុក្ខជាតិប្លែកៗគ្នា ដុះនៅតំបន់ត្រូពិក និងតំបន់ផ្សេងទៀត។
[ព្រៃ-ស្ដុក] preysdok≈
ប្រភេទព្រៃដែលមានរុក្ខជាតិទ្រុបទ្រុលច្រើនជាន់ និងមានប្រភេទរុក្ខជាតិប្លែកៗគ្នា ដុះនៅតំបន់ត្រូពិក និងតំបន់ផ្សេងទៀត។
ប្រភេទព្រៃដុះញឹកប្រជៀតគ្នាស៊ុបទ្រុប សម្បូរដោយពពួកវល្លិ ស្បូវ ត្រែង និងដើមឈើតូចៗចម្រុះដុះក្រោមដើមឈើធំៗខ្លះ។
[ព្រៃ-ស្នាប់] preysneab≈
ប្រភេទព្រៃដុះញឹកប្រជៀតគ្នាស៊ុបទ្រុប សម្បូរដោយពពួកវល្លិ ស្បូវ ត្រែង និងដើមឈើតូចៗចម្រុះដុះក្រោមដើមឈើធំៗខ្លះ។
(ព.ក្ល. ពី ព្រៃនគរ) ជាឈ្មោះព្រៃនៅជិតមាត់បឹង មានច្រើនតំបន់ក្នុងខេត្តក្រៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា, គេហៅបឹងខ្លះថា បឹងព្រៃអង្គរ។
[ព្រៃ-អង់-គ] preyaongkor
(ព.ក្ល. ពី ព្រៃនគរ) ជាឈ្មោះព្រៃនៅជិតមាត់បឹង មានច្រើនតំបន់ក្នុងខេត្តក្រៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា, គេហៅបឹងខ្លះថា បឹងព្រៃអង្គរ។
ព្រៃស្តុកដែលដុះនៅតំបន់ត្រូពិកនៃអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ដែលមានរុក្ខជាតិច្រើនថ្នាក់ដុះបន្តបន្ទាប់គ្នា ហើយអាចមានកម្ពស់រហូតដល់៦០ម៉ែត្រ។
[ព្រៃ-អេ-ក្វា-ទ័រ] preyaekveatro≈
ព្រៃស្តុកដែលដុះនៅតំបន់ត្រូពិកនៃអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ដែលមានរុក្ខជាតិច្រើនថ្នាក់ដុះបន្តបន្ទាប់គ្នា ហើយអាចមានកម្ពស់រហូតដល់៦០ម៉ែត្រ។
និយាយបែកសាពីនេះពីនោះមិនចេះចប់; ច្រើននិយាយថា ព្រោកប្រាជ្ញ ឬ ប្រាជ្ញព្រោក។
[ព្រោក] prouk
ដែលមានសាច់ជ្រោកជ្រាក, មិនណែន, មិនហាប់, ពុកផុយ :
[ព្រោក] prouk
និយាយបែកសាពីនេះពីនោះមិនចេះចប់; ច្រើននិយាយថា ព្រោកប្រាជ្ញ ឬ ប្រាជ្ញព្រោក។
សក់ដែលស្កូវសសំពោង។
[ព្រោង] proung
ដែលបែកឬផ្សាយពន្លឺចេញ :
[ភ្នែក-ស-ព្រោង] proung
ភ្នែកបើកក្រឡើតក្រឡាប់ ឃើញប្រស្រីសច្បាស់លាស់ដោយភិតភ័យជាដើម។
[សក់-ស្កូវ-ព្រោង] proung
សក់ដែលស្កូវសសំពោង។
បង្គាធំៗ រាងប៉ុនកូនដៃឬម្រាមដៃស្រដៀងនឹងកូនបង្កង។
[ព្រោន] proun
បង្គាធំៗ រាងប៉ុនកូនដៃឬម្រាមដៃស្រដៀងនឹងកូនបង្កង។
(ព.បុ.) ស្ទាវ :
[ព្រោះ] prous
បាចគ្រាប់ពូជល្អិតៗមានគ្រាប់ស្ពៃ, ល្ង, ថ្នាំ, ស្រូវ ជាដើម ដើម្បីឱ្យដុះលូតលាស់ឡើង :