Khmer Dictionary

ព្រឹស្ចិក នាម ២)

[ព្រឹស-ស្ចឹក] prueschek

ឈ្មោះផ្កាយរូបខ្ទួយ។

ព្រឹស្ចិក នាម ៣)

[ព្រឹស-ស្ចឹក] prueschek

ឈ្មោះខែទី ៨នៃសុរិយគតិមានថ្ងៃ ៣០គត់, ត្រូវគ្នានឹងខែណោវ៉មប្រិ៍ (ខែទី ១១) បារាំងសែស : សព្វថ្ងៃប្រើជា វិច្ឆិកា ជាខែទី ១១:

ព្រឹស្ចិករាសី នាម

[ព្រឹស-ស្ចឹក-រា-សី] proesschoekreasei≈

(ម.ព. ព្រឹស្ចិក)។

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺ] prueu

ឡើងសម្បុរស្បែកគគ្រន់ (ឡើងសម្បុរគីង្គក់) រោមឡើងច្រាងដោយរងាខ្លាំងឬដោយស្ញើបខ្លាំង, ដោយមានអំណរខ្លាំង :

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺ-ក្បាល] prueu

មានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច តក់ស្លុតខ្លាំង នាំឱ្យក្បាលឡើងស្រៀវ :

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺ-ប្រុង-រោ-មា] prueu

ព្រឺរោមច្រាងឡើង (ព.ទេ.) ឬ (ព.កា.)។

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺ-ព្រួច] prueu

ព្រួចក្នុងចិត្តព្រឺស្បែកព្រឺរោម។

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺ-សាច់-ព្រឺ-ឈាម] prueu

ស្រៀវសាច់ព្រឺដោយខ្លាចខ្លាំង។

ព្រឺ គុណកិរិយា

[អិត-ព្រឺ] prueu

ឥតញញើត។

ព្រឺស ឧទានសព្ទ

[ព្រឺស] prueus

សូរឮដោយអ្វីមួយដែលធ្ងន់ធ្លាក់ផ្ទាល់នឹងដីឬដោយចាប់ដកអ្វីៗ : ធ្លាក់ព្រឺស, ចាប់ដកព្រឺស ឬ ព្រឹះ ឬក៏ឮដោយទធាក់ខ្លាំង :

ព្រឺស កិរិយាសព្ទ

[ព្រឺស] prueus

ព្រើសចិត្ត, ស្រើបស្រួលក្នុងចិត្ត, មានកម្លាំងចិត្តស្ទុះស្ទាឡើង :

ព្រឺស គុណកិរិយា

[ព្រម-ព្រឺស] prueus

ព្រមគ្នាធ្វើការដោយមូលចិត្តតែមួយ។

ព្រឺះ ឧទានសព្ទ

[ព្រឺស] prueueah

(ម.ព. ព្រឺស)។

ព្រុកៗ គុណនាម

[ព្រុក-ព្រុក] pruk

ដែលធូរៗ ងាយជីក, ងាយបុក : ដីព្រុកៗ; ដែលហើមទន់ជ្រាយរកកល់ពុកឬស្អុយខូច :

ព្រុកៗ ឧទានសព្ទ

[ព្រុក-ព្រុក] pruk

សូរឮដោយហើមឬធូរព្រួកៗ។

ព្រុយ

សក់, រោម, សរសៃ, បន្ទោះ ដែលលូត, លាស់, លយ វែងជាងគេ :

ព្រុយ គុណកិរិយា

[ព្រុយ] pruy

រពុយ, គ្រឿនៗបន្តគ្នា :

ព្រុយ នាម

[ព្រុយ] pruy

សក់, រោម, សរសៃ, បន្ទោះ ដែលលូត, លាស់, លយ វែងជាងគេ :

ព្រុយយ៉ុង

ក្រដាសសំណៅឯកសារ ឬមុខវិជ្ជាអ្វីមួយដែលគេចម្លងឬថតពីឯកសារដើម ដើម្បីយកទៅលួចបង្ហើបមើលក្នុងពេលប្រឡងប្រជែង :

ព្រុយយ៉ុង នាម

[ព្រុយ-យ៉ុង] pruyyong≈

ក្រដាសសំណៅឯកសារ ឬមុខវិជ្ជាអ្វីមួយដែលគេចម្លងឬថតពីឯកសារដើម ដើម្បីយកទៅលួចបង្ហើបមើលក្នុងពេលប្រឡងប្រជែង :

ព្រុយសែឡូស

ជំងឺឆ្លងដែលកើតចំពោះគោ ក្របី ជ្រូក ចៀម ពពែ ឆ្កែ និងមនុស្ស បង្កដោយបាក់តេរីព្រុយសែឡា :

ព្រុយសែឡូស នាម

[ព្រុយ-សែ-ឡូស] pruysaelous≈

ជំងឺឆ្លងដែលកើតចំពោះគោ ក្របី ជ្រូក ចៀម ពពែ ឆ្កែ និងមនុស្ស បង្កដោយបាក់តេរីព្រុយសែឡា :

ព្រុល

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ មានរូបរាងស្រដៀងនឹងជ្រូក ប៉ុន្តែមាឌតូចជាងច្រើន ជាសត្វរហ័សរហួនណាស់ ហៅថា ជ្រូកព្រុល គេយកខ្លាញ់វាធ្វើជាឱសថរឺតរម្ងាប់រោគងាស់សរសៃ :

ព្រុល កិរិយាសព្ទ

[ព្រុល] prul

ផ្អើលជ្រួលឡើង; ខ្ពុរឬហុយខ្ជោលទ្រលោមឡើង :

ព្រុល នាម

[ព្រុល] prul

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទព្រៃមួយប្រភេទ មានរូបរាងស្រដៀងនឹងជ្រូក ប៉ុន្តែមាឌតូចជាងច្រើន ជាសត្វរហ័សរហួនណាស់ ហៅថា ជ្រូកព្រុល គេយកខ្លាញ់វាធ្វើជាឱសថរឺតរម្ងាប់រោគងាស់សរសៃ :

ព្រុស

(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលបានតែខាងកម្ទរសម្ដីរំអាមុន មិនដែលហ៊ានធ្វើ ឬរមែងតែធ្វើមិនកើតដូចមាត់ថានោះទេ ដូចជាសុនខតែព្រុសមុនហើយមិនដែលហ៊ានខាំ។ មួយយ៉ាងទៀតថា បានតែព្រុស ឬ បានតែខាងព្រុស គឺបានតែខាងថាកោកៗឥតអំពើ។

ព្រុស កិរិយាសព្ទ

[ព្រុស] prus

ប្រឹងដកកស្រែកបន្លឺសូរសព្ទខ្លាំងៗ ផ្ទួនៗ (និយាយចំពោះតែសុនខ) :

ព្រុស កិរិយាសព្ទ

[ឆ្កែ-ព្រុស-មិន-ដែល-ខាំ] prus

(ព.ទ.បុ.) និយាយពីមនុស្សដែលបានតែខាងកម្ទរសម្ដីរំអាមុន មិនដែលហ៊ានធ្វើ ឬរមែងតែធ្វើមិនកើតដូចមាត់ថានោះទេ ដូចជាសុនខតែព្រុសមុនហើយមិនដែលហ៊ានខាំ។ មួយយ៉ាងទៀតថា បានតែព្រុស ឬ បានតែខាងព្រុស គឺបានតែខាងថាកោកៗឥតអំពើ។

ព្រូ ឧទានសព្ទ

[ព្រូ] pru

សូរសន្ធឹកសម្ទុះសត្វស្លាបច្រើន ដែលស្ទុះហើរឡើងព្រមគ្នា :

ព្រូត

សូរឮដោយខ្យល់ធ្លាយចេញលាន់រន្ថាន់ចាករន្ធឬប្រហោងចង្អៀត។

ព្រូត ឧទានសព្ទ

[ព្រូត] prut

សូរឮដោយខ្យល់ធ្លាយចេញលាន់រន្ថាន់ចាករន្ធឬប្រហោងចង្អៀត។

ព្រូនចង្កឹះ

បរាសិតណេម៉ាតូដ ដែលមានរាងបំពង់វែង ពណ៌ប្រផេះឬពណ៌ក្រហម មានប្រវែងពី២០ទៅ៤០សង់ទីម៉ែត្រដែលរស់នៅក្នុងសព៌ាង្គកាយមនុស្សឬសត្វ។

ព្រូនចង្កឹះ នាម

[ព្រូន-ចង់-កឹះ] prunchngokoeah≈

បរាសិតណេម៉ាតូដ ដែលមានរាងបំពង់វែង ពណ៌ប្រផេះឬពណ៌ក្រហម មានប្រវែងពី២០ទៅ៤០សង់ទីម៉ែត្រដែលរស់នៅក្នុងសព៌ាង្គកាយមនុស្សឬសត្វ។

ព្រូនតម្ពក់

បរាសិតណេម៉ាតូដ មានប្រវែងពី៨ទៅ១៥មីល្លីម៉ែត្រ រស់នៅនិងជញ្ជក់ឈាមនៅត្រង់គល់ពោះវៀន បណ្ដាលឱ្យមានជំងឺស្លេកស្លាំង ហើយឆ្លងតាមមាត់ឬស្បែក។

ព្រូនតម្ពក់ នាម

[ព្រូន-ដំ-ពក់] prundampka≈

បរាសិតណេម៉ាតូដ មានប្រវែងពី៨ទៅ១៥មីល្លីម៉ែត្រ រស់នៅនិងជញ្ជក់ឈាមនៅត្រង់គល់ពោះវៀន បណ្ដាលឱ្យមានជំងឺស្លេកស្លាំង ហើយឆ្លងតាមមាត់ឬស្បែក។

ព្រូនថ្លើម

ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយពពួកបរាសិតកើតក្នុងថ្លើម, ថង់ប្រមាត់ និងបំពង់ទឹកប្រមាត់របស់គោក្របី :

ព្រូនថ្លើម នាម

[ព្រូន-ថ្លើម] prunthleum≈

ជំងឺដែលបង្កឡើងដោយពពួកបរាសិតកើតក្នុងថ្លើម, ថង់ប្រមាត់ និងបំពង់ទឹកប្រមាត់របស់គោក្របី :

បរាសិតសេស្តូដ មានច្រើនប្រភេទ រស់នៅក្នុងពោះវៀនមនុស្សនិងសត្វមានឆ្អឹងកង មានប្រវែងពី១៣មីល្លីម៉ែត្រ រហូតដល់៩ម៉ែត្រមានសណ្ឋានជាកង់ៗ ហើយមានឈ្នប់នៅនឹងក្បាលសម្រាប់ថ្ពក់ជាប់ទៅនឹងស្រទាប់ខាងក្នុងនៃពោះវៀន។ គេអាចហៅព្រូនប្រភេទនេះថា ព្រូនវែងឬតេនញ៉ា។

ព្រូនសំប៉ែត នាម

[ព្រូន-សំ-ប៉ែត] prunsambaet≈

បរាសិតសេស្តូដ មានច្រើនប្រភេទ រស់នៅក្នុងពោះវៀនមនុស្សនិងសត្វមានឆ្អឹងកង មានប្រវែងពី១៣មីល្លីម៉ែត្រ រហូតដល់៩ម៉ែត្រមានសណ្ឋានជាកង់ៗ ហើយមានឈ្នប់នៅនឹងក្បាលសម្រាប់ថ្ពក់ជាប់ទៅនឹងស្រទាប់ខាងក្នុងនៃពោះវៀន។ គេអាចហៅព្រូនប្រភេទនេះថា ព្រូនវែងឬតេនញ៉ា។

ព្រូនអន្ទង់

បរាសិតណេម៉ាតូដ មានប្រវែង២មីល្លីម៉ែត្រ ឆ្លងតាមស្បែកបង្កឱ្យកើតជាកន្ទាលត្រអាក រមាស់ :

ព្រូនអន្ទង់ នាម

[ព្រូន-អន់-ទង់] prunantngo≈

បរាសិតណេម៉ាតូដ មានប្រវែង២មីល្លីម៉ែត្រ ឆ្លងតាមស្បែកបង្កឱ្យកើតជាកន្ទាលត្រអាក រមាស់ :

ព្រូស

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ពួកទ្រមូង មានផ្លែប្រើជាអាហារបាន :

ព្រូស ឧទានសព្ទ

[ព្រូស] prus

សូរឮដោយដួល, ធ្លាយ, ធ្លាក់, ទធាក់ :

ព្រូស នាម

[ព្រូស] prus

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ ពួកទ្រមូង មានផ្លែប្រើជាអាហារបាន :

ព្រូសប្រាស

សូរឮដោយការរើបម្រះ។

ព្រូសប្រាស នាម

[ព្រូស-ប្រាស] prusbreas≈

សូរឮដោយការរើបម្រះ។

ព្រួក

(ម.ព. ប្រួក{¥¥}១{££})។

ព្រួក គុណនាម

[ព្រួក] pruok

ដែលហើមសាច់ធូរៗជ្រាកៗ, ដែលពុកផុយ :

ព្រួក ឧទានសព្ទ

[ព្រួក] pruok

(ម.ព. ប្រួក១)។

ព្រួច

(ម.ព. ភ័យព្រួច)។

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

[ព្រួច] prouch

ពុះចេញពីក្នុងទឹក :

ព្រួច គុណកិរិយា

[ព្រួច] prouch

ដែលចេញពពុះផុសឡើងពីក្នុងទឹក :

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

[នឹក-ព្រួច] prouch

នឹកភ្នកមួយសម្ទុះចិត្ត។

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

[ភៃ-ព្រួច] prouch

ភ័យ, អរ ភ្លែតឡើងមួយសម្ទុះចិត្ត។

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

[អ-ព្រួច] prouch

(ម.ព. ភ័យព្រួច)។

ព្រួញ

សរ, កូនសរ, កាំស្នា, កាំធ្នូ :

ព្រួញ នាម

[ព្រួញ] pruonh

សរ, កូនសរ, កាំស្នា, កាំធ្នូ :

ព្រួត

(ម.ព. ប្រួត{¥¥}១{££} ប្រួត{¥¥}២{££})។

ព្រួត កិ., ន.

[ព្រួត] pruot

(ម.ព. ប្រួត១ ប្រួត២)។

ព្រួម

(ម.ព. ប្រួម)។

ព្រួម កិរិយាសព្ទ

[ព្រួម] pruom

(ម.ព. ប្រួម)។

ព្រួយ

លំបាកឬថប់បារម្ភក្នុងចិត្ត។

ព្រួយ កិរិយាសព្ទ

[ព្រួយ] prouy

កើតទុក្ខ, ម្នេញ, លំបាកចិត្ត, ជាទុក្ខ, នឹកថប់បារម្ភ :

ព្រួយ កិរិយាសព្ទ

[ព្រួយ-ចិត] prouy

លំបាកឬថប់បារម្ភក្នុងចិត្ត។

ព្រួយបារម្ភ

ព្រួយផង បារម្ភផង, គិតអំពីបញ្ហាទុក្ខកង្វល់ ឬរឿងមិនសប្បាយចិត្តអ្វីមួយ។

ព្រួយបារម្ភ កិរិយាសព្ទ

[ព្រួយ-បា-រ៉ម់] pruoybarmo≈

ព្រួយផង បារម្ភផង, គិតអំពីបញ្ហាទុក្ខកង្វល់ ឬរឿងមិនសប្បាយចិត្តអ្វីមួយ។

ព្រួល

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មានសម្បុរស :

ព្រួល គុ.កិ., គុ.

[ព្រួល] pruol

ទ្រួសៗ, លំៗ ដុំៗ; ស្ទើរៗ, ព្រាងៗ :

ព្រួល គុណនាម

[ក្រ-ហម-ព្រួល] pruol

ក្រហមស្ទើរ។

ព្រួល គុណនាម

[ក្រ-ហម-ព្រួល-ព្រួល] pruol

(ម.ព. ក្រហមព្រួល)។

ព្រួល នាម

[ព្រួល] pruol

កម្រងបន្ទោះធំៗ ឬរនាបតូចៗ សម្រាប់ទប់ខាំងមច្ឆជាតិឬសម្រាប់អបស្ទបដៃជើងបាក់ជាដើម។

ព្រួល នាម

[ព្រួល] pruol

ឈ្មោះត្រីស្រកាមួយប្រភេទ មានសម្បុរស :

ព្រួលៗ

(ម.ព. ព្រួល{¥¥}១{££})។

ព្រួលៗ គុ.កិ., គុ.

[ព្រួល-ព្រួល] pruolpruol≈

(ម.ព. ព្រួល១)។

ព្រួស

បញ្ចេញទឹកឬទឹកមាត់ពីក្នុងមាត់ឱ្យខ្ចាយព្រោងដោយកម្លាំងខ្យល់ :

ព្រួស កិរិយាសព្ទ

[ព្រួស] pruos

បញ្ចេញទឹកឬទឹកមាត់ពីក្នុងមាត់ឱ្យខ្ចាយព្រោងដោយកម្លាំងខ្យល់ :

ព្រើត

អរខ្លាំង, រីករាយសប្បាយខ្លាំង, ជ្រើមក្នុងចិត្តព្រើតៗ។

ព្រើត គុណកិរិយា

[ព្រើត] praut

ដែលភ្ញាក់ដូចគេកន្ទ្រាក់ :

ព្រើត គុណកិរិយា

[ព្រើត-ព្រើម] praut

អរខ្លាំង, រីករាយសប្បាយខ្លាំង, ជ្រើមក្នុងចិត្តព្រើតៗ។

ព្រើម

ជ្រើមដោយសេចក្ដីរីករាយសប្បាយខ្លាំង :

ព្រើម កិរិយាសព្ទ

[ព្រើម] praum

ជ្រើមដោយសេចក្ដីរីករាយសប្បាយខ្លាំង :

ព្រើល

ផ្ដាស; ដែលវរចិត្ត, វក់ចិត្ត; ដែលមានចិត្តវិបរិតយល់ភ្លាត់ :

ព្រើល គុណនាម

[ព្រើល] praul

ផ្ដាស; ដែលវរចិត្ត, វក់ចិត្ត; ដែលមានចិត្តវិបរិតយល់ភ្លាត់ :

ព្រើល!

ព្រើល! ឬ ព្រើលៗ! ផ្ដាស! ឬ ផ្ដាស ៗ!; ពាក្យទ្រគោះសម្រាប់ស្ដីបន្ទោសឬបន្ទច់បង្អាក់អ្នកដទៃ។

ព្រើល! ឧទានសព្ទ

[ព្រើល] preul≈

ព្រើល! ឬ ព្រើលៗ! ផ្ដាស! ឬ ផ្ដាស ៗ!; ពាក្យទ្រគោះសម្រាប់ស្ដីបន្ទោសឬបន្ទច់បង្អាក់អ្នកដទៃ។

ព្រើស

រីករាយខ្លាំង, ស្រើបស្រួលក្នុងចិត្ត, ព្រឺសចិត្ត :

ព្រើស គុណនាម

[ព្រើស] prers

(ម.ព. ប្រឹសៗ)។

ព្រើស កិរិយាសព្ទ

[ព្រើស] prers

រីករាយខ្លាំង, ស្រើបស្រួលក្នុងចិត្ត, ព្រឺសចិត្ត :

ព្រើសៗ

(ម.ព. ព្រើស)។

ព្រើសៗ កិរិយាសព្ទ

[ព្រើស-ព្រើស] preuspreus≈

(ម.ព. ព្រើស)។

ព្រៀងលាន

អ្នកដទៃឬអ្នកកន្ទៀត ដែលនៅភូមិជាមួយគ្នា រាប់អានគ្នាទុកស្មើញាតិសន្តាន :

ព្រៀងលាន នាម

[ព្រៀង-លាន] prienglean

អ្នកដទៃឬអ្នកកន្ទៀត ដែលនៅភូមិជាមួយគ្នា រាប់អានគ្នាទុកស្មើញាតិសន្តាន :

ព្រឹស្ចិក នាម ២)

ព្រឹស្ចិក នាម ៣)

ព្រឹស្ចិករាសី នាម

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

ព្រឺ កិរិយាសព្ទ

ព្រឺ គុណកិរិយា

ព្រឺស ឧទានសព្ទ

ព្រឺស កិរិយាសព្ទ

ព្រឺស គុណកិរិយា

ព្រឺះ ឧទានសព្ទ

ព្រុកៗ គុណនាម

ព្រុកៗ ឧទានសព្ទ

ព្រុយ គុណកិរិយា

ព្រុយ នាម

ព្រុយយ៉ុង នាម

ព្រុយសែឡូស នាម

ព្រុល កិរិយាសព្ទ

ព្រុល នាម

ព្រុស កិរិយាសព្ទ

ព្រុស កិរិយាសព្ទ

ព្រូ ឧទានសព្ទ

ព្រូ នាម

ព្រូត ឧទានសព្ទ

ព្រូន នាម

ព្រូនចង្កឹះ នាម

ព្រូនតម្ពក់ នាម

ព្រូនថ្លើម នាម

ព្រូនសំប៉ែត នាម

ព្រូនអន្ទង់ នាម

ព្រូស ឧទានសព្ទ

ព្រូស នាម

ព្រូសប្រាស នាម

ព្រួក គុណនាម

ព្រួក ឧទានសព្ទ

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

ព្រួច គុណកិរិយា

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

ព្រួច កិរិយាសព្ទ

ព្រួញ នាម

ព្រួត កិ., ន.

ព្រួម កិរិយាសព្ទ

ព្រួយ កិរិយាសព្ទ

ព្រួយ កិរិយាសព្ទ

ព្រួយបារម្ភ កិរិយាសព្ទ

ព្រួល គុ.កិ., គុ.

ព្រួល គុណនាម

ព្រួល គុណនាម

ព្រួល នាម

ព្រួល នាម

ព្រួលៗ គុ.កិ., គុ.

ព្រួស កិរិយាសព្ទ

ព្រើត គុណកិរិយា

ព្រើត គុណកិរិយា

ព្រើម កិរិយាសព្ទ

ព្រើល គុណនាម

ព្រើល! ឧទានសព្ទ

ព្រើស គុណនាម

ព្រើស កិរិយាសព្ទ

ព្រើសៗ កិរិយាសព្ទ

ព្រៀងលាន នាម