វចនានុក្រមខ្មែរ

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ផ្លូវ-រា-ដំ-ណើ] rea

(ម.ព. រាដំណើរ)។

រា កិរិយាសព្ទ

[រាំង-រា] rea

(ម.ព. រារាំង)។

រាក កិរិយាសព្ទ

[រាក] reak

លេចដោយរាន់ខ្លាំងទប់មិនទាន់ឬទប់មិនឈ្នះ :

រាក នាម

[រាក] reak

ជំងឺដែលបណ្ដាលឱ្យមានការបន្ទោបង់លាមក មានសភាពរាវនិងញឹកញាប់ :

រាក កិរិយាសព្ទ

[ចុះ-រាក] reak

រាករូសខ្លាំង, ចុះឧច្ចារៈរាន់រាកខ្លាំង។

រាក នាម

[រាក-រូស] reak

រាកឧច្ចារៈដូចជារូសចេញមក។

រាក់

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកក្រាស់សម្បុរសប្រផេះ ដែលយ៉ាងធំប៉ុនៗបាតដៃ មានជ័រស, មាន ២ប្រភេទគឺ រាក់ស ផ្កាសម្បុរស, រាក់ក្រហម ផ្កាសម្បុរស្វាយស្រគាំ; ផ្ការាក់ទាំង ២យ៉ាងនេះមានក្លិនក្រអូបសាយក្រពុលបន្តិចៗ ជនានុជនរាប់អាន ច្រើនដោតក្រងជាផួងមាលា ឬប្រើក្នុងវេលាថ្វាយបង្គំទទួលឋានន្តរ (ថ្វ

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះរោគឧច្ចារមគ្គបណ្ដាលឱ្យធ្ងន់បាត (ធ្ងន់ទ្វារធំ) ឈឺស្ទំក្នុងពោះ លីងកន្លាស់អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ, មាន ២យ៉ាងគឺ រាក់ស ធ្លាក់សុទ្ធតែខ្ទុះរំអិលគ្មានឈាម, រាក់ក្រហម ធ្លាក់រំអិលមានឈាម :

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះរោគកើតនៅជើងធ្មេញបណ្ដាលឱ្យហើមសាច់ជើងធ្មេញ កកើតជាខ្ទុះឈាមស្អុយនាំឱ្យធ្មេញឆាប់រង្គើរង្គោះ :

រាក់ គុណនាម

[រាក់] reak

ទីទៃពីជ្រៅ គឺមានជម្រៅតិច :

រាក់ នាម

[គំ-និត-រាក់] reak

គំនិតសើៗ មុជមិនជ្រៅទៅមិនឆ្ងាយ។

រាក់ នាម

[ចិត-រាក់] reak

ចិត្តសើៗ ឆាប់ដោយតាមគេ។

រាក់ នាម

[សាច់-ក្ដី-រាក់] reak

សេចក្ដីងាយ មិនពិបាកយល់។

រាក់ នាម

[រាក់] reak

ឈ្មោះឈើតូច ស្លឹកក្រាស់សម្បុរសប្រផេះ ដែលយ៉ាងធំប៉ុនៗបាតដៃ មានជ័រស, មាន ២ប្រភេទគឺ រាក់ស ផ្កាសម្បុរស, រាក់ក្រហម ផ្កាសម្បុរស្វាយស្រគាំ; ផ្ការាក់ទាំង ២យ៉ាងនេះមានក្លិនក្រអូបសាយក្រពុលបន្តិចៗ ជនានុជនរាប់អាន ច្រើនដោតក្រងជាផួងមាលា ឬប្រើក្នុងវេលាថ្វាយបង្គំទទួលឋានន្តរ (ថ្វ

រាក់ទាក់

ដែលពោលស្រុះស្រួលទទួលដោយអើពើ, ចៅរ៉ៅ :

រាក់ទាក់ គុ.កិ., គុ.

[រាក់-ទាក់] reakateak

ដែលពោលស្រុះស្រួលទទួលដោយអើពើ, ចៅរ៉ៅ :

រាក់ធ្មេញ

(ម.ព. រាក់{¥¥}២{££})។

រាក់ធ្មេញ នាម

[រាក់-ធ្មេញ] reakthmenh≈

(ម.ព. រាក់២)។

រាក់បាត

(ម.ព. រាក់{¥¥}១{££})។

រាក់បាត នាម

[រាក់-បាត] reakbat≈

(ម.ព. រាក់១)។

រាក់រយ

ក្បាច់រចនាដែលមានទម្រង់ច្រើនប្រភេទដូចជាទម្រង់ត្របកឈូក កញ្ចាំង ផ្កាចាន់ កេសរ ធ្មេញក្របី ពងត្រី ... ឆ្លាក់រាក់រាងដដែលៗបន្តបន្ទាប់គ្នា។

រាក់រយ នាម

[រាក់-រយ] reakry≈

ក្បាច់រចនាដែលមានទម្រង់ច្រើនប្រភេទដូចជាទម្រង់ត្របកឈូក កញ្ចាំង ផ្កាចាន់ កេសរ ធ្មេញក្របី ពងត្រី ... ឆ្លាក់រាក់រាងដដែលៗបន្តបន្ទាប់គ្នា។

រាក្សសី

(ម.ព. រាក្ស័ស)។

រាក្សសី នាម

[រា-ក្សៈ-សី] reaksasei

(ម.ព. រាក្ស័ស)។

រាក្ស័ស

យក្សសាមញ្ញ ឬបិសាចពួកខ្លះដែលនៅអាស្រ័យតាមមាត់ទឹកឬក្នុងដងព្រៃ (អារក្សទឹក, អារក្សព្រៃ ឬខ្មោចព្រៃ), បើស្រីហៅ រាក្សសី (រា ក្សៈសី), ជាពួកអមនុស្សកាចសាហាវ ច្រើនបៀតបៀនយាយីមនុស្សដែលចូលដល់ទីដែនរបស់វា :

រាក្ស័ស នាម

[រា-ក្ស័ស] reaksoas

យក្សសាមញ្ញ ឬបិសាចពួកខ្លះដែលនៅអាស្រ័យតាមមាត់ទឹកឬក្នុងដងព្រៃ (អារក្សទឹក, អារក្សព្រៃ ឬខ្មោចព្រៃ), បើស្រីហៅ រាក្សសី (រា ក្សៈសី), ជាពួកអមនុស្សកាចសាហាវ ច្រើនបៀតបៀនយាយីមនុស្សដែលចូលដល់ទីដែនរបស់វា :

រាគ នាម

[រា-គៈ] reak

តម្រេក, សេចក្ដីរីករាយ, ត្រេកត្រអាល ចំពោះកាម :

រាគ នាម

[រា-គ័ក-គិ] reak

ភ្លើងរាគៈ, រាគៈដែលទុកដូចជាភ្លើង :

រាគ នាម

[រា-គៈ-ចៈ-រ៉ិត] reak

អ្នកដែលមានចរិតក្រាស់ដោយរាគៈ។

រាគ នាម

[រា-គៈ-ចិត] reak

ចិត្តដែលប្រកបដោយរាគៈ។

រាគ នាម

[រា-គា-ទិ-កិ-លេស] reak

កិលេសមានរាគៈជាដើម។

រាគ នាម

[រា-គា-ភិ-ភូត] reak

ដែលត្រូវរាគៈគ្របសង្កត់។

រាគតណ្ហា

ចំណង់ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រេកត្រអាលក្នុងកាម។

រាគតណ្ហា នាម

[រា-គៈ-តន់-ហា] reakeaktnoha≈

ចំណង់ប្រកបដោយសេចក្ដីត្រេកត្រអាលក្នុងកាម។

រាគៈ

(ម.ព. រាគ)។

រាគៈ នាម

[រា-គៈ] reakeak≈

(ម.ព. រាគ)។

រាង នាម

[រាង] rieng

រាងរៅ ទ្រង់ទ្រាយ រូបរាង :

រាង កិ., គុ.

[រាង] rieng

ចាល, រអា លែងចង់ លែងត្រូវការទៀត :

រាង កិរិយាសព្ទ

[រាង-មិន-ឈ្នះ-រាក] rieng

(សុភាសិត) តាំងចិត្តថារាងហើយ ប៉ុន្តែគង់មិនឈ្នះតម្រេក។

រាង កិរិយាសព្ទ

[រាង-រ-អា] rieng

រាងទ្រាន់ខ្លាំង។

រាង នាម

[រាង] rieng

ផ្ទាំងរនាបឫស្សីពាសស្រទបចេក ដាក់លើគែមទូកម្ខាងបន្ទេរឱ្យផ្អៀងមកខាងក្នុងទូក ប៉ែកខាងក្រោមឱ្យរះនឹងទឹក ដើម្បីចែវឬអុំទូកទៅឱ្យត្រីភ័ន្តស្លន់លោតចូលក្នុងទូក, គេធ្វើតែក្នុងវេលាយប់មានខែភ្លឺ ហៅថា ដេញរាង។

រាងកាយ

សណ្ឋាន ទ្រង់ទ្រាយ រូបកាយទាំងមូលរបស់មនុស្ស សត្វ :

រាងកាយ នាម

[រាង-កាយ] reangkay≈

សណ្ឋាន ទ្រង់ទ្រាយ រូបកាយទាំងមូលរបស់មនុស្ស សត្វ :

រាងចាល

ចាលចិត្តចាលគំនិតរាងលែងហ៊ានទៀត។

រាងចាល កិរិយាសព្ទ

[រាង-ចាល] reangchal≈

ចាលចិត្តចាលគំនិតរាងលែងហ៊ានទៀត។

រាងដូចជា

ដូចជា, ហាក់ដូចជា, បែបដូចជា :

រាងដូចជា គុណកិរិយា

[រាង-ដូច-ជា] reangdochojea

ដូចជា, ហាក់ដូចជា, បែបដូចជា :

រាងរៅ

រូបរាង. រូបស្បាត :

រាងរៅ នាម

[រាង-រៅ] reangorov

រូបរាង. រូបស្បាត :

រាច

រាយស្មើ; ដក់ស្មើ; សាយរាយស្មើ :

រាច កិរិយាសព្ទ

[រាច] reach

រាយស្មើ; ដក់ស្មើ; សាយរាយស្មើ :

រាជ

ត្រីឥតស្រកាមួយប្រភេទសន្តានត្រីប្រាតែធំជាងត្រីទន្លេទាំងអស់ រាប់ថាជាស្ដេចត្រីក្នុងទន្លេ :

រាជ នាម

[រាច] reach

ព្រះរាជា (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ប្រែតាមរូបសព្ទថា "អ្នករុងរឿងដោយវិសេសព្រោះមានតេជះក្រៃលែង" ឬ ប្រែថា "អ្នកញ៉ាំងប្រជាពលរដ្ឋឱ្យរីករាយ គឺគ្រប់គ្រងប្រជានិករឱ្យមានស្វាមីភក្ដិចំពោះព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គមានសង្គហវត្ថុ ៤យ៉ាងគឺ ការឱ្យទេយ្យវត្ថុ, ការពោលវាចាគួរឱ្យចង់ឮចង់ស្ដ

រាជ នាម ១)

[រាច-ប័ន-ណា-ឡៃ] reach

បណ្ណាល័យរបស់ព្រះរាជា។

រាជ នាម ២)

[រាច-ប័ន-ណា-ឡៃ] reach

ឈ្មោះមហាមន្ទីរមួយនៅក្រុងភ្នំពេញ ជាទីតម្កល់គម្ពីរក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ជាសម្បត្តិឬជាឃ្លាំងចំណេះរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ... (គឺក្រុមពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យសព្វថ្ងៃ)។

រាជ នាម

[រាច-ក័ញ-ញ៉ា] reach

ព្រះរាជបុត្រីជំទង់ឬក្រមុំ។

រាជ នាម

[រាច-ក័ន-យ៉ា] reach

(ម.ព. រាជកញ្ញា)។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កាំ] reach

អំពើរបស់ព្រះរាជា គឺអំពើល្អ ឬអាក្រក់ដែលព្រះរាជាទ្រង់ធ្វើ។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កៈ-វ៉ី] reach

កវីរបស់ព្រះរាជា។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កា] reach

(ម.ព. រាជការ)។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កិច-ចា-នុ-កិច] reach

កិច្ចតូចធំរបស់ព្រះរាជា; កិច្ចការផ្សេងៗក្នុងរាជាណាចក្រ។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កី] reach

ដែលជាប់ទាក់ទង់ដោយព្រះរាជា, ដែលជារបស់ព្រះរាជា, ព្រះរាជទ្រព្យ។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-កី-ឡា] reach

ការក្រសាលសប្បាយផ្ទាល់ព្រះអង្គ របស់ព្រះរាជា ឬការលេងដែលព្រះរាជាទ្រង់ទំនុកបម្រុង (ច្រើនប្រើខាងល្បែងផ្ទាល់ប្រាណ ឬល្បែងហាត់ប្រាណដូចយ៉ាងចុះហែលទឹកលេង, ទាត់សី, ហាត់លោតជាដើម)។

រាជ នាម

[រាច-កុ-ម៉ា] reach

ព្រះរាជបុត្រក្មេង។

រាជ នាម

[រាច-កុ-ម៉ា-រិ-កា] reach

ព្រះរាជបុត្រីក្មេង។

រាជ នាម

[រាច-កុ-ម៉ា-រ៉ី] reach

(ម.ព. រាជកុមារិកា)។

រាជ នាម

[រាច-កុ-ឡៈ-ឋាន] reach

ទី, លំនៅរបស់រាជត្រកូល; ព្រះរាជគំនាល់; ព្រះរាជសំណាក់។

រាជ នាម

[រាច-កុ-សល់] reach

កុសល ឬការកុសលរបស់ព្រះរាជា (ច្រើននិយាយថា ថ្វាយព្រះរាជកុសល ថ្វាយកុសលដែលខ្លួនបានហើយចំពោះទៅព្រះរាជា)។

រាជ នាម

[រាច-កោត-ឋា-គា] reach

ឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ។

រាជ នាម

[រាច-កោត-ឋា-គា-រិក] reach

មន្ត្រីអ្នករក្សាឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ។

រាជ នាម

[រាច-កោ-ទ័ន] reach

ធ្នូសម្រាប់ព្រះរាជា ឬធ្នូសម្រាប់រាជ្យ។

រាជ នាម

[រាច-កៅ-ទ័ន] reach

(ម.ព. រាជកោទណ្ឌ)។

រាជ នាម

[រាច-ក្រី-ឌា] reach

(ម.ព. រាជកីឡា)។

រាជ នាម

[រាច-កំ-ណត់] reach

កំណត់ច្បាប់ក្នុងព្រះរាជប្បញ្ញត្តិឬក្នុងព្រះរាជប្រកាស។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ខ័ន] reach

ដែន, ព្រំដែន; សង្កាត់ឬកម្រិតរបស់ព្រះរាជប្បញ្ញត្តិឬព្រះរាជប្រកាស។

រាជ នាម

[រាច-គ្រឹ-ហ៊ា] reach

ព្រះរាជដំណាក់។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-គ្រឹ] reach

ឈ្មោះរាជធានីមួយរបស់ដែនមគធៈ (ក្នុងបុរាណសម័យ) ជាក្រុងមានឈ្មោះលេចឮក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា។

រាជ នាម

[រាច-គំ-នាប់] reach

ការគំនាប់ចំពោះព្រះរាជា :

រាជ នាម

[រាច-គំ-នាល់] reach

ទីសម្រាប់គាល់ព្រះរាជា, ក្រឡាព្រះគំនាល់។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ឃ្លាំង] reach

ឃ្លាំងដាក់ព្រះរាជទ្រព្យ, ឃ្លាំងហ្លង។

រាជ នាម

[រាច-ជៈ-នៈ-នី] reach

ព្រះមាតារបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

រាជ នាម

[រា-ជ័ញ-ញៈ-ត្រ-កូល] reach

ត្រកូលដែលជាប់ពូជមុទ្ធាភិសិត្តរាជ; ត្រកូលព្រះអង្គឬព្រះវង្ស។

រាជ នាម

[រាច-ដំ-ណាក់] reach

ផ្ទះដែលព្រះរាជាទ្រង់គង់នៅ (ព្រះរាជមន្ទីរ)។

រាជ នាម

[រាច-ដំ-ណើ] reach

ការធ្វើដំណើររបស់ព្រះរាជា។

រាជ នាម

[រាជ-តៈ-ណៈ-យ៉ា] reach

ព្រះរាជបុត្រី។

រាជ នាម

[រាច-តៈ-ណៃ] reach

ព្រះរាជបុត្រ។

រាជ នាម

[រាច-តំ-រ៉ាស់] reach

ព្រះតម្រាស់នៃព្រះរាជាដែលទ្រង់ត្រាស់ហៅ, ត្រាស់បង្គាប់, ត្រាស់ប្រើ។

រាជ នាម

[រាច-តេ-ជា-នុ-ភាប] reach

អានុភាពនៃតេជះរបស់ព្រះរាជា។

រាជ នាម

[រាច-តេ-ជះ] reach

តេជះរបស់ព្រះរាជា។ ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សម័យពីដើម ជួនកាលប្រើពាក្យនេះ ជាឋានន្តរនៃសេនាបតីសម្រាប់ទោត្រួតទាហានជើងគោក, សម័យឥឡូវ តាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសិក្សាធិការឬក្រសួងអប់រំជាតិ ឬក៏ក្រសួងយុទ្ធនាធិការ :

រាជ នាម

[រាច-ត្រ-កូល] reach

ត្រកូលឬគ្រួសាររបស់ព្រះរាជា។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទ័ន] reach

អាជ្ញារបស់ព្រះរាជា, ទោសខុសនឹងម្ចាស់ផែនដី :

រាជ នាម

[រាច-ទា-រក់] reach

ព្រះរាជបុត្រដែលនៅតូច។

រាជ នាម

[រាច-ទា-រិ-កា] reach

ព្រះរាជបុត្រីដែលនៅតូច។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទិន] reach

អ្វីមួយដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រទាន :

រាជ នាម

[រាច-ទិន-ណៈ-នាម] reach

នាមឬងារ, បណ្ដាស័ក្ដិ ដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទូ-ត័ក-ក្រិ-យ៉ា] reach

ក្រឹត្យឬច្បាប់, មុខក្រសួងរបស់រាជទូត។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទូ-តា-នុ-ទូត] reach

រាជទូតនិងរាជទូតបន្ទាប់, រាជទូតធំនិងតូច។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទេ-ពី] reach

ទេពីរបស់ព្រះរាជា។ តាមរជ្ជប្បវេណីក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, ប្រើពាក្យនេះ ជាឋានន្តរនៃស្ត្រីជាបាទបរិចារិកានៃក្សត្រិយ៍ទីសម្ដេចព្រះឧភយោរាជឬទីសម្ដេចព្រះមហាឧបរាជ, ដែលបានអភិសេកតាមពិធីព្រាហ្មណ៍, តែទទួលទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខលើអាសនៈផ្សេងពីព្រះស្វាមី។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទេ-វី] reach

(ម.ព. រាជទេពី)។

រាជ នាម

[រា-ជៈ-ទ្រោ-ហិន] reach

អ្នកក្បត់ព្រះរាជា, អ្នកក្បត់ផែនដី។