វចនានុក្រមខ្មែរ

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានច្រើនបែប, មានស្លាបបួនផ្នែកសណ្ឋានស្រទាង មានសាច់ទន់ផុយ ឬជាផង់ធូលី សម្បុរតែមួយព័ណ៌ ឬរំលេចព័ណ៌ផ្សេងៗ, ជាសត្វមានកំណើតក្លាយមកពីដង្កូវ :

មេអំបៅ នាម

[មេ-អំ-បៅ] meaambau

សុខុមសត្វមួយប្រភេទ មានច្រើនបែប, មានស្លាបបួនផ្នែកសណ្ឋានស្រទាង មានសាច់ទន់ផុយ ឬជាផង់ធូលី សម្បុរតែមួយព័ណ៌ ឬរំលេចព័ណ៌ផ្សេងៗ, ជាសត្វមានកំណើតក្លាយមកពីដង្កូវ :

មែ គុ.កិ., ឧ.

[មែ] meae

ច៎ះ, ចា៎ះ ឬ ចាស; ពាក្យសម្រាប់ស្ត្រីឆ្លើយចំពោះក្សត្រី (ស្ដេចស្រី) គឺឆ្លើយថា ព្រះមែម្ចាស់!, ព្រះមែ!, មែម្ចាស់!, មែ! (តាមស័ក្ដិធំតូច) ; បើស្ត្រីឆ្លើយក្សត្រ (ស្ដេចប្រុស) ថា ព្រះពរម្ចាស់!, ពរម្ចាស់, ពរ!

មែក

(ព.ប្រ.) ជួរឬក្រសែវង្សត្រកូលដែលកើតបែកចេញពីត្រកូលមួយតៗទៅ :

មែក នាម ១)

[មែក] meaek

អវយវៈឬប៉ែកនៃរុក្ខជាតិដែលដុះបែកចេញពីដើម :

មែក នាម ២)

[មែក] meaek

(ព.ប្រ.) ជួរឬក្រសែវង្សត្រកូលដែលកើតបែកចេញពីត្រកូលមួយតៗទៅ :

មែកធាង

រចនាសម្ព័ន្ធឬការបែងចែកទៅតាមវិស័យ ចំណាត់ប្រភេទ ពួក ក្រុម ជាដើម :

មែកធាង នាម

[មែក-ធាង] mektheang≈

រចនាសម្ព័ន្ធឬការបែងចែកទៅតាមវិស័យ ចំណាត់ប្រភេទ ពួក ក្រុម ជាដើម :

មែន គុណកិរិយា

[មែន] man

ពិត, ប្រាកដ។

មែន គុណកិរិយា

[ពិត-រឺ] man

(ម.ព. មែន)។

មែន គុណកិរិយា

[មែន] man

ដូចពាក្យ មិនមែនឬ? ដូចពាក្យ មិនពិតឬ? ពិតមែនឬ?។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ដែ] man

ពិតដែរ។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ណាស់] man

ពិតណាស់។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ទើប-គេ-ថា] man

(ព.ទ.បុ.) បានជាគេថាព្រោះដំណើរនុះពិត។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ទែន] man

ពិតមែន, ប្រាកដប្រជា។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ពិត] man

ដោយពិត, ដោយនូវពិត, តាមពិត្ត។

មែន គុណកិរិយា

[មែន-ហើយ] man

ពិតហើយ, ប្រាកដហើយ។

មែនមាន កិរិយាសព្ទ

[មែន-មាន] meaenomean

មានមែន, មានពិតមែន :

មែនមាំ គុណកិរិយា

[មែន-មាំ] meaenomoam

ជាប់មិនដាច់, ប្រដិតប្រជី, ប៉ុកប៉ឺន :

មែរ នាម

[មែ] me≈

(ម.ព. ម៉ាក់)។

មៃៗ គុណកិរិយា

[មៃ-មៃ] mey

មមៃ, ដែលភ្នករឿយៗ :

មោក

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ មានបន្លាតាមដើមនិងមែក ស្លឹកល្អិតៗ :

មោក នាម

[មោក] mouk

ឈ្មោះឈើព្រៃមួយប្រភេទ មានបន្លាតាមដើមនិងមែក ស្លឹកល្អិតៗ :

មោក្ខ នាម

[មោក-ខៈ] moukkhar

ការរួច, រដោះ, ផុតចាកទុក្ខភ័យ; ព្រះនិព្វាន។

មោក្ខ នាម

[មោក-ខៈ-ធ័រ] moukkhar

ធម៌ដែលនាំសត្វឱ្យរួចចាកទុក្ខ (មគ្គផល និព្វាន)។

មោក្ខុបាយ

ឧបាយដែលនឹងឱ្យរួច, ឱ្យរដោះ, ឱ្យផុតចាកទុក។

មោក្ខុបាយ នាម

[មោក-ខុ-បាយ] moukkhobay

ឧបាយដែលនឹងឱ្យរួច, ឱ្យរដោះ, ឱ្យផុតចាកទុក។

មោក្ខោបាយ នាម

[មោក-ខោ-បាយ] mokkhaobay≈

(ម.ព. មោក្ខុបាយ)។

នាមព្រះថេរៈជាសាវ័កទី២(សាវ័កឆ្វេង) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម; ហៅដោយដាក់ពាក្យថា មហាស៊ែមមកផងជា មហាមោគ្គល្លាន ក៏បាន; បកតិនាមរបស់ព្រះថេរៈអង្គនេះជា កោលិត លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ហៅថា មោគ្គល្លាន ព្រោះលោកជាបុត្រនៃព្រាហ្មណីឈ្មោះ មោគ្គល្លី ឬព្រោះលោកជា ម

មោគ្គល្លាន នាម

[មោក-គ័ល-លាន] moukkllean

នាមព្រះថេរៈជាសាវ័កទី២(សាវ័កឆ្វេង) នៃព្រះសក្យមុនីគោតម; ហៅដោយដាក់ពាក្យថា មហាស៊ែមមកផងជា មហាមោគ្គល្លាន ក៏បាន; បកតិនាមរបស់ព្រះថេរៈអង្គនេះជា កោលិត លុះមកបួសក្នុងពុទ្ធសាសនា ព្រះបរមសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ហៅថា មោគ្គល្លាន ព្រោះលោកជាបុត្រនៃព្រាហ្មណីឈ្មោះ មោគ្គល្លី ឬព្រោះលោកជា ម

មោឃ

សញ្ញាឬសន្យាឥតអំពើ គឺសន្យាឥតប្រយោជន៍ទទេគ្មានផ្លូវសេចក្ដីនឹងសើរើ ឬប្ដឹងតវ៉ាបាន។

មោឃ គុណនាម

[មោ-ឃៈ] ឬ [មោក] mokh

ដែលសោះសូន្យ, ឥតប្រយោជន៍, អសារឥតការ, ឥតអំពើ; ទទេ, ឃែត, ចោលម្សៀត :

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-កាំ] mokh

ការឥតប្រយោជន៍, ការឥតអំពើ។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-ជិន] mokh

ចាស់ឥតអំពើ (ចាស់ត្នោតចាស់ដូង) គឺអ្នកដែលមានវ័យចាស់ហើយ តែជាមនុស្សពាលមិនស្គាល់ខុសត្រូវ; បើស្ត្រីជា មោឃជិណ្ណា ឬ មោឃព្រឹទ្ធា។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-ជិន-ណា] mokh

(ម.ព. មោឃជិណ្ណ)។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-បុ-រ៉ស់] mokh

បុរសឥតអំពើ, បុរសសោះសូន្យ (ចាកប្រយោជន៍ឬចាកមគ្គផលដែលគួរបានក្នុងវេលានោះឬក្នុងជាតិនោះ), ប្រុសចោលម្សៀត។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-វា-ចា] mokh

(ម.ព. មោឃវាទ)។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-វាត] mokh

ពាក្យឥតអំពើ, សម្ដីឥតប្រយោជន៍, សម្ដីចោលម្សៀត។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-វា-ទិ-នី] mokh

(ម.ព. មោឃវាទី)។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-វា-ទី] mokh

អ្នកដែលពោលពាក្យឥតប្រយោជន៍។

មោឃ នាម

[មោ-ឃៈ-ស័ញ-ញ៉ា] mokh

សញ្ញាឬសន្យាឥតអំពើ គឺសន្យាឥតប្រយោជន៍ទទេគ្មានផ្លូវសេចក្ដីនឹងសើរើ ឬប្ដឹងតវ៉ាបាន។

មោឃ!

ចោលម្សៀត! ឬអាចោលម្សៀត! (ព.ទ្រ.)។

មោឃ! គុណនាម

[មោក] mok≈

ចោលម្សៀត! ឬអាចោលម្សៀត! (ព.ទ្រ.)។

មោឃភាព

ទណ្ឌកម្មដែលប្រកាសដោយចៅក្រមលុបបំបាត់ជាប្រតិសកម្មនូវលិខិតគតិយុត្តមិនបានបំពេញលក្ខខណ្ឌដែលច្បាប់កំណត់ឬសកម្មភាពណាមួយដែលផ្ទុយពីនីតិវិធីច្បាប់។

មោឃភាព នាម ១)

[មោ-ឃៈ-ភាប] mokheakpheab≈

ភាពពុំមានអានុភាពតាមផ្លូវច្បាប់នៃសកម្មភាពគតិយុត្ត។

មោឃភាព នាម ២)

[មោ-ឃៈ-ភាប] mokheakpheab≈

ទណ្ឌកម្មដែលប្រកាសដោយចៅក្រមលុបបំបាត់ជាប្រតិសកម្មនូវលិខិតគតិយុត្តមិនបានបំពេញលក្ខខណ្ឌដែលច្បាប់កំណត់ឬសកម្មភាពណាមួយដែលផ្ទុយពីនីតិវិធីច្បាប់។

មោង នាម

[មោង] moung

ដំបងធំវែងមានគល់ទ្រមីង, ត្មោងធំវែង :

មោង នាម

[មោង] moung

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងខេត្តបាត់ដំបងប៉ែកខាងកើត ប្រទល់គ្នានឹងខេត្តពោធិ៍សាត់ :

មោង នាម

[មោង] moung

ឈ្មោះស្ទឹងមួយក្នុងស្រុកមោងដែលហូរចុះទៅក្នុងទន្លេសាប :

មោទកភាព

ភាពឬភាវៈជាអ្នករីករាយ, ភាវៈនៃសេចក្ដីត្រេកអរ, សេចក្ដីអរគុណ :

មោទកភាព នាម

[មោ-ទៈ-កៈ-ភាប] moutkopheap

ភាពឬភាវៈជាអ្នករីករាយ, ភាវៈនៃសេចក្ដីត្រេកអរ, សេចក្ដីអរគុណ :

មោទនភាព

ភាពជាទីគួរឱ្យកោតស្ញប់ស្ញែង ជាទីគួរឱ្យគោរពកោតសរសើរ :

មោទនភាព នាម

[មោ-ទៈ-នៈ-ភាប] moteakneakpheab≈

ភាពជាទីគួរឱ្យកោតស្ញប់ស្ញែង ជាទីគួរឱ្យគោរពកោតសរសើរ :

មោទនា

ការរីករាយ, ការស្រស់ស្រាយសប្បាយចិត្ត, សេចក្ដីត្រេកអរ (ម.ប្រ., ច្រើនប្រើ អនុមោទនា ជាង)។

មោទនា នាម

[មោ-ទៈ-នា] moutonea

ការរីករាយ, ការស្រស់ស្រាយសប្បាយចិត្ត, សេចក្ដីត្រេកអរ (ម.ប្រ., ច្រើនប្រើ អនុមោទនា ជាង)។

មោទនៈ

ដែលជាទីរីករាយ ត្រេកអរ, ដែលជាទីគាប់ចិត្ត :

មោទនៈ គុណនាម

[មោ-ទៈ-នៈ] moteakneak≈

ដែលជាទីរីករាយ ត្រេកអរ, ដែលជាទីគាប់ចិត្ត :

មោនភាព

ភាវៈស្ងៀម, ដំណើរស្ងៀម (មិនស្ដី)។

មោនភាព នាម

[មោ-នៈ-ភាប] mounopheap

ភាវៈស្ងៀម, ដំណើរស្ងៀម (មិនស្ដី)។

មោនេយ្យភាព

ភាពឬភាវៈជាអ្នកប្រាជ្ញ, បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់អ្នកប្រាជ្ញ :

មោនេយ្យភាព នាម

[មោ-នៃ-យៈ-ភាប] mouneyyopheap

ភាពឬភាវៈជាអ្នកប្រាជ្ញ, បែបបទឬសណ្ដាប់ធ្នាប់របស់អ្នកប្រាជ្ញ :

មោរកលាប

សំណុំឬបាច់កន្ទុយក្ងោក :

មោរកលាប នាម

[មោ-រៈ-កៈ-ឡាប] mourkaleab

សំណុំឬបាច់កន្ទុយក្ងោក :

មោរ៉ា

ឈ្មោះថ្មកែវមួយប្រភេទមានសម្បុរឡាយ (ជាពួកត្បូង) ប្រើជា ម៉ូរ៉ា ក៏មាន (តាមទម្លាប់ហៅ)។

មោរ៉ា នាម

[មោ-រ៉ា] moura

ឈ្មោះថ្មកែវមួយប្រភេទមានសម្បុរឡាយ (ជាពួកត្បូង) ប្រើជា ម៉ូរ៉ា ក៏មាន (តាមទម្លាប់ហៅ)។

មោលី

ខ្មែរហៅកំពូលស្រួចដែលធ្វើរបរស្មីកួចមូលលើព្រះសិរស៍ព្រះពុទ្ធរូបថា មោលី ដែរ :

មេលំ នាម ២)

មេល័ក្ដ នាម

មេល័ខ នាម

មេវត្ត នាម

មេស នាម

មេស នាម

មេសបាល នាម

មេសបាលី នាម

មេសរាសី នាម

មេសា នាម

មេសូត្រ នាម ១)

មេសូត្រ នាម ២)

មេសៈ នាម

មេស្រុក នាម

មេអណ្ដើក នាម

មេអំបៅ នាម

មែ គុ.កិ., ឧ.

មែក នាម ១)

មែក នាម ២)

មែកធាង នាម

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែន គុណកិរិយា

មែនមាន កិរិយាសព្ទ

មែនមាំ គុណកិរិយា

មែរ នាម

មៃៗ គុណកិរិយា

មោក នាម

មោក្ខ នាម

មោក្ខ នាម

មោក្ខុបាយ នាម

មោក្ខោបាយ នាម

មោក្ខៈ នាម

មោគ្គល្លាន នាម

មោឃ គុណនាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ នាម

មោឃ! គុណនាម

មោឃភាព នាម ១)

មោឃភាព នាម ២)

មោង នាម

មោង នាម

មោង នាម

មោទកភាព នាម

មោទនភាព នាម

មោទនា នាម

មោទនៈ គុណនាម

មោនភាព នាម

មោនេយ្យភាព នាម

មោរកលាប នាម

មោរ៉ា នាម