ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ព្រៀច ឧទានសព្ទ

[ព្រៀច] priech

(ម.ព. ប្រៀច)។

ព្រៀប

ដែលពេញកំពុងរកកល់ហៀរ :

ព្រៀប គុ., គុ.កិ.

[ព្រៀប] prieb

ដែលពេញកំពុងរកកល់ហៀរ :

ព្រេង

រឿងតំណាលពីព្រេងនាយ។

ព្រេង គុណនាម

[ព្រេង] preng

បុរាណ; ដែលមានក្នុងកាលពីដើម, ដែលជាយូរអង្វែងហើយ។

ព្រេង គុណនាម

[ទ្រ័ប-ព្រេង] preng

ទ្រព្យដែលកុសលឱ្យផលតាមអំពើកសាងពីជាតិមុន។

ព្រេង នាម

[បុន-ព្រេង] preng

បុណ្យដែលបានធ្វើទុកមកពីជាតិមុន។

ព្រេង នាម

[ពាក-ព្រេង] preng

ពាក្យដែលគេនិយាយតៗគ្នាតាំងពីព្រេងនាយមក។

ព្រេង គុ., ន.

[ព្រេង-ព្រឹត] preng

ចាស់ពីព្រេងនាយ។

ព្រេង នាម

[ព្រេង-សំ-ណាង] preng

សំណាងពីព្រេងនាយ :

ព្រេង នាម

[រឿង-ព្រេង] preng

រឿងតំណាលពីព្រេងនាយ។

ព្រេងកថា

តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយទាក់ទងទៅនឹងជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី តួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រ ឈ្មោះទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម :

ព្រេងកថា នាម

[ព្រេង-កៈ-ថា] prengkaktha

តំណាលកថាប្រជាប្រិយមួយប្រភេទដែលមានដំណើររឿងនិយាយទាក់ទងទៅនឹងជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី តួអង្គប្រវត្តិសាស្ត្រ ឈ្មោះទីកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាដើម :

ព្រេច

ឈ្មោះឫស្សីពួកមួយ ដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ ច្រើនដុះតាមដងព្រៃ :

ព្រេច កិរិយាសព្ទ

[ព្រេច] prech

ពារនឹងក្បាល, ជាន់នឹងជើង, ចាក់នឹងភ្លុក ដោយពេញកម្លាំង (ប្រើចំពោះតែដំរី) :

ព្រេច គុណនាម

[ព្រេច-កិល] prech

(ព.ប្រ.) និយាយពីមនុស្សអកតញ្ញូដែលហ៊ានប្រព្រឹត្តធ្វើអំពើអាក្រក់រកអ្នកមានគុណ ដូចជាដំរីដែលហ៊ានព្រេចបង្គោលចំណង :

ព្រេច គុណនាម

[ព្រេច-គល់] prech

(ម.ព. ព្រេចកិល)។

ព្រេច នាម

[ព្រេច] prech

ឈ្មោះឫស្សីពួកមួយ ដើមតូចៗស្លឹកល្អិតៗ ច្រើនដុះតាមដងព្រៃ :

ព្រេន

សែនខ្មោចបន្តិចបន្តួច; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ សែន ថា :

ព្រេន នាម

[ព្រេន] pren

សែនខ្មោចបន្តិចបន្តួច; ច្រើននិយាយជាមួយនឹងពាក្យ សែន ថា :

ព្រែ

សំពត់អំបោះដោយបែបក៏ហៅ ព្រែ ខ្លះដែរ :

ព្រែ នាម ១)

[ព្រែ] preae

សំពត់សូត្រដោយបែប :

ព្រែ នាម ២)

[ព្រែ] preae

សំពត់អំបោះដោយបែបក៏ហៅ ព្រែ ខ្លះដែរ :

ព្រែក

(ព.ប្រ.) ជាប់ដោយក្ដីស្រឡាញ់បែកជាពីរ ងាកបែរទៅរកតែមួយចោលមួយក៏ពុំកើត។

ព្រែក នាម

[ព្រែក] preaek

ជ្រលងឬប្រឡាយធំជាផ្លូវទឹកតពីទន្លេទៅបឹង ឬពីទីឯទៀតចូលមកទន្លេ, សមុទ្រ; បើកើតដោយជីកហៅថា ព្រែកជីក។

ព្រែក នាម

[ព្រែក-ជីក] preaek

ព្រែកដែលកើតឡើងពីការជីក :

ព្រែក នាម

[មាត់-ព្រែក] preaek

ទីដែលនៅប្របតាមបណ្ដោយច្រាំងព្រែក :

ព្រែក គុណនាម

[ព្រែក] preaek

ដែលរួមឬភ្លោះជាប់គ្នាពីកំណើត :

ព្រែក នាម

[ចិត-ព្រែក] preaek

(ព.ប្រ.) ជាប់ដោយក្ដីស្រឡាញ់បែកជាពីរ ងាកបែរទៅរកតែមួយចោលមួយក៏ពុំកើត។

ព្រែល គុណកិរិយា

[ព្រែល] preael

ដែលចេញព្រល។

ព្រៃ

ទីឬប៉ែកខាងមុខនៃព្រៃ :

ព្រៃ នាម a

[ព្រៃ] prey

ប្រទេស ឬទីដីដែលមានរុក្ខជាតិ, លតាជាតិ, តិណជាតិ ដុះដេរដាស ទ្រុបទ្រុល :

ព្រៃ គុណនាម b

[ព្រៃ] prey

ដែលកើត, ដែលមាននៅក្នុងព្រៃ :

ព្រៃ គុ., គុ.កិ. c

[ព្រៃ] prey

ដែលមានបែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់ឆ្គង :

ព្រៃ កិរិយាសព្ទ

[នាំ-អោយ-ព្រៃ-គំ-និត] prey

នាំឱ្យទើសគំនិត, ឱ្យចង្អៀតគំនិត។

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-កា-ពា] prey

ព្រៃដែលគេរក្សាក្នុងគោលបំណងការពារនិងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ :

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-កោង-កាង] prey

ព្រៃដើមកោងកាងដែលជាប្រភេទព្រៃត្រូពិកដុះនៅតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ (វាលភក់ ដីសណ្ដ ខ្ពប ពាម ខាងក្រោយផ្នូកខ្សាច់) ដែលមានរលកសមុទ្រខ្សោយ :

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-គំ-ពោត] prey

ព្រៃដែលមានដើមឈើរាយៗដុះលាយឡំនឹងគុម្ពោតនៅក្នុងតំបន់ត្រូពិក។

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-រំ-លោង] prey

ព្រៃស្រោងក្នុងទំនាប។

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-ស្រោង] prey

ព្រៃក្នុងទីខ្ពស់ដែលមានដើមឈើខ្ពស់ស្រោងៗ។

ព្រៃ នាម

[ព្រៃ-ហាត់-ព្រៃ-ហោង] prey

ព្រៃធំដែលឆ្ងាយដាច់ស្រយាលអំពីស្រុកភូមិ គួរស្ញើបគួរស្បើម ព្រោះតែងមានសត្រូវចាំបៀតបៀន។

ព្រៃ គុ., គុ.កិ.

[ព្រៃ-ព្រៃ] prey

(ព.ប្រ.) ដែលមានបែបបទ ឬសណ្ដាប់ធ្នាប់ឆ្គងៗ, ឆ្វេងៗ :

ព្រៃ នាម

[មាត់-ព្រៃ] prey

ទីឬប៉ែកខាងមុខនៃព្រៃ :

ព្រៃកប្បាស នាម

[ព្រៃ-កាប់-បាស] preykabbas

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តតាកែវ។

ព្រៃងារ

ជនជាតិវេស្សៈឬវៃស្យៈ (ក្នុងកម្ពុជប្រទេសមានតែក្នុងរជ្ជកាលអំពីដើម)។ (ព.ផ្ទ.) អ្នកងារ។

ព្រៃងារ នាម

[ព្រៃ-ងា] preyngear

ជនជាតិវេស្សៈឬវៃស្យៈ (ក្នុងកម្ពុជប្រទេសមានតែក្នុងរជ្ជកាលអំពីដើម)។ (ព.ផ្ទ.) អ្នកងារ។

ព្រៃជ្រុះស្លឹក

ព្រៃដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ ហើយដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកឬតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ។

ព្រៃជ្រុះស្លឹក នាម

[ព្រៃ-ជ្រុះ-ស្លឹក] preychrueahsloek

ព្រៃដែលជ្រុះស្លឹកតាមរដូវ ហើយដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកឬតំបន់អាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ។

ព្រៃឈរ

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។

ព្រៃឈរ នាម

[ព្រៃ-ឈ] preychhor

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តកំពង់ចាម។

ព្រៃឈើ

ព្រៃដែលមានឈើដុះតាមធម្មជាតិឬដោយការដាំ។

ព្រៃឈើ នាម

[ព្រៃ-ឈើ] preichhau

ព្រៃដែលមានឈើដុះតាមធម្មជាតិឬដោយការដាំ។

ព្រៃដងស្ទឹង

ប្រភេទព្រៃដែលដុះតាមបណ្ដោយដងស្ទឹងផ្លូវទឹកដូចជា ទន្លេ ស្ទឹងជាដើម។

ព្រៃដងស្ទឹង នាម

[ព្រៃ-ដង-ស្ទឹង] preydngostoeng

ប្រភេទព្រៃដែលដុះតាមបណ្ដោយដងស្ទឹងផ្លូវទឹកដូចជា ទន្លេ ស្ទឹងជាដើម។

ព្រៃដុះឡើងវិញ

ព្រៃថ្មីដែលដុះលូតលាស់ឡើង ក្រោយពីព្រៃដើមត្រូវបានកាប់ដោយមនុស្សនិង/ឬបំផ្លាញដោយភ្លើងឆេះ។

ព្រៃដុះឡើងវិញ នាម

[ព្រៃ-ដុះ-ឡើង-វិញ] preydoahlaeungvinh

ព្រៃថ្មីដែលដុះលូតលាស់ឡើង ក្រោយពីព្រៃដើមត្រូវបានកាប់ដោយមនុស្សនិង/ឬបំផ្លាញដោយភ្លើងឆេះ។

ព្រៃត្រូពិក

ប្រភេទព្រៃដែលសម្បូរដោយដើមឈើចម្រុះ និងមានស្លឹកពណ៌បៃតង នៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ ពោលគឺនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងអេក្វាទ័រ។

ព្រៃត្រូពិក នាម

[ព្រៃ-ត្រូ-ពិក] preytrupik

ប្រភេទព្រៃដែលសម្បូរដោយដើមឈើចម្រុះ និងមានស្លឹកពណ៌បៃតង នៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់និងមានកម្ពស់ទឹកភ្លៀងប្រចាំឆ្នាំខ្ពស់ ពោលគឺនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិក និងអេក្វាទ័រ។

ព្រៃនគរ

ឈ្មោះក្រុងជាទីប្រជុំកិច្ចការនៃរដ្ឋការធំនៅក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម។

ព្រៃនគរ នាម

[ព្រៃ-ន-គ] preynokor

ឈ្មោះក្រុងជាទីប្រជុំកិច្ចការនៃរដ្ឋការធំនៅក្នុងដែនកម្ពុជាក្រោម។

ព្រៃបៃតងជានិច្ច នាម

[ព្រៃ-បៃ-តង-ជា-និច] preybaitngocheanich

ប្រភេទព្រៃដែលមានស្លឹកពណ៌បៃតងនៅគ្រប់រដូវ។

ព្រៃមូសុង

ប្រភេទព្រៃត្រូពិក និងប្រភេទព្រៃជ្រុះស្លឹក ដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុមូសុង (មានខ្យល់មូសុងវស្សា និងខ្យល់មូសុងប្រាំង) :

ព្រៃមូសុង នាម

[ព្រៃ-មូ-សុង] preymusong

ប្រភេទព្រៃត្រូពិក និងប្រភេទព្រៃជ្រុះស្លឹក ដុះនៅតំបន់អាកាសធាតុមូសុង (មានខ្យល់មូសុងវស្សា និងខ្យល់មូសុងប្រាំង) :

ព្រៃមេឌីទែរ៉ាណេ

ប្រភេទព្រៃបៃតងជានិច្ច មានពពួកដើមសែន អូលីវ និងឈើផ្សេងៗទៀតនៃអម្បូរស្រល់ ដែលមានដុះនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេ (ទ្វីបអឺរ៉ុប) ភូមិភាគជ្រោយ ភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាព្រិច និងភាគនិរតីនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។

ព្រៃមេឌីទែរ៉ាណេ នាម

[ព្រៃ-មេ-ឌី-ទែ-រ៉ា-ណេ] preymediterane

ប្រភេទព្រៃបៃតងជានិច្ច មានពពួកដើមសែន អូលីវ និងឈើផ្សេងៗទៀតនៃអម្បូរស្រល់ ដែលមានដុះនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេ (ទ្វីបអឺរ៉ុប) ភូមិភាគជ្រោយ ភាគខាងត្បូងនៃទ្វីបអាព្រិច និងភាគនិរតីនៃប្រទេសអូស្ត្រាលី។

ព្រៃម៉ាគី

(ភូមិ.) ប្រភេទព្រៃឈើតូចៗស៊ុបទ្រុបកើតចេញពីព្រៃនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេដែលរេចរឹលដោយសារការកាប់ឆ្ការនឹងភ្លើងឆេះហើយដុះនៅលើដីស៊ីលីសដូចជា ព្រៃនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំងជាដើម។

ព្រៃម៉ាគី នាម

[ព្រៃ-ម៉ា-គី] preymaki

(ភូមិ.) ប្រភេទព្រៃឈើតូចៗស៊ុបទ្រុបកើតចេញពីព្រៃនៅអាងមេឌីទែរ៉ាណេដែលរេចរឹលដោយសារការកាប់ឆ្ការនឹងភ្លើងឆេះហើយដុះនៅលើដីស៊ីលីសដូចជា ព្រៃនៅភាគខាងត្បូងប្រទេសបារាំងជាដើម។

ព្រៃរងទឹកភ្លៀង

ព្រៃដុះនៅតំបន់ត្រូពិក ដែលជាតំបន់មានភ្លៀងនិងសំណើមខ្ពស់ជាប្រចាំ :

ព្រៃរងទឹកភ្លៀង នាម

[ព្រៃ-រង-ទឹក-ភ្លៀង] preyrngotoekphlieng

ព្រៃដុះនៅតំបន់ត្រូពិក ដែលជាតំបន់មានភ្លៀងនិងសំណើមខ្ពស់ជាប្រចាំ :

ព្រៃរនាម

ប្រភេទព្រៃដែលដុះក្នុងទំនាបបឹង ឬកន្លែងដែលមានទឹកលិចតាមរដូវកាល :

ព្រៃរនាម នាម

[ព្រៃ-រ-នាម] preyroneam

ប្រភេទព្រៃដែលដុះក្នុងទំនាបបឹង ឬកន្លែងដែលមានទឹកលិចតាមរដូវកាល :

ព្រៃរបោះ

ប្រភេទព្រៃដុះរង្វើលៗ ដាច់ៗពីគ្នា ឬដុះដោយដុំៗ ដែលជាព្រៃធម្មជាតិ ឬជាព្រៃដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់ឆ្ការដើម្បីតាំងទីលំនៅនិងដាំដំណាំ។

ព្រៃរបោះ នាម

[ព្រៃ-រ-បោះ] preyrobaoah

ប្រភេទព្រៃដុះរង្វើលៗ ដាច់ៗពីគ្នា ឬដុះដោយដុំៗ ដែលជាព្រៃធម្មជាតិ ឬជាព្រៃដែលនៅសេសសល់ពីការកាប់ឆ្ការដើម្បីតាំងទីលំនៅនិងដាំដំណាំ។

ព្រៃវែង

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ។

ព្រៃវែង នាម

[ព្រៃ-វែង] preyveaeng

ឈ្មោះខេត្តមួយរបស់កម្ពុជរដ្ឋ។

ព្រៃស្ដុក

ប្រភេទព្រៃដែលមានរុក្ខជាតិទ្រុបទ្រុលច្រើនជាន់ និងមានប្រភេទរុក្ខជាតិប្លែកៗគ្នា ដុះនៅតំបន់ត្រូពិក និងតំបន់ផ្សេងទៀត។

ព្រៃស្ដុក នាម

[ព្រៃ-ស្ដុក] preysdok

ប្រភេទព្រៃដែលមានរុក្ខជាតិទ្រុបទ្រុលច្រើនជាន់ និងមានប្រភេទរុក្ខជាតិប្លែកៗគ្នា ដុះនៅតំបន់ត្រូពិក និងតំបន់ផ្សេងទៀត។

ព្រៃស្នាប់

ប្រភេទព្រៃដុះញឹកប្រជៀតគ្នាស៊ុបទ្រុប សម្បូរដោយពពួកវល្លិ ស្បូវ ត្រែង និងដើមឈើតូចៗចម្រុះដុះក្រោមដើមឈើធំៗខ្លះ។

ព្រៃស្នាប់ នាម

[ព្រៃ-ស្នាប់] preysneab

ប្រភេទព្រៃដុះញឹកប្រជៀតគ្នាស៊ុបទ្រុប សម្បូរដោយពពួកវល្លិ ស្បូវ ត្រែង និងដើមឈើតូចៗចម្រុះដុះក្រោមដើមឈើធំៗខ្លះ។

ព្រៃអង្គរ

(ព.ក្ល. ពី ព្រៃនគរ) ជាឈ្មោះព្រៃនៅជិតមាត់បឹង មានច្រើនតំបន់ក្នុងខេត្តក្រៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា, គេហៅបឹងខ្លះថា បឹងព្រៃអង្គរ។

ព្រៃអង្គរ នាម

[ព្រៃ-អង់-គ] preyaongkor

(ព.ក្ល. ពី ព្រៃនគរ) ជាឈ្មោះព្រៃនៅជិតមាត់បឹង មានច្រើនតំបន់ក្នុងខេត្តក្រៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា, គេហៅបឹងខ្លះថា បឹងព្រៃអង្គរ។

ព្រៃអេក្វាទ័រ

ព្រៃស្តុកដែលដុះនៅតំបន់ត្រូពិកនៃអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ដែលមានរុក្ខជាតិច្រើនថ្នាក់ដុះបន្តបន្ទាប់គ្នា ហើយអាចមានកម្ពស់រហូតដល់៦០ម៉ែត្រ។

ព្រៃអេក្វាទ័រ នាម

[ព្រៃ-អេ-ក្វា-ទ័រ] preyaekveatro

ព្រៃស្តុកដែលដុះនៅតំបន់ត្រូពិកនៃអាកាសធាតុអេក្វាទ័រ ដែលមានរុក្ខជាតិច្រើនថ្នាក់ដុះបន្តបន្ទាប់គ្នា ហើយអាចមានកម្ពស់រហូតដល់៦០ម៉ែត្រ។

ព្រោក

និយាយបែកសាពីនេះពីនោះមិនចេះចប់; ច្រើននិយាយថា ព្រោកប្រាជ្ញ ឬ ប្រាជ្ញព្រោក។

ព្រោក គុណនាម

[ព្រោក] prouk

ដែលមានសាច់ជ្រោកជ្រាក, មិនណែន, មិនហាប់, ពុកផុយ :

ព្រោក កិរិយាសព្ទ

[ព្រោក] prouk

និយាយបែកសាពីនេះពីនោះមិនចេះចប់; ច្រើននិយាយថា ព្រោកប្រាជ្ញ ឬ ប្រាជ្ញព្រោក។

ព្រោង គុណនាម

[ព្រោង] proung

ដែលបែកឬផ្សាយពន្លឺចេញ :

ព្រោង គុណនាម

[ភ្នែក-ស-ព្រោង] proung

ភ្នែកបើកក្រឡើតក្រឡាប់ ឃើញប្រស្រីសច្បាស់លាស់ដោយភិតភ័យជាដើម។

ព្រោង នាម

[សក់-ស្កូវ-ព្រោង] proung

សក់ដែលស្កូវសសំពោង។

ព្រោន

បង្គាធំៗ រាងប៉ុនកូនដៃឬម្រាមដៃស្រដៀងនឹងកូនបង្កង។

ព្រោន នាម

[ព្រោន] proun

បង្គាធំៗ រាងប៉ុនកូនដៃឬម្រាមដៃស្រដៀងនឹងកូនបង្កង។

ព្រោះ កិរិយាសព្ទ

[ព្រោះ] prous

បាចគ្រាប់ពូជល្អិតៗមានគ្រាប់ស្ពៃ, ល្ង, ថ្នាំ, ស្រូវ ជាដើម ដើម្បីឱ្យដុះលូតលាស់ឡើង :