វចនានុក្រមខ្មែរ

រដឺន គុ.កិ., គុ.

[រ-ដឺន] rodeun

ម្លាយៗរអឺតៗ :

រដុប គុណនាម

[រ-ដុប] rodob

ដែលរកូតតែតូចខ្លីៗមានអាការៈហាក់ដូចគេដាក់បន្តុប :

រដុប គុណនាម

[រ-ដុប-រ-ដៀន] rodob

រដុបញឹកស្អេកខ្ពស់ខ្លះទាបខ្លះ។

រដុប គុណនាម

[រ-ដុប-រ-ដែ] rodob

រដុបហែៗ រៀងគ្នា។

រដូក គុ.កិ., គុ.

[រ-ដូក] rodouk

ដែលមើលទៅឃើញស្តូកៗ :

រដូក គុ.កិ., គុ.

[រ-ដូក-រ-ណិល] rodouk

ដែលរាយរេលរដូក។

រដូក គុ.កិ., គុ.

[រ-ដូក-រ-ណែល] rodouk

(ម.ព. រដូករណិល)។

រដូវ

ការឈឺចុកចាប់ផ្នែកខាងក្រោមនៃពោះក្នុងរយៈពេលដែលស្ត្រីមានរដូវ :

រដូវ នាម

[រ-ដូវ] rodouv≈

ទេសកាល, កាលកំណត់ដែលចែកជា ភាគខែក្នុងឆ្នាំមួយៗ តាមសម័យដែលអាកាសប្រែប្រួល។

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-ប្រាំង] rodouvbreaumng≈

រដូវមួយក្នុងចំណោមរដូវទាំងពីរនៃតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកដែលមានកំណកអាកាសតិចនិងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ហើយតំបន់ណាដែលស្ថិតនៅកាន់តែឆ្ងាយពីអេក្វាទ័រ ថិរវេលារបស់រដូវនេះកាន់តែវែង។

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-វ័ស-សា] rodouvvsasa≈

រដូវមួយក្នុងចំណោមរដូវទាំងពីរនៃតំបន់អាកាសធាតុត្រូពិកដែលមានកំណកអាកាសច្រើននិងសីតុណ្ហភាពទាប ហើយតំបន់ណាដែលស្ថិតនៅកាន់តែឆ្ងាយពីអេក្វាទ័រ ថិរវេលារបស់រដូវនេះកាន់តែខ្លី។

រដូវ នាម

[រ-ដូវ] rodouv≈

កាលកំណត់នៃដំណើរធ្លាក់លោហិតរបស់ស្ត្រី។

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-ច្រើន] rodouvchreun≈

អាការៈធ្លាក់ឈាមរដូវក្នុងបរិមាណច្រើននិងជួនកាលមានរយៈពេលវែងខុសធម្មតាដែលអាចបណ្ដាលមកពីវិបត្តិកំណកឈាម វិបត្តិលំនឹងអ័រម៉ូនឬទុយម័របេនីញរបស់ស្បូន :

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-ដំ-បូង] rodouvdamboung≈

ដំណើរធ្លាក់រដូវដំបូងរបស់ស្ត្រីក្រមុំ :

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-តិច] rodouvtech≈

អាការៈធ្លាក់ឈាមរដូវក្នុងបរិមាណតិចតួចខុសធម្មតាដោយសារវិបត្តិលំនឹងអ័រម៉ូន វិបត្តិផ្លូវចិត្ត កង្វះអាហារូបត្ថម្ភនិងជំងឺមួយចំនួនទៀត។

រដូវ នាម

[រ-ដូវ-លំ-បាក] rodouvlumbak≈

ការឈឺចុកចាប់ផ្នែកខាងក្រោមនៃពោះក្នុងរយៈពេលដែលស្ត្រីមានរដូវ :

រដូវកាល

រយៈកាលមួយនៃឆ្នាំនៅពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយត្រូវបានគេរៀបចំឡើង :

រដូវកាល នាម

[រ-ដូវ-កាល] rodouvkal≈

រយៈកាលមួយនៃឆ្នាំនៅពេលដែលព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយត្រូវបានគេរៀបចំឡើង :

រដៀន

ដែលប្រតោងគងលើគ្នាឬដែលប្រពលើគ្នាតូចខ្លះធំខ្លះ :

រដៀន គុ.កិ., គុ.

[រ-ដៀន] rodean

ដែលប្រតោងគងលើគ្នាឬដែលប្រពលើគ្នាតូចខ្លះធំខ្លះ :

រដេច គុណនាម

[រ-ដេច] rodech

(ម.ព. រដាច់)។

រដេមរដម

ដែលរវីតរវែតឬទ្រែមទ្រម មិនមាំមួនព្រោះពិការឬព្រោះកើតរោគមានដំបៅជាដើម :

រដេមរដម គុណនាម

[រ-ដេម-រ-ដម] rodemorodam

ដែលរវីតរវែតឬទ្រែមទ្រម មិនមាំមួនព្រោះពិការឬព្រោះកើតរោគមានដំបៅជាដើម :

រដែ

ឈ្មោះជនជាតិដើមភាគតិចពួកមួយ នៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋជាពួកនឹងជាតិកួយ :

រដែ បុព្វបទ

[រ-ដែ] rodae

(ម.ព. រដឹក)។

រដែ នាម

[រ-ដែ] rodae

ឈ្មោះជនជាតិដើមភាគតិចពួកមួយ នៅក្នុងកម្ពុជរដ្ឋជាពួកនឹងជាតិកួយ :

រដែត

ដែលអណ្ដែតឡើងទៅឯអាកាសខ្ពស់ត្រដែតរជយរៀងគ្នា :

រដែត គុណកិរិយា

[រ-ដែត] rodaet

ដែលអណ្ដែតឡើងទៅឯអាកាសខ្ពស់ត្រដែតរជយរៀងគ្នា :

រដែមរដម គុណនាម

[រ-ដែម-រ-ដម] rodaemorodom

(ម.ព. រដេមរដម)។

រដោះ កិរិយាសព្ទ

[រ-ដោះ] rodaoh

ដោះផុតពីសេចក្ដីទុក្ខព្រួយ, រួចផុតពីការទាក់ទិន :

រដ្ឋ នាម

[រ័ត] rath

ដែន, ប្រទេស; អ្នកនៅក្នុងដែន, រាស្ត្រ, ប្រជាជន :

រដ្ឋ នាម

[រ័ត-ឋៈ-កាំ] rath

ការឬកិច្ចសម្រាប់ដែនឬសម្រាប់ប្រទេស, កិច្ចការរបស់រាស្ត្រ។

រដ្ឋការ

ការងារឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើសម្រាប់បម្រើរដ្ឋឬប្រទេសជាតិ។ គេប្រើពាក្យនេះប្រើសម្រាប់ប្រទេសដែលគ្មានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

រដ្ឋការ នាម

[រ័ត-ឋៈ-កា] rodthakar

ការងារឬកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើសម្រាប់បម្រើរដ្ឋឬប្រទេសជាតិ។ គេប្រើពាក្យនេះប្រើសម្រាប់ប្រទេសដែលគ្មានព្រះមហាក្សត្រគ្រងរាជ្យ។

រដ្ឋចំណុះ

រដ្ឋដែលមិនអាចប្រើអំណាចពេញលេញទៅលើកិច្ចការបរទេសនិងយោធាបាន តែអាចទទួលបានពីរដ្ឋត្រួតត្រាមហាអំណាចអាណានិគម ឬមហាអំណាចអាណាព្យាបាលនូវស្វ័យភាពផ្ទៃក្នុងមួយចំនួន :

រដ្ឋចំណុះ នាម

[រ័ត-ចំ-ណុះ] rtachamnoah≈

រដ្ឋដែលមិនអាចប្រើអំណាចពេញលេញទៅលើកិច្ចការបរទេសនិងយោធាបាន តែអាចទទួលបានពីរដ្ឋត្រួតត្រាមហាអំណាចអាណានិគម ឬមហាអំណាចអាណាព្យាបាលនូវស្វ័យភាពផ្ទៃក្នុងមួយចំនួន :

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ

ច្បាប់បញ្ញត្តសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ, ច្បាប់ទុកជាគោលចារឹកក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនីមួយៗ ដែលសភាបានបញ្ញត្តតែងតាំងឡើង។

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ នាម

[រ័ត-ឋៈ-ធ័ម-មៈ-នុញ] rtathakthmomeaknunh≈

ច្បាប់បញ្ញត្តសម្រាប់ប្រទេសនីមួយៗ, ច្បាប់ទុកជាគោលចារឹកក្នុងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋនីមួយៗ ដែលសភាបានបញ្ញត្តតែងតាំងឡើង។

រដ្ឋធម្មនូញ្ញ នាម

[រ័ត-ឋៈ-ធ័ម-មៈ-នូញ] rtathakthmomeaknunh≈

(ម.ព. រដ្ឋធម្មនុញ្ញ)។

រដ្ឋធានី

ទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាទីតាំងនៃរដ្ឋាភិបាលឬជាទីនៅនៃប្រមុខរបស់ប្រទេស។

រដ្ឋធានី នាម

[រ័ត-ធា-នី] rodthotheani

ទីក្រុងធំរបស់ប្រទេសនីមួយៗ ជាទីតាំងនៃរដ្ឋាភិបាលឬជាទីនៅនៃប្រមុខរបស់ប្រទេស។

រដ្ឋនាយក

អ្នកត្រួតត្រាដែន, អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រទេស (តំណាងក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ព្រះរាជា។

រដ្ឋនាយក នាម

[រ័ត-នា-យក់] rtaneayk≈

អ្នកត្រួតត្រាដែន, អ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាប្រទេស (តំណាងក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ព្រះរាជា។

រដ្ឋបាល

អ្នករក្សាដែនឬប្រទេស; ក្រសួងរាជការកាន់កាប់កិច្ចការក្នុងប្រទេស ជាគូគ្នានឹងតុលាការ។

រដ្ឋបាល នាម

[រ័ត-ឋៈ-បាល] rtathakbal≈

អ្នករក្សាដែនឬប្រទេស; ក្រសួងរាជការកាន់កាប់កិច្ចការក្នុងប្រទេស ជាគូគ្នានឹងតុលាការ។

រដ្ឋបាលន៍ នាម

[រ័ត-ឋៈ-បាល] rtathakbal≈

ការរក្សាដែនឬប្រទេស។

រដ្ឋបុរស

បុរសអ្នកទំនុកបម្រុងប្រទេស, បុរសអ្នកមានចំណេះចេះរក្សាប្រទេស។

រដ្ឋបុរស នាម

[រ័ត-ឋៈ-បុ-រ៉ស់] rtathakborsa≈

បុរសអ្នកទំនុកបម្រុងប្រទេស, បុរសអ្នកមានចំណេះចេះរក្សាប្រទេស។

រដ្ឋប្បវេណី

បវេណីសម្រាប់ដែន; ឈ្មោះច្បាប់បញ្ញត្តអំពីដំណើរកិច្ចការនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់របៀបរបបផ្សេងៗតាមបវេណីរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសដែលនៅក្នុងឱវាទនៃរាជបញ្ញត្តិ។

រដ្ឋប្បវេណី នាម

[រ័ត-ឋ័ប-ប៉ៈ-វេ-នី] rtathbabakveni≈

បវេណីសម្រាប់ដែន; ឈ្មោះច្បាប់បញ្ញត្តអំពីដំណើរកិច្ចការនិងសណ្ដាប់ធ្នាប់របៀបរបបផ្សេងៗតាមបវេណីរបស់ប្រជាជនក្នុងប្រទេសដែលនៅក្នុងឱវាទនៃរាជបញ្ញត្តិ។

ទម្រង់មួយនៃអង្គការនយោបាយ ដែលនៅក្នុងនោះសហគមន៍មនុស្សដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី ភាសា និងពូជសាសន៍ដូចគ្នា រស់នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលមួយ ពោលគឺការត្រួតគ្នារវាងរដ្ឋដែលជាអង្គការនយោបាយនិងប្រជាជាតិដែលផ្ដោតលើអត្តសញ្ញាណនៃសហគមន៍មនុស្ស។

រដ្ឋប្រជាជាតិ នាម

[រ័ត-ប្រ-ជា-ជាត] rtabrocheacheat≈

ទម្រង់មួយនៃអង្គការនយោបាយ ដែលនៅក្នុងនោះសហគមន៍មនុស្សដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី ភាសា និងពូជសាសន៍ដូចគ្នា រស់នៅក្រោមរដ្ឋាភិបាលមួយ ពោលគឺការត្រួតគ្នារវាងរដ្ឋដែលជាអង្គការនយោបាយនិងប្រជាជាតិដែលផ្ដោតលើអត្តសញ្ញាណនៃសហគមន៍មនុស្ស។

រដ្ឋប្រសាន្តិភាព

ការស្ងប់ដែលមានក្នុងដែន, សេចក្ដីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន។

រដ្ឋប្រសាន្តិភាព នាម

[រ័ត-ប្រ-សាន-តិ-ភាប] rtabrosantepheab≈

ការស្ងប់ដែលមានក្នុងដែន, សេចក្ដីសុខសាន្តរបស់ប្រជាជន។

រដ្ឋប្រសាសនន័យ

ការដឹកនាំឬឧបាយណែនាំឱ្យប្រជាជនស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់; វិជ្ជាឬបែបបទជាគោលចារឹកសម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសនន័យ នាម

[រ័ត-ប្រ-សា-សៈ-នៈ-នៃ] rtabrosasakneakney≈

ការដឹកនាំឬឧបាយណែនាំឱ្យប្រជាជនស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់; វិជ្ជាឬបែបបទជាគោលចារឹកសម្រាប់គ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសនោបាយ

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាសនន័យ)។

រដ្ឋប្រសាសនោបាយ នាម

[រ័ត-ប្រ-សា-សៈ-ណោ-បាយ] rtabrosasaknaobay≈

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាសនន័យ)។

រដ្ឋប្រសាសន៍

ការប្រិតប្រៀនប្រជាជនឱ្យស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់, ការគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រសាសន៍ នាម

[រ័ត-ប្រ-សាស] rtabrosas≈

ការប្រិតប្រៀនប្រជាជនឱ្យស្ថិតនៅក្នុងអំណាចច្បាប់, ការគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រហារ

ការចាប់ចងរំលំអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ដើម្បីកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯង, អំពើរបស់អ្នកកាន់កាប់អំណាចដែលទម្លាយបង់ចោលនូវរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដើម្បីឡើងកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯងវិញ ដោយខ្លួនមិនពេញចិត្តចំពោះរបៀបគ្រប់គ្រងពីមុន :

រដ្ឋប្រហារ នាម

[រ័ត-ប្រ-ហា] rodthabrahar

ការចាប់ចងរំលំអ្នកគ្រប់គ្រងរដ្ឋដែលខ្លួនមិនពេញចិត្ត ដើម្បីកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯង, អំពើរបស់អ្នកកាន់កាប់អំណាចដែលទម្លាយបង់ចោលនូវរបបគ្រប់គ្រងរដ្ឋ ដើម្បីឡើងកាន់កាប់អំណាចខ្លួនឯងវិញ ដោយខ្លួនមិនពេញចិត្តចំពោះរបៀបគ្រប់គ្រងពីមុន :

រដ្ឋប្រហារយោធា

ការបះបោរផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដោយប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្ដើមអំណាចគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋប្រហារយោធា នាម

[រ័ត-ប្រ-ហា-យោ-ធា] rtabrohayothea≈

ការបះបោរផ្ដួលរំលំរដ្ឋាភិបាលដោយប្រើកម្លាំងយោធាដើម្បីដណ្ដើមអំណាចគ្រប់គ្រងប្រទេស។

រដ្ឋពហុជាតិ

រដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលមានប្រជាជាតិពីរឬច្រើននៅក្នុងនោះ ខុសពីរដ្ឋប្រជាជាតិដែលមានតែប្រជាជាតិមួយ :

រដ្ឋពហុជាតិ នាម

[រ័ត-ពៈ-ហ៊ុ-ជាត] rtapeakhucheat≈

រដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដែលមានប្រជាជាតិពីរឬច្រើននៅក្នុងនោះ ខុសពីរដ្ឋប្រជាជាតិដែលមានតែប្រជាជាតិមួយ :

រដ្ឋមណ្ឌល

មណ្ឌលរបស់ដែន, ប្រទេសទាំងមូល,។

រដ្ឋមណ្ឌល នាម

[រ័ត-មន់-ឌុល] rtamnodul≈

មណ្ឌលរបស់ដែន, ប្រទេសទាំងមូល,។

រដ្ឋមន្ត្រី

មន្ត្រីអ្នកទំនុកបម្រុងស្រុកទេស, មន្ត្រីដែលនាយកអ្នកកាន់អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ បានជ្រើសរើសឡើងដើម្បីត្រួតត្រាមុខតំណែងរាជការ ធំៗរបស់រដ្ឋ :

រដ្ឋមន្ត្រី នាម

[រ័ត-មន់-ត្រី] roth muntrey

មន្ត្រីអ្នកទំនុកបម្រុងស្រុកទេស, មន្ត្រីដែលនាយកអ្នកកាន់អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ បានជ្រើសរើសឡើងដើម្បីត្រួតត្រាមុខតំណែងរាជការ ធំៗរបស់រដ្ឋ :

រដ្ឋលេខាធិការ

លេខាធិការរបស់រដ្ឋគឺមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានមុខតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។

រដ្ឋលេខាធិការ នាម

[រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា] rtalekhathika≈

លេខាធិការរបស់រដ្ឋគឺមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានមុខតំណែងជារដ្ឋមន្ត្រី។

រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន

ទីស្ដីការនៃរដ្ឋលេខាធិការ។

រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន នាម

[រ័ត-លេ-ខា-ធិ-កា-រ៉័ត-ឋាន] rtalekhathikartathan≈

ទីស្ដីការនៃរដ្ឋលេខាធិការ។

រដ្ឋវាសិនី

(ម.ព. រដ្ឋវាសី)។

រដ្ឋវាសិនី នាម

[រ័ត-វា-សិ-នី] rtaveaseni≈

(ម.ព. រដ្ឋវាសី)។

រដ្ឋវាសី

អ្នកនៅក្នុងរដ្ឋ, អ្នកអាស្រ័យនៅក្នុងដែន។

រដ្ឋវាសី នាម

[រ័ត-វា-សី] rtaveasei≈

អ្នកនៅក្នុងរដ្ឋ, អ្នកអាស្រ័យនៅក្នុងដែន។

រដ្ឋសន្តិភាព

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាន្តិភាព)។

រដ្ឋសន្តិភាព នាម

[រ័ត-សន់-តិ-ភាប] rtasnotepheab≈

(ម.ព. រដ្ឋប្រសាន្តិភាព)។

រដ្ឋសភា

ទីប្រជុំប្រឹក្សាការសម្រាប់ប្រទេស; សាលាសម្រាប់ប្រជុំប្រឹក្សាការទំនុកបម្រុងឬគ្រប់គ្រងរក្សាស្រុកទេស។

រដ្ឋសភា នាម

[រ័ត-សៈ-ភា] rodthasaphea

ទីប្រជុំប្រឹក្សាការសម្រាប់ប្រទេស; សាលាសម្រាប់ប្រជុំប្រឹក្សាការទំនុកបម្រុងឬគ្រប់គ្រងរក្សាស្រុកទេស។

រដ្ឋសភាធីបតី

អធិបតីនាយកនៃរដ្ឋសភា។

រដ្ឋសភាធីបតី នាម

[រ័ត-សៈ-ភា-ធិ-ប៉ៈ-តី] rtasakpheathibaktei≈

អធិបតីនាយកនៃរដ្ឋសភា។

រដ្ឋសភានាយក

(ម.ព. រដ្ឋសភាធីបតី)។

រដ្ឋសភានាយក នាម

[រ័ត-សៈ-ភា-នា-យក់] rtasakpheaneayk≈

(ម.ព. រដ្ឋសភាធីបតី)។

រដ្ឋសហព័ន្ធ

ដែនដីនៃសហគមប្រជាជាតិណាមួយ ដែលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមានពីរកម្រិតគឺ មានការបែងចែកអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនិងរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋជាសមាជិក។ រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរកម្រិតមានការបែងចែកសមត្ថកិច្ចខុសគ្នា ដែលក្នុងនោះរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធមានសមត្ថកិច្ចផ្ដាច់មុខសំខាន់ៗយ៉ាងតិចបួនគឺ វិស័យការព

រដ្ឋសហព័ន្ធ នាម

[រ័ត-សៈ-ហៈ-ព័ន] rtasakhakpno≈

ដែនដីនៃសហគមប្រជាជាតិណាមួយ ដែលប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមានពីរកម្រិតគឺ មានការបែងចែកអំណាចរវាងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនិងរដ្ឋាភិបាលនៃរដ្ឋជាសមាជិក។ រដ្ឋាភិបាលទាំងពីរកម្រិតមានការបែងចែកសមត្ថកិច្ចខុសគ្នា ដែលក្នុងនោះរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធមានសមត្ថកិច្ចផ្ដាច់មុខសំខាន់ៗយ៉ាងតិចបួនគឺ វិស័យការព

រដ្ឋសីមា

ព្រំប្រទល់របស់រដ្ឋគឺទីខ័ណ្ឌនៃដែនដីរបស់រដ្ឋដែលនៅជិតជាប់គ្នា។

រដ្ឋសីមា នាម

[រ័ត-សី-ម៉ា] rtaseima≈

ព្រំប្រទល់របស់រដ្ឋគឺទីខ័ណ្ឌនៃដែនដីរបស់រដ្ឋដែលនៅជិតជាប់គ្នា។