ស្លឹករឹត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ពាក្យខ្មែរ ការអាន និងអត្ថន័យ — បើកជាសាធារណៈ និងកែលម្អដោយអ្នកអាន។

៦៨,៣៦៩ ធាតុ

រងីក

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រងែក ថា រងីករងែក រងែកក្រៃពេក។

រងីក បុព្វបទ

[រ-ងីក] rongik

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រងែក ថា រងីករងែក រងែកក្រៃពេក។

រងីរងើ កិរិយាសព្ទ

[រ-ងី-រ-ងើ] rongironger

(ម.ព. រងេរងើ)។

រងុម នាម

[រ-ងុម] rongum

សូរឮងុមៗរឿយៗ។

រងុំ នាម

[រ-ងុម] ronguum

(ម.ព. រងុម)។

រងូ

ស្ករត្នោតដែលរំងាស់ខ្ចីភ្លើងធ្វើឱ្យរាវ, បើទុកក្នុងក្អមឱ្យយូរខែឡើងក្រាម ទៅជាស្ករក្រាមរងូ :

រងូ នាម

[រ-ងូ] rongu

ស្ករត្នោតដែលរំងាស់ខ្ចីភ្លើងធ្វើឱ្យរាវ, បើទុកក្នុងក្អមឱ្យយូរខែឡើងក្រាម ទៅជាស្ករក្រាមរងូ :

រងួយ

ដែលមើលទៅឃើញរងោកមីរគ្រុយៗ :

រងួយ គុណកិរិយា

[រ-ងួយ] rongouy

ដែលមើលទៅឃើញរងោកមីរគ្រុយៗ :

រងើក នាម

[រ-ងើក] rongauk

អង្កត់ឧសឬអង្កត់ធ្យូងដែលឆេះកាត់រង្គំឥតអណ្ដាត :

រងើម

ដែលចេញខ្លាញ់ឡើងរលើប :

រងើម គុណនាម

[រ-ងើម] rongaum

ដែលចេញខ្លាញ់ឡើងរលើប :

រងៀក គុណនាម

[រ-ងៀក] rongeak

ដែលទន់ល្វែត :

រងៀម

ដែលអស់កម្លាំងល្វឹងល្វើយទន់ត្របកភ្នែកបើកស្ទើរមិនរួច :

រងៀម គុ.កិ., គុ.

[រ-ងៀម] rongeam

ដែលអស់កម្លាំងល្វឹងល្វើយទន់ត្របកភ្នែកបើកស្ទើរមិនរួច :

រងេរងើ

ដែលងេងើៗរឿយៗ; ដែលទញ់ទាល់វិលវល់ស្មារតីមមិងមមាំង។

រងេរងើ គុ.កិ., គុ.

[រ-ងេ-រ-ងើ] rongerongau

ដែលងេងើៗរឿយៗ; ដែលទញ់ទាល់វិលវល់ស្មារតីមមិងមមាំង។

រងែក

ដែលដួលឬដេករណែលដោយទន់ខ្សោយថយកម្លាំង :

រងែក គុណកិរិយា

[រ-ងែក] rongeaek

ដែលដួលឬដេករណែលដោយទន់ខ្សោយថយកម្លាំង :

រងៃ

(ម.ព. ទឹករងៃ ក្នុង ទឹក)។

រងៃ នាម

[រ-ងៃ] rongei

(ម.ព. ទឹករងៃ ក្នុង ទឹក)។

រងោក

ក្បាលច្រើនត្រៀបត្រា ដេរដាស ដែលមើលទៅឃើញសុទ្ធតែក្បាល :

រងោក គុ.កិ., គុ.

[រ-ងោក] rongouk

ដែលមើលទៅឃើញច្រើនត្រៀប :

រងោក នាម

[ក្បាល-រ-ងោក] rongouk

ក្បាលច្រើនត្រៀបត្រា ដេរដាស ដែលមើលទៅឃើញសុទ្ធតែក្បាល :

រងំ គុណនាម

[រ-ងំ] rongum

ដែលមានសូរសព្ទរណ្ដំគោរម្យគួរស្ដាប់ :

រង៉ាក់រង៉ើក គុណកិរិយា

[រ-ង៉ាក់-រ-ង៉ើក] rongakrngauk

ប៉ផ្ងាក់ប៉ផ្ងើកដោយរលាក់ខ្លាំង :

រង៉ាប់រងួ គុណកិរិយា

[រ-ង៉ាប់-រ-ងួ] rongabaronguo

ដែលមួម៉ៅ ត្អួរចុះត្អួរឡើង :

រង៉ាប់រងើ

ដែលងេងងោង ឬងេងើរកកល់ក្អួតចង្អោរ ព្រោះពុលថ្នាំជាដើម។

រង៉ាប់រងើ គុ.កិ., គុ.

[រ-ង៉ាប់-រ-ងើ] rongaborongau

ដែលងេងងោង ឬងេងើរកកល់ក្អួតចង្អោរ ព្រោះពុលថ្នាំជាដើម។

រង៉ិករង៉ក់ គុណនាម

[រ-ង៉ិក-រ-ង៉ក់] rongekrongok

ដែលទន់ល្មៃពត់ពេន :

រង៉ឺត នាម

[រ-ង៉ឺត] rongeut

សូរឮង៉ឺតៗ រឿយៗ។

រង៉ូវ

ដែលពោលរទូរទាំង៉ូវៗរឿយៗ :

រង៉ូវ គុណកិរិយា

[រ-ង៉ូវ] rongouv

ដែលពោលរទូរទាំង៉ូវៗរឿយៗ :

រង៉ែ

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រង៉ូវ ថា រង៉ែរង៉ូវ ដែលពោលរទូរទាំត្អូញត្អែរ ឬបន្ទោសរង៉ូវៗឥតស្រាក។

រង៉ែ បុព្វបទ

[រ-ង៉ែ] rongae

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រង៉ូវ ថា រង៉ែរង៉ូវ ដែលពោលរទូរទាំត្អូញត្អែរ ឬបន្ទោសរង៉ូវៗឥតស្រាក។

រង៉ោម

ដែលអង្គុយត្របោមក្បាលជង្គង់ជុំគ្នា, ដែលឋិតនៅរាយៗគ្នា ពេញពាស :

រង៉ោម គុណកិរិយា

[រ-ង៉ោម] rongaom

ដែលអង្គុយត្របោមក្បាលជង្គង់ជុំគ្នា, ដែលឋិតនៅរាយៗគ្នា ពេញពាស :

រង់ កិរិយាសព្ទ

[រង់] rngo

បង្អង់ចាំ, ឈប់បង្អង់ :

រង់ចាំតែ គុណកិរិយា

[រង់-ចំា-តែ] rngochamatae

(ព.សា.) ទន្ទឹងចាំតែ, នៅចាំតែ។

រង់ដឿង

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតត្រង់ចុងម្រាមដៃឬម្រាមជើង បណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើតខ្លាំង, ពេទ្យខ្មែរបុរាណច្រើនប្រើល័ខស្រម៉ជាថ្នាំរម្ងាប់រោគនេះ ដូចពោះភ្លាញដែរ។

រង់ដឿង នាម

[រង់-ដឿង] rongodoeang

ឈ្មោះរោគមួយប្រភេទ កើតត្រង់ចុងម្រាមដៃឬម្រាមជើង បណ្ដាលឱ្យឈឺចាប់ពើតខ្លាំង, ពេទ្យខ្មែរបុរាណច្រើនប្រើល័ខស្រម៉ជាថ្នាំរម្ងាប់រោគនេះ ដូចពោះភ្លាញដែរ។

រង្កៀក

ងាកចុះងាកឡើងរឿយៗ ដូចគេចាប់រង្កៀក :

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ១)

[រង់-កៀក] rongkeak

ចាប់កៀកយោគចុះយោគឡើងឱ្យរលុង ដើម្បីដកចេញឬដើម្បីឱ្យចុះជ្រៅ :

រង្កៀក កិរិយាសព្ទ ២)

[រង់-កៀក] rongkeak

ងាកចុះងាកឡើងរឿយៗ ដូចគេចាប់រង្កៀក :

រង្កៀកបង្គោល

ឈ្មោះលំនាំបទគ្វាមមួយប្រភេទប្រើសំឡេងរលាក់រលែកងីកងាក ដូចគេចាប់បង្គោលរង្កៀក :

រង្កៀកបង្គោល នាម

[រង់-កៀក-បង់-គោល] rongkeakbongkoul

ឈ្មោះលំនាំបទគ្វាមមួយប្រភេទប្រើសំឡេងរលាក់រលែកងីកងាក ដូចគេចាប់បង្គោលរង្កៀក :

រង្កៀស

នឹកពិភាល់, មិនទុកចិត្ត, មិនអស់ចិត្ត, មិនស៊ប់ចិត្ត, ឃ្នើសចិត្ត :

រង្កៀស កិរិយាសព្ទ

[រង់-កៀស] rongkies

នឹកពិភាល់, មិនទុកចិត្ត, មិនអស់ចិត្ត, មិនស៊ប់ចិត្ត, ឃ្នើសចិត្ត :

រង្គ នាម

[រង់] ឬ [រ៉ង់-គៈ] rongkor

ជ័រមានសម្បុរលឿង សម្រាប់ប្រើជាថ្នាំគំនូរឬជាថ្នាំរម្ងាប់រោគខ្លះក៏បាន។

រង្គ នាម

[រង់] ឬ [រ៉ង់-គៈ] rongkor

ការរីករាយសប្បាយ, ល្បែងរបាំ, ល្ខោន; ចម្បាំង :

រង្គ នាម

[រង់-គត់-ឋាន] rongkor

(ម.ព. រង្គមណ្ឌល ក្នុង រង្គ២)។

រង្គ នាម

[រង់-គៈ-ភូម] rongkor

ទីលេងមហោស្រព; សមរភូមិ (ទីចម្បាំង)។

រង្គ នាម

[រង់-គៈ-មន់-ឌល់] rongkor

កន្លែងរបាំ, មន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានកន្លែងអង្គុយជាថ្នាក់ៗ។

រង្គ នាម

[រង់-គៈ-សា-ឡា] rongkor

(ម.ព. រង្គសាល)។

រង្គសាល នាម

[រង់-គៈ-សាល] rngokeaksal

រោងរាំ, រោងល្ខោន, បារ។

រង្គាជីព

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលេងមហាស្រព (អ្នករាំ, តួល្ខោន) ; អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការផាត់ថ្នាំ (ជាងលាបថ្នាំ, ជាងគំនូរ)។

រង្គាជីព នាម

[រ៉ង់-គា-ជីប] rongkeachip

អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការលេងមហាស្រព (អ្នករាំ, តួល្ខោន) ; អ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយការផាត់ថ្នាំ (ជាងលាបថ្នាំ, ជាងគំនូរ)។

រង្គាត់ គុណកិរិយា

[រ៉ង់-គាត់] rongkeat

ដែលច្រវាត់, ខ្វាត់ខ្វែង, សុសសព្វ :

រង្គាត់ គុណកិរិយា

[ត្រាច់-រង់-គាត់] rongkeat

ត្រាច់ទៅមកសុសសព្វ :

រង្គាល

រង្គំរាលដាល; ក្ដៅក្រហាយសាយដាលរាលពីមួយទៅមួយ។

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គាល] rongkeal

ដាលរាល, បែកសាយ :

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គាល-ចិត] rongkeal

រអាចិត្ត, ក្ដៅក្រហាយក្នុងចិត្ត។

រង្គាល កិរិយាសព្ទ

[រង់-គំ-រង់-គាល] rongkeal

រង្គំរាលដាល; ក្ដៅក្រហាយសាយដាលរាលពីមួយទៅមួយ។

រង្គើ

ដែលរលុងចាប់រង្កៀកបាន :

រង្គើ កិរិយាសព្ទ

[រង់-គើ] rongkau

ញ័ររញ្ជួយ :

រង្គើ គុណនាម

[រង់-គើ] rongkau

ដែលរលុងចាប់រង្កៀកបាន :

រង្គើក កិរិយាសព្ទ

[រង់-កើក] rongkerk

កម្រើក, ធ្វើឱ្យកម្រើក :

រង្គោះ

រង្គោះរង្គាយ រង្គោះរាត់រាយ :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ១)

[រង់-គោះ] rongkuoh

រដោះ, របូត ព្រោះរលុង :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ២)

[រង់-គោះ] rongkuoh

ជ្រុះចុះ :

រង្គោះ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រង់-គោះ] rongkuoh

រង្គោះរង្គាយ រង្គោះរាត់រាយ :

រង្គោះរង្គើ

ខ្វះលំនឹង, មិនមាំទាំ, មិននឹងនរ, មិនមានស្ថិរភាព, មិនមានតុល្យភាព :

រង្គោះរង្គើ កិ., គុ.

[រង់-គោះ-រង់-គើ] rngokoeahrngokeu

ខ្វះលំនឹង, មិនមាំទាំ, មិននឹងនរ, មិនមានស្ថិរភាព, មិនមានតុល្យភាព :

រង្គំ

ដែលងំនៅជានិច្ច, ដែលឆេះកាត់ គគុល :

រង្គំ គុ.កិ., គុ.

[រង់-គំ] rongkomm

ដែលងំនៅជានិច្ច, ដែលឆេះកាត់ គគុល :

រង្គ—

(ម.ព. រង្គ{¥¥}២{££}) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រង្គ— គុ.កិ., គុ.

[រ៉ង់-គៈ—] rngokeak—

(ម.ព. រង្គ២) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រង្វង់

រង្វង់ដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានរយៈទទឹង ៦៦ដឺក្រេ៣៣មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ។ រង្វង់ប៉ូលខាងជើងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអាកទិក ឯរង្វង់ប៉ូលខាងត្បូងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអង់តាកទិក។

រង្វង់ នាម ១)

[រង់-វង់] rongvong

ទីឱកាសក្នុងវង់មូល :

រង្វង់ នាម ២)

[រង់-វង់] rongvong

(គណិត.) សំណុំចំណុចទាំងអស់នៅក្នុងប្លង់មួយដែលមានចម្ងាយថេរពីចំណុចនឹងមួយនៃប្លង់នោះ។

រង្វង់ នាម

[រង់-វង់-ប៉ូល] rongvong

រង្វង់ដែលស្របនឹងខ្សែអេក្វាទ័រ ហើយមានរយៈទទឹង ៦៦ដឺក្រេ៣៣មីនុត នៅសងខាងខ្សែអេក្វាទ័រ។ រង្វង់ប៉ូលខាងជើងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអាកទិក ឯរង្វង់ប៉ូលខាងត្បូងហៅថា រង្វង់ប៉ូលអង់តាកទិក។

រង្វង់មូល

កន្លែងដែលផ្លូវកាត់គ្នាច្រើន ហើយមានវត្ថុរាងរង្វង់នៅកណ្ដាល សម្រាប់សម្រួលចរាចរណ៍ :

រង្វង់មូល នាម

[រង់-វង់-មូល] rngovngomul

កន្លែងដែលផ្លូវកាត់គ្នាច្រើន ហើយមានវត្ថុរាងរង្វង់នៅកណ្ដាល សម្រាប់សម្រួលចរាចរណ៍ :

រង្វាន់

រង្វាន់និងទ្រនឹប, របស់ដែលឱ្យដោយឡែកផ្សេងក្រៅពីទ្រនឹប។

រង្វាន់ នាម

[រង់-វាន់] rong vorn

របស់ដែលថែមឱ្យដោយឡែកផ្សេងលើសពីកំណត់ដែលត្រូវបាន, របស់ជាបំណាច់ដែលថែមឱ្យ ព្រោះគាប់ចិត្តឬដើម្បីបំពេញចិត្ត :

រង្វាន់ នាម

[រង់-វាន់-ខាន់-ខៅ] rong vorn

រង្វាន់និងទ្រនឹប, របស់ដែលឱ្យដោយឡែកផ្សេងក្រៅពីទ្រនឹប។

រង្វាល់ នាម

[រង់-វាល់] rongveal

ប្រដាប់សម្រាប់វាល់ :