Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.
ឈ្មោះដំណាំពួកមួយ ស្លឹកមានបន្លាសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹករំចេក ផ្លែមានក្រឡាដេរដាសជុំវិញ ហៅថា ភ្នែក សំបកផ្លែក្រាស់ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប មានរសផ្អែមលាយភ្លាវឬជូរបន្តិចៗ ប្រើជាអាហារ; ម្នាស់មានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នាមាន ម្នាស់ប្រាសាទ, ម្នាស់ឃ្វាំ ឬ ម្នាស់ខម, ម្នាស់សំពៅ ជាដើម។
[ម្នាស់] mnies
ឈ្មោះដំណាំពួកមួយ ស្លឹកមានបន្លាសណ្ឋានស្រដៀងនឹងស្លឹករំចេក ផ្លែមានក្រឡាដេរដាសជុំវិញ ហៅថា ភ្នែក សំបកផ្លែក្រាស់ វេលាទុំមានក្លិនក្រអូប មានរសផ្អែមលាយភ្លាវឬជូរបន្តិចៗ ប្រើជាអាហារ; ម្នាស់មានឈ្មោះផ្សេងៗគ្នាមាន ម្នាស់ប្រាសាទ, ម្នាស់ឃ្វាំ ឬ ម្នាស់ខម, ម្នាស់សំពៅ ជាដើម។
ឈ្មោះក្រុងមួយរបស់កោះលុយសុងនិងហ្វីលិព្វីន; ពួកមនុស្សអ្នកក្រុងនេះក៏ហៅ ម្និល ឬ មនិល ដែរ (សរសេរជា ម៉ានិល ក៏បាន)។
[ម្និល] mnil
ឈ្មោះក្រុងមួយរបស់កោះលុយសុងនិងហ្វីលិព្វីន; ពួកមនុស្សអ្នកក្រុងនេះក៏ហៅ ម្និល ឬ មនិល ដែរ (សរសេរជា ម៉ានិល ក៏បាន)។
ដែលរវៀសរវៃ, ដែលរូតរះ, ដែលប្រញាប់ប្រញាល់ :
[ម្នី-ម្នា] mnimnea
រវៀសរវៃ, រូតរះ, រួសរាន់, ប្រញាប់ប្រញាល់ :
[ម្នី-ម្នា] mnimnea
ដែលរវៀសរវៃ, ដែលរូតរះ, ដែលប្រញាប់ប្រញាល់ :
សេចក្ដីព្រួយឥតស្រាក, សេចក្ដីចំបែងចិត្ត; ដែលមានក្ដីព្រួយឥតស្រាក, ដែលចំបែងចិត្ត :
[ម្នេញ] mnenh
ព្រួយប៉ផ្អុកឥតស្រាក, ព្រួយចំបែងចិត្ត :
[ម្នេញ] mnenh
សេចក្ដីព្រួយឥតស្រាក, សេចក្ដីចំបែងចិត្ត; ដែលមានក្ដីព្រួយឥតស្រាក, ដែលចំបែងចិត្ត :
ម្នេញក្នុងចិត្ត (ព.កា.) សរសេរជា ម្នោម្នេញ ក៏បាន)។
[ម្នោ-ម្នេញ] mnoumnenh
ម្នេញក្នុងចិត្ត (ព.កា.) សរសេរជា ម្នោម្នេញ ក៏បាន)។
(ម.ព. មនោ)។
[ម្នោ-ម្នះ] mnoumneah
(ម.ព. មនោ)។
(ព.ទ.បុ.) អត់បើអត់កំពុងនៅសុខៗ ធ្វើឱ្យកើតហេតុនាំឱ្យមានរវល់ដល់ខ្លួន។
[ម្នៅ-ម្នៅ] mnov
មិននៅៗ (មិនព្រមនៅស្ងៀម), អត់បើអត់; ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្ដើមសេចក្ដីបន្ទោស ដោយមានស្ដាយក្រោយ :
[ម្នៅ-ម្នៅ] mnov
(ព.ទ.បុ.) អត់បើអត់កំពុងនៅសុខៗ ធ្វើឱ្យកើតហេតុនាំឱ្យមានរវល់ដល់ខ្លួន។
ដែលរឹងរូស, មុខរឹង, ចចេសមិនស្ដាប់បង្គាប់អ្នកប្រាប់។ ពាក្យនេះក្លាយពីពាក្យបាលី មានះ ដែលប្រកាន់កិរិយារឹងត្អឹង។
[ម្នះ] mneah≈
ដែលរឹងរូស, មុខរឹង, ចចេសមិនស្ដាប់បង្គាប់អ្នកប្រាប់។ ពាក្យនេះក្លាយពីពាក្យបាលី មានះ ដែលប្រកាន់កិរិយារឹងត្អឹង។
ចំនួន ១០ពីរដង (២០)។
[ម្ភៃ] mphey
ចំនួន ១០ពីរដង (២០)។
មួយយាមក្នុងមួយយប់ :
[ម្យប់] myob
(ព.សា.) មួយយប់ :
[ម្យប់-ម្យាម] myob
មួយយាមក្នុងមួយយប់ :
(ព.សា.) មួយយាម; មួយពេល :
[ម្យាម] myeam
(ព.សា.) មួយយាម; មួយពេល :
(ព.សា.) ដូចគ្នានឹង មយីមយា ដែរ (ប្រើតាមទម្លាប់ស្រួលមាត់ ឬប្រើក្នុងកាព្យដែលមានទំនងឱ្យប្រើ)។
[ម្យី-ម្យា] myimyea
(ព.សា.) ដូចគ្នានឹង មយីមយា ដែរ (ប្រើតាមទម្លាប់ស្រួលមាត់ ឬប្រើក្នុងកាព្យដែលមានទំនងឱ្យប្រើ)។
(ព.សា.) ដូចគ្នានឹង មយីមយា ដែរ។
[ម្យី-ម្យ៉] myimyor
(ព.សា.) ដូចគ្នានឹង មយីមយា ដែរ។
មួយយ៉ាងថែមទៀត, មួយយ៉ាងផ្សេងទៀត, មួយយ៉ាងដទៃទៀត។
[ម្យ៉ាង] myang
មួយយ៉ាង។
[ម្យ៉ាង-ដែ] myang
មួយយ៉ាងដែរ។
[ម្យ៉ាង-ទៀត] myang
មួយយ៉ាងទៀត។
[ម្យ៉ាង-វិញ-ទៀត] myang
មួយយ៉ាងថែមទៀត, មួយយ៉ាងផ្សេងទៀត, មួយយ៉ាងដទៃទៀត។
(ព.សា.) ម្ញ៉ែម្ញ៉ដោយបញ្ចេញអាការៈកិរិយាម្ញ៉ិកម្ញ៉ក់ក្នុងលក្ខណៈមាយា :
[ម្យ៉ែ-ម្យ៉] myemyor
(ព.សា.) ម្ញ៉ែម្ញ៉ដោយបញ្ចេញអាការៈកិរិយាម្ញ៉ិកម្ញ៉ក់ក្នុងលក្ខណៈមាយា :
(ព.សា.) មួយរយគឺដប់ ១០ដង (១០០) :
[ម្រយ] mroy
(ព.សា.) មួយរយគឺដប់ ១០ដង (១០០) :
ក្លើនិងម្រាក់ គឺក្លើប្រុសនិងក្លើស្រី :
[ម្រាក់] mreak
(ព.បុ.) ក្លើស្រី គឺក្លើស្រីនិងស្រី ឬពាក្យប្រុសហៅស្រីជាប្រពន្ធរបស់ក្លើ :
[ក្លើ-ម្រាក់] mreak
ក្លើនិងម្រាក់ គឺក្លើប្រុសនិងក្លើស្រី :
(រ.ស.) ហៅ ព្រះអង្គុលី, ហៅថា ព្រះអង្គុលីព្រះហស្ត (ម្រាមដៃ), ព្រះអង្គុលីព្រះបាទ (ម្រាមជើង)។
[ម្រាម] mream
សរីរាវយវៈដែលបែកជាខ្នែងចេញពីទីបំផុតបាតដៃបាតជើង, ក្នុងម្ខាងៗមានប្រាំៗ :
[ម្រាម] mream
(រ.ស.) ហៅ ព្រះអង្គុលី, ហៅថា ព្រះអង្គុលីព្រះហស្ត (ម្រាមដៃ), ព្រះអង្គុលីព្រះបាទ (ម្រាមជើង)។
ដែលចេញអាការៈរីកៗរឿយៗ :
[ម្រីក-ម្រីក] mrik
ដែលចេញអាការៈរីកៗរឿយៗ :
ប៉ផ្អែបឥតស្រាក, ដែលសង្រេងសង្រៃមិនដាច់ :
[ម្រឹក-ម្រៃ] mruekmrey
ប៉ផ្អែបឥតស្រាក, ដែលសង្រេងសង្រៃមិនដាច់ :
ស្ដេចម្រឹគ (ច្រើនសំដៅសត្វសីហៈ)។
[ម្រ៉ឹក] mruek
សត្វចតុប្បាទព្រៃទូទៅមានសីហៈ, ខ្លា, ឈ្លូស, ប្រើស, ក្ដាន់, រមាំង ជាដើម :
[ម្រឹ-គៈ-ជាត] mruek
(ម.ព. មិគជាត)។
[ម្រឹ-គៈ-ជី-វ័ន] mruek
អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការបរបាញ់ម្រឹគយកសាច់ជាដើមលក់ដូរ (ព្រានម្រឹគ)។
[ម្រឹ-គៈ-ទា-យៈ-ពន់´´] mruek
(ម.ព. មិគទាយពន)។
[ម្រឹ-គៈ-ពាន់] mruek
(ដូចគ្នានឹង មិគព័ន្ធន៍ ដែរ)។
[ម្រឹ-គៈ-រាច] mruek
ស្ដេចម្រឹគ (ឈ្មោល)។
[ម្រឹ-គៈ-រា-ជិ-នី] mruek
(ម.ព. ម្រឹគរាជ)។
[ម្រឹក-គី-ម្រឹក-គា] mruek
ពួកម្រឹគញីនិងម្រឹគឈ្មោល។
[ម្រឹក-គេន] mruek
ស្ដេចម្រឹគ (ច្រើនសំដៅសត្វសីហៈ)។
សេចក្ដីស្លាប់, បុគ្គលស្លាប់។
[ម្រឹត] mruet
ដែលស្លាប់ហើយ។
[ម្រឹត] mruet
សេចក្ដីស្លាប់, បុគ្គលស្លាប់។
(ម.ព. មរតក)។
[ម្រឹ-ដក់] mroedka≈
(ម.ព. មរតក)។
សេចក្ដីស្លាប់, យមរាជ (ខ្មែរនិយាយក្លាយជា ម្រឹត្យូវ មកយូរហើយ)។
[ម្រឹ-ត្យុ] mruetyo
សេចក្ដីស្លាប់, យមរាជ (ខ្មែរនិយាយក្លាយជា ម្រឹត្យូវ មកយូរហើយ)។
ទីដេកស្លាប់, ដំណេកស្លាប់, កន្លែងដេកស្លាប់ (ហៅថា មច្ចុសេយ្យា ក៏បាន)។
[ម្រឹ-ត្យុ-សៃ-យ៉ា] mruetyosyyea
ទីដេកស្លាប់, ដំណេកស្លាប់, កន្លែងដេកស្លាប់ (ហៅថា មច្ចុសេយ្យា ក៏បាន)។
(ម.ព. ម្រឹត្យុ)។
[ម្រឹ-ត្យូវ] mruetyouv
(ម.ព. ម្រឹត្យុ)។
ដីល្អ, ដីមានជីជាតិ :
[ម្រឹ-ទិ-នី] mruetini
ដីល្អ, ដីមានជីជាតិ :
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមែកស្រួយងាយបាក់ ជាជាតិឈើចាញ់ទឹក, ស្លឹកខ្ចីប្រើជាបន្លែស្លស្រឡក់ ផ្លែវែងៗ សាច់រឹងមានសរសៃ ប្រើជាបន្លែស្លម្ជូរបាន (សរសេរ ម្រុំ ក៏បាន)។
[ម្រុម] mrum
ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទមែកស្រួយងាយបាក់ ជាជាតិឈើចាញ់ទឹក, ស្លឹកខ្ចីប្រើជាបន្លែស្លស្រឡក់ ផ្លែវែងៗ សាច់រឹងមានសរសៃ ប្រើជាបន្លែស្លម្ជូរបាន (សរសេរ ម្រុំ ក៏បាន)។
(ម.ព. ម្រុម)។
[ម្រុំ] mrum
(ម.ព. ម្រុម)។
ឈ្មោះសុខុមសត្វមួយប្រភេទ ពួកសហស្សបទី កើតនៅតែនឹងដីសើម ជ្រកអាស្រ័យនៅនឹងទីសុកមម៉ុកដែលមានស្លឹកឈើ ឬសំរាមជាដើម។
[ម្រើម-ព្រះ] mraumpreah
ឈ្មោះសុខុមសត្វមួយប្រភេទ ពួកសហស្សបទី កើតនៅតែនឹងដីសើម ជ្រកអាស្រ័យនៅនឹងទីសុកមម៉ុកដែលមានស្លឹកឈើ ឬសំរាមជាដើម។
គ្រាប់ម្រេចដែលជាអាចម៍សត្វបក្សីចំពួកខ្លះ មានពពេចជាដើម ព្រោះវាចឹកស៊ីផ្លែម្រេចទុំ (មានតម្លៃស្មើគ្នានឹងម្រេចសយ៉ាងល្អ)។
[ម្រេច] mrech
ឈ្មោះដំណាំឡើងជន្លង់មួយប្រភេទ ដើមនិងស្លឹកស្រដៀងនឹងម្លូតែស្លឹកតូចៗក្រាស់រឹងជាងម្លូ ផ្លែចេញជាស្មែង គ្រាម់មូលៗល្អិតៗមានក្លិនហឹរប្រហើរឆួល ប្រើជាគ្រឿងផ្សំម្ហូបឬជាថ្នាំក្ដៅ, ជាដំណាំមានប្រយោជន៍សំខាន់មួយប្រភេទ ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋមានដាំក្នុងខេត្តកំពតច្រើនជាងទីឯទៀត។
[ម្រេច] mrech
សត្វដែលមានមាឌតូចទាបរេញតាមពូជ ផ្សេងទីទៃខុសពីមាឌសត្វពូជឯទៀតក្នុងជាតិត្រូវគ្នា :
[ម្រេច-កោ] mrech
ម្រេចដែលគេបេះផ្លែទុំ ហើយត្រាំទឹកឱ្យរលួយសំបកនៅតែគ្រាប់ មានសម្បុរសដូចគ្នានឹងម្រេចអាចម៍សត្វដែរ (ម្រេចនេះបែបដែលសម្រាំងមានតម្លៃជាងម្រេចធម្មតាដែលហៅថា ម្រេចខ្មៅ)។
[ម្រេច-ស] mrech
(ម.ព. ម្រេចកោរ)។
[ម្រេច-អាច់-សាត់] mrech
គ្រាប់ម្រេចដែលជាអាចម៍សត្វបក្សីចំពួកខ្លះ មានពពេចជាដើម ព្រោះវាចឹកស៊ីផ្លែម្រេចទុំ (មានតម្លៃស្មើគ្នានឹងម្រេចសយ៉ាងល្អ)។
ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ដើមរឹងស្រួយ មានផ្លែគ្រាប់ល្អិត ក្លិនប្រហើរឆួលស្រដៀងនឹងក្លិនផ្លែម្រេចខ្ចី។
[ម្រេច-កង់-កែប] mrechkangkeaeb
ឈ្មោះស្មៅមួយប្រភេទ ដើមរឹងស្រួយ មានផ្លែគ្រាប់ល្អិត ក្លិនប្រហើរឆួលស្រដៀងនឹងក្លិនផ្លែម្រេចខ្ចី។
ឈ្មោះរោគពួកមួយ មានច្រើនបែប បណ្ដាលឱ្យសាច់ព្រោកជ្រោកជ្រាកធ្វើឱ្យស្គម ច្រើនតែចាប់កើតត្រង់ក ជារោគរឹងត្អឹងរក្សាឱ្យជាបានដោយកម្រណាស់ :
[ម្រេញ] mrenh
ឈ្មោះរោគពួកមួយ មានច្រើនបែប បណ្ដាលឱ្យសាច់ព្រោកជ្រោកជ្រាកធ្វើឱ្យស្គម ច្រើនតែចាប់កើតត្រង់ក ជារោគរឹងត្អឹងរក្សាឱ្យជាបានដោយកម្រណាស់ :
បិសាចពួកមួយ តាមពាក្យបរម្បរាថា តែងសម្ដែងខ្លួនឱ្យឃើញរូបជាកូនក្មេង នៅអាស្រ័យតាមដងព្រៃ ជាបិសាចគ្រប់គ្រងឃ្វាលរក្សាពួកសត្វព្រៃ; អ្នកខ្លះដែលប្រកាន់ជឿខ្មោចបិសាច រមែងរាប់អានបូជាដោយផ្ទុកផ្ដាក់ថាឱ្យជួយឃ្វាលរក្សាគោក្របី ឬដំរីសេះឱ្យផង :
[ម្រេញ-គង់-វាល] mrenhkngoveal≈
បិសាចពួកមួយ តាមពាក្យបរម្បរាថា តែងសម្ដែងខ្លួនឱ្យឃើញរូបជាកូនក្មេង នៅអាស្រ័យតាមដងព្រៃ ជាបិសាចគ្រប់គ្រងឃ្វាលរក្សាពួកសត្វព្រៃ; អ្នកខ្លះដែលប្រកាន់ជឿខ្មោចបិសាច រមែងរាប់អានបូជាដោយផ្ទុកផ្ដាក់ថាឱ្យជួយឃ្វាលរក្សាគោក្របី ឬដំរីសេះឱ្យផង :
មន្ទិលខ្មៅដែលកកើតអំពីផ្សែងហុយកាន់កកជាដុំធូលី :
[ម្រែង] mreaeng
មន្ទិលខ្មៅដែលកកើតអំពីផ្សែងហុយកាន់កកជាដុំធូលី :
ឈ្មោះភមរជាតិពួកមួយ ស្រដៀងនឹងឃ្មុំតែតូចៗ, មិនចេះទិចទេ (ព្រោះគ្មានទ្រនិច) ចេះតែខាងរោមខាំបន្តិចៗ, ត្រឹបយកទឹកដមនិងលម្អងផ្កាដូចឃ្មុំ តែធ្វើសំបុកនៅក្នុងរន្ធឈើ មានទឹកផ្អែមឈ្ងុយ មានក្រមួនព័ណ៌ខ្មៅហៅថា ជ័រម្រោម; ម្រោមមានពីរយ៉ាង គឺ ម្រោមខ្សោយ ឬ ម្រោមតូច មានរូបតូចៗបន្តិច
[ម្រោម] mroum
ឈ្មោះភមរជាតិពួកមួយ ស្រដៀងនឹងឃ្មុំតែតូចៗ, មិនចេះទិចទេ (ព្រោះគ្មានទ្រនិច) ចេះតែខាងរោមខាំបន្តិចៗ, ត្រឹបយកទឹកដមនិងលម្អងផ្កាដូចឃ្មុំ តែធ្វើសំបុកនៅក្នុងរន្ធឈើ មានទឹកផ្អែមឈ្ងុយ មានក្រមួនព័ណ៌ខ្មៅហៅថា ជ័រម្រោម; ម្រោមមានពីរយ៉ាង គឺ ម្រោមខ្សោយ ឬ ម្រោមតូច មានរូបតូចៗបន្តិច
(ព.ប្រ.) អ្វីៗដែលដុះសាច់រម៉ិងរម៉ង់ដូចផ្លែម្រះ :
[ម្រះ] mreah
ឈ្មោះវល្លិដំណាំឡើងទ្រើងមួយប្រភេទមានស្លឹកឆែកៗ ផ្លែមានពករម៉ិងរម៉ង់; ស្លឹក, ត្រួយនិងផ្លែមានរសល្វីង ប្រើការជាបន្លែ ឬផ្លែប្រើជាអន្លក់ក៏បាន :
[ម្រះ] mreah
(ព.ប្រ.) អ្វីៗដែលដុះសាច់រម៉ិងរម៉ង់ដូចផ្លែម្រះ :
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទមានខ្លឹមតែសាច់ស្ពោតៗ ក្លិនស្រដៀងនឹងព្រះព្រៅតូច, គេច្រើនប្រើធ្វើប្រអប់ឬហឹប (ហៅថា ម្រះព្រៅធំ ឬ ម្រះព្រៅភ្នំ ក៏បាន)។
[ម្រះ-ព្រៅ] mreahprov
ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទពួកជីរ ស្លឹកនិងផ្កាមានក្លិនហាងប្រហើរ ប្រើជាគ្រឿងបង់សម្លម្ជូរបែបខ្លះ (ហៅថា ម្រះព្រៅតូច ឬ ម្រះព្រៅសម្ល ក៏បាន)។
[ម្រះ-ព្រៅ] mreahprov
ឈ្មោះឈើធំមួយប្រភេទមានខ្លឹមតែសាច់ស្ពោតៗ ក្លិនស្រដៀងនឹងព្រះព្រៅតូច, គេច្រើនប្រើធ្វើប្រអប់ឬហឹប (ហៅថា ម្រះព្រៅធំ ឬ ម្រះព្រៅភ្នំ ក៏បាន)។