វចនានុក្រមខ្មែរ

ម្រ៉ាងឡើយ គុណកិរិយា

[ម៉្រាង-ឡើយ] mreanglaeuy≈

(ម.ព. ម៉្រាង)។

ម្រ័ក្សណ៍

ចំហាយម្រ័ក្សណ៍ដែលរោលស្បែកមនុស្សឱ្យឡើងផេរកន្ទឹសស្កៀបខ្លាំងបណ្ដាលឱ្យចង់តែអេះ (សរសេរក្លាយជា ម្រាក់ យូរអង្វែងណាស់មកហើយ, ត្រូវសរសេរ ម្រ័ក្សណ៍ វិញទើបត្រឹមត្រូវតាមប្រភពនៃពាក្យ)។

ម្រ័ក្សណ៍ នាម

[ម្រាក់] mreakson

ឈ្មោះ ជ័រកើតអំពីដើមគ្រើលមានសម្បុរខ្មៅក្លិនហាងឆួល សម្រាប់ប្រើការលាបលន :

ម្រ័ក្សណ៍ នាម

[ម្រាក់-បា-រ៉័ង] mreakson

ម្រ័ក្សណ៍ដែលនាំមកពីប្រទេសបារាំង។

ម្រ័ក្សណ៍ កិរិយាសព្ទ

[ម្រាក់-រោល] mreakson

ចំហាយម្រ័ក្សណ៍ដែលរោលស្បែកមនុស្សឱ្យឡើងផេរកន្ទឹសស្កៀបខ្លាំងបណ្ដាលឱ្យចង់តែអេះ (សរសេរក្លាយជា ម្រាក់ យូរអង្វែងណាស់មកហើយ, ត្រូវសរសេរ ម្រ័ក្សណ៍ វិញទើបត្រឹមត្រូវតាមប្រភពនៃពាក្យ)។

ស្ត្រីដែលដល់កាលកំណត់គ្រប់ការហើយ មាតាបិតាបង្ខាំងឱ្យនៅតែក្នុងផ្ទះ មិនឱ្យចេញឱ្យត្រូវថ្ងៃ លុះដល់គ្រប់ថ្ងៃកំណត់ទើបឱ្យចេញពីម្លប់; ពិធីចូលម្លប់នេះរាប់ថាជាមង្គលមួយសម្រាប់ស្ត្រីខ្មែរ, ហៅថា មង្គលចូលម្លប់ ឬ ចូលម្លប់បង្គ្រប់ការ, ប៉ុន្តែមិនមែនសុទ្ធតែធ្វើទាំងអស់គ្នាទេ (ច្រើ

ម្លប់ នាម ១)

[ម្លប់] mlob

ទីដែលមានស្រមោលបាំងកម្ដៅព្រះអាទិត្យ :

ម្លប់ នាម ២)

[ម្លប់] mlob

(ព.ប្រ.) តេជះ, អំណាច, ទីពំនាក់ :

ម្លប់ នាម

[ស្រី-ចូល-ម្លប់] mlob

ស្ត្រីដែលដល់កាលកំណត់គ្រប់ការហើយ មាតាបិតាបង្ខាំងឱ្យនៅតែក្នុងផ្ទះ មិនឱ្យចេញឱ្យត្រូវថ្ងៃ លុះដល់គ្រប់ថ្ងៃកំណត់ទើបឱ្យចេញពីម្លប់; ពិធីចូលម្លប់នេះរាប់ថាជាមង្គលមួយសម្រាប់ស្ត្រីខ្មែរ, ហៅថា មង្គលចូលម្លប់ ឬ ចូលម្លប់បង្គ្រប់ការ, ប៉ុន្តែមិនមែនសុទ្ធតែធ្វើទាំងអស់គ្នាទេ (ច្រើ

ម្លាន់

ដែលមានរសស្ទើរផ្អែមស្ទើរភ្លាវជាដើម ឬដែលរអៀចៗនាំឱ្យទ្រលាន់ឬឆ្អើមលំបាកលេបមិនចុះ :

ម្លាន់ គុណនាម

[ម្លាន់] mlorn

ដែលមានរសស្ទើរផ្អែមស្ទើរភ្លាវជាដើម ឬដែលរអៀចៗនាំឱ្យទ្រលាន់ឬឆ្អើមលំបាកលេបមិនចុះ :

ម្លាយៗ

ដែលមានសព្ទវាចាវែងៗរង្វើលៗទាំងមិនសូវច្បាស់លាស់ផង :

ម្លាយៗ គុ.កិ., គុ.

[ម្លាយ-ម្លាយ] mleay

ដែលមានសព្ទវាចាវែងៗរង្វើលៗទាំងមិនសូវច្បាស់លាស់ផង :

ម្លិះ

ម្លិះដែលមានផ្កាជារួតៗច្រើនស្រទាប់; ម្លិះលា ម្លិះដែលមានផ្ការីកលាឥតរួត។

ម្លិះ នាម

[ម្លិះ] mlis

ឈើតូចពួកមួយ ផ្កាសម្បុរស ក្លិនក្រអូបត្រជាក់, គេដាំយកផ្កាប្រើការបានច្រើនយ៉ាង។

ម្លិះ នាម

[ម្លិះ-រួត] mlis

ម្លិះដែលមានផ្កាជារួតៗច្រើនស្រទាប់; ម្លិះលា ម្លិះដែលមានផ្ការីកលាឥតរួត។

ម្លិះលា

ម្លិះមួយប្រភេទមានស្រទាប់ផ្ការីកលាកំពាងឥតរួត។

ម្លិះលា នាម

[ម្លិះ-លា] mlieahlea≈

ម្លិះមួយប្រភេទមានស្រទាប់ផ្ការីកលាកំពាងឥតរួត។

ម្លឺតៗ

ដែលដកកយឺតៗដោយខំប្រឹងលេបឬខំប្រឹងទាញជាដើម :

ម្លឺតៗ គុណកិរិយា

[ម្លឺត-ម្លឺត] mlueut

ដែលដកកយឺតៗដោយខំប្រឹងលេបឬខំប្រឹងទាញជាដើម :

ម្លូ

វល្លិឡើងជន្លង់ពួកមួយ មានឈ្មោះច្រើនយ៉ាង, ដើមនិងស្លឹកមានរសហាង ក្លិនប្រហើរឆួលបន្តិចៗ, គេដាំជារបរប្រើស្លឹកជាគ្រឿងផ្សំជាមួយនឹងកំបោរ, ស្លាជាដើម ទំពាបំបាត់ក្លិនមាត់មិនឱ្យធុំអាក្រក់។

ម្លូ នាម

[ម្លូ] mlu

វល្លិឡើងជន្លង់ពួកមួយ មានឈ្មោះច្រើនយ៉ាង, ដើមនិងស្លឹកមានរសហាង ក្លិនប្រហើរឆួលបន្តិចៗ, គេដាំជារបរប្រើស្លឹកជាគ្រឿងផ្សំជាមួយនឹងកំបោរ, ស្លាជាដើម ទំពាបំបាត់ក្លិនមាត់មិនឱ្យធុំអាក្រក់។

ម្លូទេស

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ, ស្លឹកដែលបេះទុកឱ្យស្រពាប់ មានក្លិនប្រហើរឈ្ងប់ស្រដៀងនឹងក្លិនស្លឹកតើយ, គេដាំយកស្លឹកប្រើជាគ្រឿងអប់សរសៃថ្នាំឬអប់ស្លឹកម្លូជាដើម។

ម្លូទេស នាម

[ម្លូ-ទេស] mlutes

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ, ស្លឹកដែលបេះទុកឱ្យស្រពាប់ មានក្លិនប្រហើរឈ្ងប់ស្រដៀងនឹងក្លិនស្លឹកតើយ, គេដាំយកស្លឹកប្រើជាគ្រឿងអប់សរសៃថ្នាំឬអប់ស្លឹកម្លូជាដើម។

ម្លូព្រៃ

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ធំ, សព្វថ្ងៃនេះ នៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។

ម្លូព្រៃ នាម

[ម្លូ-ព្រៃ] mluprei

ឈ្មោះស្រុកមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ នៅក្នុងអំណាចខេត្តកំពង់ធំ, សព្វថ្ងៃនេះ នៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។

ម្ល៉ឹង

យ៉ាងហ្នឹង, ដូច្នឹង។ ពាក្យប្រាប់អាការៈនៃសេចក្ដីកំបាំងឱ្យឃើញជាក់ច្បាស់ :

ម្ល៉ឹង គុណកិរិយា

[ម្ឡឹង] mlueng

យ៉ាងហ្នឹង, ដូច្នឹង។ ពាក្យប្រាប់អាការៈនៃសេចក្ដីកំបាំងឱ្យឃើញជាក់ច្បាស់ :

ម្ល៉េះ

យ៉ាងនេះ, ដូច្នេះ :

ម្ល៉េះ គុណកិរិយា

[ម៉្លេះ] mles

យ៉ាងនេះ, ដូច្នេះ :

ម្សាញ់

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៦(ពស់) :

ម្សាញ់ នាម

[ម្សាញ់] mseanh

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៦(ពស់) :

ម្សិល

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃនេះ (ថ្ងៃទី ២មុនបន្ទាប់ថ្ងៃនេះ) :

ម្សិល គុណកិរិយា

[ម្សិល] msel

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃនេះ (ថ្ងៃទី ២មុនបន្ទាប់ថ្ងៃនេះ) :

ម្សិលមិញ

(ម.ព. ម្សិល)។

ម្សិលមិញ គុណកិរិយា

[ម្សិល-ម៉ិញ] mselmenh≈

(ម.ព. ម្សិល)។

ម្សិលម៉្ងៃ

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃម្សិល (ម្សិលមួយថ្ងៃ គឺថ្ងៃទី៣មុនថ្ងៃនេះ) :

ម្សិលម៉្ងៃ គុណកិរិយា

[ម្សិល-ម៉្ងៃ] mselmngey≈

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃម្សិល (ម្សិលមួយថ្ងៃ គឺថ្ងៃទី៣មុនថ្ងៃនេះ) :

ម្សិលម្ង៉ៃមួយនាយ

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃម្សិលម្ង៉ៃ (ថ្ងៃទី៤មុនថ្ងៃនេះ) :

ម្សិលម្ង៉ៃមួយនាយ គុណកិរិយា

[ម្សិល-ម្ង៉ៃ-មួយ-នាយ] msilmngeimuoyoneay

ពាក្យប្រាប់វេលាក្នុងថ្ងៃមួយមុនថ្ងៃម្សិលម្ង៉ៃ (ថ្ងៃទី៤មុនថ្ងៃនេះ) :

ម្សៀត

ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលបានការ។

ម្សៀត នាម

[ម្សៀត] mseat

ប្រយោជន៍, សេចក្ដីកើតការ :

ម្សៀត កិរិយាសព្ទ ១)

[ចោល-ម្សៀត] mseat

មិនកើតការ, មិនបានការ, ប្រើការមិនកើត :

ម្សៀត កិរិយាសព្ទ ២)

[ចោល-ម្សៀត] mseat

មោឃៈ! (ព.ទ្រ.)។

ម្សៀត គុណនាម

[មាន-ម្សៀត] mseat

ដែលមានប្រយោជន៍, ដែលបានការ។

ម្សេវ

(ម.ព. រំសេវ)។

ម្សេវ នាម

[ម្សេវ] msev

(ម.ព. រំសេវ)។

ម្សៅ

ផង់ដែលធ្វើពីអង្ករ, ពោត, សណ្ដែក, មើមដំឡូងជាដើម :

ម្សៅ នាម

[ម្សៅ] msov

ផង់ដែលធ្វើពីអង្ករ, ពោត, សណ្ដែក, មើមដំឡូងជាដើម :

ម្សៅស៊ុប

(ម.ព. ប៊ីចេង)។

ម្សៅស៊ុប នាម

[ម្សៅ-ស៊ុប] msavsub≈

(ម.ព. ប៊ីចេង)។

ម្ហបៗ

ដែលបើកមាត់ហបៗរឿយៗ, ដែលហបខ្លាំង :

ម្ហបៗ គុណកិរិយា

[ម្ហប-ម្ហប] mhob

ដែលបើកមាត់ហបៗរឿយៗ, ដែលហបខ្លាំង :

ម្ហា

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ ម្ហូប ថា ម្ហូបម្ហា ម្ហូបផ្សេងៗនេះខ្លះនោះខ្លះ ឬសរសេរជា ម្ហូបមហា ម្ហូបច្រើនមុខ (?)។

ម្ហា បុព្វបទ

[ម្ហា] mhea

ពាក្យបរិវាររបស់ពាក្យ ម្ហូប ថា ម្ហូបម្ហា ម្ហូបផ្សេងៗនេះខ្លះនោះខ្លះ ឬសរសេរជា ម្ហូបមហា ម្ហូបច្រើនមុខ (?)។

ម្ហូប

ភោជនមានសម្លជាដើមសម្រាប់ហូប គឺសម្រាប់បរិភោគផ្សំនឹងបាយឬបបរ ឬក៏ផ្សំជាមួយនឹងនំដែលប្រើជាជំនួសបាយ :

ម្ហូប នាម

[ម្ហូ] mhob

ភោជនមានសម្លជាដើមសម្រាប់ហូប គឺសម្រាប់បរិភោគផ្សំនឹងបាយឬបបរ ឬក៏ផ្សំជាមួយនឹងនំដែលប្រើជាជំនួសបាយ :

ម្ហើបៗ

ដែលហើបៗរឿយៗ។

ម្ហើបៗ គុណកិរិយា

[ម្ហើប-ម្ហើប] mherb

ដែលហើបៗរឿយៗ។

ម្ហេបម្ហប

ដែលធ្វើមាត់ទុលហើបៗដោយមាត់ហបៗព្រោះខ្លាចឬព្រោះស្លន់ខ្លាំង :

ម្ហេបម្ហប គុណកិរិយា

[ម្ហេប-ម្ហប] mhebmhob

ដែលធ្វើមាត់ទុលហើបៗដោយមាត់ហបៗព្រោះខ្លាចឬព្រោះស្លន់ខ្លាំង :

ម្ហេបៗ

ដែលមានអាការៈហេបៗ :

ម្ហេបៗ គុ.កិ., គុ.

[ម្ហេប-ម្ហេប] mheb

ដែលមានអាការៈហេបៗ :

ម្ហេះៗ

ដែលមានក្លិនធុំស្អុយខ្មោះបន្តិចៗយ៉ាងស្រាល :

ម្ហេះៗ គុណនាម

[ម្ហេះ-ម្ហេះ] mheh

ដែលមានក្លិនធុំស្អុយខ្មោះបន្តិចៗយ៉ាងស្រាល :

ម្ហែបម្ហប

(ម.ព. ម្ហេបម្ហប)។

ម្ហែបម្ហប គុណកិរិយា

[ម្ហែប-ម្ហប] mhaebmhob

(ម.ព. ម្ហេបម្ហប)។

ម្ហ៊ិះៗ

(ម.ព. ម្ហេះៗ)។

ម្ហ៊ិះៗ គុណនាម

[ម្ហ៊ិះ-ម្ហ៊ិះ] mhis

(ម.ព. ម្ហេះៗ)។

ម្ហ៊ែតៗ

ដែលមានទឹកមុខចេញអាការៈស្ពែតៗ :

ម្ហ៊ែតៗ គុណនាម ១)

[ម្ហ៊ែត-ម្ហ៊ែត] mheaet

ដែលមានរសជាតិព្រហែតៗ។

ម្ហ៊ែតៗ គុណកិរិយា ២)

[ម្ហ៊ែត-ម្ហ៊ែត] mheaet

ដែលមានទឹកមុខចេញអាការៈស្ពែតៗ :

ម្អម

តិណជាតិពួកមួយ ដុះក្នុងទឹករាក់ឬនៅដីសើមតាមទំនាបឬវាលស្រែដោយអន្លើៗ, មានក្លិនហាងឆួលលាយក្រអូបបន្តិចៗ, ផ្កាសម្បុរស្វាយ, ប្រើជាគ្រឿងបង់សម្លម្ជូរបែបខ្លះ, ប្រើបានទាំងស្រស់ទាំងក្រៀម, ដែលនៅស្រស់ប្រើជាអន្លក់ក៏បាន, ម្អមមានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទដើមនិងស្លឹកខៀវ, មួយប្រភេទក្រហមច

ម្អម នាម

[ម្អម] maom

តិណជាតិពួកមួយ ដុះក្នុងទឹករាក់ឬនៅដីសើមតាមទំនាបឬវាលស្រែដោយអន្លើៗ, មានក្លិនហាងឆួលលាយក្រអូបបន្តិចៗ, ផ្កាសម្បុរស្វាយ, ប្រើជាគ្រឿងបង់សម្លម្ជូរបែបខ្លះ, ប្រើបានទាំងស្រស់ទាំងក្រៀម, ដែលនៅស្រស់ប្រើជាអន្លក់ក៏បាន, ម្អមមានពីរប្រភេទគឺ មួយប្រភេទដើមនិងស្លឹកខៀវ, មួយប្រភេទក្រហមច

ម្អមក្ដាម

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ ជាពួកម្អមដែរ តែដើមនិងស្លឹកល្អិតបន្តិច ក្លិនហាងប្រហាតជាងម្អមធម្មតា, ប្រើជាគ្រឿងស្លម្ជូរមិនកើតទេ បើប្រើជាអន្លក់ ឬជាគ្រឿងភ្លាបានខ្លះ (តាមចំណូលអ្នកដែលធ្លាប់ត្រូវការប្រើ)។

ម្អមក្ដាម នាម

[ម្អម-ក្ដាម] maomkdam

ឈ្មោះតិណជាតិមួយប្រភេទ ជាពួកម្អមដែរ តែដើមនិងស្លឹកល្អិតបន្តិច ក្លិនហាងប្រហាតជាងម្អមធម្មតា, ប្រើជាគ្រឿងស្លម្ជូរមិនកើតទេ បើប្រើជាអន្លក់ ឬជាគ្រឿងភ្លាបានខ្លះ (តាមចំណូលអ្នកដែលធ្លាប់ត្រូវការប្រើ)។