Khmer Dictionary

មមង់ នាម

[ម-មង់] momong

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ បរិភោគខ្ទុះឈាមជាអាហារ; សត្វល្អិតដែលច្រើនកើតក្នុងផ្លែល្វា។

មមង្ការ

សេចក្ដីយល់ ឬប្រកាន់ថាជារបស់ផងអញ គឺសេចក្ដីយល់ឃើញឬប្រកាន់ថាសព៌ាង្គកាយ ឬអ្វីៗដែលបានមកទាំងប៉ុន្មានសុទ្ធតែជារបស់ផងអញ ដូចយ៉ាងប្រកាន់ថា "សក់របស់អញ, ធ្មេញរបស់អញ" ជាដើម។

មមង្ការ នាម

[មៈ-ម័ង-កា] momongkear

សេចក្ដីយល់ ឬប្រកាន់ថាជារបស់ផងអញ គឺសេចក្ដីយល់ឃើញឬប្រកាន់ថាសព៌ាង្គកាយ ឬអ្វីៗដែលបានមកទាំងប៉ុន្មានសុទ្ធតែជារបស់ផងអញ ដូចយ៉ាងប្រកាន់ថា "សក់របស់អញ, ធ្មេញរបស់អញ" ជាដើម។

មមាច

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ ច្រើនចូលចិត្តរោមត្រង់ក្បាលក្របី ឬត្រង់បូក។

មមាច នាម

[ម-មាច] momeach

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ ច្រើនចូលចិត្តរោមត្រង់ក្បាលក្របី ឬត្រង់បូក។

មមាចត្នោត

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងដំណាំផ្សេងៗទៀត មានរាងតូចស្ដើង សម្បុរត្នោត ហើយមានពីរប្រភេទគឺប្រភេទស្លាបវែងនិងប្រភេទស្លាបខ្លី :

មមាចត្នោត នាម

[ម-មាច-ត្នោត] momeachtnot≈

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងដំណាំផ្សេងៗទៀត មានរាងតូចស្ដើង សម្បុរត្នោត ហើយមានពីរប្រភេទគឺប្រភេទស្លាបវែងនិងប្រភេទស្លាបខ្លី :

មមាចបៃតង

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងដំណាំផ្សេងៗទៀតស្ថិតក្នុងសន្តានស៊ីកាដែលីដេ (cicadelli dae) ពួកណេហ្វូតេទិច (nephotettix)។ មេពេញវ័យមានពណ៌បៃតងភ្លឺ :

មមាចបៃតង នាម

[ម-មាច-បៃ-តង] momeachbaitngo≈

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវនិងដំណាំផ្សេងៗទៀតស្ថិតក្នុងសន្តានស៊ីកាដែលីដេ (cicadelli dae) ពួកណេហ្វូតេទិច (nephotettix)។ មេពេញវ័យមានពណ៌បៃតងភ្លឺ :

មមាចពព្រុស

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររ៉ឺស៊ីលីយ៉ាឌ័រសាលីស (reciliador salis) ស្ថិតក្នុងសន្តានស៊ីកាដែលីដេ (cicadel lidae) ប្រភេទរ៉ឺស៊ីលីយ៉ាឌ័រសាលីស (recilia dorsalis)។ ស្លាបរបស់មមាចពព្រុសពេញវ័យមានរាងក្ងិកក្ងក់ :

មមាចពព្រុស នាម

[ម-មាច-ព-ព្រុស] momeachpoprus≈

សត្វល្អិតចង្រៃបំផ្លាញដំណាំស្រូវដែលមានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររ៉ឺស៊ីលីយ៉ាឌ័រសាលីស (reciliador salis) ស្ថិតក្នុងសន្តានស៊ីកាដែលីដេ (cicadel lidae) ប្រភេទរ៉ឺស៊ីលីយ៉ាឌ័រសាលីស (recilia dorsalis)។ ស្លាបរបស់មមាចពព្រុសពេញវ័យមានរាងក្ងិកក្ងក់ :

មមាញ

ឈ្មោះស្មៅពួកមួយសន្តានផ្ទី មានក្លិនហាងឆួល, ប្រើការជ្រក់បរិភោគបាន។ មានមួយប្រភេទផ្សេងហៅថា មមាញខ្មោច ប្រើការជ្រក់បរិភោគពុំបានឡើយ។

មមាញ នាម

[ម-មាញ] momeanh

ឈ្មោះស្មៅពួកមួយសន្តានផ្ទី មានក្លិនហាងឆួល, ប្រើការជ្រក់បរិភោគបាន។ មានមួយប្រភេទផ្សេងហៅថា មមាញខ្មោច ប្រើការជ្រក់បរិភោគពុំបានឡើយ។

មមាញឹក

ដែលប្រញឹកខ្លាំង, ដែលញឹកញាប់ពេកឥតស្រាក :

មមាញឹក គុ.កិ., គុ.

[ម-មា-ញឹក] momeanhuek

ដែលប្រញឹកខ្លាំង, ដែលញឹកញាប់ពេកឥតស្រាក :

មមាយ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មមើ ថា មមើមមាយ គឺមមើផ្ដេសផ្ដាសច្រើនដងរឿយៗដោយហេតុមិនស្រួលខ្លួន :

មមាយ បុព្វបទ

[ម-មាយ] momeay

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មមើ ថា មមើមមាយ គឺមមើផ្ដេសផ្ដាសច្រើនដងរឿយៗដោយហេតុមិនស្រួលខ្លួន :

មមាល

ឃើញអ្វីៗផ្ដេសផ្ដាស ដែលគួរខ្លាចដោយភ្លាត់សតិមិនតាំងនៅតាមប្រក្រតី (ឃើញតែម្នាក់ឯង), ច្រើនឃើញក្នុងកាលកំពុងដេករលីវៗជិតលក់ :

មមាល កិ., គុ.កិ.

[ម-មាល] momeal

ឃើញអ្វីៗផ្ដេសផ្ដាស ដែលគួរខ្លាចដោយភ្លាត់សតិមិនតាំងនៅតាមប្រក្រតី (ឃើញតែម្នាក់ឯង), ច្រើនឃើញក្នុងកាលកំពុងដេករលីវៗជិតលក់ :

មមិងមមាំង

ដែលមិងមាំងងេងងោងស្ទាក់ស្ទើរស្មារតីមិនជាក់លាក់ :

មមិងមមាំង កិ., គុ.

[ម-មិង-ម-មាំង] momingmomeang

ដែលមិងមាំងងេងងោងស្ទាក់ស្ទើរស្មារតីមិនជាក់លាក់ :

មមិចមមៀវ

ដែលប្របិចប្របោចតិចៗរឿយៗ; ដែលរញ៉ឹករញ៉ុករម៉េះរម៉ោះស្រាលៗ :

មមិចមមៀវ គុ.កិ., គុ.

[ម-មិច-ម-មៀវ] momichmomiev

ដែលប្របិចប្របោចតិចៗរឿយៗ; ដែលរញ៉ឹករញ៉ុករម៉េះរម៉ោះស្រាលៗ :

មមី

ដែលនៅធ្មេចភ្នែកព្រឹមៗស្ទើរលក់ស្ទើរភ្ញាក់ មិនទាន់ដឹងខ្លួនច្បាស់ប្រាកដដូចជាមមើ :

មមី នាម

[ម-មី] momi

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៧(សេះ) :

មមី គុណនាម

[ម-មី] momi

ដែលពភ្លឹម, ដែលធ្ងន់ភ្នែកពព្រឹម :

មមី គុណកិរិយា

[ម-មី-ម-មើ] momi

ដែលនៅធ្មេចភ្នែកព្រឹមៗស្ទើរលក់ស្ទើរភ្ញាក់ មិនទាន់ដឹងខ្លួនច្បាស់ប្រាកដដូចជាមមើ :

មមីស

សរសៃល្អិតខ្លីៗដុះលើផ្នែកនៃខ្លួនសត្វឬរុក្ខជាតិប្រភេទខ្លះ :

មមីស នាម ១)

[ម-មីស] momis

រោមដែលដុះទីកំបាំង :

មមីស នាម ២)

[ម-មីស] momis

សរសៃល្អិតខ្លីៗដុះលើផ្នែកនៃខ្លួនសត្វឬរុក្ខជាតិប្រភេទខ្លះ :

មមឹះ

(ដូចគ្នានឹង មមិចមមៀវ ដែរ)។

មមឹះ គុណកិរិយា

[ម-មឹះ] momueeah

មឹះៗរឿយៗ :

មមឹះ នាម

[ម-មឹះ-ម-មៀវ] momueeah

(ដូចគ្នានឹង មមិចមមៀវ ដែរ)។

មមុល

ខំប្រឹងឱនខ្លួនរុលត្បុលត្រសុលចូល :

មមុល កិរិយាសព្ទ

[ម-មុល] momul

ខំប្រឹងឱនខ្លួនរុលត្បុលត្រសុលចូល :

មមើ

បញ្ចេញវាចា, និយាយក្នុងវេលាកំពុងដេកលក់ ដោយយល់សប្ដិឃើញ :

មមើ កិរិយាសព្ទ

[ម-មើ] momer

បញ្ចេញវាចា, និយាយក្នុងវេលាកំពុងដេកលក់ ដោយយល់សប្ដិឃើញ :

មមើក

ដែលមើកៗរឿយៗ :

មមើក គុ.កិ., គុ.

[ម-មើក] momerk

ដែលមើកៗរឿយៗ :

មមៀរ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សសៀរ ថា :

មមៀរ បុព្វបទ

[ម-មៀ] momier

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ សសៀរ ថា :

មមែ

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៨(ពពែ) :

មមែ នាម

[ម-មែ] momae

ឈ្មោះឆ្នាំទី ៨(ពពែ) :

មមៃ

មៃៗរឿយៗ គឺដែលភ្នកនឹករឿយៗមិនភ្លេច :

មមៃ គុណកិរិយា

[ម-មៃ] momey

មៃៗរឿយៗ គឺដែលភ្នកនឹករឿយៗមិនភ្លេច :

មមោក

កម្ទេចស្មៅ, ឫសស្មៅឬស្លឹកឈើដែលពុករលួយកកខាប់ទៅជាភក់ក្រាស់ដើរលុយពុំបាន ព្រោះផុងជ្រៅដកជើងពុំរួច :

មមោក នាម

[ម-មោក] momouk

កម្ទេចស្មៅ, ឫសស្មៅឬស្លឹកឈើដែលពុករលួយកកខាប់ទៅជាភក់ក្រាស់ដើរលុយពុំបាន ព្រោះផុងជ្រៅដកជើងពុំរួច :

មមំការ

(ម.ព. មមង្ការ)។

មមំការ នាម

[ម-មំ-កា] momumkar

(ម.ព. មមង្ការ)។

មម៉េះមម៉ោះ

ដែលមិនប្រាកដ, មិនមាំមួន; ដែលចេញអាការៈលេងៗ ដូចជាល្បែងកូនក្មេង :

មម៉េះមម៉ោះ គុ.កិ., គុ.

[ម-ម៉េះ-ម-ម៉ោះ] momehmomaoh

ដែលមិនប្រាកដ, មិនមាំមួន; ដែលចេញអាការៈលេងៗ ដូចជាល្បែងកូនក្មេង :

មយី

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មាយា ថា មយីមាយា គឺមាយាហួសពេក, មាយាច្រើនបែបច្រើនប្រភេទ; ច្រើននិយាយថា មយីមយា ឬ មយាមយ៉ ក៏តាមទម្លាប់អ្នកប្រើ។

មយី បុព្វបទ

[ម-យី] moyi

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ មាយា ថា មយីមាយា គឺមាយាហួសពេក, មាយាច្រើនបែបច្រើនប្រភេទ; ច្រើននិយាយថា មយីមយា ឬ មយាមយ៉ ក៏តាមទម្លាប់អ្នកប្រើ។

មយូរ

ក្ងោកញី (ពាក្យទាំងនេះសុទ្ធតែសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

មយូរ នាម

[ម-យូ-រៈ] ឬ [មៈ-យូ] moyur

ក្ងោក។

មយូរ នាម

[មៈ-យូ-រៈ-គៈ-តិ] moyur

ដំណើរក្ងោក; ដំណើរដែលមានលំនាំស្រដៀងនឹងក្ងោក។

មយូរ នាម

[មៈ-យូ-រៈ-ស័ប] moyur

សូរសំឡេងក្ងោក; សូរសព្ទស្រដៀងនឹងសំឡេងក្ងោក។

មយូរ នាម

[មៈ-យូ-រ៉ា] moyur

ក្ងោកទាំងឡាយ, ពួកក្ងោក។

មយូរ នាម

[មៈ-យូ-រី] moyur

ក្ងោកញី (ពាក្យទាំងនេះសុទ្ធតែសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

មយូរឆត្រ

សំណុំកន្ទុយក្ងោកដែលចងជាកន្សោមត្រសុំ សម្រាប់កាន់ដើរហែក្នុងពិធីសោក័ន្ត។

មយូរឆត្រ នាម

[មៈ-យូ-រៈ-ឆ័ត] moyurchhatrar

សំណុំកន្ទុយក្ងោកដែលចងជាកន្សោមត្រសុំ សម្រាប់កាន់ដើរហែក្នុងពិធីសោក័ន្ត។

មរ

ភក់ដែលកើតអំពីទឹកត្រាំដើមត្រុំ ព្រមទាំងស្លឹកត្រុំស្រស់ផងឱ្យរលួយហើយកូរឱ្យខះកកមានសម្បុរខ្មៅខៀវទៅជាធ្លះសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ :

មរ កិរិយាសព្ទ

[ម] mor

ស្លាប់ (សម្រាប់ប្រើចំពោះតែក្នុងកាព្យដែលកវីត្រូវការប្រើខ្លះ កុំឱ្យខ្វះ ដូចជា) :

មរ នាម

[ម] mor

ភក់ដែលកើតអំពីទឹកត្រាំដើមត្រុំ ព្រមទាំងស្លឹកត្រុំស្រស់ផងឱ្យរលួយហើយកូរឱ្យខះកកមានសម្បុរខ្មៅខៀវទៅជាធ្លះសម្រាប់ប្រើជាគ្រឿងជ្រលក់ :

មរកត

ព្រះពុទ្ធរូបមរកតដែលព្រះនាគសេនមហាថេរសាងក្នុងមជ្ឈិមប្រទេសក្នុងកាលខាងដើមនៃសតវត្សទី ៦នៃពុទ្ធសករាជ ...។

មរកត នាម

[មៈ-រ-កត់] morokot

ឈ្មោះកែវឬត្បូងសម្បុរខៀវខ្ចី ឬ បៃតង :

មរកត នាម

[ព្រះ-កែវ-ម-រ-កត់] morokot

ព្រះពុទ្ធរូបមរកតដែលព្រះនាគសេនមហាថេរសាងក្នុងមជ្ឈិមប្រទេសក្នុងកាលខាងដើមនៃសតវត្សទី ៦នៃពុទ្ធសករាជ ...។

មរដក

(ម.ព. មរតក)។

មរដក នាម

[ម-រៈ-ដក់] morodok

(ម.ព. មរតក)។

មរណ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ] moron

(ម.ព. មរណៈ)។

មរណប្បមាណ

(ម.ព. មរណប្រមាណ)។

មរណប្បមាណ នាម

[មៈ-រៈ-ណ័ប-ប៉ៈ-ម៉ាន] meakreaknbabakman≈

(ម.ព. មរណប្រមាណ)។

មរណប្រមាណ

ចំនួនមនុស្សស្លាប់ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបនៅកន្លែងណាមួយនិងពេលវេលាកំណត់ណាមួយ។

មរណប្រមាណ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ប្រ-ម៉ាន] meakreaknakbroman≈

ចំនួនមនុស្សស្លាប់ក្នុងចំណោមប្រជាជនសរុបនៅកន្លែងណាមួយនិងពេលវេលាកំណត់ណាមួយ។

មរណលតា

បញ្ជីមរណភាព។

មរណលតា នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-លៈ-ដា] meakreaknakleakda≈

បញ្ជីមរណភាព។

មរណា

កាលឬវេលាជិតស្លាប់។

មរណា នាម

[មៈ-រៈ-ណា] ឬ [ម-រៈ-នា] morona

សេចក្ដីស្លាប់ (ព.កា.)។

មរណា នាម

[មៈ-រៈ-ណា-ភិ-ប្រាយ] morona

ដំណើរចង់ស្លាប់, ការតាំងចិត្តនឹងសម្លាប់ខ្លួន។

មរណា ន., គុ.

[មៈ-រៈ-ណា-សន់] morona

ការជិតស្លាប់, ដែលជិតស្លាប់ ដែលជិតផុតដង្ហើម។

មរណា នាម

[មៈ-រៈ-ណា-សន់-ណៈ-កាំ] morona

អំពើ (ល្អឬ អាក្រក់) ដែលធ្វើក្នុងកាលជិតស្លាប់។

មរណា នាម

[មៈ-រៈ-ណា-សន់-ណៈ-កាល] morona

កាលឬវេលាជិតស្លាប់។

មរណុបាយ

ឧបាយនឹងឱ្យស្លាប់, ឧបាយសម្លាប់, ឧបាយបម្រុងនឹងសម្លាប់។

មរណុបាយ នាម

[មៈ-រៈ-ណុ-បាយ] moronobay

ឧបាយនឹងឱ្យស្លាប់, ឧបាយសម្លាប់, ឧបាយបម្រុងនឹងសម្លាប់។

មរណោបាយ

(ម.ព. មរណុបាយ)។

មរណោបាយ នាម

[មៈ-រៈ-ណោ-បាយ] meakreaknaobay≈

(ម.ព. មរណុបាយ)។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ] moronak

សេចក្ដីស្លាប់។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-កាល] moronak

កាលកំណត់ដែលត្រូវស្លាប់, ពេលស្លាប់; ខ្មែរច្រើននិយាយសំដៅសេចក្ដីថា "ស្លាប់" ឬ "សេចក្ដីស្លាប់" :

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ចេតៈ-ណា] moronak

ចេតនាដែលប៉ងនឹងសម្លាប់។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ទុក] moronak

ទុក្ខដែលកើតព្រោះមរណៈ, ទុក្ខដែលមានក្នុងវេលាជិតនឹងស្លាប់។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ទូត] moronak

បម្រើរបស់មរណៈ គឺជរាព្យាធិដែលទុក្ខដូចជាបម្រើរបស់សេចក្ដីស្លាប់ប្រើឱ្យមក, ហៅថា យមទូត ក៏បាន (ព.ប្រ.)។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ធ័រ] moronak

ធម្មតារបស់មរណៈឬមរណៈដែលរមែងមានជាធម្មតា។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-នាម] moronak

នាមសម្រាប់បុគ្គលស្លាប់; សម្រាប់ប្រើចំពោះតែឥស្សរជនថ្នាក់ខ្ពស់មានក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យជាដើម, ដូចជា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា, លុះទ្រង់សោយព្រះទិព្វជង្គតទៅហើយ, ថ្វាយព្រះមរណនាមជា ព្រះបរមកោដ្ឋ (ព្រះករុណាព្រះបរមកោដ្ឋ)។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ប័ន] moronak

សំបុត្រប្រាប់សេចក្ដីឱ្យអ្នកដទៃសម្លាប់គេ។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ភាប] moronak

ដំណើរស្លាប់, សេចក្ដីស្លាប់ (ស្លាប់) :

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ភៃ] moronak

ភ័យអំពីមរណៈ, សេចក្ដីខ្លាចស្លាប់។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-លេ-ខា] moronak

សាលក្រមកាត់ទោសប្រហារជីវិត។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-វេ-លា] moronak

ពេលជិតស្លាប់, ពេលស្លាប់។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-សង់-គ្រាម] moronak

ដូចគ្នានឹង មច្ចុសង្គ្រាម ដែរ។

មរណៈ នាម

[មៈ-រៈ-ណៈ-ស័ញ-ញ៉ា] moronak

សញ្ញាក្នុងមរណៈ; ការកត់សម្គាល់ថាមានសេចក្ដីស្លាប់ :