វចនានុក្រមខ្មែរ

វិប្រតិការ

ការជជែកតវ៉ា, ការនិយាយតទល់, ការតបត; ដំណើរតទល់ :

វិប្រតិការ នាម

[វិប-ប្រៈ-តិ-កា] vibrtekar

ការជជែកតវ៉ា, ការនិយាយតទល់, ការតបត; ដំណើរតទល់ :

វិប្រតិបត្តិ

ប្រតិបត្តិខុស; សេចក្ដីសន្ទិះសង្ស័យ; សេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត; ជម្លោះ; ដំណើរប្រកាន់ខុសគ្នា :

វិប្រតិបត្តិ នាម

[វិប-ប្រៈ-តិ-បាត់] vibrtebtte

ប្រតិបត្តិខុស; សេចក្ដីសន្ទិះសង្ស័យ; សេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត; ជម្លោះ; ដំណើរប្រកាន់ខុសគ្នា :

វិប្រតិសារៈ

(ម.ព. វិប្បដិសារៈ)។

វិប្រតិសារៈ នាម

[វិប-ប្រៈ-តិ-សា-រ៉ៈ] vibrtesareak

(ម.ព. វិប្បដិសារៈ)។

វិប្រយោគ

(ម.ព. វិប្បយោគ)។

វិប្រយោគ នាម

[វិប-ប្រៈ-យោក] vibrayouk

(ម.ព. វិប្បយោគ)។

វិប្រលាប

(ម.ព. វិប្បលាប)។

វិប្រលាប នាម

[វិប-ប្រៈ-ឡាប] vibraleab

(ម.ព. វិប្បលាប)។

វិប្រវាស

(ម.ព. វិប្បវាស)។

វិប្រវាស នាម

[វិប-ប្រៈ-វ៉ាស] vibraveas

(ម.ព. វិប្បវាស)។

វិពន្ធរោគ

រោគទល់ឧច្ចារៈ; រោគប្រដិត :

វិពន្ធរោគ នាម

[វិ-ព័ន-ធៈ-រោក] vipnthorouk

រោគទល់ឧច្ចារៈ; រោគប្រដិត :

វិពុធ

ស្ត្រីទេវតា, ស្ត្រីអប្សរ។

វិពុធ គុណនាម

[វិ-ពុត] viputh

ដែលមានប្រាជ្ញាស្រួចស្រាល់, ដែលមានចំណេះខ្ពង់ខ្ពស់។

វិពុធ នាម

[វិ-ពុត] viputh

អមរ, ទេវតា; អ្នកប្រាជ្ញ, អ្នកមានចំណេះខ្ពង់ខ្ពស់; គ្រូបង្រៀនចំណេះជាន់ខ្ពស់។

វិពុធ នាម

[វិ-ពុ-ធៈ-ជន់] viputh

មនុស្សមានចំណេះខ្ពង់ខ្ពស់។

វិពុធ នាម

[វិ-ពុ-ធៈ-រាច] viputh

ស្តេចទេវតា, ព្រះឥន្ទ្រ។

វិពុធ នាម

[វិ-ពុ-ធៈ-ស័ត-ម៉័ន] viputh

វិមានទេវតា។

វិពុធ នាម

[វិ-ពុត-ស្ត្រី] viputh

ស្ត្រីទេវតា, ស្ត្រីអប្សរ។

វិព្ភន្ត គុណនាម

[វិប-ភ័ន] vipphontor

ដែលភ័ន្តគំនិត, ដែលវិលគំនិត; ដែលវិលត្រឡប់ទៅរកខុស។

វិព្ភន្តក

អ្នកដែលភ័ន្តគំនិត; អ្នកដែលវិលគំនិត, ដែលវិលត្រឡប់ទៅរកខុស។

វិព្ភន្តក នាម

[វិប-ភ័ន-តៈ-កៈ] ឬ [វិប-ភ័ន-ដក់] vipphntok

អ្នកដែលភ័ន្តគំនិត; អ្នកដែលវិលគំនិត, ដែលវិលត្រឡប់ទៅរកខុស។

វិព្ភន្តិកា

ចិត្តដែលវិលត្រឡប់ទៅរកខុស; គំនិតវិលវល់។

វិព្ភន្តិកា នាម

[វិប-ភ័ន-តិ-កា] vipphntika

(ម.ព. វិព្ភន្តក)។

វិព្ភន្តិកា នាម

[វិប-ភ័ន-តៈ-ចិត] vipphntika

ចិត្តដែលវិលត្រឡប់ទៅរកខុស; គំនិតវិលវល់។

វិព្ភ័ន្ត

(ម.ព. វិព្ភន្ត)។

វិព្ភ័ន្ត គុណនាម

[វិប-ភ័ន] vibphno≈

(ម.ព. វិព្ភន្ត)។

វិភង្គ

ឈ្មោះគម្ពីរទី ២នៃព្រះអភិធម្មបិដក :

វិភង្គ នាម ១)

[វិ-ភ័ង] viphongkor

ការចែក, ការបែង; ចំណែក; ការបែកចេញផ្សេង។

វិភង្គ នាម ២)

[វិ-ភ័ង] viphongkor

ឈ្មោះគម្ពីរទី ២នៃព្រះអភិធម្មបិដក :

វិភត្តិ

ការបំប្លែងវិភត្តិ។

វិភត្តិ នាម

[វិ-ភ័ត] viphtte

ចំណែកប្រាប់ដំណើរបំបែកនាមសព្ទនិងកិរិយាសព្ទក្នុងវេយ្យាករណ៍ខាងតន្តិភាសា មានភាសាសំស្ក្រឹតនិងបាលីជាដើម ឱ្យមានលំនាំផ្សេងៗគ្នា, មាន ២យ៉ាងគឺ វិភត្តិនាម ប្រាប់ដំណើរបំបែកនាមសព្ទ, ដូចជា បុរិស “ប្រុស” បំបែកជា បុរិសោ, បុរិសា, បុរិសំ, បុរិសេ, បុរិសេន, បុរិសេហិ។ល។ បុរិសេសុ;

វិភត្តិ នាម

[វិ-ភ័ត-តិ-វិ-បុ័ល-ឡាស] viphtte

ការបំប្លែងវិភត្តិ។

វិភព

(ម.ព. វិភព)។

វិភព នាម ១)

[វិ-ភប់] viphop

ទ្រព្យ, សម្បត្តិ; សេចក្ដីចម្រើន; លាភ; អំណាច; កម្លាំង; តេជះ។

វិភព នាម ២)

[វិ-ភប់] viphop

(ព.ពុ.) ការរួចស្រឡះចាកដំណើរកើតស្លាប់។

វិភព នាម

[វិ-ភៈ-វៈ-ធ័រ] viphop

ធម៌ដែលនាំឱ្យរួចស្រឡះចាកដំណើរកើតស្លាប់ (លោកុត្តរធម៌)។

វិភព នាម

[វិ-ភៈ-វៈ] viphop

(ម.ព. វិភព)។

វិភា

ពន្លឺ, ពន្លឺត្រចះ; ដំណើរភ្លឺត្រចះ។

វិភា នាម

[វិ-ភា] viphea

ពន្លឺ, ពន្លឺត្រចះ; ដំណើរភ្លឺត្រចះ។

វិភាករ

អ្នកធ្វើនូវពន្លឺ (ព្រះអាទិត្យ)។

វិភាករ នាម

[វិ-ភា-ក] vipheakar

អ្នកធ្វើនូវពន្លឺ (ព្រះអាទិត្យ)។

វិភាគ

មែកធាងមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃអនុគមន៍និងទ្រឹស្ដីនៃលីមីត។

វិភាគ នាម

[វិ-ភាក] vipheak

ការចែក, ការបែង, ការញែកធាតុ; ចំណែក, វគ្គ, សង្កាត់។

វិភាគ នាម

[ធៈ-នៈ-វិ-ភាក] vipheak

ការចែកទ្រព្យ។

វិភាគ នាម

[ធ័ម-មៈ-វិ-ភាក] vipheak

ការចែកធម៌ជាពួកជាកង; ចំណែកធម៌, កងធម៌។

វិភាគ នាម

[វៈ-ចៈ-ណៈ-វិ-ភាក] vipheak

ចំណែកពាក្យ។

វិភាគ នាម

[វិ-ភាក] vipheak

មែកធាងមួយនៃគណិតវិទ្យាដែលសិក្សាអំពីលក្ខណៈនៃអនុគមន៍និងទ្រឹស្ដីនៃលីមីត។

វិភាគតួអង្គ

(អ.សិ.) ការរកឱ្យឃើញនូវលក្ខណសម្បត្តិរបស់តួអង្គ តាមរយៈសកម្មភាព កាយវិការ សម្លៀកបំពាក់របស់តួអង្គផ្ទាល់ ឬតាមរយៈពាក្យសម្ដីតួអង្គដទៃទៀត។

វិភាគតួអង្គ នាម

[វិ-ភាក-តួ-អង់] vipheaktuoang≈

(អ.សិ.) ការរកឱ្យឃើញនូវលក្ខណសម្បត្តិរបស់តួអង្គ តាមរយៈសកម្មភាព កាយវិការ សម្លៀកបំពាក់របស់តួអង្គផ្ទាល់ ឬតាមរយៈពាក្យសម្ដីតួអង្គដទៃទៀត។

វិភាគទាន

អំណោយដែលឥតកំណត់ចំនួន; ចំណែកដែលបុគ្គលម្នាក់ៗនាំយកមកចូលជាជំនួយ ក្នុងកិច្ចការណាមួយ :

វិភាគទាន នាម ១)

[វិ-ភាក-គៈ-ទាន] vipheakotean

ការឱ្យនូវភាគផ្សេងៗ។

វិភាគទាន នាម ២)

[វិ-ភាក-គៈ-ទាន] vipheakotean

អំណោយដែលឥតកំណត់ចំនួន; ចំណែកដែលបុគ្គលម្នាក់ៗនាំយកមកចូលជាជំនួយ ក្នុងកិច្ចការណាមួយ :

វិភាជក

អ្នកចែក, មេចំណែក។

វិភាជក នាម

[វិ-ភា-ជក់] vipheachok

អ្នកចែក, មេចំណែក។

វិភាជន៍

អ្នកត្រូវទទួលចំណែកប្រាក់ អ្នកទទួលប្រាក់បំណាច់។

វិភាជន៍ នាម

[វិ-ភាច] vipheach≈

ការបែងចែក, អ្វីៗដែលឧបត្ថម្ភ ឬផ្ដល់ឱ្យជាទៀងទាត់ (ភាគច្រើនការឧបត្ថម្ភជាប្រាក់)។

វិភាជន៍ នាម

[វិ-ភា-ជៈ-នៈ-លា-ភី] vipheacheakneakleaphi≈

អ្នកត្រូវទទួលចំណែកប្រាក់ អ្នកទទួលប្រាក់បំណាច់។

វិភាជិកា

(ម.ព. វិភាជក)។

វិភាជិកា នាម

[វិ-ភា-ជិ-កា] vipheachika

(ម.ព. វិភាជក)។

វិភាតកាល

អរុណោទ័យ, ពេលព្រះអាទិត្យរះ, ពេលព្រលឹមស្រាងៗ :

វិភាតកាល នាម

[វិ-ភា-តៈ-កាល] vipheatokal

អរុណោទ័យ, ពេលព្រះអាទិត្យរះ, ពេលព្រលឹមស្រាងៗ :

វិភាព

សភាពដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីស្នេហា; សម្លាញ់។

វិភាព នាម

[វិ-ភាប] vipheap

សភាពដែលនាំឱ្យកើតសេចក្ដីស្នេហា; សម្លាញ់។

វិភាវរី

ពេលព្រលប់, ក្បាលព្រលប់។

វិភាវរី នាម

[វិ-ភា-វៈ-រី] vipheavori

រាត្រី, វេលាយប់; ស្រីពេស្យា។

វិភាវរី នាម

[វិ-ភា-វៈ-រី-មុក] vipheavori

ពេលព្រលប់, ក្បាលព្រលប់។

វិភាវិនី

(ម.ព. វិភាវី)។

វិភាវិនី នាម

[វិ-ភា-វិ-នី] vipheavini

(ម.ព. វិភាវី)។

វិភាវី

អ្នកចេះប្រាកដ, អ្នកប្រាជ្ញ។

វិភាវី នាម

[វិ-ភា-វី] vipheavi

អ្នកចេះប្រាកដ, អ្នកប្រាជ្ញ។

វិភីសណៈ

(ម.ព. ពិភេក{¥¥}១{££})។

វិភីសណៈ នាម

[វិ-ភី-សៈ-ណៈ] viphisonak

(ម.ព. ពិភេក១)។

វិភូ

ម្ចាស់របស់; អ្នកដែលមានអំណាចខ្លាំង :

វិភូ គុណនាម

[វិ-ភូ] viphu

ដែលជាធំក្រៃលែង; ដែលមានអំណាចខ្លាំង, ដែលអង់អាចខ្លាំង, ខ្លាំងពូកែ :

វិភូ នាម

[វិ-ភូ] viphu

ម្ចាស់របស់; អ្នកដែលមានអំណាចខ្លាំង :

វិភូសនៈ

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ស្អិតស្អាង, សម្រាប់តែងខ្លួន (ដែលល្មមដល់ការប្រកប)។

វិភូសនៈ នាម

[វិ-ភូ-សៈ-ណៈ] viphusaneak

គ្រឿងតាក់តែង, គ្រឿងស្អិតស្អាង, គ្រឿងតែងខ្លួន; លម្អ; អាការៈរុងរឿង។

វិភូសនៈ នាម

[វិ-ភូ-សៈ-ណា-ឡាំង-កា] viphusaneak

គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ស្អិតស្អាង, សម្រាប់តែងខ្លួន (ដែលល្មមដល់ការប្រកប)។

វិភូសា

ដូចគ្នានឹង វិភូសនាលង្ការ ដែរ។

វិភូសា នាម

[វិ-ភូ-សា] viphusa

ដូចគ្នានឹង វិភូសនៈ។

វិភូសា នាម

[វិ-ភូ-សា-ឡាំង-កា] viphusa

ដូចគ្នានឹង វិភូសនាលង្ការ ដែរ។

វិភូសិត

គ្រឿងប្រដាប់ដែលស្អិតស្អាងស្រេចហើយ។

វិភូសិត គុណនាម

[វិ-ភូ-សិត] viphuset

ដែលតាក់តែងហើយ, ដែលស្អិតស្អាងស្រេចហើយ។

វិភូសិត នាម

[វិ-ភូ-សិត] viphuset

គ្រឿងស្អិតស្អាង។

វិភូសិត នាម

[វិ-ភូ-សិ-តា-ឡាំង-កា] viphuset

គ្រឿងប្រដាប់ដែលស្អិតស្អាងស្រេចហើយ។

វិមគ្គនិយម

ដំណើរងាកចេញពីគោលការណ៍ឬលទ្ធិនៃបក្សពួកឬក្រុម។

វិមគ្គនិយម នាម

[វិ-ម័ក-និ-យំ] vimkaniyum≈

ដំណើរងាកចេញពីគោលការណ៍ឬលទ្ធិនៃបក្សពួកឬក្រុម។

វិមជ្ឈការ

ការប្រគល់នូវភាពជាម្ចាស់លើមុខងារ សិទ្ធិអំណាច ការទទួលខុសត្រូវ និងធនធានដោយរដ្ឋាភិបាល (ហិរញ្ញវត្ថុ ទ្រព្យសម្បត្តិ និង បុគ្គលិក) ទៅឱ្យក្រុមប្រឹក្សានៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដូចជាក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ

វិមជ្ឈការ នាម

[វិ-ម័ច-ឈៈ-កា] vimchachheakka≈

ការប្រគល់នូវភាពជាម្ចាស់លើមុខងារ សិទ្ធិអំណាច ការទទួលខុសត្រូវ និងធនធានដោយរដ្ឋាភិបាល (ហិរញ្ញវត្ថុ ទ្រព្យសម្បត្តិ និង បុគ្គលិក) ទៅឱ្យក្រុមប្រឹក្សានៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ ដូចជាក្រុមប្រឹក្សារាជធានី ក្រុមប្រឹក្សាខេត្ត ក្រុមប្រឹក្សាក្រុង ក្រុមប្រឹក្សាស្រុក ក្រុមប្រឹក្សាខណ្ឌ

វិមតិ

(ម.ព. វិមតិកង្ខា)។

វិមតិ នាម

[វិ-មៈ-តិ] vimote

សេចក្ដីសង្ស័យ; ដំណើរមានគំនិតផ្សេងគ្នា :

វិមតិ នាម

[វិ-មៈ-តិ-ក័ង-ខា] vimote

សេចក្ដីសង្ស័យមិនដាច់ស្រេច :

វិមតិ នាម

[វិ-មៈ-តិ-សង់-សៃ] vimote

(ម.ព. វិមតិកង្ខា)។

វិមល

ធម៌បរិសុទ្ធ; អ្នកដែលមានធម៌បរិសុទ្ធ។

វិមល គុណនាម

[វិ-មល់] vimol

ដែលឥតមន្ទិល, ឥតសៅហ្មង, ហ្មត់ហ្មង; ស្អាត; ថ្លា; បរិសុទ្ធ។

វិមល នាម

[វិ-មល់-លៈ-កាំ] vimol

អំពើបរិសុទ្ធ។

វិមល នាម

[វិ-មល់-លៈ-ចិត] vimol

ចិត្តបរិសុទ្ធ; អ្នកដែលមានចិត្តបរិសុទ្ធ។