ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

ព្រាំ

មន្ទិលមានសម្បុរខៀវកើតអំពីទឹកដែលមានកករភក់ឬទឹកដែលខ្វល់អួអាប់ :

ព្រាំ នាម

[ព្រាំ] proam

មន្ទិលមានសម្បុរខៀវកើតអំពីទឹកដែលមានកករភក់ឬទឹកដែលខ្វល់អួអាប់ :

ព្រិច

ឈ្មោះរុក្ខជាតិព្រៃមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រើជាបន្លែ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រិច)។

ព្រិច កិរិយាសព្ទ

[ព្រិច] prich

ញាក់ទទាក់ស្លាបឬទទះស្លាបខ្លាំងដោយអំណាចកម្លាំងក្លៀវក្លារកញី (និយាយចំពោះតែលលកឈ្មោលមួយប្រភេទ) :

ព្រិច នាម

[ព្រិច] prich

ឈ្មោះរុក្ខជាតិព្រៃមួយប្រភេទ ស្លឹកប្រើជាបន្លែ (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ប្រិច)។

ព្រិចៗ

ដែលមានទឹកស្រក់ ឬធ្លាក់ចុះតិចៗតែរឿយៗ :

ព្រិចៗ គុ., គុ.កិ.

[ព្រិច-ព្រិច] prich

ដែលមានទឹកស្រក់ ឬធ្លាក់ចុះតិចៗតែរឿយៗ :

ព្រិញៗ គុ.កិ., គុ.

[ព្រិញ-ព្រិញ] prenh

(ម.ព. ប្រិញៗ)។

ព្រិល

(ម.ព. ព្រឹល និង ព្រឹលៗ)។

ព្រិល គុ., គុ.កិ.

[ព្រឹល] pril

(ម.ព. ព្រឹល និង ព្រឹលៗ)។

ព្រិលៗ គុ.កិ., គុ.

[ព្រឹល-ព្រឹល] proelproel

(ម.ព. ព្រឹលៗ)។

ព្រីក

ខ្មៅញាប់, ខ្មៅរលើប, ខ្មៅរលោង :

ព្រីក គុណនាម

[ព្រឹក] prik

ខ្មៅញាប់, ខ្មៅរលើប, ខ្មៅរលោង :

ព្រីង

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្លែប្រើជាអាហារ; មានច្រើនយ៉ាងគឺ ព្រីងចន្ទន៍, ព្រីងចន្លុះ, ព្រីងដោះក្របី, ព្រីងបាយ ...។

ព្រីង នាម

[ព្រីង] pring

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានផ្លែប្រើជាអាហារ; មានច្រើនយ៉ាងគឺ ព្រីងចន្ទន៍, ព្រីងចន្លុះ, ព្រីងដោះក្របី, ព្រីងបាយ ...។

ព្រីនទ័រ នាម

[ព្រីន-ទ័រ] printro

(ម.ព. ផ្នោះពុម្ព)។

ព្រីម៉ាត

ថនិកសត្វដែលមានខួរក្បាលឆ្លាតវៃ មានមនុស្ស ស្វា ជាដើម។

ព្រីម៉ាត នាម

[ព្រី-ម៉ាត] primat

ថនិកសត្វដែលមានខួរក្បាលឆ្លាតវៃ មានមនុស្ស ស្វា ជាដើម។

ព្រីស

អង្គធាតុរឹងថ្លាមានផ្ទៃប្លង់មិនស្របគ្នាដែលប្រើសម្រាប់បំបែរពន្លឺ។

ព្រីស នាម

[ព្រីស] pris

អង្គធាតុរឹងថ្លាមានផ្ទៃប្លង់មិនស្របគ្នាដែលប្រើសម្រាប់បំបែរពន្លឺ។

ព្រឹក

វេលាព្រឹកក្នុងថ្ងៃស្អែក។

ព្រឹក នាម

[ព្រឹក] prerk

វេលាចាប់តាំងពីព្រះអាទិត្យបំព្រាងដល់ថ្ងៃពេញពន្លឺធំឬដរាបដល់ថ្ងៃត្រង់ក៏នៅហៅ ព្រឹក បានដែរ :

ព្រឹក នាម

[ព្រឹក-ព្រាង] prerk

វេលាដែលព្រះអាទិត្យទើបរះព្រាងៗ, វេលាបំព្រាង។

ព្រឹក នាម

[ព្រឹក-ស្អែក] prerk

វេលាព្រឹកក្នុងថ្ងៃស្អែក។

ព្រឹក្ស

ឈើ។ ពាក្យនេះ ខ្មែរច្រើនប្រើតែដែលផ្សំជាបទសមាសរៀងជាខាងចុងនៃនាមសព្ទដែលជាឈ្មោះឈើផ្សេងៗ។

ព្រឹក្ស នាម

[ព្រឹក] prueksor

ឈើ។ ពាក្យនេះ ខ្មែរច្រើនប្រើតែដែលផ្សំជាបទសមាសរៀងជាខាងចុងនៃនាមសព្ទដែលជាឈ្មោះឈើផ្សេងៗ។

ព្រឹក្ស–

(ម.ព. ព្រឹក្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ជាឈ្មោះឈើផ្សេងៗ, ដូចជា :

ព្រឹក្ស– នាម

[—ព្រឹក] —proek

(ម.ព. ព្រឹក្ស) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងចុងសព្ទដទៃ ជាឈ្មោះឈើផ្សេងៗ, ដូចជា :

ព្រឹត្តិ

សេចក្ដីពន្យល់អំពីរបៀបកាព្យពួកខ្លះ។

ព្រឹត្តិ នាម ១)

[ព្រឹត] pruette

អំពើ, កិច្ចការ; ការប្រព្រឹត្តទៅ; ការរស់នៅ, ការចិញ្ចឹមជីវិត ...។

ព្រឹត្តិ នាម ២)

[ព្រឹត] pruette

សេចក្ដីអធិប្បាយពាក្យមេសូត្រ :

ព្រឹត្តិ នាម ៣)

[ព្រឹត] pruette

សេចក្ដីពន្យល់អំពីរបៀបកាព្យពួកខ្លះ។

ព្រឹត្តិការ

អ្នកតែងព្រឹត្តិមេសូត្រ; អ្នកតែងសេចក្ដីអធិប្បាយវេយ្យាករណ៍; បើស្ត្រីជា ព្រឹត្តិការិកា (ព. វ.)។

ព្រឹត្តិការ នាម

[ព្រឹត-តិ-កា] pruettekar

អ្នកតែងព្រឹត្តិមេសូត្រ; អ្នកតែងសេចក្ដីអធិប្បាយវេយ្យាករណ៍; បើស្ត្រីជា ព្រឹត្តិការិកា (ព. វ.)។

ព្រឹត្តិការណ៍

(គណិត.) លទ្ធផលនៃការសាកល្បងឬពិសោធន៍អ្វីមួយនៅក្នុងប្រូបាប៊ីលីតេ។

ព្រឹត្តិការណ៍ នាម

[ព្រឹត-តិ-កា] prertika

ហេតុឬដំណើរប្រព្រឹត្តទៅតាមប្រក្រតី, ហេតុដែលតែងមានជាធម្មតា :

ព្រឹត្តិការណ៍ នាម

[ព្រឹត-តិ-កា] prertika

(គណិត.) លទ្ធផលនៃការសាកល្បងឬពិសោធន៍អ្វីមួយនៅក្នុងប្រូបាប៊ីលីតេ។

ព្រឹត្តិកាល នាម

[ព្រឹត-តិ-កាល] proettekal

ពេលវេលាឬសម័យដែលព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយកើតឡើង :

ព្រឹត្តិបត្រ

សន្លឹកក្រដាសសម្រាប់បោះឆ្នោត; សេចក្ដីរាយការណ៍ជាផ្លូវការអំពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ; តារាងសម្រាប់ចុះពត៌មានអំពីកិរិយាមារយាទនិងអំពីកិច្ចការរបស់សិស្សឬអ្នករាជការ។

ព្រឹត្តិបត្រ នាម

[ព្រឹត-តិ-ប័ត] pruettebot

សន្លឹកក្រដាសសម្រាប់បោះឆ្នោត; សេចក្ដីរាយការណ៍ជាផ្លូវការអំពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗ; តារាងសម្រាប់ចុះពត៌មានអំពីកិរិយាមារយាទនិងអំពីកិច្ចការរបស់សិស្សឬអ្នករាជការ។

ព្រឹទ្ធ

ដែលចម្រើន; ដែលមានវ័យចម្រើន (មានអាយុច្រើន), ចាស់, បុរាណ : ព្រាហ្មណ៍ព្រឹទ្ធ គឺព្រាហ្មណ៍ចាស់; ចាស់ព្រឹទ្ធ ឬ ចាស់ព្រឹទ្ធចាស់ព្រេង គឺចាស់ពីព្រេងនាយយូរមកហើយ; ពីព្រេងព្រឹទ្ធ គឺពីព្រេងនាយជំនាន់ចាស់ៗយូរហើយ; បើស្ត្រីជា ព្រឹទ្ធា :

ព្រឹទ្ធ គុណនាម

[ព្រឹត] pruetthor

ដែលចម្រើន; ដែលមានវ័យចម្រើន (មានអាយុច្រើន), ចាស់, បុរាណ : ព្រាហ្មណ៍ព្រឹទ្ធ គឺព្រាហ្មណ៍ចាស់; ចាស់ព្រឹទ្ធ ឬ ចាស់ព្រឹទ្ធចាស់ព្រេង គឺចាស់ពីព្រេងនាយយូរមកហើយ; ពីព្រេងព្រឹទ្ធ គឺពីព្រេងនាយជំនាន់ចាស់ៗយូរហើយ; បើស្ត្រីជា ព្រឹទ្ធា :

ព្រឹទ្ធបុរស នាម

[ព្រឹត-ធៈ-បុ-រ៉ស់] ឬ [ព្រឹត-បុ-រ៉ស់] proettheakbors]arue[proetborsa

នាយកមហាវិទ្យាល័យ។

ព្រឹទ្ធសភា

សភាជាន់ខ្ពស់ដែលមានអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ ហើយបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដូចបានកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ព្រឹទ្ធសភា នាម ១)

[ព្រឹត-ធៈ-សៈ-ភា] pruetthosophea

ឈ្មោះសភាមួយជាអង្គការនយោបាយសម្រាប់ប្រទេសខ្លះស្រដៀងនឹងក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជាណាចក្រនៅប្រទេសយើង។

ព្រឹទ្ធសភា នាម ២)

[ព្រឹត-ធៈ-សៈ-ភា] pruetthosophea

សភាជាន់ខ្ពស់ដែលមានអំណាចនីតិប្បញ្ញត្តិ ហើយបំពេញភារកិច្ចរបស់ខ្លួនដូចបានកំណត់ក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។

ព្រឹទ្ធាចារ្យ

អាចារ្យដែលមានអាយុច្រើន, អាចារ្យចាស់ទុំ; ច្រើនសំដៅសេចក្ដីថា ចាស់ស្រុក ឬ ចាស់ទុំ, ដូចជាថា :

ព្រឹទ្ធាចារ្យ នាម

[ព្រឹត-ធា-ចា] pruettheacharyor

អាចារ្យដែលមានអាយុច្រើន, អាចារ្យចាស់ទុំ; ច្រើនសំដៅសេចក្ដីថា ចាស់ស្រុក ឬ ចាស់ទុំ, ដូចជាថា :

ព្រឹទ្ធាបចាយនៈ

សេចក្ដីគោរពចំពោះបុគ្គលចាស់ ឬការគោរពកោតក្រែងចំពោះចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យត្រកូលរៀមច្បង :

ព្រឹទ្ធាបចាយនៈ នាម

[ព្រឹត-ធា-ប៉ៈ-ចា-យ៉ៈ-ណៈ] pruettheabchayoneak

សេចក្ដីគោរពចំពោះបុគ្គលចាស់ ឬការគោរពកោតក្រែងចំពោះចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យត្រកូលរៀមច្បង :

ព្រឹទ្ធិ

វិធីធ្វើស្រៈខាងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹតឱ្យចម្រើន គឺធ្វើឱ្យមានសូរសំឡេងខ្លាំងច្រើនជាងប្រក្រតីដើម ដូចយ៉ាងធ្វើស្រៈ អ ជា អា; ឥ, ឦ ជា ឯ; ឥ, ឦ, ឯ ជា អៃ ឬ ព្ធ; ឧ, ឩ ជា ឱ; ឧ, ឩ, ឱ ជា អៅ ឬ ឳ ជាដើម ក៏ហៅថា ព្រឹទ្ធិ ឬ ព្រឹទ្ធី ដែរ (ព. វ.)។

ព្រឹទ្ធិ នាម ១)

[ព្រឹត-ធិ] ឬ [ព្រឹត-ធី] pruetthi

សេចក្ដីចម្រើន; សេចក្ដីមាំមួន; ចំណាស់; លាភ, ការបាន; ចំណេញ, ការប្រាក់; ទ្រព្យដែលចម្រើនកើនឡើង; ជម្នះ ...។

ព្រឹទ្ធិ នាម ២)

[ព្រឹត-ធិ] ឬ [ព្រឹត-ធី] pruetthi

វិធីធ្វើស្រៈខាងភាសាបាលីឬសំស្ក្រឹតឱ្យចម្រើន គឺធ្វើឱ្យមានសូរសំឡេងខ្លាំងច្រើនជាងប្រក្រតីដើម ដូចយ៉ាងធ្វើស្រៈ អ ជា អា; ឥ, ឦ ជា ឯ; ឥ, ឦ, ឯ ជា អៃ ឬ ព្ធ; ឧ, ឩ ជា ឱ; ឧ, ឩ, ឱ ជា អៅ ឬ ឳ ជាដើម ក៏ហៅថា ព្រឹទ្ធិ ឬ ព្រឹទ្ធី ដែរ (ព. វ.)។

ព្រឹទ្ធិកម្ម

ការយកចំណេញហួសច្រើនពេក (ស៊ីចំណេញច្រើនពេក) ឬយកការប្រាក់ធ្ងន់ហួសប្រមាណ :

ព្រឹទ្ធិកម្ម នាម

[ព្រឹត-ធិ-កាំ] pruetthikomm

ការយកចំណេញហួសច្រើនពេក (ស៊ីចំណេញច្រើនពេក) ឬយកការប្រាក់ធ្ងន់ហួសប្រមាណ :

ព្រឹទ្ធិរោគ នាម

[ព្រឹត-ធិ-រោក] pruetthirouk

រោគធំអណ្ឌៈ (រោគកោប) ; ហៅថា វុទ្ធិរោគ ក៏បាន។

ព្រឹន្ទ

ព្រឹន្ទបាលថ្នាក់ទី ១(ឋានន្តររបស់នាយទាហានរងខ្ពស់ជាងព្រឹន្ទបាលទោ។

ព្រឹន្ទ គុណនាម

[ព្រឹន] pruentor

ច្រើន; ទាំងអស់។

ព្រឹន្ទ នាម

[ព្រឹន] pruentor

ពួក; ចំនួន, ចំនួនច្រើន; ពួកអ្នកច្រៀងភ្លេងតន្ត្រី (ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យបុរាណមានកាព្យរាមកេរ្តិ៍ជាដើម) ; ពលព្រឹន្ទ គឺពលទាំងអស់, ពលច្រើន ឬពួកពល។

ព្រឹន្ទ នាម

[ព្រឹន-ទៈ-បាល-ទោ] pruentor

ព្រឹន្ទបាលថ្នាក់ទី ២(ឋានន្តររបស់នាយទាហានរង នៅត្រង់ចន្លោះពលបាលឯកនិងព្រឹន្ទបាលឯក។

ព្រឹន្ទ នាម

[ព្រឹន-ទៈ-បាល-អែក] pruentor

ព្រឹន្ទបាលថ្នាក់ទី ១(ឋានន្តររបស់នាយទាហានរងខ្ពស់ជាងព្រឹន្ទបាលទោ។

ព្រឹប

ស្រុះគ្នាហាក់ដូចគេបាញ់កាំភ្លើងព្រមគ្នាឮសូរព្រឹប។

ព្រឹប ឧទានសព្ទ

[ព្រឹប] prueb

សូរឮដោយបាញ់កាំភ្លើងព្រមគ្នាជាដើម។

ព្រឹប កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-កា-តែ-មួយ-ព្រឹប-ស្រាច់] prueb

ធ្វើការស្រុះគ្នាតែមួយសម្ទុះហើយស្រេច។

ព្រឹប គុណកិរិយា

[ព្រម-ព្រឹប] prueb

ស្រុះគ្នាហាក់ដូចគេបាញ់កាំភ្លើងព្រមគ្នាឮសូរព្រឹប។

ព្រឹម

ញញើត; ច្រើននិយាយថា មិនព្រឹម, ឥតព្រឹម, គ្មានព្រឹម ...។

ព្រឹម កិរិយាសព្ទ

[ព្រឹម] pruem

ញញើត; ច្រើននិយាយថា មិនព្រឹម, ឥតព្រឹម, គ្មានព្រឹម ...។

ព្រឹមៗ

ដែលភ្លឺ ឬឆេះ, បើកតិចៗភ្លឹមៗ :

ព្រឹមៗ គុ., គុ.កិ.

[ព្រឹម-ព្រឹម] pruem

ដែលភ្លឺ ឬឆេះ, បើកតិចៗភ្លឹមៗ :

ព្រឹល

គ្រាប់ភ្លៀងរឹងៗ មានសណ្ឋានជាទឹកកក ដែលធ្លាក់ក្នុងវេលាមានត្រជាក់ខ្លាំង ឬធ្លាក់នៅទីមានចំហាយត្រជាក់ខ្លាំង :

ព្រឹល នាម

[ព្រឹល] pruel

គ្រាប់ភ្លៀងរឹងៗ មានសណ្ឋានជាទឹកកក ដែលធ្លាក់ក្នុងវេលាមានត្រជាក់ខ្លាំង ឬធ្លាក់នៅទីមានចំហាយត្រជាក់ខ្លាំង :

ព្រឹលៗ

ដែលភ្លឺតិចៗ ឬដែលមើលឃើញតិចៗ មិនច្បាស់ :

ព្រឹលៗ គុ., គុ.កិ.

[ព្រឹល-ព្រឹល] pruel

ដែលភ្លឺតិចៗ ឬដែលមើលឃើញតិចៗ មិនច្បាស់ :

ព្រឹសភៈ

ឈ្មោះខែទី ២នៃសុរិយគតិ, មានថ្ងៃ ៣១:

ព្រឹសភៈ នាម ១)

[ព្រឹស-សៈ-ភៈ] pruesapheak

គោឈ្មោល, គោឡើងក, គោបាឬរាសីគោឈ្មោល ...។

ព្រឹសភៈ នាម ២)

[ព្រឹស-សៈ-ភៈ] pruesapheak

ឈ្មោះផ្កាយរូបគោឈ្មោល។

ព្រឹសភៈ នាម ៣)

[ព្រឹស-សៈ-ភៈ] pruesapheak

ឈ្មោះខែទី ២នៃសុរិយគតិ, មានថ្ងៃ ៣១:

ព្រឹស្ចិក

ឈ្មោះខែទី ៨នៃសុរិយគតិមានថ្ងៃ ៣០គត់, ត្រូវគ្នានឹងខែណោវ៉មប្រិ៍ (ខែទី ១១) បារាំងសែស : សព្វថ្ងៃប្រើជា វិច្ឆិកា ជាខែទី ១១:

ព្រឹស្ចិក នាម ១)

[ព្រឹស-ស្ចឹក] prueschek

ខ្ទួយឬរាសីខ្ទួយ។