Khmer Dictionary

រជ្ជសីមា នាម

[រុ័ច-ជៈ-សី-ម៉ា] rochchoseimea

ព្រំប្រទល់នៃប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយទៀតដែលមានក្សត្រិយ៍សោយរាជ្យដូចគ្នាទាំង២ខាង។

រជ្ជុករ

ភ្នាក់ងារខាងសុរិយោដី ទទួលបន្ទុកក្នុងការវាស់វែងផ្ទៃដី; អ្នកគូរប្លង់។

រជ្ជុករ នាម

[រុ័ច-ជុ-ក] ruchchuka≈

ភ្នាក់ងារខាងសុរិយោដី ទទួលបន្ទុកក្នុងការវាស់វែងផ្ទៃដី; អ្នកគូរប្លង់។

រជ្ជុសញ្ញា

សញ្ញា(-)។

រជ្ជុសញ្ញា នាម

[រុ័ច-ជុ-ស័ញ-ញ៉ា] ruchchusnhonha≈

សញ្ញា(-)។

រជ្ជូបករណ៍

សួយ, អាករ(សម្រាប់ផែនដី), ប្រាក់ពន្ធ។

រជ្ជូបករណ៍ នាម

[រុ័ច-ជូ-ប៉ៈ-ក] rochchubkaron

សួយ, អាករ(សម្រាប់ផែនដី), ប្រាក់ពន្ធ។

រជ្ជូបការ

ការគ្រប់គ្រងរាជ្យ, ការទំនុកបម្រុងផែនដី។ ប្រើសំដៅសេចក្ដីថា " ប្រាក់សម្រាប់ទំនុកបម្រុងផែនដី" ក៏មាន។

រជ្ជូបការ នាម

[រុ័ច-ជូ-ប៉ៈ-កា] rachchubokar

ការគ្រប់គ្រងរាជ្យ, ការទំនុកបម្រុងផែនដី។ ប្រើសំដៅសេចក្ដីថា " ប្រាក់សម្រាប់ទំនុកបម្រុងផែនដី" ក៏មាន។

រជ្ជៈ

ផ្នែកធំបំផុតនៃវគ្គីសាស្ត្រ។ រជ្ជៈមានពីរប្រភេទ គឺ រជ្ជៈរុក្ខជាតិ និង រជ្ជៈសត្វ :

រជ្ជៈ នាម

[រ៉័ច-ជៈ] rchacheak≈

ផ្នែកធំបំផុតនៃវគ្គីសាស្ត្រ។ រជ្ជៈមានពីរប្រភេទ គឺ រជ្ជៈរុក្ខជាតិ និង រជ្ជៈសត្វ :

រញង់

ដែលនៅមូលគ្នាមើលទៅឃើញរងួយ :

រញង់ គុណកិរិយា

[រ-ញង់] ronhong

ដែលនៅមូលគ្នាមើលទៅឃើញរងួយ :

រញម

ស្រពោន, សម្លប ព្រោះខ្លាច ឬព្រោះអស់កម្លាំង :

រញម គុណនាម ១)

[រ-ញម] ronhom

ស្រពោន, ស្លោម :

រញម គុណនាម ២)

[រ-ញម] ronhom

ស្រពោន, សម្លប ព្រោះខ្លាច ឬព្រោះអស់កម្លាំង :

រញា នាម

[រ-ញា] ronhea

ឈ្មោះឈើរនាមមួយប្រភេទ ផ្កាមានក្លិនក្រអូប :

រញី នាម

[រ-ញី] ronhi

ឈ្មោះសត្វចតុប្បាទមួយប្រភេទ ក្នុងពួកសត្វឡើងតោងដើមព្រឹក្សាលតាជាតិ ជាសត្វមានដំណើរយឺតៗ មានអាការៈអៀនប្រៀន។

រញីរញ័រ

ដែលញ័រឥតដាច់ :

រញីរញ័រ គុ., គុ.កិ.

[រ-ញី-រ-ញ័រ] ronhironhro≈

ដែលញ័រឥតដាច់ :

រញីវ

នឹកចង់, ផ្អូកនឹកឬនឹកខឹងមិនដាច់ :

រញីវ កិ., គុ.កិ.

[រ-ញីវ] ronhiv

នឹកចង់, ផ្អូកនឹកឬនឹកខឹងមិនដាច់ :

រញឹក

ដែលញឹកដៃដោយប្រញាប់ប្រញាល់ តែរាល់គ្នា :

រញឹក គុណកិរិយា

[រ-ញឹក] ronhuek

ដែលញឹកដៃដោយប្រញាប់ប្រញាល់ តែរាល់គ្នា :

រញឹករញ៉ី

ដែលរញ៉ីយ៉ាងញឹក, ដែលចេញអាការៈដណ្ដើមដៃគ្នាយ៉ាងញឹកញាប់ :

រញឹករញ៉ី គុណកិរិយា

[រ-ញឹក-រ-ញ៉ី] ronhuekronhei

ដែលរញ៉ីយ៉ាងញឹក, ដែលចេញអាការៈដណ្ដើមដៃគ្នាយ៉ាងញឹកញាប់ :

រញូរញេញ

កើតក្ដៅក្ដួលមិនស្រួលចិត្ត; មួម៉ៅព្រោះទាស់ចិត្ត; ក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

រញូរញេញ កិ., គុ.កិ.

[រ-ញូ-រ-ញេញ] ronhuronhenh

កើតក្ដៅក្ដួលមិនស្រួលចិត្ត; មួម៉ៅព្រោះទាស់ចិត្ត; ក្ដៅមុខក្ដៅមាត់រកកល់គ្រុន :

រញៀវ

ដែលមូលជុំគ្នាខ្ញៀវ :

រញៀវ គុណកិរិយា ១)

[រ-ញៀវ] ronheav

ដែលរមាស់ឬស្កៀបមិនស្រាក :

រញៀវ គុណកិរិយា ២)

[រ-ញៀវ] ronheav

ដែលមូលជុំគ្នាខ្ញៀវ :

រញេញ

រញីវ :

រញេញ កិ., គុ.កិ.

[រ-ញេញ] ronhenh

រញីវ :

រញោរញេញ

(ម.ព. រញូរញេញ)។

រញោរញេញ កិ., គុ.កិ.

[រ-ញោ-រ-ញេញ] ronhouronhenh

(ម.ព. រញូរញេញ)។

រញ៉

ដែលនិយាយរាល់មាត់ព្រមគ្នា :

រញ៉ គុណកិរិយា

[រ-ញ៉] ronh

ដែលនិយាយរាល់មាត់ព្រមគ្នា :

រញ៉ាល់

ដែលឈូឆរ, ស្ទុះស្ទា ដោយរួសរាន់រាល់គ្នាឬដែលពោលពាក្យរញ៉រួសរាន់ :

រញ៉ាល់ គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ាល់] ronhal

ដែលឈូឆរ, ស្ទុះស្ទា ដោយរួសរាន់រាល់គ្នាឬដែលពោលពាក្យរញ៉រួសរាន់ :

រញ៉ាំ

ដែលសាំដដែលៗ, ដែលញាប់រន្ថាន់ផ្ទួនៗ; ដែលមានស្នាមស្អេកស្កះសាំលើគ្នា :

រញ៉ាំ គុ.កិ., គុ.

[រ-ញុំា] ronham

ដែលសាំដដែលៗ, ដែលញាប់រន្ថាន់ផ្ទួនៗ; ដែលមានស្នាមស្អេកស្កះសាំលើគ្នា :

រញ៉ាំរញ៉ូវ

មនុស្សក្រវេមក្រវាមស្អេកស្កះពុំសូវច្បាស់ :

រញ៉ាំរញ៉ូវ គុ.កិ., គុ. ១)

[រ-ញុំា-រ-ញ៉ូវ] ronhamronhouv

ដែលទន្ទេញទន្ទូររឿយៗដោយសន្សំរករឿងរកហេតុពីនេះពីនោះ មិនសូវស្រាក :

រញ៉ាំរញ៉ូវ គុ.កិ., គុ. ២)

[រ-ញុំា-រ-ញ៉ូវ] ronhamronhouv

មនុស្សក្រវេមក្រវាមស្អេកស្កះពុំសូវច្បាស់ :

រញ៉ិករញ៉ុក

ដែលត្រូវលើកនេះដាក់នោះតូចខ្លះធំខ្លះឬតិចខ្លះច្រើនខ្លះ ឆ្លូកឆ្លាស់ គ្នា :

រញ៉ិករញ៉ុក គុណនាម

[រ-ញ៉ិក-រ-ញ៉ុក] ronhekronhok

ដែលត្រូវលើកនេះដាក់នោះតូចខ្លះធំខ្លះឬតិចខ្លះច្រើនខ្លះ ឆ្លូកឆ្លាស់ គ្នា :

រញ៉ិងរញ៉ាំង

ដែលក្រញើតក្រញាំង, រនិងរនាំងក្រៃពេក :

រញ៉ិងរញ៉ាំង គុ.កិ., គុ.

[រ-ញ៉ិង-រ-ញុំាង] ronhengronhang

ដែលក្រញើតក្រញាំង, រនិងរនាំងក្រៃពេក :

រញ៉ិបរញ៉ុប

ដែលចាប់នេះបន្តិចនោះបន្តិចប្រញិបប្រញាប់ឱ្យតែខាងបានឆាប់ហើយ :

រញ៉ិបរញ៉ុប គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ិប-រ-ញ៉ុប] ronhebronhob

ដែលចាប់នេះបន្តិចនោះបន្តិចប្រញិបប្រញាប់ឱ្យតែខាងបានឆាប់ហើយ :

រញ៉ិម

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រញ៉ាំ ថា :

រញ៉ិម បុព្វបទ

[រ-ញ៉ិម] ronhem

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ រញ៉ាំ ថា :

រញ៉ិល

ដែលបង្រះខ្ញិលៗព្រមៗគ្នា :

រញ៉ិល គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ិល] ronhel

ដែលបង្រះខ្ញិលៗព្រមៗគ្នា :

រញ៉ី

ដែលចេញអាការៈញាប់ដៃដណ្ដើមគ្នា :

រញ៉ី គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ី] ronhei

ដែលចេញអាការៈញាប់ដៃដណ្ដើមគ្នា :

រញ៉ឹករញ៉ែ

ដែលរដុបរដៀនឬស្ញែស្ញុក, ស្អេកស្កះ, រដឹករដែ :

រញ៉ឹករញ៉ែ គុ.កិ., គុ.

[រ-ញ៉ឹក-រ-ញ៉ែ] ronhoekronhae

ដែលរដុបរដៀនឬស្ញែស្ញុក, ស្អេកស្កះ, រដឹករដែ :

រញ៉េចរញ៉ាច

សូរឮញ៉េចញ៉ាចរឿយៗ។

រញ៉េចរញ៉ាច គុណកិរិយា

[រ-ញ៉េច-រ-ញ៉ាច] ronhechronhach

សូរឮញ៉េចញ៉ាចរឿយៗ។

រញ៉េចរញ៉ូច

ញ៉េចញ៉ូចក្រៃពេក, រអេចរអូចរឿយៗ។

រញ៉េចរញ៉ូច កិរិយាសព្ទ

[រ-ញ៉េច-រ-ញ៉ូច] ronhechronhouch

ញ៉េចញ៉ូចក្រៃពេក, រអេចរអូចរឿយៗ។

រញ៉េរញ៉ៃ

ដែលរាយប៉ាយគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់។

រញ៉េរញ៉ៃ កិរិយាសព្ទ

[រ-ញ៉េ-រ-ញ៉ៃ] ronheronhai≈

ធ្វើកិរិយាដោយគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់ :

រញ៉េរញ៉ៃ គុ., គុ.កិ.

[រ-ញ៉េ-រ-ញ៉ៃ] ronheronhai≈

ដែលរាយប៉ាយគ្មានសណ្ដាប់ធ្នាប់។

រញ៉េវរញ៉ាវ

សូរឮញ៉េវញ៉ាវរឿយៗ :

រញ៉េវរញ៉ាវ គុណកិរិយា

[រ-ញ៉េវ-រ-ញ៉ាវ] ronhevronhev

សូរឮញ៉េវញ៉ាវរឿយៗ :

រញ៉េះរញ៉ោះ

និយាយញ៉េះញ៉ោះរឿយៗ។

រញ៉េះរញ៉ោះ កិរិយាសព្ទ

[រ-ញ៉េះ-រ-ញ៉ោះ] ronhehronhaoh

និយាយញ៉េះញ៉ោះរឿយៗ។

រញ៉ែ

សូរសំឡេងញ៉ែញ៉រឿយៗ។

រញ៉ែ គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ែ] ronhae

សូរសំឡេងញ៉ែឮរឿយៗ។

រញ៉ែ គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ែ-រ-ញ៉] ronhae

សូរសំឡេងញ៉ែញ៉រឿយៗ។

រញ៉ែករញ៉ក

សូរឮខ្ញែកខ្ញករឿយៗ។

រញ៉ែករញ៉ក គុណកិរិយា

[រ-ញ៉ែក-រ-ញ៉ក] ronhaekronhak

សូរឮខ្ញែកខ្ញករឿយៗ។

រញ៉ែរញ៉ូវ

ដែលរអែរអូវក្រៃពេក, ដែលទន្ទេញទន្ទូររឿយៗ :

រញ៉ែរញ៉ូវ គុ.កិ., គុ.

[រ-ញ៉ែ-រ-ញ៉ូវ] ronhaernhov

ដែលរអែរអូវក្រៃពេក, ដែលទន្ទេញទន្ទូររឿយៗ :

រញ់ កិរិយាសព្ទ

[រញ់] ronh

ទញ់, ទញ់តុះ, ទើសគំនិត :

រញ់ គុណនាម

[រញ់] ronh

ខ្លីទញ់ :

រញ់ គុណនាម

[រញ់-រា] ronh

ទញ់ទើសទៅពុំបានត្រឡប់រាថយក្រោយ។

រញ្ជួយ

(ម.ព. ជញ្ជួយ)។

រញ្ជួយ កិរិយាសព្ទ

[រញ់-ជួយ] ronhjouy

(ម.ព. ជញ្ជួយ)។

រញ្ជួយផែនដី

បាតុភូតធម្មជាតិដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃផែនដីរង្គើមានលំញ័រ អាចបង្កជាមហន្តរាយបាន។ គេអាចប្រើជា រញ្ជួយដី ក៏បាន :

រញ្ជួយផែនដី នាម

[រញ់-ជួយ-ផែន-ដី] rnhochuoyphaendei≈

បាតុភូតធម្មជាតិដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃផែនដីរង្គើមានលំញ័រ អាចបង្កជាមហន្តរាយបាន។ គេអាចប្រើជា រញ្ជួយដី ក៏បាន :

រដក

របូតចេញដូចគេចាប់ដក :

រដក កិរិយាសព្ទ

[រ-ដក] rodak

របូតចេញដូចគេចាប់ដក :

រដាក់ បុព្វបទ

[រ-ដាក់] rodak

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រដឺន, រដុប ថា រដាក់រដឺន រដឺនលើកដាក់ៗឬរដឺនទាក់ៗរអាក់រអួល :

រដាក់ គុណកិរិយា

[រ-ដាក់-រ-ដុប] rodak

រដិបរដុបខ្ពស់ៗទាបៗ :

រដាក់ នាម

[សំ-ដី-រ-ដាក់-រ-ដុប] rodak

(ព.ប្រ.) សម្ដីរអាក់រអួលឬសម្ដីខ្ពស់ៗទាបៗពុំរាបសា។

រដាច់

ដែលដាច់ឃ្លាតពីគ្នា; ច្រើននិយាយជាអាមេណ្ឌិតពាក្យថា រដាច់ៗ ដែលដាច់ឃ្លាតៗពីគ្នា។

រដាច់ គុណនាម

[រ-ដាច់] rodach

ដែលដាច់ឃ្លាតពីគ្នា; ច្រើននិយាយជាអាមេណ្ឌិតពាក្យថា រដាច់ៗ ដែលដាច់ឃ្លាតៗពីគ្នា។

រដាច់រដោច

ដែលដាច់ឃ្លាតចេញឆ្ងាយពីគេមិនរាប់ថាជាបានការពេញទី; ដែលរាត់រាយ, រាយរង, សាបរលាប :

រដាច់រដោច គុណនាម

[រ-ដាច់-រ-ដោច] rodachorodaoch

ដែលដាច់ឃ្លាតចេញឆ្ងាយពីគេមិនរាប់ថាជាបានការពេញទី; ដែលរាត់រាយ, រាយរង, សាបរលាប :

រដិប

(ព.ប្រ.) សម្ដីខ្ពស់ៗទាបៗ ខុសខ្លះត្រូវខ្លះ; គំនិតរបិញរបុញខ្ពស់ៗទាបៗ។

រដិប បុព្វបទ

[រ-ដិប] rodeb

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ រដុប ថា រដិបរដុប ដែលរដុបក្រៃពេក គឺខ្ពស់ៗទាបៗ :

រដិប នាម

[សំ-ដី-រ-ដិប-រ-ដុប] rodeb

(ព.ប្រ.) សម្ដីខ្ពស់ៗទាបៗ ខុសខ្លះត្រូវខ្លះ; គំនិតរបិញរបុញខ្ពស់ៗទាបៗ។

រដឹក

(ម.ព. រដឹករដែ)។

រដឹក គុ.កិ., គុ.

[រ-ដឹក] rodoek

ដែលនៅហែរៀងគ្នាជាជួរដូចគេដឹកខ្នាតបន្ទាត់ :

រដឹក គុ.កិ., គុ.

[រ-ដឹក-រ-ដែ] rodoek

ដែលរត់ជួររដឹកតែញឹកជិតៗគ្នា ខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះឬតូចខ្លះធំខ្លះ។

រដឹក គុណកិរិយា

[រ-ដែរ-រ-ដឹក] rodoek

(ម.ព. រដឹករដែ)។

រដឺន

ម្លាយៗរអឺតៗ :