វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក់កណ្ដាល នាម

[ពាក់-កន់-ដាល] peakkndal

ទីឬភាគចំកណ្ដាល :

ពាក់គ្នា

ពាក្យសម្រាប់ហៅការរួមភេទ ប្រើជាទូទៅសម្រាប់សត្វចតុប្បាទ :

ពាក់គ្នា កិរិយាសព្ទ

[ពាក់-គ្នា] peakknea≈

ពាក្យសម្រាប់ហៅការរួមភេទ ប្រើជាទូទៅសម្រាប់សត្វចតុប្បាទ :

ពាក្យ

(ម.ព. ពាក្យគោល)។

ពាក្យ នាម ១)

[ពាក] peak

ភាសា, សម្ដី; ប្រយោគសម្ដី។

ពាក្យ នាម ២)

[ពាក] peak

(ភាសា.) ឯកតាភាសាដែលមានសូរមួយ ឬច្រើននៅក្នុងខ្សែសម្ដីឬសំណេរតាងសូរទាំងនោះ ហើយមានន័យ។ ពាក្យផ្សំឡើងដោយរូបសព្ទ (រូបតា) មួយ ឬលើសពីមួយ។

ពាក្យ នាម

[ពាក-កំ-ចី] peak

ពាក្យដែលខ្ចីពីភាសាបរទេស ដោយនាំយកមកជាមួយទាំងដុលឬដោយអន្លើនូវបញ្ញត្តិដែលពាក្យបរទសនោះសម្គាល់ ព្រោះគេមិនទាន់មានពាក្យ ឬមិនអាចបង្កើតពាក្យសម្គាល់បញ្ញត្តិនោះបាន។

ពាក្យ នាម

[ពាក-ក្លាយ] peak

ពាក្យដែលបានផ្លាស់ប្ដូររូបសព្ទ ខុសប្លែកពីពាក្យដើមដោយបានឆ្លងកាត់មួយរយៈពេលនៃការប្រើប្រាស់ :

ពាក្យ នាម

[ពាក-គោល] peak

ពាក្យទោលដែលប្រើជាបង្អែកសម្រាប់បង្កើតពាក្យកម្លាយ ឬពាក្យផ្សំ ឬក៏ពាក្យសមាស :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ចំ] peak

ពាក្យដែលមានសេចក្ដីត្រង់ៗ មិនប្រៀបធៀប ដូចជា :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ចំ-ពោះ] peak

(ម.ព. ពាក្យចំ)។

ពាក្យ នាម

[ពាក-ទោល] peak

ពាក្យតូចបំផុត (ឯកព្យាង្គឬពហុព្យាង្គ) ដែលនៅមានន័យ (បើគេបំបែកតទៅទៀត ន័យត្រូវបាត់បង់) គឺជាវចនតាដែលមិនមែនជាប្ញស :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ទំ-នឹម] peak

(ម.ព. ទំនឹម)។

ពាក្យ នាម

[ពាក-បន់-ដៅ] peak

ពាក្យចួនប្រជាប្រិយមួយប្រភេទ ដែលមានលក្ខណៈជាចំណោទបង្កប់ន័យបញ្ឆិតបញ្ឆៀងឬប្រៀបធៀបតាមរយៈការលើកយកបាតុភូតនានាដែលយើងធ្លាប់ជួបប្រទះក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃមកចោទឆ្លើយ :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ប្រៀប] peak

ពាក្យដែលមានសេចក្ដីមិនត្រង់ចំពោះគ្រាន់តែប្រៀបប្រដូច ដូចជា :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ផ្ទុយ] peak

ពាក្យដែលជាទំនាស់គ្នា ដូចជា ខ្ពស់ ជាពាក្យផ្ទុយនឹង ទាប ជាដើម។ល។

ពាក្យ នាម

[ពាក-ផ្សំ] peak

(ម.ព. ពាក្យសមាស)។

ពាក្យ នាម

[ពាក-រឹស] peak

ពាក្យទោលដែលអាចទទួលវិធីកម្លាយ :

ពាក្យ នាម

[ពាក-សៈ-ម៉ាស] peak

ពាក្យដែលកើតឡើងពីការផ្សំចូលគ្នារវាងពាក្យ និងពាក្យចាប់ពីពីរពាក្យឡើងទៅ ហើយសម្គាល់ន័យឬបញ្ញត្តិមួយច្បាស់លាស់។ ពាក្យផ្សំឬពាក្យសមាសជាកន្សោមស្អិតដែលមានតម្លៃដូចពាក្យទោលមួយដែរ (ពាក្យទោលឯកព្យាង្គឬពាក្យទោលពហុព្យាង្គ) :

ពាក្យ នាម

[ពាក-សំ-ង៉ាត់] peak

សញ្ញាសម្ងាត់ដែលអ្នកប្រើប្រាស់ប្រើសម្រាប់ទាក់ទងជាមួយប្រព័ន្ធ កម្មវិធី ឬកុំព្យូទ័រ ដើម្បីបញ្ជាក់ឬផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកប្រើ និងអាចឱ្យអ្នកប្រើចូលប្រើប្រព័ន្ធបាន។

ពាក្យ នាម

[ពាក-សំ-រ៉ាល] peak

ការប្រើពាក្យឬល្បះដែលមានន័យមិនទ្រគោះដើម្បីជំនួសពាក្យឬល្បះដែលមានន័យទ្រគោះ :

ពាក្យ នាម

[ពាក-ស្នូល] peak

(ម.ព. ពាក្យគោល)។

ពាក្យកម្លាយ

ពាក្យដែលកើតចេញពីវិធីកម្លាយ :

ពាក្យកម្លាយ នាម

[ពាក-កំ-ឡាយ] peakkamlay≈

ពាក្យដែលកើតចេញពីវិធីកម្លាយ :

ពាក្យកាត់

(ព.សា.) កន្សោមពាក្យឬឃ្លាដែលត្រូវបានលុបផ្នែកខ្លះចេញ ដើម្បីសម្រួលដល់ការនិយាយ ដូចជា មកហូបបាយ! នៅត្រឹមតែពាក្យ មកបាយ! ជាដើម។

ពាក្យកាត់ នាម

[ពាក-កាត់] peakkat≈

(ព.សា.) កន្សោមពាក្យឬឃ្លាដែលត្រូវបានលុបផ្នែកខ្លះចេញ ដើម្បីសម្រួលដល់ការនិយាយ ដូចជា មកហូបបាយ! នៅត្រឹមតែពាក្យ មកបាយ! ជាដើម។

ពាក្យកំព្រា

ពាក្យទោលឯកឯង គឺពាក្យដែលមានតែអក្សរមួយតួគត់ ឥតមានព្យព្ជានៈណាមួយជាតួប្រកបផងឡើយដូចជា ក (កមនុស្ស, កកើត, កដៃ ...); ខ (ខ១, ខ២; ត្រីខ ...); គ (ដើមគ, មនុស្សគ); ង (ងស្ទើតឡើង); ច (ចឈើ, ឆ្នាំច ...); ឆ (ឆបោក, ឆច្រមុះគោ); ញ (ដើមញ, ដោះញ); ដ (ទូកដ); ត (តភ្ជាប់, តដៃ, តទៅ); ទ (

ពាក្យកំព្រា នាម

[ពាក-កំ-ព្រា] peakykamprea

ពាក្យទោលឯកឯង គឺពាក្យដែលមានតែអក្សរមួយតួគត់ ឥតមានព្យព្ជានៈណាមួយជាតួប្រកបផងឡើយដូចជា ក (កមនុស្ស, កកើត, កដៃ ...); ខ (ខ១, ខ២; ត្រីខ ...); គ (ដើមគ, មនុស្សគ); ង (ងស្ទើតឡើង); ច (ចឈើ, ឆ្នាំច ...); ឆ (ឆបោក, ឆច្រមុះគោ); ញ (ដើមញ, ដោះញ); ដ (ទូកដ); ត (តភ្ជាប់, តដៃ, តទៅ); ទ (

ពាក្យចាស់

ពាក្យពេចន៍ប្រៀនប្រដៅរបស់មនុស្សចាស់, ពំនោល សម្ដី ក្បួនច្បាប់ ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យបុរាណ ដើម្បីផ្ដល់ជាគតិអប់រំដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ :

ពាក្យចាស់ នាម ១)

[ពាក-ចាស់] peakchas≈

ពាក្យដែលគេប្រើដោយកម្រ :

ពាក្យចាស់ នាម ២)

[ពាក-ចាស់] peakchas≈

ពាក្យពេចន៍ប្រៀនប្រដៅរបស់មនុស្សចាស់, ពំនោល សម្ដី ក្បួនច្បាប់ ដែលបន្សល់ទុកពីសម័យបុរាណ ដើម្បីផ្ដល់ជាគតិអប់រំដល់អ្នកជំនាន់ក្រោយ :

ពាក្យថ្ពូត

ពាក្យដែលអ្នកនិយាយប្រមូលយកដំណើរយកហេតុពីនេះពីនោះផ្ដុំ ហាក់ដូចគេត្របាញ់ថ្ពូតធ្មៃ។

ពាក្យថ្ពូត នាម

[ពាក-ថ្ពូត] peakthput≈

ពាក្យដែលអ្នកនិយាយប្រមូលយកដំណើរយកហេតុពីនេះពីនោះផ្ដុំ ហាក់ដូចគេត្របាញ់ថ្ពូតធ្មៃ។

ពាក្យថ្មី

ពាក្យដែលគេបង្កើតថ្មីៗតាមតម្រូវការសង្គម :

ពាក្យថ្មី នាម

[ពាក-ថ្មី] peakthmi≈

ពាក្យដែលគេបង្កើតថ្មីៗតាមតម្រូវការសង្គម :

ពាក្យបណ្ដឹង

លិខិតឬសំណុំបែបបទនៃការប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ឬទៅតុលាការ :

ពាក្យបណ្ដឹង នាម

[ពាក-បន់-ដឹង] peakbnodoeng≈

លិខិតឬសំណុំបែបបទនៃការប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ឬទៅតុលាការ :

ពាក្យរាយ

ពាក្យដែលមិនមែនជាកាព្យឃ្លោង។

ពាក្យរាយ នាម

[ពាក-រាយ] peakreay≈

ពាក្យដែលមិនមែនជាកាព្យឃ្លោង។

ពាក្យស្លោក

កម្រងពាក្យខ្លីៗងាយចងចាំដែលមានខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការអប់រំ ការឃោសនា ការបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគាំទ្រ ឬជំរុញឱ្យធ្វើអ្វីមួយក្នុងបរិបទនយោបាយ ពាណិជ្ជកម្ម សាសនា ជាដើម ហើយអាចមានតម្លៃស្របទៅតាមសម័យកាល :

ពាក្យស្លោក នាម

[ពាក-ស្លោក] peakslok≈

កម្រងពាក្យខ្លីៗងាយចងចាំដែលមានខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការអប់រំ ការឃោសនា ការបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យគាំទ្រ ឬជំរុញឱ្យធ្វើអ្វីមួយក្នុងបរិបទនយោបាយ ពាណិជ្ជកម្ម សាសនា ជាដើម ហើយអាចមានតម្លៃស្របទៅតាមសម័យកាល :

ពាង នាម

[ពាង] peang

ប្រដាប់ធ្វើដោយដីស្អិតដុតឆ្អិន មានសាច់រឹងមានរាងមូលជ្រៅ សម្រាប់ដាក់ទឹក :

ពាង នាម

[ពាង] peang

ឈ្មោះបក្សីមួយប្រភេទ មានរូបធំស្រដៀងនឹងត្មាត តែទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងរអាត មានសម្រែកឮខ្លាំង ជាសត្វឆាបឆក់សត្វស្លាបផងគ្នាដែលមានអានុភាពតិចជាងខ្លួន យកជាចំណី (អ្នកស្រុកខ្លះហៅ អុក)។

ពាជនី

សេះញី, មេសេះ :

ពាជនី នាម

[ពា-ជៈ-នី] peachoni

សេះញី, មេសេះ :

ពាជិនី

(ម.ព. ពាជនី)។

ពាជិនី នាម

[ពា-ជិ-នី] peachini≈

(ម.ព. ពាជនី)។

ពាជី

(ម.ព. ពាជីមនោម័យ)។

ពាជី នាម

[ពា-ជី] peachi

សេះ (ឈ្មោល); ប្រើជា (រ.ស.) ព្រះទីន័ងពាជី ឬ ព្រះទីន័ងអស្សតរ។

ពាជី នាម

[ពា-ជី-មៈ-នោ-មៃ] peachi

សេះដែលលឿនឆាប់ទាន់ចិត្ត (ព.កា.)។

ពាជី នាម

[មៈ-នោ-មៃ-ពា-ជី] peachi

(ម.ព. ពាជីមនោម័យ)។

ពាឌីរ

កម្មករ គឺអ្នកធ្វើការឈ្នួល, កូនឈ្នួល :

ពាឌីរ នាម

[ពា-ឌី] peadir

កម្មករ គឺអ្នកធ្វើការឈ្នួល, កូនឈ្នួល :

ពាណិជ

អ្នកលក់ដូរ, អ្នកជំនួញ, ឈ្មួញ :

ពាណិជ នាម

[ពា-និច] peanech

អ្នកលក់ដូរ, អ្នកជំនួញ, ឈ្មួញ :

ពាណិជ្ជ

ការលក់ដូរ, ជំនួញ។

ពាណិជ្ជ នាម

[ពា-និច] peanechch

ការលក់ដូរ, ជំនួញ។

ពាណិជ្ជកម្ម

(ម.ព. ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម)។

ពាណិជ្ជកម្ម នាម

[ពា-និច-ជៈ-កាំ] peanech jkam

ការឬអំពើលក់ដូរ, របរលក់ដូរ :

ពាណិជ្ជកម្ម នាម

[ក្រ-សួង-ពា-និច-ជៈ-កាំ] peanech jkam

ក្រសួងត្រួតត្រាលើពួកអ្នកធ្វើជំនួញ, ក្រសួងខាងជំនួញ។

ពាណិជ្ជកម្ម នាម

[ក្រ-សួង-ពា-និច-ជៈ-កា] peanech jkam

(ម.ព. ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម)។

ពាណិជ្ជការ

អ្នកធ្វើជំនួញ។

ពាណិជ្ជការ នាម

[ពា-និច-ជៈ-កា] peanechchokar

អ្នកធ្វើជំនួញ។

ពាណិជ្ជកិច្ច

កិច្ចការធ្វើជំនួញ; សកម្មភាពទិញ ឬលក់ទំនិញ ឬសេវា ដែលត្រូវបានអនុវត្តជាប្រចាំក្នុងគោលដៅធ្វើការដោះដូរ និងស្វែងរកចំណេញ។

ពាណិជ្ជកិច្ច នាម

[ពា-និច-ជៈ-កិច] peanichcheakkech≈

កិច្ចការធ្វើជំនួញ; សកម្មភាពទិញ ឬលក់ទំនិញ ឬសេវា ដែលត្រូវបានអនុវត្តជាប្រចាំក្នុងគោលដៅធ្វើការដោះដូរ និងស្វែងរកចំណេញ។

ពាណិជ្ជនាម

ឈ្មោះ ឬសញ្ញាសម្គាល់ ឬជាឈ្មោះនិងសញ្ញាសម្គាល់សម្រាប់បញ្ជាក់និងសម្គាល់លក្ខណៈខុសៗគ្នានៃសហគ្រាសនីមួយៗ។

ពាណិជ្ជនាម នាម

[ពា-និច-ជៈ-នាម] peanichcheakneam≈

ឈ្មោះ ឬសញ្ញាសម្គាល់ ឬជាឈ្មោះនិងសញ្ញាសម្គាល់សម្រាប់បញ្ជាក់និងសម្គាល់លក្ខណៈខុសៗគ្នានៃសហគ្រាសនីមួយៗ។

ពាណិជ្ជសញ្ញា

ម៉ាកដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ទំនិញ។

ពាណិជ្ជសញ្ញា នាម

[ពា-និច-ជៈ-ស័ញ-ញ៉ា] peanechchsanhnhea

ម៉ាកដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ទំនិញ។

ពាណិជ្ជូបនីយកម្ម

អំពើធ្វើឱ្យទៅជាពាណិជ្ជកម្ម :

ពាណិជ្ជូបនីយកម្ម នាម

[ពា-និច-ជូ-ប៉ៈ-នី-យៈ-កាំ] peanichchubakniyeakkaam≈

អំពើធ្វើឱ្យទៅជាពាណិជ្ជកម្ម :

ពាណិជ្យ

(ម.ព. ពាណិជ្ជ)។

ពាណិជ្យ នាម

[ពា-និច] peanechyor

(ម.ព. ពាណិជ្ជ)។

ពាណ៌នា

(ម.ព. ពណ៌នា)។

ពាណ៌នា កិរិយាសព្ទ

[ពា-រ-ណៈ-នា] ឬ [ពា-រៈ-នា] peanrnea

(ម.ព. ពណ៌នា)។

ពាត

វាយប៉ាតពីលើ ឬពីខាង ឬក៏វាយប៉ាតឱ្យជិតសាច់រំពាត់ទាំងមូលមិនឱ្យសល់ :

ពាត កិ., គុ.កិ.

[ពាត] peat

ដាក់ពាសខ្វែងពីលើ :

ពាត កិរិយាសព្ទ

[វាយ-ពាត] peat

វាយប៉ាតពីលើ ឬពីខាង ឬក៏វាយប៉ាតឱ្យជិតសាច់រំពាត់ទាំងមូលមិនឱ្យសល់ :

ពាតបា

ពាតលើស្មាគឺចោមពុងខ្វែងពីមុខបិទថនាទាំងគូ ចាប់ចុងសំពត់ទាំងពីរខាងចងប្រសព្វមុខគ្នាត្រង់កញ្ចឹងក (សម្រាប់ស្ត្រីអ្នកធ្វើការដើម្បីរំហើយខ្លួនកុំឱ្យក្ដៅស្អុះស្អាប់) :

ពាតបា កិរិយាសព្ទ

[ពាត-បា] peatoba

ពាតលើស្មាគឺចោមពុងខ្វែងពីមុខបិទថនាទាំងគូ ចាប់ចុងសំពត់ទាំងពីរខាងចងប្រសព្វមុខគ្នាត្រង់កញ្ចឹងក (សម្រាប់ស្ត្រីអ្នកធ្វើការដើម្បីរំហើយខ្លួនកុំឱ្យក្ដៅស្អុះស្អាប់) :

ពាទ្យ

គ្រឿងភ្លេងប្រគំ, គ្រឿងតន្ត្រីដេញដំផ្លុំកូត ឬគ្រឿងតន្ត្រីទូទៅគ្រប់យ៉ាង។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជាបរិវារសព្ទផ្សំនឹងពាក្យ ពិណ ថា :

ពាទ្យ នាម

[ពាត] peatyor

គ្រឿងភ្លេងប្រគំ, គ្រឿងតន្ត្រីដេញដំផ្លុំកូត ឬគ្រឿងតន្ត្រីទូទៅគ្រប់យ៉ាង។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជាបរិវារសព្ទផ្សំនឹងពាក្យ ពិណ ថា :

ពាទ្យភណ្ឌ

គ្រឿងតន្ត្រីមួយវង់។

ពាទ្យភណ្ឌ នាម

[ពា-ទ្យៈ-ភ័ន] peatyphondar

គ្រឿងតន្ត្រីមួយវង់។

ពាទ្យម៉ាង

ឈ្មោះស្គរតូចមួយប្រភេទរាងវែង មុខពីរ សម្រាប់បញ្ជើចចង្វាក់ក្លងខែកឬក្លងឆ្នៈ។

ពាទ្យម៉ាង នាម

[ពាត-ម៉ាង] peatymeang

ឈ្មោះស្គរតូចមួយប្រភេទរាងវែង មុខពីរ សម្រាប់បញ្ជើចចង្វាក់ក្លងខែកឬក្លងឆ្នៈ។

ពាធជន្ម

ការផ្ដាច់ជីវិតគេ, ដែលបៀតបៀនដល់ជីវិតគេ :

ពាធជន្ម នាម a

[ពាត-ជន់] peathchonmor

បៀតបៀនដល់ជីវិតឬផ្ដាច់ជីវិតគេ :

ពាធជន្ម ន., គុ. b

[ពាត-ជន់] peathchonmor

ការផ្ដាច់ជីវិតគេ, ដែលបៀតបៀនដល់ជីវិតគេ :

ពាធា

ការបៀតបៀន, ការសម្លាប់ :

ពាធា កិរិយាសព្ទ a

[ពា-ធា] peathea

បៀតបៀន, សម្លាប់។

ពាធា នាម b

[ពា-ធា] peathea

ការបៀតបៀន, ការសម្លាប់ :

ពាន កិរិយាសព្ទ ១)

[ពាន] pean

ពារលើ, ឡើងពារលើ, ឡើងពាររំលងលើ :

ពាន កិរិយាសព្ទ ២)

[ពាន] pean

ឡើងពាក់ទ្រាបពីលើ :

ពាន កិ., គុ.កិ.

[ពាន-ត្រោក-ពាន-ត្រាំង] pean

(ព.ប្រ.) បំពាក់បំពានទាំងស្រុងទាំងកំរោលឥតគិតពីខុសពីត្រូវ (ហាក់ដូចជាដើរពានលើត្រោកឬព្រៃ)។

ពាន កិ., គុ.កិ.

[ពាន-ត្រោក-ពាន-ព្រៃ] pean

(ម.ព. ព្រានត្រោកពានត្រាំង)។

ពាន កិ., គុ.កិ.

[ពាន-ពា] pean

រំលោភលើ, ធ្វើទាំងរំលោភ, ឡើងពារលើ, ឡើងពាររំលងលើ។ បៀតបៀនជិះជាន់, ធ្វើហួសព្រំដែនហួសសិទ្ធិរបស់ខ្លួនដោយប្រើអំណាចលើអ្នកដទៃ :

ពាន នាម

[ពាន-ត្រោក-ពាន-ព្រៃ] pean

ប្រទះលើគ្រោះកាច។

ពាន កិរិយាសព្ទ

[ពាន-ស្កុន] pean

ពានលើដំណើរស្កុនការ :

ពាន នាម

[ពាន] pean

ឈ្មោះប្រដាប់មួយប្រភេទ ធ្វើដោយលោហជាតិផ្សេងៗ មានស្ពាន់ជាដើម ឬធ្វើដោយរតនវត្ថុមានប្រាក់មាសជាដើម ឬក៏ធ្វើដោយវត្ថុឯទៀតមានឈើ, ផ្ដៅជាដើម មានរាងមូលក្រឡូម មានជើង សម្រាប់ប្រើការដាក់ទ្រអ្វីៗមានស្លាបារីជាដើម :