វចនានុក្រមខ្មែរ

រួច កិរិយាសព្ទ

[ស្ដី-រួច] rouch

ស្ដីកើត, ស្ដីចេញ។

រួច កិរិយាសព្ទ

[អាន-សំ-បុត-រួច] rouch

អានសំបុត្រដាច់, អានសំបុត្របាន។

រួចរាល់

រួចរាល់គ្នា, រួចរាល់មុខ, រួចសព្វគ្រប់, ស្រេចបាច់ :

រួចរាល់ កិ., គុ.កិ.

[រួច-រាល់] ruochreal

រួចរាល់គ្នា, រួចរាល់មុខ, រួចសព្វគ្រប់, ស្រេចបាច់ :

រួញ កិ., គុ.

[រួញ] rounh

ថយប្រវែងឬទំហំព្រោះយឺត, លឹបចូល :

រួញ នាម

[ចិត-រួញ] rounh

ចិត្តក្រាញថយឬក្រាញចិត្ត។

រួញ នាម

[រួញ-ចិត] rounh

(ម.ព. ចិត្តរួញ)។

រួញរា កិរិយាសព្ទ

[រួញ-រា] ruonharea

រួញថយក្រោយ, ញញើតញញើម :

រួត កិរិយាសព្ទ

[រួត] ruot

ព័ទ្ធក្រសោបរួបរឹតចូល :

រួត កិរិយាសព្ទ

[រួត-រឹត] ruot

រួតដោយរឹតខ្លាំង។

រួត នាម

[រួត] ruot

ជាន់; ថ្នាក់; ស្រទាប់។

រួត នាម

[ប្រា-សាត-កំ-ពូល-ប្រាំ-ពី-រួត] ruot

ប្រាសាទមានកំពូល ៧ថ្នាក់។

រួត នាម

[ពែ-បី-រួត] ruot

ពែបីស្រទាប់។

រួន គុណនាម

[រួន] roun

ផុស ឬស្អុយខូច (ប្រើចំពោះតែស៊ុតសត្វ) :

រួប កិ., គុ.កិ.

[រួប] ruob

ចាប់ប្រមូល, ក្របួច, ក្រសោប :

រួបរឹត កិ., គុ.កិ. ១)

[រួប-រឹត] ruoboruet

ឱបក្រសោបរឹត, រួមរឹតចូល :

រួបរឹត កិ., គុ.កិ. ២)

[រួប-រឹត] ruoboruet

ប្រជុំចុះ, ចោមរោម :

រួបរួម កិ., គុ.កិ.

[រួប-រួម] ruobaruom

ប្រមូលរួមគ្នា; មូលមួយនឹងគ្នា :

រួម

រួមលំនៅ, រួមកិច្ចការ; រួមសង្ឃកម្ម (សម្រាប់បព្វជិត) ; នៅរួមគ្នា (របស់ស្វាមីភរិយា) ; រួមបវេណី។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម] ruom

ផ្សំបញ្ចូលគ្នា; ចូលគ្នា; ប្រមូលឱ្យមូលគ្នា; មូលមួយនឹងគ្នា :

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-គំ-និត] ruom

ចូលគំនិតគ្នា។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ចិត] ruom

(ម.ព. រួមគំនិត)។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ដៃ-គ្នា] ruom

ចូលដៃគ្នា។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ដំ-ណេក] ruom

រួមបវេណី ធ្វើមេថុនសេវនៈ។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ដំ-ណេក-បង់-គុយ] ruom

(ម.ព. រួមដំណេក)។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-រ័ក] ruom

រួមគ្នារក្សា, ជួយរក្សាគ្នា។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-រ័ក-សា] ruom

(ម.ព. រួមរក្ស)។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-រ័ក] ruom

រួមសេចក្ដីស្រឡាញ់ គឺរួមស្នេហារបស់បុរសស្ត្រី។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-សុក-ទុក] ruom

រួមចិត្តគំនិតទទួលសុខទុក្ខផងគ្នា (ច្រើននិយាយតែពីស្វាមីភរិយា) ; ប្រើសំដៅសេចក្ដីថា "រួមបវេណី" ក៏មាន។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ស្នែ-ហា] ruom

ស្រឡាញ់គ្នាស្មើចិត្ត (របស់បុរសស្ត្រី)។

រួម កិរិយាសព្ទ

[រួម-ស័ង-វ៉ាស] ruom

រួមលំនៅ, រួមកិច្ចការ; រួមសង្ឃកម្ម (សម្រាប់បព្វជិត) ; នៅរួមគ្នា (របស់ស្វាមីភរិយា) ; រួមបវេណី។

រួមភេទ កិរិយាសព្ទ

[រួម-ភេត] ruomphet≈

សេពសន្ថវៈ, សេពកាម, រួមរ័ក :

រួយ កិរិយាសព្ទ

[រួយ] ruoy

ថយកម្លាំងព្រោះស្រយង់ឬស្រពន់ :

រួល កិរិយាសព្ទ

[រួល] ruol

ស្ងោរត្រីត្រឹមតែមួយអំពុះតូច បម្រុងទុកប្រើការក្នុងពេលខាងមុខ :

រួល គុណនាម

[រួល] ruol

ដែលរួលរួចហើយ :

រួស គុ.កិ., គុ.

[រួស] ruos

រហ័ស, ឆាប់។

រួស នាម

[គោ-រួស] ruos

គោដែលរហ័សស្រណុកប្រើ។

រួស នាម

[ឆ្នាំង-រួស] ruos

ឆ្នាំងដែលដាំឆាប់ពុះទឹក។

រួស គុណនាម

[រួស-មាត់] ruos

ដែលបានមាត់បានពាក្យឆាប់ស្ដីនិយាយ :

រួស កិរិយាសព្ទ

[រួស-រ៉ា] ruos

ឆាប់រ៉ា :

រួសរក កិរិយាសព្ទ

[រួស-រក] ruosarok

រកដោយរួសរាន់, ប្រញាប់រក :

រួសរាន់

ដែលបន្ទាន់យ៉ាងប្រញាប់, ដែលប្រញាប់ឱ្យទាន់; ឆាប់ភ្លាមៗ :

រួសរាន់ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រាន់] ruosrean

ដែលបន្ទាន់យ៉ាងប្រញាប់, ដែលប្រញាប់ឱ្យទាន់; ឆាប់ភ្លាមៗ :

រួសរាយ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រាយ] ruosareay

រួសមាត់ដោយការរាក់ទាក់ :

រួសរ៉ាវ គុ.កិ., គុ.

[រួស-រ៉ាវ] ruosreav

រហ័សមាត់មិនទាក់មិនទច់ :

រើ

រើតាមស្នើរតាមស្រទាប់ ដែលកប់ដែលកំបាំងឱ្យឃើញច្បាស់ប្រាកដ :

រើ កិរិយាសព្ទ ១)

[រើ] rer

យកចេញ, ជញ្ជូនចេញអំពីកន្លែងមួយទៅដាក់កន្លែងផ្សេង :

រើ កិរិយាសព្ទ ២)

[រើ] rer

លើកយកចេញអំពីគំនរ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើ] rer

ប្រឹងស្ទុះច្រឡោតឡើង :

រើ កិរិយាសព្ទ ៤)

[រើ] rer

បង្រះប្រែប្រួលត្បុលរុលឡើងលើ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៥)

[រើ] rer

ក្អែអាហារចេញពីមាត់ :

រើ កិរិយាសព្ទ ៦)

[រើ] rer

កែប្រែ :

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-ខ្លួន] rer

រលាស់ឬដកខ្លួនចេញ; ប្រឹងកែឬដោះខ្លួនឱ្យរួចផុតពីការទាក់ទិន។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-បង់-គុយ] rer

ប្រែបង្គុយ។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-បន់-ទុក] rer

(ព.ប្រ.) លែងនៅក្នុងបន្ទុករបស់អ្នកដែលខ្លួនពឹងផ្អែកជ្រកអាស្រ័យ។

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-រុះ] rer

(ព.ប្រ.) ដែលកែប្រែម្ដងដូច្នេះម្ដងដូច្នោះមិនចេះដាច់ស្រេច :

រើ កិរិយាសព្ទ

[រើ-សើ] rer

រើតាមស្នើរតាមស្រទាប់ ដែលកប់ដែលកំបាំងឱ្យឃើញច្បាស់ប្រាកដ :

រើប កិ., គុ. ១)

[រើប] raub

ផ្ដើមរកកល់ជាជំងឺ; ដែលទើបនឹងងើបពីឈឺធ្ងន់ :

រើប កិ., គុ. ២)

[រើប] raub

ដែលស្គមណាស់ហើយ រកកល់ត្រឡប់មានសាច់មានឈាមឡើងវិញ :

រើប កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើប] raub

ចម្រើនបន្តិចៗឡើងវិញ :

រើបម្រាស

(ព.ប្រ.) រើខ្លួនចេញ, រំដោះខ្លួនឱ្យមានសេរីភាព :

រើបម្រាស កិរិយាសព្ទ

[រើ-បំ-រ៉ាស] reubamras≈

(ព.ប្រ.) រើខ្លួនចេញ, រំដោះខ្លួនឱ្យមានសេរីភាព :

ឈ្មោះរោគកើតនៅស្បែក ឡើងពងផេរ; រើមមាន ២ប្រភេទគឺ រើមខ្សាច់ ឬ រើមអង្កាម រើមដែលឡើងពងផេរល្អិតៗ ស្រដៀងនឹងចែងថ្ងៃ បណ្ដាលឱ្យសង្កៀរក្រហាយបន្តិចៗ; រើមដំរី ឬ រើមធំ រើមដែលឡើងពងផេរធំៗជាខ្សែបណ្ដាលឱ្យឈឺសង្កៀរក្រហាយចាប់ពើតខ្លាំង។

រើម នាម

[រើម] rerm

ឈ្មោះរោគកើតនៅស្បែក ឡើងពងផេរ; រើមមាន ២ប្រភេទគឺ រើមខ្សាច់ ឬ រើមអង្កាម រើមដែលឡើងពងផេរល្អិតៗ ស្រដៀងនឹងចែងថ្ងៃ បណ្ដាលឱ្យសង្កៀរក្រហាយបន្តិចៗ; រើមដំរី ឬ រើមធំ រើមដែលឡើងពងផេរធំៗជាខ្សែបណ្ដាលឱ្យឈឺសង្កៀរក្រហាយចាប់ពើតខ្លាំង។

រើស

ដោយយល់មុខ, ដោយយោគយល់ :

រើស កិរិយាសព្ទ ១)

[រើស] rers

ស្រាល់ជ្រើស, សម្រាំងយកតាមពេញចិត្តឬតាមត្រូវការ :

រើស កិរិយាសព្ទ ២)

[រើស] rers

លើកដាក់ដោយឡែកពីគ្នា :

រើស កិរិយាសព្ទ ៣)

[រើស] rers

ស្រង់យកមកប្រមូលគ្នា :

រើស កិរិយាសព្ទ ៤)

[រើស] rers

ចាប់កាន់យកអ្វីមួយដែលជ្រុះដែលធ្លាក់ :

រើស កិរិយាសព្ទ ៥)

[រើស] rers

បានរបស់ដែលគេភ្លេច ឬបាត់ដោយជ្រុះជាដើម :

រើស គុណកិរិយា

[រើស-មុក] rers

ដោយយល់មុខ, ដោយយោគយល់ :

រើសត្អើស

រើសអើង, រើសរកតែល្អ :

រើសត្អើស កិរិយាសព្ទ

[រើស-ត្អើស] raustaaeus

រើសអើង, រើសរកតែល្អ :

រើសអើង

រើសយក, ប្រកាន់យកតែតាមគាប់ចិត្ត; រើសអាហារ, មិនរានចំណី :

រើសអើង កិរិយាសព្ទ

[រើស-អើង] rausaaaeung

រើសយក, ប្រកាន់យកតែតាមគាប់ចិត្ត; រើសអាហារ, មិនរានចំណី :

រើអៀង

រើអាហារថ្មីពីក្នុងក្រពះមកទំពាម្ដងទៀត ឱ្យល្អិត (ដែលហៅថា ទំពាអៀង) ហើយលេបទៅវិញ (ចំពោះតែសត្វចតុប្បាទតិណភ័ក្ខពួកខ្លះ) :

រើអៀង កិរិយាសព្ទ

[រើ-អៀង] rauaieng

រើអាហារថ្មីពីក្នុងក្រពះមកទំពាម្ដងទៀត ឱ្យល្អិត (ដែលហៅថា ទំពាអៀង) ហើយលេបទៅវិញ (ចំពោះតែសត្វចតុប្បាទតិណភ័ក្ខពួកខ្លះ) :

រឿ

ដែលធ្វើឱ្យរួញទាបទាលថយចុះ :

រឿ គុណនាម ១)

[រឿ] reue

ដែលរកកល់ចាស់ ឬចាស់បន្តិចដែរហើយ :

រឿ គុណកិរិយា ២)

[រឿ] reue

ដែលធ្វើឱ្យរួញទាបទាលថយចុះ :

រឿង

សិរីដ៏រុងរឿងឬដែលមានសិរីរុងរឿង។

រឿង នាម

[រឿង] rerng

និទាន, សេចក្ដីតំណាល; ដំណើរ; សេចក្ដី; ហេតុ, ការណ៍, ដើមហេតុ; ទងគន្លង; អធិករណ៍។ល។ :

រឿង កិរិយាសព្ទ

[ចាប់-រឿង] rerng

ចាប់ហេតុ, ប្រកាន់ដំណើរ។

រឿង កិរិយាសព្ទ

[តែង-រឿង] rerng

តែងនិទានចេញពីគំនិតឯង។

រឿង កិរិយាសព្ទ

[បង់-ក-រឿង] rerng

បង្កហេតុ។