Khmer Dictionary

រង្វាស់

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់និងប្រដាប់សម្រាប់វាល់ :

រង្វាស់ នាម

[រង់-វាស់] rongveas

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់, គ្រឿងវាស់, ខ្នាត :

រង្វាស់ ធ.

[តាម-រង់-វាស់-រង់-វាល់] rongveas

(ព.ប្រ.) តាមព្រេងតាមកម្ម, តាមបុណ្យតាមព្រេង, តាមព្រេងសំណាង។

រង្វាស់ នាម

[រង់-វាស់-រង់-វាល់] rongveas

ប្រដាប់សម្រាប់វាស់និងប្រដាប់សម្រាប់វាល់ :

រង្វាស់កាព្យ

លក្ខណៈកាព្យដែលតម្រូវឱ្យមានចំនួនព្យាង្គជាក់លាក់ក្នុងឃ្លានិងចំនួនឃ្លាជាក់លាក់ក្នុងល្បះ ទៅតាមក្បួនតែងកាព្យនៃបទនីមួយៗ :

រង្វាស់កាព្យ នាម

[រង់-វាស់-កាប] rngoveaskab≈

លក្ខណៈកាព្យដែលតម្រូវឱ្យមានចំនួនព្យាង្គជាក់លាក់ក្នុងឃ្លានិងចំនួនឃ្លាជាក់លាក់ក្នុងល្បះ ទៅតាមក្បួនតែងកាព្យនៃបទនីមួយៗ :

រង្វាស់មុំ

ខ្នាតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់មុំគិតជាដឺក្រេ ក្រាដ ឬរ៉ាដ្យង់។

រង្វាស់មុំ នាម

[រង់-វាស់-មុំ] rngoveasmuum≈

ខ្នាតដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់វាស់មុំគិតជាដឺក្រេ ក្រាដ ឬរ៉ាដ្យង់។

រង្វឹង

ប្រដាប់មានស្លាបធ្វើដោយឫស្សី មានភ្លៅមានដៃសណ្ឋានជារហាត់ ធំខ្ពស់ស្រោង មានជើងខ្ពស់សម្រាប់ព័ទ្ធសូត្រឬអំបោះ :

រង្វឹង នាម

[រង់-វឹង] rongvueng

ប្រដាប់មានស្លាបធ្វើដោយឫស្សី មានភ្លៅមានដៃសណ្ឋានជារហាត់ ធំខ្ពស់ស្រោង មានជើងខ្ពស់សម្រាប់ព័ទ្ធសូត្រឬអំបោះ :

រង្វើល

ដែលមិនញឹក, មិនញាប់ គឺល្បោះៗ, ច្បោលៗ, មួយៗ :

រង្វើល គុ.កិ., គុ.

[រង់-វើល] rongvaul

ដែលមិនញឹក, មិនញាប់ គឺល្បោះៗ, ច្បោលៗ, មួយៗ :

រង្វេល

ចង្វាយអ្វីៗដែលទន់សម្រាប់រង សម្រាប់ទ្ររបស់ស្រួយ ឬរបស់ដែលឃ្លោង កុំឱ្យងាយបែក កុំឱ្យឃ្លោង :

រង្វេល នាម

[រង់-វេល] rongvel

ចង្វាយអ្វីៗដែលទន់សម្រាប់រង សម្រាប់ទ្ររបស់ស្រួយ ឬរបស់ដែលឃ្លោង កុំឱ្យងាយបែក កុំឱ្យឃ្លោង :

រង្វះ

ចន្លោះដែលច្រហមានសណ្ឋានដូចគេវះ :

រង្វះ នាម ១)

[រង់-វះ] rongveah

ប្រឡាយខ្លីដែលវះភ្លឺឬទំនប់ជាផ្លូវឱ្យទឹកហូរ :

រង្វះ នាម ២)

[រង់-វះ] rongveah

ចន្លោះដែលច្រហមានសណ្ឋានដូចគេវះ :

រង្វះខ្យល់

(ភាសា.) ប្រឡាយខ្យល់ដែលបិទ ឬបើកចំហតូចឬធំក្នុងការបង្កើតសូរ :

រង្វះខ្យល់ នាម

[រង់-វះ-ខ្យល់] rngoveahkhayl≈

(ភាសា.) ប្រឡាយខ្យល់ដែលបិទ ឬបើកចំហតូចឬធំក្នុងការបង្កើតសូរ :

រង្វះបន្លឺ

(ម.ព. រង្វះខ្យល់)។

រង្វះបន្លឺ នាម

[រង់-វះ-បន់-ឡឺ] rngoveahbnoleu≈

(ម.ព. រង្វះខ្យល់)។

រង្សី

ពន្លឺ, ពន្លឺដែលមានខ្សែចាំងព្រាកៗ។

រង្សី នាម

[រ័ង-សី] rongsi

ពន្លឺ, ពន្លឺដែលមានខ្សែចាំងព្រាកៗ។

រចនា

សាលាដែលមានពួកគ្រូបង្រៀនខាងការរចនាផ្សេងៗ (ឈ្មោះសាលារៀនមួយនៅក្រុងភ្នំពេញក្នុងសម័យមុន, សម័យតមកហៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ)។

រចនា នាម a

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

ការតាក់តែង; ការធ្វើឱ្យវិចិត្រផ្សេងៗ; ការរៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង; ការតែងសេចក្ដីឱ្យចុះរបៀប; ... :

រចនា កិរិយាសព្ទ b

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

តាក់តែង; រៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង :

រចនា គុណនាម c

[រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

ដែលតាក់តែង; ដែលរៀបរៀងឱ្យត្រូវរបៀបបែបយ៉ាង :

រចនា នាម

[សា-ឡា-រៈ-ចៈ-ណា] rochonea

សាលាដែលមានពួកគ្រូបង្រៀនខាងការរចនាផ្សេងៗ (ឈ្មោះសាលារៀនមួយនៅក្រុងភ្នំពេញក្នុងសម័យមុន, សម័យតមកហៅ សាលាវិចិត្រសិល្បៈ)។

រចនាបថ

បែបផែនដោយឡែកៗ ដែលអ្នកនិពន្ធ សិល្បករ វិចិត្រករ យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីនិពន្ធ រចនា រៀបរាប់ និងនិយាយដោយបញ្ចេញសំនួនវោហារសេចក្ដី គំនិត ទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន ក្រោមរូបភាពជាអត្ថន័យ (គំនិត) និងអត្ថរូប (ភាសា) ទៅតាមសម័យកាលណាមួយច្បាស់លាស់។

រចនាបថ នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-បត់] reakchaknabta≈

បែបផែនដោយឡែកៗ ដែលអ្នកនិពន្ធ សិល្បករ វិចិត្រករ យកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីនិពន្ធ រចនា រៀបរាប់ និងនិយាយដោយបញ្ចេញសំនួនវោហារសេចក្ដី គំនិត ទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន ក្រោមរូបភាពជាអត្ថន័យ (គំនិត) និងអត្ថរូប (ភាសា) ទៅតាមសម័យកាលណាមួយច្បាស់លាស់។

រចនាបទុម

(ម.ព. ក្បាច់រចនាប័ទ្ម)។

រចនាបទុម នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-ប៉ៈ-ទុំ] rochaneabatum

(ម.ព. រចនាប័ទ្ម)។

រចនាបទុម នាម

[ក្បាច់-រៈ-ចៈ-ណា-ប-ទុម] ឬ [ក្បាច់-រ៉ាច់-ចៈ-ណា-ប-ទុម] rochaneabatum

(ម.ព. ក្បាច់រចនាប័ទ្ម)។

រចនាប័ទ្ម

ក្បាច់ត្របកឈូកផ្ងារ ឬឈូកផ្កាប់ ឬក៏ទាំងផ្ងារទាំងផ្កាប់ :

រចនាប័ទ្ម នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-ប័ត] rochoneaboatmor

ក្បាច់ត្របកឈូក (ហៅ រចនាបទុម ក៏បាន) :

រចនាប័ទ្ម នាម

[ក្បាច់-រៈ-ចៈ-ណា-បត់] ឬ [ក្បាច់-រ៉ាច់-ចៈ-ណា-បត់] rochoneaboatmor

ក្បាច់ត្របកឈូកផ្ងារ ឬឈូកផ្កាប់ ឬក៏ទាំងផ្ងារទាំងផ្កាប់ :

រចនាសម្ព័ន្ធ

រូបរាង គ្រឿងការកសាង អ្វីដែលរចនារួមគ្នា; របៀបសង់ផ្គុំ គ្រោង; របៀបដែលផ្នែកទាំងឡាយនៃអ្វីមួយត្រូវបានតភ្ជាប់គ្នា ផ្គុំ ឬរួបរួមគ្នា, អ្វីដែលផ្គុំឡើងពីផ្នែកជាច្រើន ជាពិសេសអគារ :

រចនាសម្ព័ន្ធ នាម

[រៈ-ចៈ-ណា-សំ-ព័ន] reakchaknasampno≈

រូបរាង គ្រឿងការកសាង អ្វីដែលរចនារួមគ្នា; របៀបសង់ផ្គុំ គ្រោង; របៀបដែលផ្នែកទាំងឡាយនៃអ្វីមួយត្រូវបានតភ្ជាប់គ្នា ផ្គុំ ឬរួបរួមគ្នា, អ្វីដែលផ្គុំឡើងពីផ្នែកជាច្រើន ជាពិសេសអគារ :

រចលេខា

ការគូរវាសឱ្យវិចិត្រ, ការគូរគំនូរ; ការសរសេរតែងសេចក្ដីឱ្យចុះរបៀប។

រចលេខា នាម

[រៈ-ចៈ-លេ-ខា] rochalekha

ការគូរវាសឱ្យវិចិត្រ, ការគូរគំនូរ; ការសរសេរតែងសេចក្ដីឱ្យចុះរបៀប។

រចល់

ជ្រួលជ្រើម, ជ្រួលច្របល់, ពោលពាក្យរញ៉ឡើងដោយជ្រួលជ្រើម :

រចល់ កិ., គុ.កិ.

[រ-ចល់] rochal

ជ្រួលជ្រើម, ជ្រួលច្របល់, ពោលពាក្យរញ៉ឡើងដោយជ្រួលជ្រើម :

រចិត

ដែលរចនា ដែលល្អិតល្អន់ ដែលវិចិត្រ។

រចិត គុណនាម

[រៈ-ចិត] reakchet≈

ដែលរចនា ដែលល្អិតល្អន់ ដែលវិចិត្រ។

រចេចរចាច

សូរឮចេចៗចាចៗដោយច្រើន :

រចេចរចាច គុណកិរិយា

[រ-ចេច-រ-ចាច] rochechrochach

សូរឮចេចៗចាចៗដោយច្រើន :

រចែករចោក

ដែលឈ្លោះប្រកែករអែករអោកឬដែលឈ្លោះទាស់ទែងបាក់បែកគ្នា :

រចែករចោក គុណកិរិយា

[រ-ចែក-រ-ចោក] rochaekrochaok

ដែលឈ្លោះប្រកែករអែករអោកឬដែលឈ្លោះទាស់ទែងបាក់បែកគ្នា :

រឆៀបរញេញ

ដែលបានឮដំណឹងរហាក់រហៀងមិនប្រាកដនាំឱ្យកើតសេចក្ដីរង្កៀស :

រឆៀបរញេញ គុណកិរិយា

[រ-ឆៀប-រ-ញេញ] rochhiebronhenh

ដែលបានឮដំណឹងរហាក់រហៀងមិនប្រាកដនាំឱ្យកើតសេចក្ដីរង្កៀស :

រឆេងរឆូង

ដែលក្រហេងក្រហូងពេញពាស :

រឆេងរឆូង គុណនាម

[រ-ឆេង-រ-ឆូង] rochhengrochhoung

ដែលក្រហេងក្រហូងពេញពាស :

រឆេចរឆូច

ដែលមានស្នាមរវីមរវាមញោចចុះញោចឡើង :

រឆេចរឆូច គុណនាម

[រ-ឆេច-រ-ឆូច] rochhechrochhouch

ដែលមានស្នាមរវីមរវាមញោចចុះញោចឡើង :

រឆេតរឆូត

ដែលមានស្នាមឆូតក្រវេមក្រវាមពេញពាស :

រឆេតរឆូត គុណនាម

[រ-ឆេត-រ-ឆូត] rochhetrochhout

ដែលមានស្នាមឆូតក្រវេមក្រវាមពេញពាស :

រជក

អ្នកជ្រលក់សំពត់, ជាងជ្រលក់សំពត់ជាដើម; ជាងលាបថ្នាំព័ណ៌។

រជក នាម

[រៈ-ជៈ-កៈ] ឬ [រៈ-ជក់] rojok

អ្នកជ្រលក់សំពត់, ជាងជ្រលក់សំពត់ជាដើម; ជាងលាបថ្នាំព័ណ៌។

រជកី

(ម.ព. រជក)។

រជកី នាម

[រៈ-ជៈ-កី] rochokey

(ម.ព. រជក)។

រជតការិកា

(ម.ព. រជតការ)។

រជតការិកា នាម

[រៈ-ជៈ-តៈ-កា-រិ-កា] reakcheaktakkarika≈

(ម.ព. រជតការ)។

រជតៈ

ប្រាក់។

រជតៈ នាម

[រៈ-ជៈ-តៈ] rochotak

ប្រាក់។

រជតៈ នាម

[រៈ-ជៈ-តៈ-កំា] rochotak

ការធ្វើប្រាក់, ការធ្វើគ្រឿងប្រាក់។

រជតៈ នាម

[រៈ-ជៈ-តៈ-កា] rochotak

អ្នកធ្វើប្រាក់, ជាងធ្វើគ្រឿងប្រាក់, អ្នកធ្វើប្រាក់។

រជតៈ នាម

[រៈ-ជៈ-តៈ-ភ័ន] rochotak

គ្រឿងប្រាក់។

រជតៈ គុណនាម

[រៈ-ជៈ-តៈ-ម៉ៃ] rochotak

ដែលធ្វើដោយប្រាក់, អ្វីៗដែលគេយកប្រាក់ធ្វើ។

រជនកម្ម

ការជ្រលក់; ការលាបថ្នាំរំលេចព័ណ៌។

រជនកម្ម នាម

[រៈ-ជៈ-នៈ-កំា] rochonokamm

ការជ្រលក់; ការលាបថ្នាំរំលេចព័ណ៌។

រជនី

ពេលព្រលប់, ក្បាលព្រលប់(ពាក្យទាំងនេះសុទ្ធតែសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

រជនី នាម

[រៈ-ជៈ-នី] rochoni

រាត្រី(យប់)។

រជនី នាម

[រៈ-ជៈ-នី-ក] rochoni

ព្រះចន្ទ។

រជនី នាម

[រៈ-ជៈ-នី-ច] rochoni

បិសាចដែលត្រាច់តែក្នុងវេលាយប់, ព្រាយហោះ; ព្រះចន្ទ្រ; ផ្កាយ; ចោរ; អ្នកដើរល្បាតក្នុងវេលាយប់; សត្វដែលចេញរកស៊ីតែក្នុងវេលាយប់(សត្វរត្តិចរ)។

រជនី នាម

[រៈ-ជៈ-នី-ជល់] rochoni

ទឹកសន្សើម។

រជនី នាម

[រៈ-ជៈ-នី-មុក] rochoni

ពេលព្រលប់, ក្បាលព្រលប់(ពាក្យទាំងនេះសុទ្ធតែសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ)។

រជយ

ដោយដើរតៗគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ :

រជយ គុណកិរិយា

[រ-ជយ] rochoy

ដោយដើរតៗគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ :

រជិកា

(ម.ព. រជក)។

រជិកា នាម

[រៈ-ជិ-កា] rochika

(ម.ព. រជក)។

រជើប គុណកិរិយា

[រ-ជើប] rochaub

ដោយផ្អើលជ្រើមពេញពាស :

រជើប គុណកិរិយា

[រ-ជើប-រ-ជោ] rochaub

ដោយផ្អើលជ្រើមចុះជ្រើមឡើងស៊ើបសួរគ្នាឱ្យដឹងការណ៍ពិត :

រជើប គុណកិរិយា

[រ-ជោ-រ-ជើប] rochaub

(ម.ព. រជើបរជោរ)។

រជោរ

ដោយផ្អើលជ្រួលឆោឡោ ជ្រួលច្របល់ដូចទឹកជោរ។

រជោរ គុណកិរិយា

[រ-ជោ] rochour

ដោយផ្អើលជ្រួលឆោឡោ ជ្រួលច្របល់ដូចទឹកជោរ។

រជ្ជកាល

កាលឬសម័យដែលក្សត្រិយ៍អង្គមួយៗទ្រង់សោយរាជ្យ :

រជ្ជកាល នាម

[រុ័ច-ជៈ-កាល] rochchokal

កាលឬសម័យដែលក្សត្រិយ៍អង្គមួយៗទ្រង់សោយរាជ្យ :

រជ្ជទាយាទ

អ្នកដែលត្រូវបានរាជសម្បត្តិជាមរតក, ព្រះរាជឱរសដែលបម្រុងនឹងបានសោយរាជ្យតំណាងព្រះវរបិតា :

រជ្ជទាយាទ នាម

[រុ័ច-ជៈ-ទា-យាត] rachchoteayeat

អ្នកដែលត្រូវបានរាជសម្បត្តិជាមរតក, ព្រះរាជឱរសដែលបម្រុងនឹងបានសោយរាជ្យតំណាងព្រះវរបិតា :

រជ្ជទេយ្យ

ប្រាក់មួយចំនួនតូចរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋសម្រាប់ចំណាយលើរបស់តូចតាចដែលត្រូវការចាំបាច់ :

រជ្ជទេយ្យ នាម

[រ៉័ច-ជៈ-ទៃ] rchacheaktey≈

ប្រាក់មួយចំនួនតូចរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋសម្រាប់ចំណាយលើរបស់តូចតាចដែលត្រូវការចាំបាច់ :

រជ្ជទេយ្យករ

អ្នកដែលមិនមែនជាគណនេយ្យករ តែមានតួនាទីជាគណនេយ្យករសាធារណៈក្នុងការប្រតិបត្តិការប្រមូលចំណូលចូលបេឡា និងទូទាត់ចំណាយ។

រជ្ជទេយ្យករ នាម

[រុ័ច-ជៈ-ទៃ-យៈ-ក] ruchcheakteyyeakka≈

អ្នកដែលមិនមែនជាគណនេយ្យករ តែមានតួនាទីជាគណនេយ្យករសាធារណៈក្នុងការប្រតិបត្តិការប្រមូលចំណូលចូលបេឡា និងទូទាត់ចំណាយ។

រជ្ជន្តរកាល

កាលជាចន្លោះនៃរាជ្យស្ដេច។

រជ្ជន្តរកាល នាម

[រុ័ច-ជ័ន-តៈ-រ៉ៈ-កាល] ruchchnotakrakkal≈

កាលជាចន្លោះនៃរាជ្យស្ដេច។

រជ្ជប្បវេណី

ប្រពៃណីសម្រាប់រាជ្យ, ទំនៀមសម្រាប់រាជ្យតៗមក។

រជ្ជប្បវេណី នាម

[រុ័ច-ជ័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] rochchobbovenei

ប្រពៃណីសម្រាប់រាជ្យ, ទំនៀមសម្រាប់រាជ្យតៗមក។

រជ្ជសម័យ

(ម.ព. រជ្ជកាល)។

រជ្ជសម័យ នាម

[រុ័ច-ជៈ-សៈ-ម៉ៃ] rochchosomey

(ម.ព. រជ្ជកាល)។

រជ្ជសីមា

ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យដូចគ្នាទាំង២ខាង។