ស្លឹករឹត

Khmer Dictionary

Khmer words, how to say them, and what they mean — open to read, and improved by the people who use it.

68,369 entries

រូបតា នាម

[រូ-ប៉ៈ-តា] rubakta

មូលតាមួយបែបដែលឥតមានអត្ថិភាពជាពាក្យឯករាជ្យក្នុងភាសា (លោក អៀវ កើស ហៅថា «កន្ទេចពាក្យ») សម្រាប់ភ្ជាប់ជាមួយពាក្យប្ញស ឬជាមួយប្ញស ដើម្បីបង្កើតនិងពាក្យបំបែកពាក្យ។ :

រូបតាង នាម

[រូប-តាង] rubtang

រូបជំនួស។

រូបតំណាង

រូបភាពដែលប្រត្យក្សារម្មណ៍ផ្ដល់ឱ្យអង្គចងចាំ (លំនឹក) នៅពេលដែលមនុស្សបានជួបប្រាស្រ័យផ្ទាល់ជាមួយអង្គវត្ថុជាច្រើនលើក ហើយបានផ្ដិត ស្លាកស្នាមរបស់វាចូលទៅក្នុងខួរក្បាលមនុស្ស ក្រោយមកអង្គចងចាំ បង្ហាញឡើងវិញនូវលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួន ពេលដែលមនុស្សមិននៅផ្ទាល់ជាមួយអង្គវត្ថុ។

រូបតំណាង នាម

[រូប-តំ-ណាង] rubtamnang

រូបភាពដែលប្រត្យក្សារម្មណ៍ផ្ដល់ឱ្យអង្គចងចាំ (លំនឹក) នៅពេលដែលមនុស្សបានជួបប្រាស្រ័យផ្ទាល់ជាមួយអង្គវត្ថុជាច្រើនលើក ហើយបានផ្ដិត ស្លាកស្នាមរបស់វាចូលទៅក្នុងខួរក្បាលមនុស្ស ក្រោយមកអង្គចងចាំ បង្ហាញឡើងវិញនូវលក្ខណៈពិសេសមួយចំនួន ពេលដែលមនុស្សមិននៅផ្ទាល់ជាមួយអង្គវត្ថុ។

រូបថត

រូបដែលផ្ដិតចាកកញ្ចក់ថត។

រូបថត នាម

[រូប-ថត] rubathat

រូបដែលផ្ដិតចាកកញ្ចក់ថត។

រូបធាតុ

សារធាតុដែលមានម៉ាសហើយតាំងទីក្នុងលំហ។

រូបធាតុ នាម

[រូ-ប៉ៈ-ធាត] rubaktheat

សារធាតុដែលមានម៉ាសហើយតាំងទីក្នុងលំហ។

រូបធាតុនិយម

ទ្រឹស្ដីដែលយល់ថារូបធាតុគឺជាតថភាពដំបូង ពោលគឺរូបធាតុ និងដំណើរបាតុភូតទាំងអស់អាចឱ្យគេពន្យល់បានថា ជាការបង្ហាញឱ្យឃើញឬជាលទ្ធផលនៃរូបធាតុ :

រូបធាតុនិយម នាម

[រូ-ប៉ៈ-ធាត-និ-យំ] rubaktheatniyum

ទ្រឹស្ដីដែលយល់ថារូបធាតុគឺជាតថភាពដំបូង ពោលគឺរូបធាតុ និងដំណើរបាតុភូតទាំងអស់អាចឱ្យគេពន្យល់បានថា ជាការបង្ហាញឱ្យឃើញឬជាលទ្ធផលនៃរូបធាតុ :

រូបបរិវត្ត គុណនាម

[រូប-ប៉ៈ-រ៉ិ-វាត់] rubbakreveat

ដែលអាចប្រែរូបរាងបាន។

រូបបរិវត្តន៍ នាម

[រូប-ប៉ៈ-រ៉ិ-វ័ត] rubbakrevta

បម្រែរូប, ដំណើរការផ្លាស់ប្ដូររូប, ការក្លាយរូបរាង :

រូបភាព

រូបវិចិត្រដោយព័ណ៌; បែបរូបផ្សេងៗ។

រូបភាព នាម

[រូប-ភាប] rub pheap

រូបវិចិត្រដោយព័ណ៌; បែបរូបផ្សេងៗ។

រូបមន្ត

គន្លឹះ វិធី តួលេខ និម្មិតសញ្ញា ឬមធ្យោបាយដែលតំណាងឱ្យក្បួន ច្បាប់ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយអ្វីមួយ :

រូបមន្ត នាម

[រូប-ប៉ៈ-មន់] rubbakmno

គន្លឹះ វិធី តួលេខ និម្មិតសញ្ញា ឬមធ្យោបាយដែលតំណាងឱ្យក្បួន ច្បាប់ ដើម្បីរកដំណោះស្រាយអ្វីមួយ :

រូបមន្តគីមី

បណ្ដុំនៃនិមិត្តសញ្ញាគីមីដែលបង្ហាញអំពីវត្តមាននិងសមាមាត្ររបស់អាតូមនៅក្នុងសមាសធាតុ។

រូបមន្តគីមី នាម

[រូ-ប៉ៈ-មន់-គី-មី] rubakmnokimi

បណ្ដុំនៃនិមិត្តសញ្ញាគីមីដែលបង្ហាញអំពីវត្តមាននិងសមាមាត្ររបស់អាតូមនៅក្នុងសមាសធាតុ។

រូបរាង

ទ្រង់ទ្រាយ ឬសណ្ឋាននៃអ្វីមួយដែលអាចមើលឃើញ :

រូបរាង នាម ១)

[រូប-រាង] rubareang

សណ្ឋានរបស់រូប។

រូបរាង នាម ២)

[រូប-រាង] rubareang

ទ្រង់ទ្រាយ ឬសណ្ឋាននៃអ្វីមួយដែលអាចមើលឃើញ :

រូបវន្ត គុណនាម

[រូ-ប៉ៈ-វ័ន] rubakvno

ដែលមានរូបប្រាកដដល់ភ្នែក :

រូបវន្តបុគ្គល

បុគ្គលដែលមានសមត្ថភាពតាមផ្លូវច្បាប់ដែលអាចក្លាយជាប្រធាននៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច។ ប្រធាននៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចកើតឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលនោះចាប់កំណើត ហើយរលត់ទៅវិញនៅពេលដែលបុគ្គលនោះបានស្លាប់។ សិទ្ធិនិងករណីយកិច្ចរបស់បុគ្គលនោះអាចអនុវត្តទៅបានដោយមានសមត្ថភាពទាំងបីគឺ សមត្ថភាពទទ

រូបវន្តបុគ្គល នាម

[រូ-ប៉ៈ-វ័ន-បុក-គល់] rubakvnobokklo

បុគ្គលដែលមានសមត្ថភាពតាមផ្លូវច្បាប់ដែលអាចក្លាយជាប្រធាននៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច។ ប្រធាននៃសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចកើតឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលនោះចាប់កំណើត ហើយរលត់ទៅវិញនៅពេលដែលបុគ្គលនោះបានស្លាប់។ សិទ្ធិនិងករណីយកិច្ចរបស់បុគ្គលនោះអាចអនុវត្តទៅបានដោយមានសមត្ថភាពទាំងបីគឺ សមត្ថភាពទទ

រូបវិទ្យា

ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលផ្អែកលើទ្រឹស្ដីធៀបនិងមេកានិកកង់ទិក។

រូបវិទ្យា នាម

[រូប-វិត-ទ្យា] rubvittyea

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាទាក់ទងនឹងរូបធាតុ កម្លាំង ថាមពល និងចលនា។

រូបវិទ្យា នាម

[រូប-វិត-ទ្យា-ក្លា-ស៊ិក] rubvittyeakleasik

ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលផ្អែកទៅលើការសន្មតនៃមេកានិកញូតុន។

រូបវិទ្យា នាម

[រូប-វិត-ទ្យា-ទ្រឹស-ស្ដី] rubvittyeatroessdei

ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលពណ៌នាពីបាតុភូតធម្មជាតិតាមគំរូគណិតវិទ្យា។

រូបវិទ្យា នាម

[រូប-វិត-ទ្យា-ទំ-នើប] rubvittyeatumneub

ផ្នែកមួយនៃរូបវិទ្យាដែលផ្អែកលើទ្រឹស្ដីធៀបនិងមេកានិកកង់ទិក។

រូបសណ្ឋាន នាម

[រូប-សន់-ឋាន] rubsnothan

ទ្រង់ទ្រាយរបស់រូប។

រូបសព្ទ

ទម្រង់របស់ពាក្យ។ ដោយភាសាជាសូរ ទម្រង់នេះជាសូរដែលស្តាប់ឮ ប៉ុន្តែវាក៏អាចជារូប ដែលគេមើលឃើញតាមរយៈសំណេរផងដែរ។ ក្នុងពាក្យកម្លាយឬពាក្យសមាស គេអាចវិភាគរូបសព្ទជាចំណែកៗ :

រូបសព្ទ នាម

[រូ-ប៉ៈ-ស័ប] rubaksba

ទម្រង់របស់ពាក្យ។ ដោយភាសាជាសូរ ទម្រង់នេះជាសូរដែលស្តាប់ឮ ប៉ុន្តែវាក៏អាចជារូប ដែលគេមើលឃើញតាមរយៈសំណេរផងដែរ។ ក្នុងពាក្យកម្លាយឬពាក្យសមាស គេអាចវិភាគរូបសព្ទជាចំណែកៗ :

រូបសព្ទវិទ្យា

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីពាក្យ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងទម្រង់និងរចនាសម្ពន្ធរបស់ពាក្យជាដើម :

រូបសព្ទវិទ្យា នាម

[រូ-ប៉ៈ-ស័ប-វិត-ទ្យា] rubaksbavittyea

វិទ្យាសាស្ត្រដែលសិក្សាអំពីពាក្យ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងទម្រង់និងរចនាសម្ពន្ធរបស់ពាក្យជាដើម :

រូបសម្ប័ទ

ដំណើរមានរូបសមរម្យ, មាន រូបល្អ; ការបរិបូណ៌ដោយលំអ។

រូបសម្ប័ទ នាម

[រូប-សំ-ប័ត] rubsambta

ដំណើរមានរូបសមរម្យ, មាន រូបល្អ; ការបរិបូណ៌ដោយលំអ។

រូបសាក នាម

[រូប-សាក] rubsak

(ម.ព. សំណាក)។

រូបសាស្ត្រ

ការសិក្សាអំពីផែនដីតាមរយៈបច្ចេកទេសរូបវិទ្យាដូចជា ទម្រង់រួមនិងចលនាផ្សេងៗទៅលើបាតុភូតឧតុភូត ជលធារ សាគរ ការរញ្ជួយដី បន្ទុះភ្នំភ្លើង ម៉ាញេទិក ជាដើម។

រូបសាស្ត្រ នាម

[រូ-ប៉ៈ-សាស] rubaksas

វិទ្យាសាស្ត្រសិក្សាពីទម្រង់ រូបរាងទូទៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃភាវៈរស់និងភាវៈគ្មានជីវិត :

រូបសាស្ត្រ នាម

[រូ-ប៉ៈ-សាស-ផែន-ដី] rubaksasphaendei

ការសិក្សាអំពីផែនដីតាមរយៈបច្ចេកទេសរូបវិទ្យាដូចជា ទម្រង់រួមនិងចលនាផ្សេងៗទៅលើបាតុភូតឧតុភូត ជលធារ សាគរ ការរញ្ជួយដី បន្ទុះភ្នំភ្លើង ម៉ាញេទិក ជាដើម។

រូបសំណាក

រូបដែលចម្លងយកបែបពីរូបដទៃ មានសណ្ឋានដូចរូបដើម។

រូបសំណាក នាម

[រូប-សំ-ណាក] rubsamnak

រូបដែលចម្លងយកបែបពីរូបដទៃ មានសណ្ឋានដូចរូបដើម។

រូបស្បាត គុណនាម

[រូប-ស្បាត] rubsbat

លក្ខណៈ, ទ្រង់ទ្រាយ, លំនាំរបស់រូប។

រូបអារក្ស នាម

[រូប-អា-រ៉ាក់] rubaarak

មនុស្សអ្នកជាន់អារក្ស។

រូបា នាម

[រូ-ប៉ា] ruba

រូបទាំងឡាយ :

រូបារម្មណ៍

រូបភាពនៃគំនិតក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ដែលបង្កើតឡើងតាមរយៈគំនិតច្នៃប្រឌិត (សិល្ប៍វិធី) របស់អ្នកនិពន្ធ សិល្បករឱ្យកើតឡើងជារូបរាង ជារឿងរ៉ាវ ជាដំណើររឿងអ្វីមួយ ដោយមានលក្ខណៈសមស្របទៅនឹងទិដ្ឋភាពសង្គមណាមួយ ធម្មជាតិណាមួយ ឬមានលក្ខណៈអច្ឆរិយៈក៏មាន។

រូបារម្មណ៍ គុណនាម

[រូ-ប៉ា-រ៉ម់] rubarmo

អារម្មណ៍គឺរូប; រូបជាអារម្មណ៍, អារម្មណ៍ដែលអាស្រ័យរូប។

រូបារម្មណ៍ នាម

[រូ-ប៉ា-រ៉ម់-សិល-ប៉ៈ] rubarmoselbak

រូបភាពនៃគំនិតក្នុងស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ សិល្បៈ ដែលបង្កើតឡើងតាមរយៈគំនិតច្នៃប្រឌិត (សិល្ប៍វិធី) របស់អ្នកនិពន្ធ សិល្បករឱ្យកើតឡើងជារូបរាង ជារឿងរ៉ាវ ជាដំណើររឿងអ្វីមួយ ដោយមានលក្ខណៈសមស្របទៅនឹងទិដ្ឋភាពសង្គមណាមួយ ធម្មជាតិណាមួយ ឬមានលក្ខណៈអច្ឆរិយៈក៏មាន។

រូបិនី នាម

[រូ-ប៉ិ-នី] rubeny

(ម.ព. រូបី)។

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ] rubey

ប្រាក់; ប្រាក់ឬមាសឬលោហជាតិមានទង់ដែងជាដើមដែលមានរូបសណ្ឋានឬត្រាជាគ្រឿងសម្គាល់ សម្រាប់ចាយរាល់ប្រទេស; ទោះវត្ថុដទៃក្រៅពីប្រាក់មាសនិងលោហជាតិ ដែលរដ្ឋបាលក្នុងប្រទេសនីមួយៗបញ្ញត្តឱ្យប្រើជារបស់សម្រាប់ចាយជាជំនួសប្រាក់មាស ដូចយ៉ាងធនបត្រដែលប្រើក្នុងសម័យសព្វថ្ងៃនេះក៏ហៅ រូបិយៈ

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យៈ-ប្រ-ភប់] rubey

ប្រភពនៃរូបិយ។

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យៈ-ម៉ៃ] rubey

ដែលធ្វើដោយប្រាក់, ដែលយកសាច់ប្រាក់ធ្វើ។

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ-វិ-កា] rubey

(ម.ព. រូបិយម័យ)។

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ-សំ-ភប់] rubey

កំណើតរូបិយៈ។

រូបិយ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ-ស័ង-វោ-ហា] rubey

ការទិញដូរដោយរូបិយៈ, ការចាយវាយរូបិយៈ។

រូបិយបដិភោគី នាម

[រូ-ប៉ិ-យៈ-ប៉ៈ-ដិ-ភោ-គី] rubeyeakbakdephoki

អ្នកធានាឱ្យអ្នកណាម្នាក់ខ្ចីប្រាក់។

រូបិយប័ណ្ណ

រូបិយវត្ថុជាក្រដាស, ក្រដាសជាតំណាងរូបិយវត្ថុនៃប្រទេសនីមួយៗ។

រូបិយប័ណ្ណ នាម ១)

[រូ-ប៉ិ-យៈ-ប័ន] rubeyeakbno

ប្រព័ន្ធរូបិយវត្ថុដែលប្រទេសនីមួយៗប្រើប្រាស់ :

រូបិយប័ណ្ណ នាម ២)

[រូ-ប៉ិ-យៈ-ប័ន] rubeyeakbno

រូបិយវត្ថុជាក្រដាស, ក្រដាសជាតំណាងរូបិយវត្ថុនៃប្រទេសនីមួយៗ។

រូបិយវត្ថុ

រូបិយវត្ថុដែលគេជួញដូរច្រើនជាងគេនៅលើទីផ្សារ។

រូបិយវត្ថុ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ-វ័ត-ថុ] rubeyakvtatho

ឧបករណ៍ផ្លូវការដែលចេញផ្សាយដោយធនាគារជាតិ និងទទួលស្គាល់ដោយរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសមួយប្រើសម្រាប់វាស់វែងតម្លៃ ដោះដូរ និងសន្សំ។ រូបិយវត្ថុមានដូចជា កាក់លោហៈ ក្រដាសប្រាក់ មូលប្បទានបត្រ ជាដើម :

រូបិយវត្ថុ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ៈ-វ័ត-ថុ-យាន] rubeyakvtathoyean

រូបិយវត្ថុដែលគេជួញដូរច្រើនជាងគេនៅលើទីផ្សារ។

រូបិយាណត្តិ

ផលបត្រពាណិជ្ជកម្មដែលម្ចាស់បំណុល (ឥណទាយក) បញ្ជាទៅកូនបំណុល (ឥណទាយិក) ឱ្យបង់ប្រាក់ត្រឹមត្រូវនិងគ្រប់ចំនួនទៅតាមថ្លៃសងបំណុល (ឥណប្រតិទាន) ជូនទៅបុគ្គលណាមួយ។

រូបិយាណត្តិ នាម

[រូ-ប៉ិ-យ៉ា-ណាត់] rubeyanat

ផលបត្រពាណិជ្ជកម្មដែលម្ចាស់បំណុល (ឥណទាយក) បញ្ជាទៅកូនបំណុល (ឥណទាយិក) ឱ្យបង់ប្រាក់ត្រឹមត្រូវនិងគ្រប់ចំនួនទៅតាមថ្លៃសងបំណុល (ឥណប្រតិទាន) ជូនទៅបុគ្គលណាមួយ។

រូបិយៈ នាម

[រូ-បិ-យ៉ៈ] rubeyak

(ម.ព. រូបិយ)។

រូបី

ដែលមានរូប, ដែលមានលំអ; បុរសអ្នកមានលំអ; ប្រើស្រីជា រូបិនី នាងល្អ :

រូបី នាម

[រូ-ប៉ី] rubei

ប្រាក់; រូបិយៈដែលអ្នកប្រទេសឥណ្ឌាប្រើចាយសព្វថ្ងៃនេះ, គេហៅថា រូពី។

រូបី គុ., ន.

[រូ-ប៉ី] rubei

ដែលមានរូប, ដែលមានលំអ; បុរសអ្នកមានលំអ; ប្រើស្រីជា រូបិនី នាងល្អ :

រូប—

(ម.ព. រូប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រូប— គុ., ន.

[រូប—] rub—

(ម.ព. រូប) បើរៀងភ្ជាប់ពីខាងដើមសព្ទដទៃ។

រូពី នាម

[រូ-ពី] rupi

(ម.ព. រូបី១)។

រូស

(ព.ប្រ.) និយាយដៀមដាមបញ្ឆិតបញ្ឆៀងនាយអាយ ដោយច្រណែន, ដោយបញ្ឈឺចិត្ត; រំអុកបៀតបៀនយកនេះយកនោះ។

រូស កិរិយាសព្ទ ១)

[រូស] rus

ធ្វើឱ្យមុត, ឱ្យដាច់ ដោយដែកអង្រូស :

រូស កិរិយាសព្ទ ២)

[រូស] rus

កោសរលាត់ដូចជាត្រូវដោយដែកអង្រូស :

រូស នាម

[រូស-នាយ-រូស-អាយ] rus

(ព.ប្រ.) និយាយដៀមដាមបញ្ឆិតបញ្ឆៀងនាយអាយ ដោយច្រណែន, ដោយបញ្ឈឺចិត្ត; រំអុកបៀតបៀនយកនេះយកនោះ។

រួច

អានសំបុត្រដាច់, អានសំបុត្របាន។

រួច កិ., គុ.កិ.

[រួច] rouch

របូតផុត រដោះ ស្រេច, ហើយ, ហើយស្រេច រហូត, រហូតដល់ ទទួលទម្ងន់បាន បាន, កើត, ចេញ។

រួច កិ., គុ.កិ.

[ទៅ-រួច] rouch

ទៅបាន, ទៅកើត។

រួច កិរិយាសព្ទ

[ធ្វើ-កា-រួច] rouch

ធ្វើការស្រេច។

រួច កិរិយាសព្ទ

[រួច-ដៃ] rouch

របូតផុតពីដៃ។

រួច កិរិយាសព្ទ

[រួច-ទុក] rouch

រដោះពីទុក្ខ។

រួច កិរិយាសព្ទ

[លើក-រួច] rouch

លើកបាន។