Khmer Dictionary

រអិល គុណនាម

[មាត់-រ-អិល] roael

ដែលទប់មាត់មិនសូវបាន, ច្រើនរបូតមាត់និយាយតាមតែប្រទះ :

រអិល កិរិយាសព្ទ

[រ-អិល-ព្រាល់] roael

រអិលខ្លាំង។

រអឹក

ដែលស្រុះស្រួលត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យគ្នា :

រអឹក គុ.កិ., គុ. ១)

[រ-អឹក] roaoek

ដែលកម្រើកតិចៗ ញាប់រន្ថាន់ព្រោះអរឬភ័យ (ចំពោះតែចិត្ត) :

រអឹក គុណនាម ២)

[រ-អឹក] roaoek

ដែលស្រួលឥតរអាក់រអួល :

រអឹក គុណនាម ៣)

[រ-អឹក] roaoek

ដែលស្រុះស្រួលត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យគ្នា :

រអឹករអាំ

ដែលអរឬភ័យរអឹកមិនស្រាក :

រអឹករអាំ គុណកិរិយា

[រ-អឹក-រ-អាំ] roaoekroaam

ដែលអរឬភ័យរអឹកមិនស្រាក :

រអឹករអឺន

ដែលត្រូវអធ្យាស្រ័យត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យគ្នា ឥតរង្កៀស :

រអឹករអឺន គុ.កិ., គុ.

[រ-អឹក-រ-អឺន] roaoekroaeun

ដែលត្រូវអធ្យាស្រ័យត្រូវមាត់ត្រូវពាក្យគ្នា ឥតរង្កៀស :

រអឺត

សូរថ្ងូរ, ទន្ទេញ, សូត្រ, និយាយគ្នាតិចៗរឿយៗមិនដាច់ :

រអឺត ឧទានសព្ទ

[រ-អឺត] roaeut

សូរថ្ងូរ, ទន្ទេញ, សូត្រ, និយាយគ្នាតិចៗរឿយៗមិនដាច់ :

រអុច

ដែលមានសម្បុរអុចៗពេញពាស :

រអុច គុណនាម

[រ-អុច] roaoch

ដែលមានសម្បុរអុចៗពេញពាស :

រអូច

ដែលចេញអាការៈអូចៗរឿយៗ :

រអូច គុណកិរិយា

[រ-អូច] roaouch

ដែលចេញអាការៈអូចៗរឿយៗ :

រអូចរអើប

ដែលហើបសេចក្ដីកំបាំងឬការសម្ងាត់លេចឮបន្តិចៗ :

រអូចរអើប កិរិយាសព្ទ

[រ-អូច-រ-អើប] roaouchroaaeub

នឹកចង់បន្តិចៗ :

រអូចរអើប គុណកិរិយា

[រ-អូច-រ-អើប] roaouchroaaeub

ដែលហើបសេចក្ដីកំបាំងឬការសម្ងាត់លេចឮបន្តិចៗ :

រអូចរអើម

(ព.ប្រ.) រង្កៀសចិត្តរអូច, មិនស៊ប់ចិត្ត, រកកល់ស្អប់ :

រអូចរអើម កិ., គុ. ១)

[រ-អូច-រ-អើម] roaouchroaaeum

អូចៗបន្តិចៗ រកកល់ឆ្អើម :

រអូចរអើម កិរិយាសព្ទ ២)

[រ-អូច-រ-អើម] roaouchroaaeum

(ព.ប្រ.) រង្កៀសចិត្តរអូច, មិនស៊ប់ចិត្ត, រកកល់ស្អប់ :

រអើតរអើម

ដែលអើតអើមរឿយៗ :

រអើតរអើម គុណកិរិយា

[រ-អើត-រ-អើម] roaaeutroaaeum

ដែលអើតអើមរឿយៗ :

រអើប

ហើបឬរជើបឡើងបន្តិចៗ :

រអើប កិ., គុ.កិ.

[រ-អើប] roaaeub

ហើបឬរជើបឡើងបន្តិចៗ :

រអើបរជើប

ដែលហើបៗ រជើបឡើងបន្តិចៗ :

រអើបរជើប គុណកិរិយា

[រ-អើប-រ-ជើប] roaaeubrochaub

ដែលហើបៗ រជើបឡើងបន្តិចៗ :

រអើបរជោរ

ដែលហើបៗ រជោរឡើងបន្តិចៗ :

រអើបរជោរ គុណកិរិយា

[រ-អើប-រ-ជោ] roaaeubrochour

ដែលហើបៗ រជោរឡើងបន្តិចៗ :

រអើម

ខ្ពើមរកកល់ឆ្អើម។

រអើម កិ., គុ. ១)

[រ-អើម] roaaeum

រកកល់ឆ្អើម, នាំឱ្យឆ្អើម :

រអើម កិ., គុ. ២)

[រ-អើម] roaaeum

(ព.ប្រ.) ស្អប់ខ្ពើមមិនចង់នឹកនាដល់ :

រអើម កិរិយាសព្ទ

[ខ្ពើម-រ-អើម] roaaeum

ខ្ពើមរកកល់ឆ្អើម។

រអើល

(ព.សា.) ស្ញើបៗគូទព្រោះខ្លាចពីក្រោយខ្នង :

រអើល កិ., គុ.

[រ-អើល] roaaeul

ច្រើនភ្ញាក់ផ្អើលដោយស្ញើបដោយខ្លាច :

រអើល កិរិយាសព្ទ

[រ-អើល-គូទ] roaaeul

(ព.សា.) ស្ញើបៗគូទព្រោះខ្លាចពីក្រោយខ្នង :

រអៀករអាយ

ដែលកក្អៀកកក្អាយស្មោះសរសាទរ :

រអៀករអាយ គុ.កិ., គុ.

[រ-អៀក-រ-អាយ] roaiekroaay

ដែលកក្អៀកកក្អាយស្មោះសរសាទរ :

រអៀច

(ម.ព. ល្អៀច)។

រអៀច គុណនាម

[រ-អៀច] roaiech

(ម.ព. ល្អៀច)។

រអៀស

រង្កៀសបន្តិចបន្តួចដោយនឹកស្មានតម្រូវដាក់ខ្លួន :

រអៀស កិរិយាសព្ទ

[រ-អៀស] roaies

រង្កៀសបន្តិចបន្តួចដោយនឹកស្មានតម្រូវដាក់ខ្លួន :

រអេចរអូច

ឮគេនិយាយខ្សឹបខ្សៀវគ្នាមិនទាន់ជាក់ប្រាកដ គ្រាន់តែប្រហាក់ប្រហែល។

រអេចរអូច គុណកិរិយា

[រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ដែលចេញអាការៈរអូចៗតិចៗខ្លាំងៗរឿយៗតែមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអេចរអូច គុណកិរិយា

[នាំ-រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ខ្សឹបខ្សៀវនាំអាទិ៍ឱ្យកើតមានរឿងមានហេតុឬនាំឱ្យឮមាត់ឮពាក្យឡើង។

រអេចរអូច កិរិយាសព្ទ

[លឺ-រ-អេច-រ-អូច] roaechroaouch

ឮគេនិយាយខ្សឹបខ្សៀវគ្នាមិនទាន់ជាក់ប្រាកដ គ្រាន់តែប្រហាក់ប្រហែល។

រអេតរអត

(ម.ព. រអែតរអត)។

រអេតរអត គុ.កិ., គុ.

[រ-អេត-រ-អត] roaetaroaat

(ម.ព. រអែតរអត)។

រអេះរអុះ គុណកិរិយា

[រ-អេះ-រ-អុះ] roaehroaoh

ត្រេះត្រុះច្រិមច្រុមរឿយៗ ដោយទាល់គំនិតឬទាល់ពាក្យទាល់សេចក្ដីឆ្លើយ ឬក៏ដោយអផ្សុកចង់ក្រោកចង់ចេញតែមិនហ៊ាន ព្រោះញញើតព្រោះខ្លាចជាដើម :

រអេៈរអុ

សូរឮអេៈអុៗរឿយៗ។

រអេៈរអុ គុណកិរិយា

[រ-អេៈ-រ-អុ] roaeakroao

ដែលចេះតែអេៈអុៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអេៈរអុ ឧទានសព្ទ

[រ-អេៈ-រ-អុ] roaeakroao

សូរឮអេៈអុៗរឿយៗ។

រអែក

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រអោក ថា :

រអែក បុព្វបទ

[រ-អែក] roaaek

ពាក្យបរិវារសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រអោក ថា :

រអែករអោក

មាត់កទៅមកបន្តិចបន្តួចដើម្បីរកត្រូវរកខុសរៀងខ្លួន។

រអែករអោក កិរិយាសព្ទ

[រ-អែក-រ-អោក] roaaekroaaok≈

មាត់កទៅមកបន្តិចបន្តួចដើម្បីរកត្រូវរកខុសរៀងខ្លួន។

រអែង កិរិយាសព្ទ

[រ-អែង] roaaeng

ខ្លាច, ក្រែង ដោយយកចិត្តទុកដាក់ឬដោយគោរព :

រអែង កិរិយាសព្ទ

[ក្រែង-រ-អែង] roaaeng

ក្រែងខ្លាចដោយមានសេចក្ដីគោរពកោតខាម។

រអែតរអត

ដែលគ្រុនស្រៀវឬផ្ដាសាយក្អកកណ្ដាស់បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែ, ក្នុងបន្ទុកមួយឬក្នុងភូមិមួយ, ច្រើនគ្នា :

រអែតរអត គុ.កិ., គុ.

[រ-អែត-រ-អត] roaaetaroaat

ដែលគ្រុនស្រៀវឬផ្ដាសាយក្អកកណ្ដាស់បន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែ, ក្នុងបន្ទុកមួយឬក្នុងភូមិមួយ, ច្រើនគ្នា :

រអែរអូវ

មនុស្សដែលរមែងពោលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក។

រអែរអូវ គុ.កិ., គុ.

[រ-អែ-រ-អូវ] roaaeroaouv

ដែលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក, រអ៊ូរទាំច្រំដែល :

រអែរអូវ នាម

[មៈ-នុស-រ-អែ-រ-អូវ] roaaeroaouv

មនុស្សដែលរមែងពោលរង៉ែរង៉ូវមិនសូវស្រាក។

រអៃ

រអាករអាយមិនដាច់សូរ ឬឮសូរអែអុក, រអោកមិនដាច់សូរ :

រអៃ គុណកិរិយា

[រ-អៃ] roaai

រអាករអាយមិនដាច់សូរ ឬឮសូរអែអុក, រអោកមិនដាច់សូរ :

រអោក

សូរជជែកគ្នាឮខ្លាំងៗ, កោកៗខ្លាំងៗ :

រអោក គុណកិរិយា

[រ-អោក] roaaok

សូរជជែកគ្នាឮខ្លាំងៗ, កោកៗខ្លាំងៗ :

រអ៊‌ិះរអ៊ុះ

សូរឮអ៊‍ិះអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊‌ិះរអ៊ុះ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ិស-រ-អ៊ុះ] roaisroauh

សូរឮអ៊‍ិះអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊‌ីរអ៊ូ

សូរឮអ៊‍ីអ៊ូៗ ឬរអ៊ូៗ តិចៗខ្លាំងៗ :

រអ៊‌ីរអ៊ូ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ី-រ-អ៊ូ] roairoau

សូរឮអ៊‍ីអ៊ូៗ ឬរអ៊ូៗ តិចៗខ្លាំងៗ :

រអ៊ុះ

សូរឮអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊ុះ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ុះ] roauh

សូរឮអ៊ុះៗរឿយៗ :

រអ៊ូ

សូរឮអ៊ូៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអ៊ូ គុណកិរិយា

[រ-អ៊ូ] roau

សូរឮអ៊ូៗរឿយៗមិនច្បាស់ជាថាអ្វី :

រអ៊ូរទាំ

ដែលពោលរអ៊ូៗច្រំដែលរឿយៗ :

រអ៊ូរទាំ គុ.កិ., គុ.

[រ-អ៊ូ-រ-ទាំ] roaurotoam

ដែលពោលរអ៊ូៗច្រំដែលរឿយៗ :

រឥល គុ., កិ., គុ.កិ.

[រ-អិល] roael≈

(ម.ព. រអិល)។

រឭក កិរិយាសព្ទ

[រ-ឭក] rok

គិតដល់, នឹកដល់, នឹករឿយៗ, នឹកឃើញឡើងវិញ :

រឭក កិរិយាសព្ទ

[ទុក-ជា-ទី-រ-លឹក] rok

ទុកគ្រាន់នឹងឱ្យឃើញម្ដងៗឱ្យភ្នកនឹកដល់។

រឭក កិរិយាសព្ទ

[រ-ឭក] rok

ភ្ញាក់ពីដេក :

រឱក

(ម.ព. រអោក)។

រឱក គុណកិរិយា

[រ-អោក] roaaok≈

(ម.ព. រអោក)។

រឱស

សេចក្ដីមោះហ្មង ឬមោះមៃ, ដំណើរហ្មងឆ្គង; សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ឬស្អុះស្អាប់ចិត្ត :

រឱស នាម

[រ-អោស] ros

សេចក្ដីមោះហ្មង ឬមោះមៃ, ដំណើរហ្មងឆ្គង; សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ឬស្អុះស្អាប់ចិត្ត :

រឱសឋាន

សេចក្ដីហ្មងឆ្គងឬមោះហ្មង, មោះមៃដែលនាំឱ្យក្ដៅក្រហាយ, ស្អុះស្អាប់ បែកចិត្តគំនិតគ្នាឬបែកឃ្លាតចាកទី, ចាកលំនៅ :

រឱសឋាន នាម

[រៈ-អោស-ឋាន] rosathan

សេចក្ដីហ្មងឆ្គងឬមោះហ្មង, មោះមៃដែលនាំឱ្យក្ដៅក្រហាយ, ស្អុះស្អាប់ បែកចិត្តគំនិតគ្នាឬបែកឃ្លាតចាកទី, ចាកលំនៅ :

រឱសថាន

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រឱសថាន នាម

[រៈ-អោស-ថាន] reakaaosthan≈

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រឱស្ឋាន

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រឱស្ឋាន នាម

[រៈ-អោស-ស្ឋាន] reakaaossthan≈

(ម.ព. រឱសឋាន)។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា] rea

ហាម, ឃាត់; ថយក្រោយ, ធ្វើឱ្យថយក្រោយ; បែរចេញ, ទាសចេញ; រួញថយ; ជំទាស់; ដោះដៃ; ប្រកែក; ...។

រា គុណកិរិយា ១)

[រា-គន់-លង] rea

បែរចេញឬទាសចេញពីគន្លង។

រា គុណកិរិយា ២)

[រា-គន់-លង] rea

(ព.ប្រ.) ប្រកែកឬដោះដៃមិនហ៊ានតស៊ូឬមិនហ៊ានទទួលភារៈ។

រា គុណកិរិយា

[រា-គន់-លង] rea

(ព.ទ.បុ.) បើមិនជួយទំនុកបម្រុងផ្ចុងផ្ដើម ឬមិនជួយប្រឹងប្រែងខ្នះខ្នែងឱ្យកើតការទេ កុំជំទាស់ឱ្យខូចការខូចដំណើរ (និយាយខ្លីត្រឹមតែ កុំយកជើងរាទឹក ក៏បាន)។

រា គុណកិរិយា

[រា-ក្រ-ញាង] rea

លើកដៃក្រញាងថយក្រោយ។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ដៃ] rea

លើកដៃបញ្ឈរម្រាមទាំង៥ឡើងឱ្យបាតដៃបែរទៅខាងមុខ ដោយការប្រកែកឬហាមឃាត់ :

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ដំ-ណើ] rea

ប្រកែក, កែដោះដៃ មិនព្រមឬលែងទទួលតាមផ្លូវតាមដំណើរ។

រា កិរិយាសព្ទ

[រា-ទឹក] rea

វាតគាស់ទឹកទប់ឱ្យនៅនឹង ឬឱ្យថយក្រោយ។